RTL Nieuws snapt niet hoe het werkt met kleine scholen

RTL Nieuws meldt dat voor bijna duizend kleine basisscholen sluiting dreigt. De redactie van de commerciële nieuwszender houdt bij deze constatering geen rekening met de gemiddelde schoolgrootte binnen schoolbesturen.

De redactie in Hilversum baseert zich voor de stelling dat voor bijna duizend kleine basisscholen sluiting dreigt op een eigen analyse. Op de website van RTL Nieuws staat een lijst met daarop overigens niet bijna duizend, maar ruim 900 scholen waarvan het aantal leerlingen onder de opheffingsnorm zit.

Het blijkt dat op die lijst ook scholen staan die helemaal niet met sluiting worden bedreigd als rekening wordt gehouden met de gemiddelde schoolgrootte binnen een schoolbestuur. Het is niet zo snel te bepalen hoeveel scholen ten onrechte op de lijst van RTL Nieuws staan, maar feit is dat lang niet alle scholen waarvan het leerlingenaantal onder de opheffingsnorm zit, dicht zouden moeten.

Kleine scholen hoeven niet dicht

Een voorbeeld dat illustreert dat de lijst van RTL Nieuws niet klopt: twee basisscholen van STIP Hilversum voor openbaar basisonderwijs zouden te klein zijn om open te kunnen blijven. Het gaat om de Dr. ir. C. Lelyschool en de Sterrenschool.

Deze scholen zitten weliswaar onder de opheffingsnorm van 169 leerlingen die voor de gemeente Hilversum geldt, maar aan de hand van de gemiddelde schoolgrootte van ruim 360 leerlingen binnen STIP Hilversum kunnen deze scholen gewoon openblijven.

Bestuursvoorzitter Geert Looyschelder van STIP Hilversum benadrukt dat deze scholen niet alleen gewoon open kunnen blijven, maar ook onderwijs kunnen blijven bieden dat van goede kwaliteit is. In de berichtgeving van RTL Nieuws wordt een verband gesuggereerd tussen de geringe omvang van scholen en slecht onderwijs.

Gemiddelde schoolgrootte

Een school die qua leerlingenaantal onder de opheffingsnorm zit, kan voor bekostiging in aanmerking blijven komen als de gemiddelde schoolgrootte van alle scholen van een bestuur ten minste 10/6 keer (het gewogen gemiddelde van) de opheffingsnorm(en) bedraagt van de gemeente(n) waarin een bestuur scholen heeft. Dit geldt tot de ondergrens van 23 leerlingen.

RTL Nieuws noemt het hanteren van de gemiddelde schoolgrootte een uitzondering, terwijl deze maatregel in werkelijkheid veelvuldig en door het hele land wordt toegepast.

‘Steeds meer ouders laten intelligentietest uitvoeren’

‘Ouders die vinden dat hun kind een te laag schooladvies krijgt voor de middelbare school, grijpen steeds vaker naar het wapen van de intelligentietest’, meldt RTL Nieuws.

Bij VOS/ABB komen geen signalen binnen die op deze trend zouden kunnen wijzen, maar de Landelijke Vereniging voor Studiebegeleidingsinstituten (LVSI), de Algemene Onderwijsbond (AOb) en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) bevestigen volgens de commerciële nieuwszender het beeld dat ouders de intelligentietest vaker als second opinion of contra-expertise gebruiken.

VOO vindt de ontwikkeling zeer onwenselijk, maar begrijpt ouders wel. ‘We moeten ons realiseren dat de enige manier om deze trend weg te nemen, is ervoor te zorgen dat het moment van advies geven minder bepalend wordt voor een kind’, zo citeert RTL Nieuws woordvoerder Michiel Jongewaard van VOO.

Hij zegt dat op deze manier ‘het speelveld voor kinderen op de basisschool er niet gelijker op’ wordt. Daarmee doelt hij volgens RTL Nieuws op de kosten van de testen, die niet iedere ouder even gemakkelijk kan betalen.

Lees meer…

Prinsjesdag: onderwijs krijgt er 200 miljoen bij

RTL Nieuws meldt dat uit gelekte Prinsjesdagstukken blijkt dat het onderwijs er 200 miljoen euro bij krijgt.

