Biedt vereniging als bestuursvorm wel voordelen?

Het is nog maar zeer de vraag of de vereniging als bestuursvorm in het openbaar onderwijs de gewenste democratie oplevert. Dat heeft hoogleraar onderwijsrecht Pieter Huisman gezegd tijdens het AVMO Congres 2011. Lees verder

De AVMO (onderdeel van de Algemene Onderwijsbond AOb) had het congres georganiseerd rond het initiatiefwetsvoorstel voor de vereniging als bestuursvorm in het openbaar onderwijs. Dit voorstel is mede opgesteld door emeritus hoogleraar onderwijsrecht prof. dr. Dick Mentink van de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

De gedachte achter het wetsvoorstel is dat de variëteit aan bestuursvormen in het bijzonder onderwijs, waar de vereniging veelvuldig voorkomt, ook in het openbaar onderwijs aanwezig moet zijn. Nu is dat nog niet het geval.

Menselijke maat
De voorstanders van de vereniging wijzen erop dat er door de mogelijkheid van inspraak in de algemene ledenvergadering (ALV) democratie binnen de onderwijsorganisatie ontstaat. Professor Mentink benadrukte dat de vereniging macht geeft aan de ouders en personeelsleden en aansluit bij de menselijke maat.

De stichting met een college van bestuur en een raad van toezicht, zoals die nu vaak voorkomt in het bestuurlijk verzelfstandigde openbaar onderwijs, brengt volgens de voorstanders van de vereniging te veel afstand tot de ouders en het personeel met zich mee. 

Mentink constateerde verder dat de Wet Goed Onderwijs, Goed Bestuur, die sinds 1 augustus 2010 van kracht is, vooral filosofisch van aard is. De wet gaat hoofdzakelijk over de vraag hoe besturen moeten functioneren en zegt volgens Mentink niets over de rol van leraren en ouders. De vereniging is in die zin volgens hem een beter alternatief.

Twijfels
De opvolger van Mentink bij de Erasmus Universiteit, hoogleraar onderwijsrecht Pieter Huisman, reageerde door zich hardop af te vragen of de vereniging als bestuursvorm in het openbaar onderwijs in de praktijk wel de democratie zal opleveren die de voorstanders ervan verwachten.

Tweede Kamerlid Metin Çelik van de PvdA, die het congres ook bijwoonde, wees erop dat er met good governance nu al meer verantwoording door de openbare schoolbesturen wordt afgelegd. Hij liet net las Huisman twijfel blijken over het democratisch functioneren van ALV’s binnen verenigingen.

Enthousiast
Op het AVMO Congres 2011 was ook D66-Tweede Kamerlid Boris van der Ham aanwezig. Hij is enthousiast voorstander van het initiatiefwetsvoorstel. Wel vroeg hij zich af hoe er binnen de vereniging als bestuursvorm moet worden omgegaan met eventuele conservatieve reflexen van personeel als een school innovaties wil doorvoeren.

Van der Ham zegde tijdens het congres toe dat hij zijn best zal doen om het voorstel voor de zomervakantie op de agenda van de Vaste Kamercommissie voor OCW te zetten.

Wat vindt VOS/ABB?
VOS/ABB stelt zich in deze discussie op het standpunt dat de vereniging als bestuursvorm voor het openbaar onderwijs niet geschikt is. VOS/ABB-directeur Ritske van der Veen wijst erop dat er meestal pas betrokkenheid van personeel en ouders ontstaat als er problemen zijn. Dit leidt volgens hem vaak tot ‘weinig verheffende taferelen’. Het gaat volgens hem meer om de mentaliteit van hoe je met elkaar omgaat dan om de juridische vorm.