Prinsjesdag: weer geen geld voor onderhoud scholen

De onderwijsbegroting voor 2009 ziet er op het eerste oog sympathiek uit. Een miljard extra voor het onderwijs klinkt goed. Maar wie beter kijkt, ziet dat het voornamelijk gaat om bedragen die afgelopen voorjaar al zijn uitgetrokken voor verbetering van de lerarensalarissen, gratis schoolboeken, kinderopvang en het tegengaan van schooluitval. Veel nieuws is er niet bij. “Erger is dat er wederom geen geld komt voor onderhoud van schoolgebouwen en ondersteunend personeel”, reageert directeur Theo Hooghiemstra van VOS/ABB. Lees verder

Hij vindt het ook jammer dat het onderwijsondersteunend personeel (oop) in deze begroting buiten de boot valt. Veel geld gaat er naar lerarensalarissen en dat is een effectief middel in de strijd tegen het lerarentekort. Maar de aanstelling van conciërges en administratieve krachten is ook belangrijk om leraren en schoolleiders te ontlasten en het werk aantrekkelijker te maken. Uit deze begroting blijkt weinig waardering voor het werk van het oop. De werkgevers in het onderwijs tonen die waardering wél. In de zojuist afgesloten cao voor het voortgezet onderwijs is een loonsverhoging voor het oop opgenomen. Dit betalen de werkgevers dus zelf, uit eigen begroting.

Tekorten op onderhoud
De schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs zijn vrijwel volledig afhankelijk van de rijksbijdragen wat het onderhoud betreft. De vergoeding daarvoor schiet schromelijk tekort en dat is al lange tijd het geval. “Maar ja, geld voor gebouwen scoort veel minder dan salarisverbeteringen en daarom loopt de achterstand alleen maar op”, zegt Hooghiemstra. Het duidelijkst is dat te illustreren aan de hand van de vergoedingen in het PO.

Over de lumpsumbekostiging voor materiële instandhouding (MI) vermeldt de begroting dat dit bedrag is gebaseerd op een programma van eisen, dat eens per vijf jaar wordt geëvalueerd. ‘Deze evaluatie toetst of de bekostiging adequaat is. De eerstvolgende evaluatie is in 2011’, zo staat in de onderwijsbegroting. Dit impliceert dat er elke vijf jaar een bijstelling van het bedrag verwacht mag worden, maar niets blijkt minder waar.

Na de laatste evaluatie in 2006, die duidelijk uitwees dat de vergoedingen onvoldoende zijn, gebeurde er niets. De scholen komen tekort op de kosten voor onderhoud, energie, leermiddelen en schoonmaak, en ook nu is OCW niet van plan hier iets aan te doen. Het verhaal dat besturen te veel geld op de bank hebben staan, is onlangs ontzenuwd door accountantsbureau Pricewaterhouse & Cooper. PwC rekende uit dat schoolbesturen in het PO geen te groot eigen vermogen bezitten. Het bedrag dat ze gemiddeld op de bank hebben staan, is nodig om risico’s te kunnen opvangen en om tijdig nieuwe investeringen te kunnen betalen.

Binnenmilieu
Het binnenmilieu, de muffe lucht, is een van die problemen die grote investeringen vergen. OCW trekt –zoals eerder al bekend was- 2,7 miljoen euro uit voor een bewustwordingscampagne, een informatiepakket en een CO2-meter voor elke basisschool. Maar daarmee wordt niets verholpen. De besturen zijn zich al bewust van de muffe lucht, maar ze kunnen het niet oplossen, omdat er geen budget voor is. En bestuur met bijvoorbeeld 14 basisscholen heeft al bijna een miljoen euro nodig om de lokalen op te frissen, zoals morgen te lezen valt in nummer 5 van het VOS/ABB-blad Over Onderwijs.

Europese aanbestedingen
Intussen geeft OCW 300 miljoen euro uit aan gratis schoolboeken, hoewel dit feitelijk inkomenspolitiek is om ouders meer financiële armslag te geven. Voor de scholen is 45,5 miljoen euro beschikbaar voor ondersteuning bij de Europese aanbestedingen. Daarnaast  krijgt het voortgezet onderwijs extra geld voor kwaliteitsverbetering (200 miljoen euro in vier jaar vanaf 2008, onder meer voor de prioriteit van rekenen en taal) en voor de maatschappelijke stages (38,6 miljoen euro, oplopend tot 100 miljoen euro in 2011).

Gewichtengelden afgebouwd
Het primair onderwijs ontvangt extra geld voor het verbeteren van het taal- en rekenonderwijs (115 miljoen euro in de komende drie jaar). Verder is er extra geld voor achterstandskinderen en hoogbegaafde kinderen (twee keer 10 miljoen euro), hoewel het tegelijkertijd onduidelijk is waar de gewichtengelden blijven. Die lijken de komende jaren gestaag afgebouwd te worden. In brieven aan de Tweede Kamer is eerder gemeld  dat er extra geld bij komt, maar dat blijkt niet uit de cijfers in de begroting, integendeel.

Bekend is in elk geval dat in 2012 de neergang van de gewichtengelden echt gaat starten: de vrijval door de vermindering van het aantal gewichtenleerlingen leidt niet tot een aanpassing van de normen voor de bepaling van de gewichten, maar wordt gebruikt om de hogere salarissen van de leerkrachten te kunnen betalen, zo blijkt uit het Convenant LeerKracht.

Wel is er de komende jaren sprake van een extra impuls aan voor- en vroegschoolse educatie en de betere onderlinge afstemming daarvan, maar zonder een duidelijke visie op de toekomst van dit ‘peuteronderwijs’.

Klik hier voor de Rijksbegroting

Klik hier voor het persbericht van het ministerie van OCW

Klik hier voor het persbericht van de VO-raad

Het persbericht van VOS/ABB staat in de rechterkolom van dit bericht.

Informatie: Bé Keizer, 0348-405251, bkeizer@vosabb.nl of Geke Lexmond, 0348-404815, glexmond@vosabb.nl

Bijlagen