Door: drs. Martin van den Bogaerdt
Basisscholen goed in staat tot eigen beleid
Basisscholen zijn goed in staat om eigen beleid te voeren, maar ze voelen zich daarbij wel gehinderd door hun bestuur en door lokaal en landelijk beleid. Dat meldt het SCO-Kohnstamm Instituut op basis van eigen onderzoek.
Zowel schoolleiders als leerkrachten waarderen de eigen school hoog op de drie punten waaruit beleidvoerend vermogen is opgebouwd: integraal en strategisch beleid voeren, beleid sturen en volgen door evalueren en reageren op/rekening houden met ontwikkelingen en eisen uit de omgeving.
De onderzoekers constateren dat scholen 'lerend elan' hebben en dat er volop sprake is van strategieontwikkeling. Het beleidvoerend vermogen van scholen hangt in belangrijke mate af van de stimulerende invloed van de schoolleider op het ontwikkelen van een gemeenschappelijke missie en de bereidheid tot veranderen. Scholen voelen zich bij het voeren van het eigen beleid vaak gehinderd door zowel het eigen bestuur als de overheid.
Groot en klein
Besturen, zo blijkt uit het onderzoek, geven scholen vooral in hun onderwijskundige keuzes veel vrijheid. Op het gebied van personeel en financiën krijgen scholen veel minder de vrije hand. Hoe meer scholen er vallen onder een bestuur, hoe geringer de ervaren beleidsvrijheid, vooral op het gebied van kwaliteit en financiën. Grote besturen hebben kennelijk de neiging om op deze terreinen meer centraal te regelen dan kleine.
Eén op de vier scholen vindt dat die te weinig beleidsvrijheid krijgt van lokale beleidsvoerders. Ook het landelijk beleid zorgt voor hinderpalen: financieel gezien ervaren de scholen weinig beperkingen, maar inhoudelijk gezien voelt ongeveer de helft van de scholen zich beperkt door de landelijke overheid. Met name het overheidsbeleid op het gebied van kinderen die extra zorg nodig hebben, wordt als beperkend ervaren.
Meer beleidsruimte
De aanleiding voor het onderzoek waren de invoering van de lumpsumbekostiging, de zogeheten vraagfinanciering en het verleggen van het onderwijsachterstandenbeleid van de gemeenten naar de schoolbesturen, waardoor basisscholen en besturen meer vrijheid kregen voor eigen beleid.
Klik hier voor het onderzoeksrapport 'Beleidvoerend vermogen van basisscholen: stand van zaken en verklarende factoren'.
Klik hier voor een artikel in het decembernummer van Didaktief, waarin het onderzoek aan bod komt.