Meer samenwerking nodig tegen krimp

In het voortgezet onderwijs moet net als eerder in het primair onderwijs nauw worden samengewerkt om de demografische krimp het hoofd te bieden. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer. VOS/ABB is het met Slob eens, maar benadrukt dat samenwerking altijd binnen de kaders van de Grondwet moet plaatsvinden. Dat is iets waar de minister geen enkel oog voor heeft.

Hij wijst erop dat na de krimp die het primair onderwijs de afgelopen jaren al heeft doorgemaakt, nu het voortgezet onderwijs te maken krijgt met forse krimp. ‘De prognoses laten zien dat de leerlingaantallen gestaag zullen blijven teruglopen tot ten minste 2030. In het vo zullen er dan 113.500 leerlingen minder zijn dan in het huidige schooljaar (bijna 12 procent)’, zo staat in de brief van Slob.

Het baart de minister zorgen, zo schrijft hij, dat de helft van de schoolbesturen in het voortgezet onderwijs nog niet zegt samen te werken met een ander schoolbestuur en dat ook niet van plan is te gaan doen. ‘Daar is nog veel winst te behalen’, aldus Slob.

Als schoolbesturen tijdig gezamenlijk optreden, is het volgens hem mogelijk om leerlingendaling het hoofd te bieden zonder dat de kwaliteit of de continuïteit van het onderwijs in de regio in het geding komt.

Samenwerken binnen kaders van Grondwet

VOS/ABB is het eens met de minister dat meer samenwerking in het voortgezet onderwijs nodig is voor de continuïteit en de kwaliteit van het aanbod, maar het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat dit op de manier gaat zoals nu in krimpregio Zeeuws-Vlaanderen. Daar wordt een scholen- en bestuursfusie voorbereid, waarbij geen enkel oog is voor de grondwettelijke eis dat overal openbaar onderwijs moet zijn.

Het plan in Zeeuws-Vlaanderen is om de enige openbare school voor voortgezet onderwijs, De Rede in Terneuzen, te laten fuseren met het christelijke Zeldenrust-Steelantcollege tot een nieuwe christelijke school. In die christelijke fusieschool zal, als alles doorgaat, geen enkel aspect van openbaar onderwijs meer herkenbaar zijn.

Het is buitengewoon alarmerend dat de gemeenteraad van Terneuzen onlangs akkoord is gegaan met het fusieplan dat regelrecht tegen de Grondwet indruist. Het is nog alarmerender dat de ChristenUnie-minister de ongrondwettelijke gang van zaken wegwuift, alsof de Grondwet er in krimpregio’s niet toe doet.

Lees meer…

Na topjaar 2016-2017 krimpt voortgezet onderwijs

Na het topjaar 2016-2017 is het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs in het huidige schooljaar met bijna 10.000 afgenomen, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

In 2016-2017 telde het voortgezet onderwijs 965.827 leerlingen. Dit schooljaar zijn het er 955.924. Alleen in de vier grote steden doet zich nog groei voor, vooral in Utrecht. In kleinere steden met meer dan 100.000 inwoners is het aantal leerlingen afgenomen. De krimp is het sterkst in gemeenten met minder dan 100.000 inwoners.

Lees meer…

De verschuiving van de krimp van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs is een al langer bekende ontwikkeling. Magazine Naar School! van VOS/ABB heeft er in het afgelopen zomernummer nog aandacht aan besteed.

Lees het artikel Krimp zet door in voortgezet onderwijs.

 

Geboortecijfer daalt, dus minder leerlingen

Het uitstel van het moederschap is een van de oorzaken van het relatief lage aantal kinderen dat de laatste jaren wordt geboren, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het lage geboortecijfers heeft uiteraard gevolgen voor het onderwijs, omdat er straks minder leerlingen zullen zijn.

In 2017 werden in Nederland 169.000 baby’s geboren. Dat waren er 3000 minder dan in 2016 en ruim 1000 minder dan in 2015. Op basis van deze voorlopige cijfers meldt het CBS dat het aantal geboorten lager is dan bij het vorige dieptepunt in 1983, toen 170.000 baby’s werden geboren.

Ook het gemiddeld kindertal is verder gedaald en komt uit op 1,61 kinderen per vrouw. In 2000 was dat nog 1,72 kinderen en in 2010 1,80 kinderen.

Lees meer…

Cursus ‘Help, we gaan fuseren!’

Fusies zijn gevoelige processen die ongeveer een jaar in beslag nemen. Hoe lopen deze processen? Wat is de rol van de medezeggenschapsraad? Wat zijn de do’s en don’ts? Deze cursus voor het primair onderwijs wordt op twee middagen (1 en 20 februari 2018) gegeven door Hans Teegelbeckers en Ronald Bloemers

De afgelopen jaren zijn er door de krimp veel fusiebewegingen geweest. Vooral in het primair onderwijs zet deze ontwikkeling zich door. VOS/ABB heeft de afgelopen jaren veel fusies begeleid en wil de kennis en ervaring op dit gebied graag met u delen.

In twee middagen nemen wij het gehele fusieproces met u door en behandelen alle mogelijke vragen. Hierbij komen de formele besluitvormingsmomenten voorbij, het te lopen proces en de planning, alle zaken die geregeld moeten worden (soms ook bij een notaris), de betrokkenheid van de gemeente en uiteindelijk de weg naar DUO.

