- Gerelateerd nieuws
Fusietoets waarschijnlijk op 1 oktober in werking - (06-06-2011)- Behandeling van fusietoets in Eerste Kamer gaat door - (10-03-2010)
- PO-Raad aan Kamer: fusietoets contraproductief! - (20-01-2010)
- Kabinet neemt advies fusietoets over - (28-11-2008)
- Onderwijsraad slaat plank mis - (28-11-2008)
Onderwijsraad pleit voor fusietoets in onderwijs
De Onderwijsraad pleit voor de invoering van een fusietoets in het onderwijs. Daarmee wil de raad voorkomen dat bestuurlijke fusies in bepaalde regio's leiden tot te weinig keuzevrijheid voor ouders. 'Alles in één hand betekent een monopolie', zegt de raad, die minstens twee onderwijsaanbieders ter plekke noodzakelijk vindt om voldoende keuzemogelijkheden te garanderen.
Volgens de Onderwijsraad is verscheidenheid van voorzieningen en besturen een belangrijk kenmerk van het Nederlandse onderwijs. 'Ouders, leerlingen en studenten hechten aan deze keuzemogelijkheid', zo staat in het advies De bestuurlijke ontwikkeling van het Nederlandse onderwijs. 'Fusies en schaalvergroting brengen risico's met zich mee als het gaat om keuzevrijheid en maatschappelijk draagvlak'. De Onderwijsraad vindt dat de overheid hiervoor te weinig aandacht heeft gehad, en tegelijkertijd nauwelijks instrumenten in handen heeft om deze risico's te voorkomen of te repareren. Een fusietoets voor omvangrijke fusies – met elementen als een toetsingsdrempel, een toets op variëteit en een fusie-effectrapportage waarin de fusie afgewogen wordt tegen alternatieven – moet daar verandering in brengen, vindt de Onderwijsraad.
Toetsingsdrempel
Niet alle fusies hoeven te worden getoetst. De raad stelt voor om een toetsingsdrempel te koppelen aan het totaal aantal deelnemers dat onderwijs volgt aan de instellingen die willen fuseren. Deze drempel varieert per sector: de raad denkt aan een orde van grootte van 2.500 voor het basisonderwijs, 5.000 voor het voortgezet onderwijs; 10.000 in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en 20.000 in het hoger onderwijs.
Om de fusie goed te keuren, wordt de eis gesteld dat er voldoende bestuurlijke variëteit blijft wanneer twee besturen in één regio willen fuseren. Hoe groot dat gebied is, verschilt per sector. Voor het basisonderwijs is er sprake van een kleiner relevant geografisch gebied dan voor het voortgezet onderwijs of mbo. Voor het hoger beroepsonderwijs bepalen de landsgrenzen de regio.
Voor de uitvoering van de fusietoets pleit de Onderwijsraad voor de inrichting van een Onderwijskamer bij de NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit). 'Op die manier staat de fusietoets op enige afstand van de politiek, maar hoeft er geen nieuwe instantie voor opgericht te worden'. De minister van Onderwijs moet bepalen welke criteria in de fusietoets worden gehanteerd. Het gaat dan om bijvoorbeeld de hoogte van de toetsingsdrempel en de inhoudelijke criteteria waarop een fusie wordt beoordeeld.
Het advies De bestuurlijke ontwikkeling van het Nederlandse onderwijs, een samenvatting en het persbericht staan op http://www.onderwijsraad.nl/
VOS/ABB-directeur Theo Hooghiemstra heeft een commentaar op deze kwestie geschreven (zie rechterkolom).