Voor 2017 en de jaren daarna geeft het kabinet 1,5 miljard euro extra uit, meldt RTL Nieuws. Daarvan zou 200 miljoen euro naar onderwijs gaan.

Ook gaat er volgens RTL Nieuws 100 miljoen euro naar het bestrijden van armoede onder kinderen. Dat geld is bijvoorbeeld bedoeld voor zwemles, schoolreisjes en sportspullen.

Prinsjesdag is op 20 september. VOS/ABB zal op die dag berichten over de Troonrede en daarna zo snel mogelijk met een eerste online analyse van de Miljoenennota komen. Onze financieel experts Ron van der Raaij en Ronald Bloemers zullen vervolgens via deze website een grondige analyse presenteren. 

Kan RTL (on)bevoegdheid goed in beeld brengen?

De VO-raad betwijfelt of RTL Nieuws een goed beeld kan geven van het aantal bevoegde leraren per school. De commerciële nieuwszender heeft op basis van de Wet openbaarheid bestuur bevoegdheidsgegevens opgevraagd bij het ministerie van OCW.

De sectororganisatie ziet geen juridische bezwaren tegen de openbaarmaking van de bevoegdheidsgegevens op basis van Integrale Personeelstelling (IPTO) 2013, zoals RTL Nieuws wil. ‘De bevoegdheid van leraren is een probleem dat hoog op de agenda staat van de sector en de VO-raad vindt dat scholen zich daarover moeten verantwoorden.’

Wel plaatst de VO-raad kanttekeningen bij de mogelijke interpretatie van IPTO-gegevens op brin-niveau. ‘Op basis van IPTO kan namelijk niet met zekerheid worden gezegd of een bepaalde individuele leraar onbevoegde lessen geeft. Daar komt bij dat voor sommige scholen geldt dat in onvoldoende mate een koppeling van personeelsinformatie met bevoegdheidsinformatie mogelijk is (geweest)’, aldus de sectororganisatie.

Lees meer…

Inspectie ontkent aannemen giften

De Inspectie van het Onderwijs stelt niets verkeerd te hebben gedaan door verschillende keren op kosten van VNU Exhibitions vertegenwoordigd te zijn op de Strategie Summit Onderwijs. ‘Van vergoeding of giften hoger dan vijftig euro is bij de summitbijeenkomsten geen sprake geweest’, aldus de inspectie, die hiermee reageert op een bericht van RTL Nieuws

De nieuwsredactie van de commerciële televisiezender meldt dat inspecteurs de afgelopen jaren zeker vijf keer gratis ‘peperdure conferenties’ hebben bezocht. Het gaat om de Strategie Summit Onderwijs op landgoed Duin en Kruidberg in Santpoort. De kosten voor deelname, inclusief diner en overnachting, bedroegen 1295 euro (ex. btw) per persoon. ‘Andere deelnemers moesten dat zelf betalen, maar de inspecteurs niet. Een extern bedrijf betaalde hun rekening. En dat terwijl dienstreizen op kosten van bedrijven in strijd zijn met de integriteitsprincipes voor rijksambtenaren’, aldus RTL Nieuws.

De redactie wijst erop dat rijksambtenaren geen dienstreizen mogen maken op kosten van derden. ‘Dienstreizen op kosten van bedrijven zijn in strijd met de integriteitsprincipes die gelden voor rijksambtenaren. Als een dienstreis nuttig is, betaalt de dienst waarvoor de ambtenaar werkt. Als de reis niet nuttig is, dan gaat de ambtenaar niet’, zo citeert RTL Nieuws een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De Inspectie van het Onderwijs zegt in reactie op het bericht van RTL Nieuws ‘duidelijke regels’ te hanteren rond bijdragen aan externe bijeenkomsten. ‘Deze zijn eind vorig jaar aangescherpt en onder de aandacht gebracht van de inspectiemedewerkers. Ze houden in dat er voor externe optredens geen vergoeding aangenomen wordt. Daarnaast mogen ambtenaren, en dus ook inspectiemedewerkers, geen giften groter dan vijftig euro aannemen. Van vergoeding of giften hoger dan vijftig euro is bij de summitbijeenkomsten geen sprake geweest’, aldus de inspectie.