Tevens bespreken we de formele zeggenschap van de medezeggenschapsraad en de berekening van de fusiefaciliteiten. Bovendien beschouwen we met u de rol van de Commissie Fusietoets Onderwijs (CFTO).

Waar en wanneer?

De cursus wordt op 1 en 20 februari gegeven in het kantoor van VOS/ABB in Woerden.

Deze cursus richt zich specifiek op bestuurders, directeuren en stafmedewerkers in het primair onderwijs. Er kunnen 15 mensen aan deelnemen (alleen leden van VOS/ABB!). Deelname kost 150 euro per persoon (btw-vrij).

Aanmelden

U kunt zich aanmelden door een mailtje te sturen naar welkom@vosabb.nl onder vermelding van ‘Help, we gaan fuseren!’. Vermeld in uw mail ook uw naam, de organisatie waarvoor u werkt en uw telefoonnummer.

Krimp schuift door van basis- naar voortgezet onderwijs

De grootste krimp van het aantal leerlingen in het basisonderwijs lijkt inmiddels voorbij. Nu en de komende jaren wordt krimp pijnlijk voelbaar in het voortgezet onderwijs. De christelijke profielorganisatie Verus heeft deze ontwikkeling letterlijk in kaart laten brengen.

Een interactieve online kaart van Nederland toont hoe groot de afname van het aantal leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs was respectievelijk zal zijn in de perioden 2012-2017 en 2017-2022. Zo is te zien dat in het basisonderwijs de grootste krimp inmiddels achter de rug lijkt. Toch zullen de leerlingenaantallen in bepaalde gemeenten in Groningen, Noord-Holland, Overijssel en Gelderland ook de komende jaren nog met 10 procent of meer afnemen.

De krimp in het basisonderwijs schuift de komende jaren met het ouder worden van de leerlingen logischerwijs door naar het voortgezet onderwijs. De kaart laat zien dat vooral in Noord- en Zuidoost-Nederland het voortgezet onderwijs te maken zal krijgen met een sterke afname van het aantal leerlingen. Groei zal zich vooral in de Randstad voordoen.

Krimp zet door in voortgezet onderwijs

De verschuiving van de krimp van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs is een al langer bekende ontwikkeling. Magazine Naar School! van VOS/ABB heeft er in het afgelopen zomernummer nog aandacht aan besteed.

Lees het artikel Krimp zet door in voortgezet onderwijs.

(Nog) geen verschraling voortgezet onderwijs door krimp

Het onderwijsaanbod in het voortgezet onderwijs is ten opzichte van vorig jaar niet verschraald. Dat is ook niet het geval voor de technische profielen in het vmbo. Dat meldt staatssecretaris Sander Dekker van OCW in een brief aan de Tweede Kamer over de gevolgen van demografische krimp en dalende leerlingenaantallen in het voortgezet onderwijs.

Dekker ziet wel dat de afname van het aantal leerlingen ertoe leidt dat er in het voortgezet onderwijs kleinere afdelingen komen, met name in het technisch vmbo en in het vwo. ‘Omdat de leerlingendaling nog zeker een decennium aanhoudt, is dat een reden voor zorg’, aldus de staatssecretaris.

Hij dringt er bij alle betrokkenen op aan om op regionaal niveau samen te bepalen wat een adequaat onderwijsaanbod is en hoe ze dat op een toekomstbestendige manier kunnen organiseren.

Lees meer…

In het zomernummer van ons magazine Naar School! staat een artikel over krimp in het voortgezet onderwijs.

‘Bereikbaarheid niet in gevaar door sluiting van scholen’

Sluiting van scholen als gevolg van krimp van het aantal leerlingen heeft nauwelijks gevolgen heeft voor de bereikbaarheid van het onderwijs. Dat staat in een brief van staatssecretaris Sander Dekker van OCW aan de Tweede Kamer.

Tussen 2008 en 2016 zijn er 669 scholen voor primair onderwijs gesloten. In verreweg de meeste gevallen is de reisafstand van leerlingen niet veel groter geworden, meldt Dekker. Hij hanteert daarbij het criterium dat er in de regel hemelsbreed binnen een straal van 3 kilometer een school is. Alleen in enkele dunbevolkte gebieden, zoals de Veluwe, wordt dat criterium volgens de staatssecretaris niet gehaald.

Hij zoomt in zijn brief in op acht scholen (met in totaal 174 leerlingen) die per 1 augustus 2015 zijn gesloten en die op een afstand van 3 kilometer of meer stonden van de dichtstbijzijnde andere school. ‘In de praktijk zien mijn accountmanagers dat er na goed overleg afspraken worden gemaakt om de leerlingen zo goed mogelijk te herplaatsen op een school op aanvaardbare afstand die past bij de keuze van de ouders’, aldus Dekker.

Volgens hem vinden schoolbesturen, ouders en gemeenten gezamenlijk oplossingen, bijvoorbeeld door een vergoeding voor de reiskosten. ‘Dit bevestigt mijn overtuiging dat samenwerking en overleg in de regio over het onderwijsaanbod onontbeerlijk is voor het behoud van een divers en toegankelijk scholenaanbod’, aldus Dekker.

Bereikbaarheid voortgezet onderwijs

Ook in het voortgezet onderwijs ziet Dekker geen grote problemen als het om de bereikbaarheid gaat. ‘Als een afdeling of school wordt gesloten, is dezelfde schoolsoort in de meeste regio’s binnen gemiddeld 5 kilometer op een andere school beschikbaar.’ Daarbij tekent hij wel aan dat het niet in alle gevallen gaat om een school van dezelfde richting. Bovendien kan het aanbod aan profielen in het beroepsgerichte vmbo verschillen.

