In mei 2010, dus nog voor de Tweede Kamerverkiezingen die uiteindelijk tot het door de PVV gedoogde kabinet van VVD en CDA leidden, waarschuwde financieel expert Bé Keizer al voor ingrijpende gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. Als de VVD aan de macht zou komen, zo berekende Keizer op basis van het liberale verkiezingsprogramma, zouden in het onderwijs 10.000 arbeidsplaatsen verdwijnen. Hij noemde de gevolgen destijds al 'desastreus'.

Uit de doorrekening van het VVD-programma door het Centraal Planbureau bleek destijds dat de liberalen 565 miljoen wilden bezuinigen op onderwijs aan zorgleerlingen. Dat bedrag werd uiteindelijk, onder invloed van coalitiepartner CDA, 300 miljoen euro. Dit bedrag werd altijd verdedigd door CDA-minister Marja van Bijsterveldt van OCW, terwijl het een publiek geheim was dat het CDA het helemaal niet wilde. Dat werd de laatste tijd steeds duidelijker, getuige recente uitspraken van CDA-Kamerlid Jack Biskop. Die zei dat de prestatiebeloning in het onderwijs, waar extra geld voor werd uitgetrokken ten koste van passend onderwijs, 'een speeltje van de VVD' was.

Nieuwe meerderheid
Nu het kabinet van premier Mark Rutte door toedoen van de PVV van Geert Wilders is gevallen en Europa vasthoudt aan een maximaal begrotingstekort in 2013 van 3 procent, hebben VVD en CDA een bezuinigingsakkoord bereikt met D66, GroenLinks en ChristenUnie. Deze vijf fracties, de zogenoemde Kunduz-coalitie, hebben in de Tweede Kamer een meerderheid van 77 zetels. Het nieuwe akkoord wijkt voor het onderwijs op twee opvallende punten af van het gesneuvelde Catshuisakkoord.

Zo is dus de bezuiniging op passend onderwijs volledig geschrapt. VOS/ABB ziet dit als een overwinning van het gezonde verstand. Hoewel Nederland in economisch zwaar weer verkeert, is het nog steeds een rijk land. Dan is het niet te verdedigen om juist op de meest kwetsbare leerlingen te bezuinigen. Het schrappen van de bezuiniging is ook goed voor het behoud van expertise van betrokken leraren. Het gevreesde massaontslag lijkt van de baan.

Nullijn
Het feit dat in het nieuwe bezuinigingsakkoord staat dat de leraren op de nullijn worden gezet, dus dat hun salarissen worden bevroren, is de onaanvaardbare keerzijde van de medaille. De koopkracht van de leraren zal hierdoor dalen, wat slecht is voor hun motivatie. Het onderwijs heeft al te maken met een salarisachterstand ten opzichte van andere sectoren. Die achterstand wordt door de nullijn alleen maar groter.

Het lijkt erop dat met de bevriezing van de lerarensalarissen in feite het geld voor passend onderwijs op tafel is gekomen. Als dat zo is, dan beschouwt VOS/ABB dit als een wel zeer cynische manier van begroten. 

Prestatiebeloning
Het woord prestatiebeloning staat niet in het nieuwe bezuinigingsakkoord vermeld. In het Catshuisakkoord stond dat er geen geld meer voor werd uitgetrokken.

In het nieuwe akkoord is verder afgesproken dat er 75 miljoen euro wordt uitgetrokken om de kwaliteit van leraren en schoolleiders te versterken. Maar er staat ook in dat er op de zorg en het onderwijs nog een 'taakstelling', dus een bezuiniging, van in totaal 875 miljoen euro zal worden ingeboekt. Bij die mededeling staat dat de regeldruk in het onderwijs minder moet worden en dat er efficiënter moet worden gewerkt. Wat één en ander in concreto inhoudt, is nog niet bekend.

Verder staat in het bezuinigingsakkoord dat al in 2013 de AOW-leeftijd met één maand wordt verhoogd. In 2019 ligt de AOW-leeftijd op 66 jaar. Een ander belangrijk punt is dat de WW voor de eerste zes maanden voor rekening van de werkgever komt.

U kunt het bezuinigingsakkoord als pdf-document downloaden uit de rechterkolom.

Bijlagen

• bezuinigingsakkoord_26_april_01-pdf