Krimp in Friesland: terugblik op dorpje Nes in 1973

Omrop Fryslân heeft donderdag een uitzending van Van Gewest tot Gewest uit 1973 herhaald. De reportage uit het dorpje Nes in de gemeente Dongeradeel gaat over de openbare lagere school, die toen de kleinste school van Nederland was. Het laat zien dat ook toen de discussie over het sluiten van kleine scholen actueel was.

Het dorpje Nes in het dunbevolkte noordoosten van de provincie Friesland heeft sinds juli 2006 geen basisschool meer. De christelijke basisschool De Tarissing sloot toen de deuren. De openbare lagere school in Nes ging dicht in 1983. Het gebouw van de openbare lagere school uit 1883 werd toen woning en expositieruimte. Het gebouw was precies 100 jaar in functie geweest als school.

Jarenlang vocht de openbare school tegen sluiting. In 1931 werd de openbare school in Wierum gesloten en kon de school nog profiteren van Wierumer kinderen die met een bus naar Nes werden gebracht. In 1934 vroeg minister Henri Marchant van Onderwijs, gedwongen door de slechte economische toestand, gemeenten medewerking te verlenen om openbare scholen te sluiten. In Oostdongeradeel werden de scholen te Oosternijkerk, Oostrum en Engwierum gesloten en in Westdongeradeel die te Hantum. 

De gemeente keerde zich echter tegen sluiting van de school in Nes met een beroep op de Kroon. Het hoofdargument was dat die school in het noordoostelijke gedeelte van de gemeente lag waar verder geen openbaar onderwijs was. Jonge kinderen zouden elke dag met de bus naar Ternaard gebracht moeten worden. De Kroon gaf de gemeente gelijk en zorgde voor een ontheffing voor onbepaalde tijd. In de jaren 80 was de school in Nes met vijf of zes leerlingen de kleinste van Nederland. Als er griep heerste, was er soms maar één leerling. 

Na de zomervakantie van 1983 zouden er nog maar twee leerlingen zijn. De inspecteur adviseerde toen om de school te sluiten. 'Het is onderwijskundig onverantwoord een school met twee leerlingen in stand te houden. Vanuit financieel oogpunt lijkt het mij, gezien de economische toestand, niet verantwoord voor twee leerlingen een gebouw van twee lokalen te exploiteren en een hoofdensalaris beschikbaar te stellen.' De gemeenteraad ging toen akkoord met de sluiting van de openbare lagere school in Nes.

De reportage van Van Gewest tot Gewest uit 1973 kunt hier bekijken:

Foto: www.nesdongeradeel.nl