Leden kritisch over fusietoets: schiet soms doel voorbij

Schoolbestuurders die bij VOS/ABB zijn aangesloten, staan kritisch tegenover de fusietoets in het onderwijs. Het kán een nuttig instrument zijn, maar het schiet soms ook zijn doel voorbij. Lees verder

VOS/ABB leidt uit het veelvuldige contact met de leden af dat de fusietoets in het onderwijs een nuttig instrument kan zijn als laatste check bij zeer grote fusies. De overheid kan dan de wenselijkheid van een dergelijke fusie in het kader van de lokale of regionale variëteit aan onderwijsaanbieders toetsen. 

Opgemerkt wordt dat deze laatste check door de overheid om schaalvergroting binnen de perken te houden, haaks staat op de ontwikkelingen bij de overheid zelf. Daar is juist een sterke tendens van schaalvergroting te zien. Voorbeelden zijn gemeentelijke fusies en het plan van minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken om uit het oogpunt van efficiency de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland samen te voegen tot één grote superprovincie.

Analoog aan de wens van Plasterk merken leden van VOS/ABB op dat ook een vermindering van het aantal onderwijsbesturen de besluitvorming en het toezicht gemakkelijker zou kunnen maken, wat ten goede zou komen aan de efficiency van het onderwijs. Dit hoeft niet ten koste te gaan van de diversiteit aan scholen die onder één bestuur vallen. Voorbeelden hiervan zijn samenwerkingsbesturen van openbare, protestants-christelijke en rooms-katholieke scholen.

De fusietoets wordt door VOS/ABB-leden ook als lastig ervaren, omdat het fusietraject er onvoorspelbaar door kan worden. Als het hele traject wordt doorlopen, moeten met alle partners – collegabesturen, gemeenten, medezeggenschapsraden en mogelijk ook de vakbonden – alle mogelijke keuzes evenwichtig worden afgewogen, voordat er een besluit kan worden genomen dat door alle partijen wordt gedragen. Dit besluit kan uiteindelijk door de minister van OCW op grond van de fusietoets terzijde worden geschoven. Dan is alle moeite dus helemaal voor niets geweest.

Dit is voor veel besturen reden om al in een vroeg stadium te kiezen voor een minder tijdrovende variant, namelijk de personele unie. Dan hoeft niet het hele fusietrajct te worden doorlopen, terwijl de besluitvorming van de verschillende partijen wel op elkaar kan worden afgestemd. Dit kan volgens veel leden en daarmee ook volgens VOS/ABB echter niet de bedoeling van de fusietoets zijn.

De fusietoets kan in sommige gevallen ook duidelijk zijn doel voorbij schieten. Hierbij kan gedacht worden aan de bestuurlijke fusies waarbij één van de besturen een eenpitter is of aan de fusie tussen twee kleine scholen van twee verschillende scholen. De minister moet ook hier haar goedkeuring aan verlenen. In dergelijke gevallen lijkt de wet haar doel voorbij te schieten.

De Commissie Fusietoets Onderwijs heeft een nieuwe website, met alle informatie over de fusietoets: www.cfto.nl.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl