Kamerdebat over segregatie in het onderwijs

In een open commissievergadering van de Tweede Kamer is woensdag gedebatteerd over de segregatie in het onderwijs. Bij het debat waren naast leden van de Vaste Kamercommissie voor OCW de staatssecretarissen Sharon Dijksma en Marja van Bijsterveldt van Onderwijs en minister Eberhard van der Laan van Wonen, Wijken en Integratie aanwezig. Hieronder een greep uit de standpunten van de diverse politieke partijen, zoals die zijn opgetekend door junior onderwijsadviseur Marleen Lammers van VOS/ABB die het overleg bijwoonde. Lees verder

SP-Kamerlid Jasper Van Dijk ging in op de oorzaak van segregatie in het onderwijs. Er is volgens hem sprake van een combinatie van etniciteit, sociaal-economische status en opleiding. Integratie kan worden bevorderd, zei Van Dijk, door algemene acceptatieplicht in te stellen, met dubbele wachtlijsten te gaan werken voor kansarme en kansrijke kinderen en door met elkaar af te spreken dat er voor nieuwe leerlingen een vast aanmeldmoment komt.

De SP’er wees erop dat schoolbesturen in het bijzonder onderwijs nu nog de mogelijkheid hebben om op basis van grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs niet mee te werken aan spreiding van leerlingen. De overheid moet volgens hem in zulke gevallen kunnen ingrijpen, overigens zonder dat artikel 23 hoeft te worden afgeschaft. Het grondwetsartikel moet wel worden gemoderniseerd, waarbij Van Dijk weer de door hem gewenste acceptatieplicht noemde.

Goede initiatieven
PvdA-Kamerlid Margot Kraneveldt benadrukte dat een tweedeling in het onderwijs zeer onwenselijk is. Kinderen moeten volgens haar samen spelen, leren en leven. Om dit te realiseren, moet de wet worden aangepast, bijvoorbeeld door een vast aanmeldmoment af te dwingen. Daarnaast moet volgens haar goed worden bekeken wat er in verschillende gemeenten al wordt gedaan om integratie te bevorderen. De goede initiatieven moeten er worden uitgepikt.

Kraneveldt zei ook dat ze het liefst op basis van vrijwilligheid werkt, maar dat hierbij het gevaar van vrijblijvendheid op de loer ligt. Om echt iets te kunnen bereiken, moet de overheid bindende besluiten kunnen nemen. Ze wees ook op de rol die volkshuisvesting speelt, waardoor er op veel plaatsen sprake is van een eenzijdige sociale samenstelling, die segregatie bevordert.

Niet de overheid!
VVD-Kamerlid Ineke Dezentjé Hamming verkondigde het liberale standpunt dat de overheid niet het instrument is om gemengde scholen te creëren. Ze sprak wel haar steun uit voor initiatieven van onderaf, waarbij de keuzevrijheid van ouders wat haar betreft voorop staat. Wel is de VVD voor acceptatieplicht, zodat bijzondere scholen in principe geen leerlingen meer zouden kunnen weigeren.

CDA-Kamerlid Jan Jacob van Dijk ging in op het aspect onderwijskwaliteit. Hij wil dat achterstandsscholen aantrekkelijker worden gemaakt voor kwalitatief goede docenten. De pabo’s moeten hier volgens hem meer aandacht voor hebben. Het CDA gelooft niet direct in een centraal aanmeldmoment. Van Dijk wil eerst afwachten of pilots hiermee positieve resultaten opleveren. Verder zei het CDA-Kamerlid dat segregatie alleen met zijn allen op basis van gelijkwaardigheid kan worden bestreden.

Onbekwame docenten
Tofik Dibi van GroenLinks benadrukte dat het niet gaat om zwarte scholen, maar om achterstandsscholen. Die worden volgens hem door ouders gemeden, onder meer doordat er op die scholen onevenredig veel onbekwame docenten werken. GroenLinks is voor spreiding en keuzevrijheid van ouders. Een vast aanmeldmoment kan hierbij werken, waarbij een gelijkwaardige afspiegeling van kansarm en kansrijk het streven is.

D66-Kamerlid Boris van der Ham zei dat er eerst moet worden ingezet op de kwaliteit van het onderwijs. Scholen met veel achterstandsleerlingen moeten volgens hem meer ondersteuning krijgen van bijvoorbeeld de jeugdzorg en andere welzijnsorganisaties. Als er een centraal aanmeldmoment komt, moet dit bottom up worden gerealiseerd, waarbij keuzevrijheid van ouders een voorwaarde is. Als schoolbesturen weigeren mee te werken aan het tegengaan van segregatie, moet de overheid wat D66 betreft hiertegen kunnen optreden.

Geen acceptatieplicht
PvdA-staatssecretaris Sharon Dijksma van OCW liet in een reactie weten dat het probleem van segregatie moet worden doorbroken en dat ontmoeting op de school van belang is. Uit de wens om samen te leven en samen te werken vloeit voort dat kinderen ook samen naar school gaan. Maar de keuzevrijheid van ouders moet volgens Dijksma gehandhaafd blijven.

Om te kijken wat werkt, doet de overheid nu in elf gemeenten onderzoek naar verschillende initiatieven om integratie in het onderwijs te bevorderen. Daarbij komen het centrale aanmeldmoment, dubbele wachtlijsten, voorlichting aan ouders en huisvestingsbeleid aan bod. Dijksma benadrukte dat in het coalitieakkoord met CDA en ChristenUnie is afgesproken dat er geen acceptatieplicht komt.

Brede scholengemeenschappen
CDA-staatssecretaris Marja van Bijsterveldt, die het voortgezet onderwijs in haar portefeuille heeft, wees erop dat het vo minder wijkgebonden is dan het po. Bovendien is er in het voortgezet onderwijs in tegenstelling tot het basisonderwijs een indeling naar schooltypen. De nadruk in de segregatiediscussie in het vo moet volgens haar liggen op het bestrijden van achterstanden en het verminderen van het aantal voortijdig schoolverlaters. Van Bijsterveldt vindt verder dat brede scholengemeenschappen beter zijn voor de doorstroming dan bijvoorbeeld categoriale mavo’s en gymnasia.

Minister Eberhard van der Laan van WWI ten slotte zei dat kwaliteit een wezenlijke voorwaarde is voor het onderwijs, maar dat ontmoeting dat evenzo is. Door dingen samen te doen ontstaat er in de maatschappij een positief gevoel van gezamenlijkheid. Hij vindt dat dit het beste kan worden bereikt door van onderaf initiatieven te ontplooien.

De dagbladen besteden ook aandacht aan het Kamerdebat over segregatie.

Klik hier voor een bericht van de Volkskrant;

Klik hier voor een bericht van Trouw;

Klik hier voor een bericht van NRC Handelsblad;

Klik hier voor een bericht van het Reformatorisch Dagblad.

In het februarinummer van het VOS/ABB-magazine Over Onderwijs verschijnt een artikel over de manier waarop de bij VOS/ABB aangesloten openbare basisschool De Reiziger in Apeldoorn samen met een pc- en een rk-basisschool de leerlingenpopulatie meer willen laten aansluiten bij de sociale structuur van de wijk waarin ze staan. Een consulent van de Stichting Kleurrijke Scholen speelt hierbij een belangrijke school.