De staatssecretaris verwijst naar een analyse uit 2015 over de bereikbaarheid van het vmbo. Daaruit bleek volgens hem dat het aanbod van profielen bijna geheel dekkend was. Uit een nieuwe analyse, waarbij ook is gekeken naar andere onderwijssoorten, blijkt dat voor vmbo gemengde leerweg en gymnasium in de meeste regio’s op gemiddeld iets meer dan 5 kilometer een andere vestiging met hetzelfde aanbod beschikbaar is.

Voor het praktijkonderwijs geldt dat volgens de staatssecretaris niet, omdat dat een specifieke voorziening is die op minder plaatsen beschikbaar is.

Krimp basisscholen zet door: dieptepunt in 2023

De krimp van het aantal leerlingen op de basisscholen in Nederland wordt naar verwachting bereikt in 2023. Daarna zal dat aantal weer stijgen, verwachten het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Het aantal kinderen dat op de basisschool zit, neemt al jaren achtereen af. Die trend zet door tot en met 2023, wanneer met circa 1,44 miljoen leerlingen het dieptepunt wordt bereikt. Daarna zal het aantal basisschoolleerlingen weer toenemen tot ongeveer 1,58 miljoen vanaf het jaar 2037.

Krimp vooral in periferie

De krimp zal de komende jaren het sterkt blijven in perifeer gelegen regio’s, zoals Limburg, Groningen, Friesland, de Achterhoek en Twente. Met name in de (grote) steden zal het aantal basisschoolleerlingen stabiel blijven of stijgen.

Lees meer…

Krimp in periferie zet door, groei in steden

Scholen de regio’s waar al sprake is van demografische krimp, moeten de komende decennia rekening blijven houden met een afname van het aantal leerlingen. Het aantal kinderen in steden blijft op peil of zal zelfs groeien. 

Vooral in de vier grote steden zal de bevolking in de komende decennia naar verwachting sterk blijven groeien, maar ook voor de meeste middelgrote gemeenten wordt een stijging van het inwonertal voorzien.

Krimp buiten Randstad

Met name perifeer gelegen gemeenten buiten de Randstad zullen verder krimpen. De vergrijzing zal daar verder toenemen en jongeren zullen naar de steden trekken. De meesten van hen zullen daar blijven als ze kinderen krijgen, zo blijkt uit de Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2016 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Lees meer…

Randstad telt meeste kinderen

De trek van jongeren naar het westen van het land draagt ertoe bij dat in veel grensregio’s het aantal geboorten sinds 1995 met meer dan 20 procent is afgenomen, terwijl het in grote delen van de Randstad is toegenomen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

In de afgelopen 20 jaar zijn steeds meer 18- tot 25-jarigen vanuit perifeer gelegen regio’s naar de Randstad of naar steden daarbuiten verhuisd om er te gaan studeren of werken. Hierdoor neemt het percentage jongvolwassenen in de regio’s af. Daarnaast blijven steeds meer dertigers in de Randstad wonen, meldt het CBS.

Veel baby’s in Randstad

Dit leidt ertoe dat In 2015 in verhouding tot het aantal inwoners de meeste baby’s werden geboren in Groot-Amsterdam, de agglomeratie Den Haag en Flevoland: bijna 12 per duizend inwoners. In Zuid-Limburg, Zeeuws-Vlaanderen, Noord-Drenthe, Zuidoost-Drenthe en Delfzijl en omgeving daarentegen werden weinig baby’s geboren.

Deze ontwikkeling brengt uiteraard regionale verschillen met zich mee voor het onderwijs. In de regio’s met relatief veel geboorten kunnen scholen rekenen op veel leerlingen, terwijl in regio’s waar weinig kinderen werden geboren het aantal leerlingen laag zal zijn.

Lees meer…

Vmbo krimpt de komende jaren sterk

Het aantal leerlingen op het vmbo daalt sneller dan in de rest van het voortgezet onderwijs. Dat komt niet alleen door demografische krimp, maar ook doordat een steeds groter aandeel van de leerlingen naar havo of vwo gaat. Dit meldt Onderwijs in Cijfers.

De daling van het aantal leerlingen in het vmbo is niet evenredig over het land verspreid. Vooral in de agglomeratie Amsterdam, de regio Rijnmond en Den Haag en omgeving is een (lichte) stijging te zien. In de rest van het land daalt het aantal vmbo-leerlingen.

Vmbo krimpt sterkst in Achterhoek

De grootste daling doet zich voor in de Achterhoek. Daar neemt het aantal vmbo’ers tot 2030 af met ruim 31 procent. Andere regio’s met een forse afname zijn Noord-Groningen/Eemsmond (-28,3 procent), Zuidwest-Friesland (-27,4 procent) en Zeeuws-Vlaanderen (-26,3 procent).

Lees meer…

In het zomernummer van ons magazine Naar School! staat het artikel Samenwerken om straks nog te bestaan over samenwerking tussen vmbo’s in Emmen.

Gunst van leerling belangrijk in tijden van krimp

Het voortgezet onderwijs voelt de krimp van het aantal leerlingen. Het Algemeen Dagblad illustreert dat aan de hand van de situatie in het Groene Hart.

