WRR: artikel 23 dwarsboomt integratie

De grondwettelijke vrijheid van onderwijs en het anti-discriminatiebeginsel hangen als het zwaar van Damokles boven schoolbesturen die segregatie willen tegengaan. Dat staat in het rapport ‘Identificatie met Nederland’ van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Lees verder

Het wettelijk kader waarbinnen ouders hun schoolkeuze kunnen maken verklaart in combinatie met de wijksegregatie de toenemende scheiding van autochtone en allochtone kinderen in het onderwijs, meldt de WRR. De raad doelt daarmee op artikel 23 over de vrijheid van onderwijs en artikel 1, dat discriminatie verbiedt.

Op basis van eerdere onderzoeksgegevens concludeert de WRR dat eenderde van de segregatie in het onderwijs wordt veroorzaakt door de ouders. ‘Autochtone ouders kiezen het liefst voor een ‘witte’ school en halen hun kinderen van school als de school dreigt te ‘verzwarten’. Daarna volgen overigens ook vaak de (hoger opgeleide) allochtone ouders (…)’. 

De WRR noemt echter ook het gedrag van bepaalde schoolbesturen als oorzaak van segregatie. ‘Er bestaan scholen die moedwillig ‘wit’ willen blijven – dat geeft weinig problemen met het aantrekken van leerlingen en goede leerkrachten. Twee subtiele uitsluitingsmechanismen zijn bekend. Sommige scholen laten kinderen inschrijven op tweejarige leeftijd (of nog jonger). Ze weten dat laagopgeleide en vooral allochtone ouders zich pas oriënteren als het kind bijna vier is. Sommige scholen vragen zeer hoge ouderbijdragen. Dezelfde groep ouders weet niet dat deze bijdragen vrijwillig zijn.’

Moedwillig zwart
De WRR wijst er ook dat er scholen zijn die moedwillig ‘zwart’ willen blijven. ‘Op het moment dat veel kinderen van hoogopgeleide ouders toestromen, verliezen ze een deel van hun budget dat gebaseerd is op het ‘percentage achterstandskinderen’, waardoor net geworven ondersteuning weer ontslagen moet worden, of speciaal aangeschafte lesmethoden overbodig worden.’

Ook noemt de WRR de islamitische en hindoeïstische scholen als oorzaak van segregatie. ‘Deze scholen zijn per definitie zwart en dragen zo bij aan de segregatie, hetgeen overigens ook gezegd kan worden van protestantse scholen op de Veluwe.’

Artikel 23
De WRR denkt dat er ‘binnen het rigide kader van de grondwettelijk verankerde vrijheid van onderwijs en de relatief onaanvechtbare vrije schoolkeuze voor ouders’ wellicht beperkte mogelijkheden zijn om de segregatie tegen te gaan. Een voorbeeld zijn al bestaande allianties tussen ouders en scholen, maar die hebben als gevolg van de zwaarwegende artikelen 1 en 23 uit de Grondwet maar beperkt succes. ‘Deze stevig verankerde grondrechten werpen een schaduw over alle pogingen om iets aan segregatie op scholen te doen.’

Bovendien zien gemeenten en schoolbesturen het vaak niet las hun taak om segregatie tegen te gaan. ‘Veel schooldirecteuren en besturen zien scholen niet als een instrument om sociale cohesie te bevorderen. Toch lijkt de politiek schoolbesturen en gemeenten wel steeds meer op juist die taak aan te spreken.’ De WRR benadrukt dat initiatieven daartoe alleen slagen als de ouders eraan meewerken.

Klik hier voor het WRR-rapport. Het onderwijs komt aan bod op de pagina’s 119 tot en met 125. De WRR gaat daar ook in op schooluitval en sociale identificatie.