RTL Nieuws kijkt wederom niet verder dan cijfertjes

RTL Nieuws gaat net als bij de eerdere beoordeling van basisscholen te kort door de bocht door scholen voor voortgezet onderwijs een rapportcijfer te geven op basis van de eindexamenresultaten.

De nieuwsredactie van de commerciële televisiezender heeft na bewerking van de examenresultaten rapportcijfers gepubliceerd van alle individuele vo-scholen. Voorzitter Paul Rosenmöller van de VO-raad wijst erop dat zo geen recht wordt gedaan aan andere belangrijke elementen in het onderwijs als samenwerken, presenteren en burgerschap.

De VO-raad vindt dat zorgvuldig moet worden omgegaan met het gebruik van deze cijfers om scholen te beoordelen of met elkaar te vergelijken: ‘Scholen krijgen één harde score die niet volledig recht doet aan de kwaliteit van het onderwijs in de school. Dat mag er niet toe leiden dat ouders en leerlingen beslissingen nemen op basis van beperkte informatie.’

RTL Nieuws geeft niet de feitelijke examencijfers weer, maar heeft deze bewerkt volgens een methode die is ontwikkeld door ‘cijfertjesprofessor’ Jaap Dronkers. Die rammelende methode werd eerder door RTL Nieuws toegepast om basisscholen een rapportcijfer te geven op basis van hun gemiddelde cito-score.

Lees meer op de website van de VO-raad.

Sneer van Jaap Dronkers naar openbaar onderwijs

Emeritus hoogleraar Jaap Dronkers van de Universiteit Maastricht twittert naar aanleiding van een bericht van VOS/ABB over RTL’s jongste lijst met Citoscores per basisschool over ‘magere resultaten van openbaar onderwijs’.

Het bericht van VOS/ABB gaat over een relativering van de scorelijst van RTL Nieuws. Die relativering brengt de redactie van de commerciële televisiezender zelf aan. Een slechte score hoeft volgens RTL Nieuws niet te betekenen dat het onderwijs op een school niet goed is: ‘Je kunt aan de school vragen hoe het komt dat de score zo laag is. Misschien vindt de school andere dingen belangrijker dan een hoge score, of neemt de school juist bewust kinderen aan die minder goed kunnen leren’, zo staat in een toelichting voor de ouders.

In 2013 liet onderwijssocioloog Dronkers zich door RTL Nieuws inhuren voor een poging de ruwe cijfers waarop de redactie zich baseerde in een kader te plaatsen. Nadat VOS/ABB de RTL-scorelijst vorig jaar een staaltje van commerciële lijstjesjournalistiek had genoemd, erkende Dronkers op het wetenschapsblog Stuk rood vlees dat hij inderdaad een suboptimaal resultaat had afgeleverd.

Zijn reactie op het jongste bericht van VOS/ABB, waarin hij een sneer naar het openbaar onderwijs geeft, kan te maken hebben met frustratie na de forse kritiek van VOS/ABB en zijn eigen knieval vorig jaar op het wetenschapsblog. In juni liet Dronkers op Radio 1 weten, in een toelichting op zijn afscheidsbrief, dat het openbaar onderwijs zijn vijand is. De aanleiding daarvoor was dat de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) hem cijfertjesprofessor zou hebben genoemd. Daarbij verwarde hij VOO met VOS/ABB.

In zijn sneer op Twitter naar aanleiding van het bericht over de relativering door RTL Nieuws van de Citoscorelijst staat letterlijk dat het volgens hem begrijpelijk is dat VOS/ABB behoefte heeft aan relativering van Citoscores ‘gezien magere resultaten van openbaar onderwijs’ (zie afbeelding).

RTL relativeert eigen scorelijst op basis van Citotoets

‘Een slechte score betekent niet meteen dat het onderwijs op een school niet goed is’. Daarmee relativeert RTL Nieuws de eigen lijst met gemiddelde Citoscores van basisscholen. De nieuwsredactie van de commerciële televisiezender publiceerde vorig jaar ook een dergelijke lijst.

