Illegaliteit niet strafbaar: geen opsporing via scholen!

Het kabinet ziet af van de strafbaarstelling van illegaliteit. Hierdoor is het risico geweken dat scholen in de onmogelijke positie komen dat ze het illegale verblijf in Nederland van bepaalde leerlingen moeten melden.

De coalitiepartners VVD en PvdA hadden de strafbaarstelling van illegaliteit in het regeerakkoord opgenomen. Het plan kwam uit de koker van de VVD. Binnen die partij was vooral staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie degene die zich er hard voor maakte.

Coalitiegenoot PvdA heeft nooit wat gezien in de strafbaarstelling van illegaliteit. Vorig jaar kwam een commissie van de PvdA onder leiding van partijvoorzitter Hans Spekman met het advies om illegaliteit niet strafbaar te stellen. In dat advies werd onder andere naar het onderwijs verwezen: ‘Wie bang is om als illegaal opgepakt te worden, durft dadelijk niet meer naar school’.

Samsom: niet erg
De kwestie werd onlangs weer actueel toen PvdA-leider Diederik Samsom zei dat hij het ‘niet erg’ zou vinden als de strafbaarstelling van illegaliteit niet werd doorgevoerd. VVD-fractieleider Halbe Zijlstra zei toen dat ‘afspraak afspraak’ was en dat er niet over te onderhandelen viel, maar alles wees erop dat de PvdA zich daar niets van zou aantrekken.

In februari borrelde de kwestie ook al op toen Arie Slob van de ChristenUnie het kabinet in de discussie over de strafbaarstelling van illegaliteit onder druk zette. Als het kabinet het plan doorzette, zou Slob de stekker uit de gedoogconstructie kunnen trekken. Daardoor had het kabinet in de Eerste Kamer weer vleugellam kunnen worden.

Naar nu bekend is geworden, heeft de VVD het ondanks de aanvankelijke starre houding van Zijlstra toch op een akkoordje gegooid met de PvdA: illegaliteit wordt niet strafbaar, zoals de PvdA wil, en in ruil daarvoor gaat de arbeidskorting omhoog, zoals de VVD wil. Door die maatregel betalen mensen met een bruto-inkomen tussen de 40.000 en 120.000 euro minder belasting. Op jaarbasis houden zij hierdoor 300 euro netto meer over.

Onderwijs = grondrecht
VOS/ABB heeft zich als belangenbehartiger van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs nooit willen mengen in de politieke discussie over de vraag of illegaliteit strafbaar moest worden, maar heeft in het verlengde hiervan altijd al wel een duidelijke mening over het recht op goed onderwijs voor álle kinderen en de positie van de scholen.

Het mag nooit zo zijn dat kinderen in Nederland van onderwijs verstoken blijven, omdat zij (en hun ouders) hier illegaal verblijven. Onderwijs is een grondrecht, dat los dient te staan van de vraag of een leerling over een verblijfsvergunning beschikt. Dat is nu zo, en dat moet altijd zo blijven.

Als illegaliteit strafbaar zou zijn geworden, dan bestond juridisch gezien de mogelijkheid dat scholen zouden moeten gaan samenwerken met opsporingsdiensten om ‘illegale’ leerlingen te traceren, met als doel hen op te pakken en het land uit te zetten. Het is immers ook voor scholen verplicht mee te werken met de autoriteiten, in dit geval de opsporingsdiensten, als zij op de hoogte zijn van een strafbaar feit.

VOS/ABB blijft benadrukken dat dit nooit realiteit mag worden. Scholen zijn onderwijsinstellingen en geen opsporingsinstanties!