In de editie Groene Hart van het AD staat een artikel over de situatie in dit gebied, dat te maken met een dalend aantal leerlingen dat naar het voortgezet onderwijs gaat.

Ondanks krimp meer aanmeldingen

Ondanks de krimp groeit het openbare Schoonhovens College. Rector-bestuurder Berend Buddingh vertelt in de krant dat dit te maken heeft met een toename van het aantal aanmeldingen uit Lopik en de omliggende Krimpenerwaard.

De christelijke scholengemeenschap Willem de Zwijger in Schoonhoven daarentegen ziet het aantal aanmeldingen afnemen. Sectordirecteur Arthur Seton zegt in het AD Groene Hart dat alle scholen in Gouda en Schoonhoven met elkaar moeten samenwerken om krimp op te vangen.

Leerlingen trekken in tijden van krimp

In het artikel komt eveneens rector-bestuurder Jan Rozema van het openbare Coenecoop College met vestigingen in Boskoop en Waddinxveen aan het woord. Deze school heeft ondanks de krimp ook meer aanmeldingen. ‘Alle scholen doen er nu alles aan om nieuwe leerlingen te trekken’, aldus Rozema.

Onder andere het openbare Coornhert Gymnasium in Gouda, de eveneens openbare Goudse Scholengemeenschap Leo Vroman en de christelijke scholengemeenschap Goudse Waarden hebben volgens het AD minder aanmeldingen dan de afgelopen jaren.

Krimp of groei? Bekijk de regionale verschillen!

Hoe groot is de krimp van het aantal leerlingen in uw regio? Of is er juist sprake van groei? Het Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs heeft regionale verschillen in kaart gebracht.

De informatie van het Arbeidsmarktplatform PO laat bijvoorbeeld zien dat vooral in de vier grote steden veel vacatures zijn. Ook blijkt dat met name in Zuid- en Midden-Limburg en Friesland naar verhouding veel oudere leerkrachten werken die de komende jaren met pensioen gaan, terwijl het aantal pabo-afgestudeerden afneemt.

Lees meer…

Tweede Kamer durft fusietoets niet los te laten

Het lijkt in de Tweede Kamer nog niet helemaal te zijn doorgedrongen hoe hoog de druk van demografische krimp is. Dat bleek maandag tijdens het notaoverleg over de gevolgen van krimp op het onderwijs. De noodzaak om snel te handelen wordt met name door de PvdA en de SP onvoldoende ingezien.

Tijdens dit overleg ging het onder andere over de fusietoets. VVD-Kamerlid Hayke Veldman zei in zijn inleiding dat die toets ‘een dikke onvoldoende’ krijgt. In de praktijk blijkt, zo ziet ook VOS/ABB, dat de fusietoets een ernstig obstakel vormt voor samenwerking in het primair en voortgezet onderwijs, terwijl de toets er in 2008 is gekomen om overmatige schaalvergroting in met name het middelbaar en hoger beroepsonderwijs tegen te gaan.

Bedreiging
Doordat de fusietoets een rem zet op samenwerking, is die toets in de praktijk een regelrechte bedreiging voor het voortbestaan van een in kwantitatieve en kwalitatieve zin voldoende aanbod van primair en voortgezet onderwijs, met name op het platteland waar de demografische krimp het sterkst is. Verschillende belangenorganisaties, waaronder VOS/ABB, hebben dat herhaaldelijk aangegeven. Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW zien dit ook in, zo blijkt uit hun aanbiedingsbrief bij het eindrapport Evaluatie Wet fusietoets.

Tijdens het overleg gaven PvdA-Kamerlid Loes Ypma en haar collega Tjitske Siderius van de SP aan dat er nog wel kan worden gewacht met maatregelen om samenwerking in krimpgebieden te bevorderen. Ze benadrukten dat eerst goed moet worden geluisterd naar de mening van ouders en leraren. Naar verwachting worden in maart de resultaten verwacht van een veldraadpleging over de gevolgen van en maatregelen in verband met krimp.

Van onderaf
CDA-Kamerlid Michel Rog liet blijken dat hij hecht aan de fusietoets. Hij gaf te kennen voorstander te zijn van samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs, mits het initiatief van die samenwerking ‘van onderaf komt’. Het gaat er volgens hem om dat met name ouders zeggenschap hebben over de identiteit van de school.

VVD-Kamerlid Karin Straus benadrukte tijdens het overleg dat er nú moet worden gehandeld, zoals ook VOS/ABB heeft aangegeven, omdat het anders te laat zal zijn. Als de Kamer gaat zitten afwachten, zal in het volgende schooljaar in krimpgebieden een aantal scholen dicht moeten. Directe aanleiding voor het overleg was de initiatiefnota Krimp in het voortgezet onderwijs – van kramp naar kans van Straus.

Afschaffing
Paul van Meenen van D66 pleitte duidelijk voor afschaffing van de fusietoets in het funderend onderwijs. Het voorkomen van het ontstaan van te grote organisaties is in het primair en voortgezet onderwijs geen issue meer, zo benadrukte hij. Van Meenen wees erop dat de medezeggenschap in fusieprocessen al goed is geregeld.

Opmerkelijk was dat vanuit de staatkundig-gereformeerde hoek werd bepleit dat de alomtegenwoordigheid van het openbaar onderwijs moet worden gegarandeerd. SGP-Kamerlid Roelof Bisschop verwees daarbij naar artikel 23 van de Grondwet.