RTL Nieuws vergelijkt de ruwe gemiddelde Citoscore van een school met de scores van scholen die ‘dezelfde soort leerlingen’ hebben. Daar zegt de zender zelf een methode voor te hebben ontwikkeld. ‘Hoe beter de score is in vergelijking met de andere scholen, des te hoger het rapportcijfer’, zo staat bij de uitleg voor ouders.

Daarbij staat ook dat een slechte score niet meteen betekent dat het onderwijs op een school niet goed is. ‘Je kunt aan de school vragen hoe het komt dat de score zo laag is. Misschien vindt de school andere dingen belangrijker dan een hoge score, of neemt de school juist bewust kinderen aan die minder goed kunnen leren’, aldus RTL Nieuws.

Dronkers exit
RTL werkte eerder voor de publicatie van de lijst met gemiddelde Citoscores van de basisscholen samen met onderwijssocioloog Jaap Dronkers. Die zei in 2013 dat hij een ‘suboptimaal resultaat’ had afgeleverd, maar dat het nog slechter zou zijn geweest als hij er niet aan had meegewerkt. Volgens hem hebben journalisten in tegenstelling tot wetenschappers niet de kennis en vaardigheden om dergelijke lijsten op te stellen.

Dronkers is gestopt met zijn lijstjes voor de media, omdat hij de kritiek daarop zat was. In een tweet laat hij als reactie op de nieuwe scorelijst van RTL Nieuws weten dat wetenschappers zich ten koste van de relevantie hebben teruggetrokken in hun ivoren toren en dat onderzoeksjournalisten oprukken.

Cijfertjesprofessor Jaap Dronkers stopt met zijn lijstjes

Professor Jaap Dronkers van Maastricht University is bijna 70 en stopt daarom met het maken van schoolcijferlijsten. Dat heeft hij in een afscheidsbrief laten weten.

Hij zegt nog steeds achter zijn omstreden werkwijze te staan, omdat het opstellen van ranglijsten van scholen volgens hem een maatschappelijk belang dient. Het kost hem echter te veel tijd en het levert hem bovendien veel stress op, zo schrijft hij.

Er is niemand uit de wetenschap die hem opvolgt, zo staat in zijn brief. De jongere generaties zijn zo druk met allerlei verplichtingen, zoals internationale publicaties, aanvragen van beurzen en het binnenhalen van opdrachten, ‘dat dit soort maatschappelijke dienstverlening voor hen feitelijk onmogelijk is geworden’.

Dronkers wijst ook op het grote afbreekrisico. ‘Het maken van dit soort lijsten geeft je veel vijanden en maar weinig vrienden.’

Journalisten kunnen het niet
Ook in de journalistiek werken volgens hem geen mensen die zijn werk kunnen voortzetten. ‘Journalisten hebben door hun vooropleiding bijna nooit de vaardigheden om zelf dit soort berekeningen te maken.’

Toen hij RTL Nieuws hielp met het maken van de lijst met citoscores per basisschool, zei hij dit ook al. Hij verklaarde toen RTL Nieuws te hebben geholpen, omdat de commerciële nieuwszender anders het ruwe materiaal zou hebben gepubliceerd. Dronkers erkende toen ook dat hij een ‘suboptimaal resultaat’ had afgeleverd.

Dronkers is donderdag door De Ochtend op Radio 1 geïnterviewd over zijn afscheid.

VOO relativeert hoge score op Cito-toets

Een hoge score op de Cito-toets hoeft niet per se het beste te zijn. ‘Het kan zijn dat je net met een punt hoger tot de havo wordt toegelaten, terwijl je als kind misschien in eerste instantie beter tot je recht komt op het vmbo-t’, zo heeft woordvoerder Michiel Jongewaard van de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) benadrukt in de uitzending van RTL Nieuws.

RTL Nieuws besteedde maandag aandacht aan de Cito-eindtoets, die dinsdag op veel scholen is begonnen. De relativering van de VOO sluit aan bij het standpunt van VOS/ABB. Onlangs citeerde het Algemeen Dagblad woordvoerder Martin van den Bogaerdt van VOS/ABB. Hij zei dat leerlingen en ouders zich niet gek moeten laten maken door het commerciële circus dat om de Cito-toets is gebouwd.

