RTL Nieuws mag los: toetsscores openbaar

De rechter heeft bepaald dat de eindtoetsscores door staatssecretaris Sander Dekker van OCW openbaar gemaakt mogen worden. RTL Nieuws had hierom gevraagd.

De commerciële nieuwszender had op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) een verzoek ingediend tot openbaarmaking van de toetsgegevens. Het gaat om de gemiddelde scores per school over de jaren 2009-2012. Ruim 120 schoolbesturen tekenden hiertegen bezwaar aan, maar de rechter gaat daar niet in mee. De besturen kunnen nog in hoger beroep. De PO-Raad, die teleurgesteld is over de uitspraak van de rechter, bekijkt de mogelijkheid van hoger beroep.

VOS/ABB vindt in het kader van good governance transparantie een belangrijk punt, maar eenzijdige fixatie op gemiddelde toetsscores per school komt de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede. Het gaat om de toegevoegde waarde van de school, en daar zegt de gemiddelde Cito-score niets over.

De vrees bestaat dat RTL Nieuws de gegevens gaat gebruiken voor zogenoemde lijstjesjournalistiek, waar commercieel ingestelde media goed in zijn, omdat ze daarmee hun inkomsten positief kunnen beïnvloeden. Voorbeelden hiervan zijn de oliebollentest, haringtest en de koffietest van het Algemeen Dagblad. Scholen zijn echter geen Hollandse gebakkramen, viswinkels of cafés.

Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein van RTL Nieuws reageerde eerder getergd op berichtgeving van VOS/ABB over dit onderwerp. De redactie van RTL Nieuws is volgens hem journalistiek onafhankelijk en zou niet gebonden zijn aan een opdracht om de berichtgeving te richten op het genereren van zo veel mogelijk reclame-inkomsten.

Klein reageert nu triomfantelijk op de beslissing van de rechter: ‘De scholen hebben er steeds op gehamerd dat een onafhankelijke rechter naar deze zaak moest kijken. Dat is nu gebeurd en de uitslag lijkt mij duidelijk’.

De Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS) adviseert haar leden om geen gebruik meer te maken van het Cito, mocht staatssecretaris Dekker gedwongen door de rechter overgaan tot openbaarmaking van de toetsgegevens. Vindt u dat een goed idee?

Rechter beslist over openbaarmaking toetsgegevens

RTL Nieuws krijgt de toetsgegevens van scholen voorlopig niet. De rechter moet daarover beslissen, maar die neemt de zaak pas eind augustus in behandeling. 

De redactie van RTL Nieuws wil de toetsgegevens van basisscholen publiceren, zogenaamd om de kijker een helder beeld te verschaffen van de kwaliteit van de scholen. Adjunct hoofdredacteur Pieter Klein meldde in maart via Twitter dat hij alleen geïnteresseerd is in de cijfers van het Cito.

Veel schoolbesturen benadrukken dat de ruwe toetsgegevens zoals RTL Nieuws die wil geen evenwichtig beeld van de kwaliteit van scholen geven. De rechter neemt op verzoek van 120 schoolbesturen de kwestie in augustus onder de loep. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW liet eerder weten geen mogelijkheid te zien om het verzoek van RTL Nieuws af te wijzen. De redactie baseert zich voor het verzoek op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB).

Lijstjesjournalistiek
Transparantie in het onderwijs is belangrijk, vindt VOS/ABB, maar mag niet dienen voor lijstjesjournalistiek om kijkcijfers en reclame-inkomsten te genereren. Een nieuwsredacteur die voor RTL Nieuws heeft gewerkt, bevestigt het beeld dat de nieuwskeuze van de redactie mede afhangt van de kans op meer reclame-inkomsten. ‘Het gaat er bij RTL om de boodschappers te bereiken, dat wil zeggen de gemiddelde Nederlander van tussen de 30 en 45 jaar, het liefst met kinderen.’ VOS/ABB benadrukt dat het onderwijs te waardevol is om daarvoor te worden gebruikt.

Adjunct-hoofdredacteur Klein noemt op Twitter de constatering dat de nieuwskeuze van RTL Nieuws een commerciële kant heeft ‘infaam & nonsens’. ‘We werken onder ’n redactiestatuut; onafhankelijk dus. En ja, we zijn voor openbaarheid: ziekenhuizen, resultaten van inspecties op tal van terreinen. En ja, ook #cito’, zo twittert hij.

Presentatrice en verslaggeefster Hella Hueck van RTL Z/RTL Nieuws twittert dat ze zich totaal niet herkent in de stelling dat het genereren van reclame-inkomsten bij de commerciële zender de nieuwskeuze zou bepalen. ‘We hebben wel een doelgroep – net zoals kranten en weekbladen die hebben. Maar die speelt niet zozeer in de nieuwskeuze’, aldus Hueck. Het gaat volgens haar om de vertaalslag naar de kijker, oftewel ‘hoe maak je nieuws toegankelijk’.

Ze merkt ook op dat het ‘te complex, duur en arbeidsintensief’ is om voor ‘commerciële lijstjesjournalistiek’ een WOB-procedure te voeren.

Vensters
In het najaar komt Vensters PO beschikbaar. Dit is een online project waarbij cijfermatige informatie over scholen voor primair onderwijs in één systeem wordt verzameld. Het gaat dan bijvoorbeeld om gegevens op het gebied van onderwijsopbrengsten, leerlingenpopulatie, financiën en personeel. Iedereen kan dan zien hoe scholen presteren.

Vensters PO is vergelijkbaar met het al beschikbare SchoolVenstersOnline. Via deze site geven scholen voor voortgezet onderwijs inzicht in hun onderwijsprestaties.