Urgentie
Staatssecretaris Dekker zei tijdens het overleg blij te zijn dat de urgentie van samenwerking inmiddels ook doordringt in het voortgezet onderwijs. Wat de fusietoets betreft, merkte hij op dat die aangepast zou kunnen worden. Het woord ‘afschaffen’ nam hij niet in de mond. Dekker wil, zoals hij eerder al had gezegd, de resultaten van de veldraadpleging over de fusietoets afwachten. Die resultaten worden in maart verwacht.

Over de menselijke maat, merkte de staatssecretaris op dat het daarbij niet zozeer gaat over de omvang van het schoolbestuur, maar over de omvang van de school. Dat is volgens hem in elk geval waar ouders naar kijken.

Instemmingsrecht
Dekker pleitte er met nadruk voor om ouders al in een vroeg stadium te betrekken bij fusieprocessen. Hij ziet in het kader van medezeggenschap in dergelijke processen een taak weggelegd voor de belangenorganisatie Ouders & Onderwijs. De staatssecretaris zegde op verzoek van D66 toe te willen kijken naar de mogelijkheid om medezeggenschapsraden instemmingsrecht te geven bij de voorgenomen sluiting van een school of vestiging.

De positie van het openbaar onderwijs in relatie tot samenwerkingsscholen stipte Dekker kort aan door te verwijzen naar het advies hierover van de Raad van State dat in de loop van 2016 wordt verwacht.

Moties
De Kamerleden vroegen aan het einde van het overleg via een aantal moties om concrete toezeggingen. Zo dienden Veldman (VVD) en Rog (CDA) een motie in om de fusietoets, met behoud van de invloed van medezeggenschap en ouders, zo aan te passen dat scholen die binnen vijf jaar met een leerlingendaling van 7,5 procent of meer worden geconfronteerd worden, niet langer toetsplichtig zijn.

In een andere motie vragen de Kamerleden Rog (CDA), Ypma (PvdA), Bisschop (SGP) en Siderius (SP) de regering advies te vragen bij de Onderwijsraad over de voor- en nadelen van het introduceren van een kleinescholentoeslag in het voortgezet onderwijs.

Nederland ontgroent: aantal kinderen fors gedaald

Het aantal kinderen tot 12 jaar is de laatste tien jaar gedaald van bijna 2,4 miljoen tot iets meer dan 2,2 miljoen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Van de Nederlandse bevolking is 13 procent jonger dan 12 jaar. Er zijn echter grote regionale verschillen. Urk heeft het grootste aandeel kinderen: bijna een kwart van de inwoners van deze gemeente is jonger dan 12 jaar. Renswoude, Staphorst en Lansingerland volgen met 18 procent.

De top 10 van gemeenten met de minste kinderen wordt gedomineerd door Limburgse gemeenten: Vaals, Maastricht, Gulpen-Wittem, Valkenburg aan de Geul, Maasgouw en Beek. Hier is slechts 8 tot 10 procent van de inwoners jonger dan 12 jaar.

Scenariomodel voortgezet onderwijs vernieuwd

Het Scenariomodel-VO is een online leerlingenprognose-tool, die inzicht geeft in basisprognoses van leerlingenaantallen, formatie, ruimtebehoefte en bekostiging. 

Onlangs is dit gratis en vrij toegankelijke instrument met hulp van gebruikers uit het voortgezet onderwijs verder doorontwikkeld en geactualiseerd. De tool is naar eigen inzicht aan te passen.

Lees meer….

Sterkste krimp in voortgezet onderwijs

Het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs krimpt tot het schooljaar 2021-2022 met 8,1 procent. In het primair onderwijs bedraagt de krimp tot dat schooljaar ruim 4  procent. Dit blijkt uit de Referentieraming 2015 van het ministerie van OCW.

In absolute aantallen gaat het in het voortgezet onderwijs om een daling van afgerond 959.300 leerlingen in het huidige schooljaar tot 881.700 in 2021-2022. Dat is een afname met 71.600 leerlingen. Dit schooljaar is er een piek. Het vo telde in het afgelopen schooljaar 2700 minder leerlingen dan nu. Vanaf volgend schooljaar zet de daling in.

Het primair onderwijs ziet het totale aantal leerlingen van nu tot 2021-2022 dalen met 62.100. Nu zijn er in primair onderwijs nog 1.542.200 leerlingen. In 2021-2022 zijn dat er nog maar 1.480.100. Dat komt overeen met een daling met ruim 4 procent.

De daling van het aantal leerlingen in het primair onderwijs is al een aantal jaren gaande. In 2012-2013 had het po nog 1.608.000 leerlingen, 65.800 meer dan nu. Als dat wordt opgeteld bij de afname van nu tot 2021-2022, gaat het om een afname met 127.900 kinderen.

Groei in grote steden vereist meer scholen

In de grote steden dreigt een tekort aan scholen doordat er steeds meer mensen met kinderen wonen. Dat blijkt uit een rondgang van BNR langs Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.

Er zouden in de grote steden scholen moeten worden bijgebouwd, maar volgens de Haagse onderwijswethouder Ingrid van Engelshoven (D66) is dat erg lastig doordat de gemeenten te kampen hebben met een dalende bijdrage van de rijksoverheid voor onderwijshuisvesting. Zij constateert in haar stad dat de capaciteit van de scholen per buurt niet strookt met de vraag. De Haagse wethouder pleit ervoor om de rijksbijdrage meer af te stemmen op de ontwikkelingen van de aantallen leerlingen.

