Opknippen schoolbesturen geen oplossing

Het opknippen van schoolbesturen is geen oplossing voor eventuele financiële problemen. Integendeel, juist een schoolbestuur van enige omvang kan kleine scholen in stand houden en de kwaliteit garanderen. De situatie in het hbo is niet te projecteren op het primair en voortgezet onderwijs. Lees verder

Dat betoogde Anna Schipper, adjunct-directeur van VOS/ABB, vandaag op Radio 1 in een interview met Sven Kockelman. Zij gaf daar aan dat zowel besturen als Raden van Toezicht (waaronder ook de GMR’en en de gemeenten) van nu steeds beter in staat zijn om hun taak uit te voeren, omdat ze zich meer en meer bewust worden van hun rol en hun verantwoordelijkheden. VOS/ABB organiseert regelmatig trainingen voor toezichthouders om deskundigheidsbevordering te realiseren.

Scheiding bestuur en toezicht
Die trainingen zijn nodig omdat het verzelfstandigde bestuur voor openbaar onderwijs nog niet zo lang bestaat als in het bijzonder onderwijs, en nog in ontwikkeling is. 'En er worden enorme slagen gemaakt', aldus Schipper op Radio1. De Wet Goed onderwijs, goed bestuur is pas in augustus 2010 in werking getreden. Schoolbesturen zijn toen voortvarend begonnen om een officiële scheiding tussen bestuur en toezicht te regelen. Daarnaast investeren schoolbesturen in verdere professionalisering van het financieel management. Daarvoor bestaan diverse trainingen, onder anderen bij VOS/ABB. ‘Wij hebben er alle vertrouwen in dat het goed komt met de financiën van schoolbesturen’, aldus Schipper.

Expertise voor gemeenten
Tegelijkertijd is er binnen de gemeenten, die nog extern (financieel) toezicht uitoefenen op openbaar onderwijs, door de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs juist kennis verloren gegaan. ‘De speciale ambtenaren onderwijs zijn na een verzelfstandiging vaak wegbezuinigd, en dan vervliegt ook de kennis van onderwijs binnen de gemeente’, zegt Schipper, die dit vanmorgen ook uitlegde in ochtendblad De Telegraaf. VOS/ABB heeft daarom jaren geleden al het gemeentelidmaatschap opgezet: ‘Voor 1000 euro per jaar kunnen gemeenten lid worden van de vereniging en daarmee gebruik maken van de expertise die hier wel aanwezig is’, zegt Schipper.

Niet opknippen
Het opknippen van grote schoolbesturen in kleinere bestuurtjes, zoals sommige politieke partijen suggereren, is volgens Schipper geen oplossing voor de gesignaleerde problemen. ‘Er is een bepaalde schaalgrootte nodig om overkoepelende zaken voordelig te kunnen regelen’, zegt zij. ‘Juist daardoor kan de omvang van de aangesloten scholen klein blijven, en kunnen zelfs heel kleine basisschooltjes nog blijven bestaan. We hebben het in het primair onderwijs dan over een minimale bestuurlijke schaalgrootte van 2000 leerlingen, verdeeld over ongeveer 10 scholen. Daarmee zijn het primair en voortgezet onderwijs echt niet te vergelijken met de grote instituten in het hbo en mbo. Het failliete schoolbestuur Amarantis, waarbij zowel hbo als voortgezet onderwijs was aangesloten, is een uitzondering, want die combinatie zie je verder nergens. Het is jammer dat de politiek met algemene uitspraken reageert op een uitzonderlijk incident.’

Te kleine bruidsschat
Dat openbare schoolbesturen vaker in financiële problemen komen dan bijzondere schoolbesturen, heeft een aantal aanwijsbare oorzaken. Bij de verzelfstandiging geeft de gemeente niet altijd een ‘bruidsschat’ mee die groot genoeg is om te voldoen aan bijvoorbeeld achterstallig onderhoud aan gebouwen of zware personele verplichtingen. n Groningen is dat bijvoorbeeld het geval. Daar kwam het openbare schoolbestuur miljoenen tekort, maar een extern onderzoek wees uit dat dit bedrag al bij de verzelfstandiging te weinig is uitgekeerd. Daarom is het jaren later alsnog uitbetaald.
Verder heeft bijzonder onderwijs ook private inkomsten, en het openbaar onderwijs niet.

Kostbare BAPO
Vrijwel alle schoolbesturen hebben te maken met een vergrijzend personeelsbestand, dat in toenemende mate gebruik maakt van de BAPO, een kostbare regeling voor extra vrije dagen voor oudere leerkrachten. Schoolbesturen moeten daarvoor reserveren. ‘Tot voor kort riepen de vakbonden dat er teveel werd gepot in het onderwijs’, zegt Schipper. ‘Nu blijkt dat een redelijke reserve juist verstandig is, zoals wij ook altijd hebben gezegd, om personele knelpunten op te vangen.’
Ten slotte hebben schoolbesturen te maken met sluipende bezuinigingen op de materiële vergoedingen, omdat bijvoorbeeld energie- en schoonmaakkosten aldoor stijgen, terwijl de budgetten hiervoor al jaren hetzelfde zijn. ‘Maar de personeelskosten zijn de grootste post voor schoolbesturen, en  ook dat is lastig in een krimpende markt’, aldus Schipper. VOS/ABB blijft de schoolbesturen daarom ondersteunen, onder meer door het organiseren van diverse trainingen.

Beluister hier het interview met Anna Schipper op Radio 1, direct na het journaal van 10 uur.

Meer over het gemeentelidmaatschap van VOS/ABB.