OCW vindt tegengaan van segregatie totaal irrelevant

Het tegengaan van segregatie in het onderwijs is voor het ministerie van OCW totaal geen issue meer. Het gaat staatssecretaris Sander Dekker om verbetering van de onderwijskwaliteit. Dat blijkt uit antwoorden van hem op Kamervragen van de SP.

De Tweede Kamerleden Jasper van Dijk en Sadet Karabulut hadden de staatssecretaris vragen gesteld naar aanleiding van een onderzoek van instituut FORUM voor multiculturele vraagstukken. Daaruit kwam naar voren dat als schoolbesturen zich actief inzetten om segregatie tegen te gaan, de lokale politiek, de media en de ouders het thema oppakken.

Pilots
Uit het onderzoek bleek ook dat de segregatie de afgelopen jaren wat minder is geworden. Dat zou te danken aan gerichte pilots in 12 grote gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Aan die pilot deden in totaal 315 basisscholen mee. Op tweederde van die scholen nam de segregatie af.

Op de vraag van de SP’ers of de volgens hen succesvolle pilots moeten worden voortgezet, antwoordt Dekker dat de gemeenten daar zelf over mogen beslissen. Hij wijst ook op een eerder onderzoek dat Regioplan in 2012 uitvoerde en waaruit blijkt ‘dat de resultaten van maatregelen die lokaal zijn genomen maar zeer gering zijn’.

Gemeenteraad
De staatssecretaris beaamt dat het wettelijk verplicht is dat gemeenten en schoolbesturen met elkaar in gesprek gaan over het tegengaan van segregatie in het onderwijs. In gemeenten waarin het college van B&W die wettelijke taak niet op zich neemt, zo benadrukt Dekker, dient de gemeenteraad ervoor te zorgen dat het college dit toch doet.

Voorts meldt hij dat het ministerie van OCW regelmatig met de PO-Raad en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) spreekt over het steunen van lokale initiatieven om segregatie tegen te gaan. De staatssecretaris ziet echter verder op dit terrein geen taak voor hem en zijn ministerie weggelegd. Uit de antwoorden van Dekker blijkt dat het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs voor hem de absolute prioriteit heeft.

Van Bijsterveldt
De reactie van de staatssecretaris sluit aan op de beleidswijziging die in 2011 door voormalig minister Marja van Bijsterveldt van OCW werd ingezet. Zij schoof de verantwoordelijkheid voor het al of niet mengen van leerlingenpopulaties door naar de gemeenten.

In het juninummer van magazine School!, dat op 26 juni verschijnt, komt het onderwerp segregatie aan bod. Het artikel gaat over de situatie in Tilburg.

Aan het woord komt Marius Liebregts van de Stichting Opmaat voor openbaar primair onderwijs in onder andere Tilburg. Hij vindt het niet erg dat het tegengaan van segregatie van de politieke agenda is: ‘Beschouw de leerlingenpopulatie van scholen liever als een gegeven en houd je bezig met dingen waar je wél invloed op hebt.’

Tegengaan segregatie: schoolbesturen maken het verschil!

Als schoolbesturen zich actief inzetten om segregatie tegen te gaan, dan pakken de lokale politiek, de media en de ouders het thema op. Dat blijkt uit onderzoek van kennisinstituut FORUM voor multiculturele vraagstukken.

In het factsheet Basisscholen en hun buurt staat dat de segregatie tussen autochtone kinderen en leeftijdgenoten met een allochtone achtergrond de afgelopen jaren wat minder is geworden.

Volgens FORUM hangt dat samen met gerichte pilots in 12 grote gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Aan die pilot deden in totaal 315 basisscholen mee. Op tweederde van die scholen nam de segregatie af.

Maar, zo waarschuwt FORUM, als het onderwerp van de beleidskaart verdwijnt, zal de segregatie de komende jaren weer scherper worden. Het instituut signaleert bij schoolbesturen weinig animo voor een meer gemengde leerlingenpopulatie, terwijl uit de praktijk blijkt dat het de besturen zijn die het verschil kunnen maken.

‘Wanneer bestuurders en beleidsmakers met het thema aan de slag gaan, zoals in de pilots, dan spreekt de gemeenteraad erover, worden er discussies gevoerd met ouders en professionals in het onderwijsveld, en komt er vaak aandacht voor in de pers’, stellen de onderzoekers van FORUM.

Segregatie verdwijnt uit beleid
Het Kohnstamm Instituut signaleerde in oktober vorig jaar na een onderzoek in opdracht van FORUM dat steeds minder gemeenten segregatie in het onderwijs bestrijden. In het rapport ‘Bestrijding van onderwijssegregatie in gemeenten’ staat dat er op dit vlak een duidelijke afname zichtbaar is van afspraken tussen gemeenten en schoolbesturen.

De onderzoeksresultaten uit oktober vorig jaar volgden op het landelijke beleid dat onder het door de PVV gedoogde eerste kabinet-Rutte in gang werd gezet. Toenmalig CDA-minister Marja van Bijsterveldt van OCW gaf in 2012 aan dat er geen maatregelen meer nodig waren om segregatie in het onderwijs tegen te gaan.

Dit beleid is overgenomen door het huidige VVD/PvdA-kabinet, hoewel de PvdA, die in de vorige kabinetsperiode nog in de oppositie zat, bij monde van toenmalig Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem zei dat er wél maatregelen nodig waren om de segregatie in het onderwijs bij wet tegen te gaan.

Nauwelijks nog beleid voor gemengde scholen

Steeds minder gemeenten bestrijden segregatie in het onderwijs. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van FORUM.

Uit het onderzoek Bestrijding van onderwijssegregatie in gemeenten, dat in opdracht van FORUM is uitgevoerd door het Kohnstamm Instituut, is een duidelijke afname zichtbaar van afspraken tussen gemeenten en schoolbesturen om segregatie in het onderwijs tegen te gaan. De onderzochte gemeenten stellen dat het draagvlak voor beleid voor integratie en de problemen als gevolg van segregatie zijn afgenomen.

Volgens FORUM zijn er geen aanwijzingen dat onderwijssegregatie is afgenomen. Uit het onderzoek Hoe denken schoolbesturen over segregatie in het onderwijs? van FORUM uit 2011 bleek dat 40 procent van de schoolbesturen in dezelfde gemeenten als die nu onderzocht zijn, aangaf dat er sprake was van onderwijssegregatie.

Segregatie ontkend
De onderzoeksresultaten volgen op het landelijke beleid dat onder het door de PVV gedoogde eerste kabinet-Rutte in gang werd gezet. Toenmalig minister Marja van Bijsterveldt van OCW gaf in 2012 aan dat er geen maatregelen meer nodig waren om segregatie in het onderwijs tegen te gaan.

Van Bijsterveldt benadrukte toen dat niet met ontmoeting, maar met extra aandacht voor taal en rekenen en het organiseren van weekend- en zomerscholen de integratie van kinderen uit verschillende bevolkingsgroepen kon worden bevorderd.

Lokale initiatieven om scholen meer gemengd te maken en leerlingen met verschillende sociale en culturele achtergronden elkaar te laten ontmoeten, zouden volgens Van Bijsterveldt maar weinig effect hebben. Zij wilde daar verder geen energie meer in steken en dus ook geen geld meer aan besteden.

Dit beleid is overgenomen door het huidige VVD/PvdA-kabinet, hoewel de PvdA, die in de vorige kabinetsperiode nog in de oppositie zat, bij monde van toenmalig Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem destijds zei dat er wel maatregelen nodig waren om de segregatie in het onderwijs bij wet tegen te gaan.