De Amsterdamse onderwijswethouder Simone Kukenheim (D66) moet voor de komende tien jaar rekening houden met een groei in het basisonderwijs van 9 procent. ‘Als je die groei van het aantal leerlingen vertaalt, dan gaat het om zo’n 236 lokalen’, aldus Kukenheim op BNR.

Beluister het item op BNR.

Hoeveel leerlingen tot en met jaar 2033?

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) heeft de jongste leerlingprognose voor het voortgezet onderwijs gepubliceerd. Deze prognose loopt tot en met het jaar 2033. In aansluiting hierop is het prognosemodel vo geactualiseerd.

De nieuwe leerlingprognose van DUO geeft het verwachte aantal leerlingen weer per school, schoolbestuur en soort voortgezet onderwijs (leerwegondersteunend onderwijs (lwoo), praktijkonderwijs, onderbouw en bovenbouw vmbo, havo en vwo). De prognose is gebaseerd op de marktaandelen van scholen in voedingsgebieden, de doorstroom van leerlingen naar opeenvolgende leerjaren en de regionale demografische dynamiek.

Aansluitend op de leerlingprognose is het prognosemodel vo geactualiseerd. In dit model is een voorspelling van de te ontvangen bekostiging opgenomen.

Het model is gebaseerd op:

  • de definitieve telling van bekostigde leerlingen op 1 oktober 2012 en de voorlopige leerlingentelling op 1 oktober 2013;
  • de geprognosticeerde leerlingenaantallen van 1 oktober 2014 tot en met 2032;
  • de referentieraming 2014;
  • de gemiddelde vergoeding per leerling 2013, uitgesplitst naar schoolsoort;
  • de gerealiseerde bekostiging over 2013;
  • de stand van de Rijksbegroting OCW 2014, inclusief Nota van Wijziging.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Grote gemeenten groeien, platteland blijft krimpen

In 2013 is de bevolking van Nederland met 50.000 inwoners gegroeid. Op 3000 na kwam die groei terecht in de grootste dertig gemeenten doordat daar veel kinderen zijn geboren. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Sinds 2009 is de bevolkingsgroei meer geconcentreerd in de grote gemeenten. Tussen 2009 en 2014 groeide de bevolking met 344.000 inwoners. Bijna driekwart daarvan vond plaats in de dertig gemeenten die per 1 januari 2014 100.000 of meer inwoners tellen.

Dit duidt er volgens het CBS op dat het proces van verstedelijking doorgaat. In de grootste dertig gemeenten wonen per 1 januari jongstleden 6,0 miljoen inwoners. Vijf jaar geleden was dat nog 5,7 miljoen. In Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht nam het aantal inwoners in 2013 toe met 23.000.

De grote gemeenten groeiden doordat er veel kinderen zijn geboren. In de rest van Nederland nam het aantal geboortes af. Dit betekent voor het onderwijs dat vooral in de grote steden groei te verwachten is en dat de krimp op het platteland doorgaat.

Lees meer…

Sectorplan primair onderwijs voor 1500 banen goedgekeurd

Het sectorplan voor 1500 banen voor leerkrachten in het primair onderwijs wordt uitgevoerd. Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft het goedgekeurd.

Het Arbeidsmarktplatform PO en het Vervangingsfonds/Participatiefonds zijn verheugd over de goedkeuring van het sectorplan, dat bedoeld is om ontslagen van leraren te voorkomen en jonge leraren aan te trekken.

Het is de bedoeling dat er minimaal 1500 extra onderwijsbanen ontstaan. Hiermee loopt het plan vooruit op de situatie na 2016. Veel oudere leraren gaan dan met pensioen, waardoor er ondanks dalende leerlingenaantallen personeeltekorten worden verwacht.

In het sectorplan staan drie punten centraal:

  1. Regionale transfercentra voor bemiddeling van werk naar werk in die regio’s waar nog tot 2020 krimp zal zijn. Daarmee kan de sector minimaal 840 boventallige personeelsleden behouden en wordt hun instroom in de WW voorkomen.
  2. Landelijke mobiliteitstools voor de transfercentra en andere samenwerkingsverbanden van schoolbesturen elders in het land. Voorbeelden zijn een ‘helpdesk mobiliteit’ en een ‘PO-makelaar’.
  3. Hogere instroom van jongere leraren en onderwijsondersteuners door bijvoorbeeld oudere collega’s andere taken te geven naast het lesgeven. Schoolbesturen nemen dan onder andere – ook – additioneel een jonge werkloze leraar in dienst.

De uitvoering van het plan vindt in twee jaar tijd plaats. Het is aan de schoolbesturen zelf om van de subsidiemogelijkheden en tools van het sectorplan gebruik te maken. Met de uitvoering ervan is 16,5 miljoen euro gemoeid.

Lees meer…

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Scenariomodel primair onderwijs geactualiseerd

Het Arbeidsmarktplatform PO heeft het leerlingenprognosemodel www.scenariomodelpo.nl geactualiseerd. 

Het Arbeidsmarktplatform PO meldt dat het Scenariomodel PO basisscholen ondersteunt in het versterken van de bestuurskracht, bijvoorbeeld voor het voeren van een financieel en personeel meerjarenbeleid.

Het model geeft inzicht in leerling- en bevolkingsprognoses en in personele en materiële bekostigingsprognoses (inclusief prestatiebox). Het biedt eveneens de mogelijkheid de benodigde personele formatie te berekenen.

Met een gratis persoonlijk account is het mogelijk zelf scenario’s te maken door aannames achter de prognoses, zoals bevolkingsgroei of het marktaandeel in postcodegebieden, met lokale kennis bij te stellen.

Het scenariomodel is geactualiseerd met de volgende bronbestanden:

  • Leerlingtellingen, 1 oktober 2013 (DUO)
  • Bevolkingsprognose, najaar 2013 (CBS/PBL)
  • Normbedragen lumpsum, 1 oktober 2013 (DUO)
  • Huidige bevolkingsopbouw 0-4 jarigen, 1 januari 2013 (CBS)

Om te werken met eigen aannames over bijvoorbeeld de bevolkingsprognose in wijken en het marktaandeel dat u hierin zult hebben, kunt u een nieuw scenario aanmaken met de geactualiseerde database. Scholen kunnen reeds gemaakte scenario’s op basis van de vorige database nog steeds inzien, maar niet meer verder bewerken.

Naast de update van de brondata zijn nog meer wijzigingen doorgevoerd:

  • Van de regionale basisrapportages (bijvoorbeeld Samenwerkingsverband Passend Onderwijs) is nu ook het landelijk totaal (grafisch) inzichtelijk voor de prognose van de basisgeneratie, de referentieleeftijd voor het primair onderwijs;
  • De rapportages voor de personele bekostiging zijn vanaf nu gebaseerd op de Brin-specifieke GGL. Deze kunnen nog steeds worden overschreven als scenario.

Het Arbeidsmarktplatform PO breidt het Scenariomodel uit voor het speciaal (basis)onderwijs. De invoering van passend onderwijs heeft, door de veranderingen en onduidelijkheden die op dit moment nog spelen, een vertragend effect op deze uitbreiding.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Toolbox-model gemiddelde schoolgrootte bijgewerkt

Het Model gemiddelde schoolgrootte in de Toolbox van VOS/ABB is geactualiseerd.

Met dit instrument in de map ‘basisschool’ kunt u berekenen of uw organisatie in de gevarenzone terecht is gekomen en hoeveel scholen en nevenvestiging nog voort mogen bestaan per schooljaar 2014-2015.

In het instrument is de tekst van de Wet op het primair onderwijs (WPO) opgenomen die wijst op de mogelijkheid voor een schoolbestuur om de gemiddelde schoolgrootte te berekenen, ook als het scholen uit meerdere gemeenten betreft of wanneer het schoolbestuur met andere besturen een samenwerkingsovereenkomst heeft afgesloten.

Met het instrument kunt u de complexe berekeningen overzichtelijk uitvoeren, zodat snel duidelijkheid krijgt en uw beleid kunt onderbouwen.

Let op: alleen als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u het instrument downloaden uit de map ‘basisschool’ van de online VOS/ABB-Toolbox.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Minder geboorten, dus straks minder leerlingen

De demografische krimp wordt versterkt doordat er vorig jaar in Nederland minder kinderen zijn geboren. Maar de immigratie van met name Polen is toegenomen. Dat kan de daling van het aantal leerlingen tegengaan.

In 2013 werden 171.000 kinderen geboren. Dat waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 5000 minder dan in 2012. De daling van het aantal geboorten in Nederland begon in 2010 en zet dus door.

De afname van het aantal geboorten hangt volgens het CBS niet samen met een daling van het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd, maar lijkt samen te hangen met de economische conjunctuur. Deze leidt tot uitstel en soms afstel van het krijgen van kinderen.

Immigratie gestegen
In 2013 kwamen 162.000 immigranten naar Nederland – 4000 meer dan in 2012. Het aantal emigranten bleef gelijk met 144.000.

De grootste groep immigranten komt uit uit Polen: bijna 10.000. Ook uit Griekenland, Italië, Portugal en Spanje hield de immigratie aan. Dat heeft te maken met de slechte economische situatie en geringe werkgelegenheid in die landen.

Uit de cijfers van het CBS wordt niet duidelijk hoeveel kinderen uit bovenstaande landen naar Nederland zijn gekomen.

Lees meer…

Magazine School! blikt in de toekomst

Een gezonde toekomst van het onderwijs zónder het duale bestel. De categorale havo of juist de brede scholengemeenschap? En de rammelende rekentoets. Over deze en andere onderwerpen gaat het decembernummer van magazine School!.

Beleidsadviseur Ronald Bloemers van VOS/ABB vertelt wat hij heeft ingebracht tijdens een rondetafelgesprek met de Vaste Kamercommissie voor OCW over de toekomst van artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs). Bloemers heeft daar een toelichting gegeven op het concept ‘School!’ van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO).

Het duale bestel met denominaties gebaseerd op de twintigste-eeuwse zuilaire samenleving is duidelijk aan vernieuwing toe. VOS/ABB en VOO willen dat de denominaties worden losgelaten en dat er geen openbare, rooms-katholieke, protestants-christelijke of andere scholen zijn met een denominatief voorvoegsel, maar alleen nog maar ‘scholen’ gebaseerd op maatschappelijke diversiteit. ‘Scholen’ hebben op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing.

Dit ideaal wordt gedeeld door directeur Dick Bruin van vrije school Parcival in Hoorn. ‘Als we onze eventuele emoties over bepaalde richting in ons achterhoofd parkeren, zouden we na de gezondheidszorg, de sportwereld en andere onderdelen van de maatschappij ook in het onderwijs kunnen uitstijgen boven de zuilen’, aldus Bruin in de rubriek Aan het woord. Hieraan kunnen lezers van School! hun eigen bijdrage leveren.

Crisis in goede banen leiden
Het decembernummer stelt drie crisiscommunicatieadviseurs voor. Ruth Gorissen, Ronald Brouwers en Jan Scholten vormen een pool die leden van VOS/ABB kunnen inschakelen in het geval van een crisis op school. Zij kunnen achter de schermen advies geven over open, transparante en eerlijke communicatie en/of voor de schermen optreden als woordvoerder voor de media.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u voor één dagdeel à vier uur gratis gebruikmaken van deze service. Als u meer uren advies nodig hebben, kunt u de adviseur zelf inhuren. Het tarief daarvoor is lager dan in de markt hiervoor gebruikelijk is.

Categoraal of breed?
School! gaat ook over De nieuwe Havo van de openbare scholengroep Voortgezet Onderwijs van Amsterdam. Deze nieuwe school is een categorale havo. Directeur Peter van Hameren legt uit waarom daarvoor is gekozen: ‘Een havist is wezenlijk anders dan een vwo’er en daar willen wij recht aan doen’.

Daartegenover staat Jan Paul Beekman, rector van het openbare Gerrit Komrij College in Winterswijk. Hij is voorstander van de brede scholengemeenschap: ‘Hier krijgen leerlingen kans elkaar te ontmoeten.’ De redactie van School! wil graag weten hoe u hierover denkt. Geef uw mening.

Transparantie
Onder de kop ‘Laat maar zien wat je doet’ gaat directeur Ronald Goosen van de openbare basisschool Pieterskerkhof in Utrecht in op het belang van transparantie. ‘Als je als school niet transparant bent over wat je doet of niet doet, geef je zonder dat je dat wilt ruimte voor gissen.’ Zijn school geeft onder andere op de website www.scholenopdekaart.nl veel informatie, zodat iedereen kan zien wat obs Pieterskerkhof te bieden heeft.

Wiskundedocent Karin den Heijer en haar leerlingen van het openbare Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam leggen uit wat er mis is met de rekentoets in het voortgezet onderwijs. ‘Deze rekentoets toetst helemaal niet de rekenvaardigheid. Het is in de eerste plaats een lees- en concentratietoets en een IQ-test’, aldus Den Heijer. Leerling Martijn bevestigt dit: ‘Veel vragen hadden niets met rekenen te maken.’

Zélf aan het roer
Jeelo staat voor Je eigen leeromgeving. Dit is een succesvol onderwijsconcept van het openbaar basisonderwijs in Noord-Limburg. Jeelo rekent af met de versnippering en de aanbodgerichtheid van die zo kenmerkend zijn voor veel educatieve uitgeverijen. De vraag van de school staat centraal en alle scholen die eraan meedoen vormen samen een community.

‘Dankzij Jeelo staan zij zelf aan het roer van de permanente verbetering van hun kwaliteit’, zegt Hans Bouwhuis, bestuurder van de Stichting Invitare Openbare Onderwijs in het Land van Cuijk en Noord-Limburg.

Andere onderwerpen die in het decembernummer van School! aan bod komen:

  • De Inspiratiekalender van VOS/ABB, voor een waarde(n)vol begin van de schooldag. Twee directeuren van openbare basisscholen zijn er zeer enthousiast over.
  • De School!Week van 17 tot en met 21 maart zet het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs weer stevig op de kaart.
  • Voortgezet onderwijs op Ameland: de openbare Burgemeester Walda School heeft een gloednieuw gebouw. Prinses Beatrix heeft het in november officieel geopend.
  • Limburgers kritisch over krimpballonnetje. De gezamenlijke schoolbesturen in Zuid-Limburg zien niets in het plan om ouders het bestuur van kleine scholen te laten overnemen.
  • Kerst op de openbare school. Voorzitter Marijke van Hees van de raad van toezicht van VOO over vieringen in het openbaar onderwijs.
  • Een goede gemeenschappelijke medezeggenschapsraad communiceert met de achterban. Voorzitter Niels Bonenkamp van de GMR van twee samenwerkende stichtingen voor openbaar primair onderwijs in Noord-Holland legt uit waarom.
  • Medezeggenschap en passend onderwijs: Houd het simpel! VOS/ABB en VOO kunnen het openbaar onderwijs hierover adviseren.

Verder staan in School! natuurlijk weer de rubrieken School antwoordt, School en excursie (Titanic in Amsterdam!) en  School! en recht. Op de achtercover staan opmerkelijke berichten uit het onderwijs en de cartoon van Maarten Wolterink.

Magazine School! is een gezamenlijke uitgave van VOS/ABB en VOO. Alle leden van VOS/ABB en VOO en overige abonnees krijgen het zeven keer per jaar toegestuurd.

Hebt u nog geen abonnement? Voor 24,50 euro per jaar kunt ook u ons blad toegestuurd krijgen. Aanmelden kan via welkom@vosabb.nl onder vermelding van ‘Abonnement School!’, uw naam en het adres waarop u het blad wilt ontvangen.

Wilt u in magazine School! adverteren? Dat kan via ons acquisitiebureau Recent.

Download het decembernummer.

Informatie: Martin van den Bogaerdt, 06-13190311, mvandenbogaerdt@vosabb.nl