Er zijn tegenwoordig veel commerciële aanbieders van citotrainingen. Zij spelen met succes in op de onterechte angst die onder een deel van de ouders leeft dat de citoscore allesbepalend zou zijn voor de verdere onderwijscarrière van hun kind. De Cito-toets is bedoeld als hulpmiddel voor het individuele advies van de basisschool voor vervolgonderwijs. Wel is het zo dat er scholen voor voortgezet onderwijs zijn die de citoscore gebruiken als toelatingscriterium, maar ook het schooladvies telt mee.

Het item van RTL Nieuws was een stuk evenwichtiger dan het nieuws over de lijst met gemiddelde citoscores per basisschool. De commerciële nieuwszender kwam daar in september vorig jaar mee naar buiten, naar eigen zeggen om ouders inzicht te geven in de kwaliteit van de basisscholen bij hen in de buurt. In werkelijkheid bleek het een ongenuanceerde ranglijst te zijn die ouders een vertroebeld beeld gaf.

Commerciële trainingen Citotoets: ‘diep triest’

Schoolleiders wijzen met klem alle (internet-)aanbieders af die commercieel lesmateriaal aanbieden voor kinderen om te oefenen voor de Citotoets. Dat meldt dagblad Metro, dat onder anderen voorzitter Ton Duif van de Algemene Vereniging van Schoolleiders citeert.

‘Het is te triest voor woorden, de hele commerciële big business die de Citotoets is geworden. Diep triest, want het gaat over de ruggen van 11- en 12-jarige kinderen’, zo citeert Metro voorzitter Duif van AVS.

Het is volgens hem de vraag of oefenen sowieso betere resultaten geeft. ‘Zelfs als intensief oefenen resulteert in een hogere citoscore is het de vraag wat dat waard is. De Citotoets is bedoeld ter ondersteuning van het schooladvies. De school kijkt naar het hele kind, of hij/zij voldoende (sociale) vaardigheden en zelfstandigheid heeft voor een specifieke voortgezet onderwijsschool’, aldus Duif.

Commerciële aanbieders
LOI begon als een van de grootste online cursusaanbieders in december met een cursus voor de Citotoets. In Metro laat een woordvoerder van LOI weten dat daar veel belangstelling voor is, maar uit concurrentieoverweging noemt LOI geen aantallen. De citocursus van LOI kost ongeveer 25 euro per maand of 100 euro per jaar.

Squla is een andere commerciële aanbieder van oefenprogramma’s die onder andere op de Citotoets voorbereiden. RTL Ventures, de investeringsmaatschappij van RTL Nederland, heeft een aandeel van 20,3 procent in Squla.

Commerciële nieuwskeuze?
VOS/ABB bracht in september de commerciële banden tussen Squla en RTL Nederland in verband met de lijst met citoscores die RTL Nieuws publiceerde. Rondom de nieuwsuitzendingen van RTL4 zijn geregeld reclames van Squla te zien.

De suggestie dat RTL Nieuws met de citoscorelijst zijn nieuwskeuze mede baseert op commerciële belangen werd door adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein in opvallend felle bewoordingen ontkend.

RTL krijgt ook gemiddelde scores 2012-2013

Het ministerie van OCW stelt aan RTL Nieuws ook de gemiddelde eindtoetsscores per basisschool beschikbaar van het schooljaar 2012-2013. De commerciële nieuwszender had daarom gevraagd op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Eerder publiceerde RTL Nieuws al een lijst met gemiddelde eindtoetsscores, waarmee de zender naar eigen zeggen de kwaliteit van de scholen in beeld wilde brengen, maar daar jammerlijk in faalde.

De zogenaamde kwaliteitslijst was gebaseerd op de gemiddelde eindtoetsscores in de schooljaren 2009-2010, 2010-2011 en 2011-2012. De RTL-lijst werd in september bekendgemaakt. Dat er veel viel op was aan te merken, bleek onder meer uit de reactie van professor Jaap Dronkers van Maastricht University. Hij was door RTL Nieuws ingevlogen om een en ander in een statistisch verantwoorde context te zetten.

Dronkers erkende dat hij ‘creatieve oplossingen’ had moeten bedenken. ‘Ik heb daarbij de afweging gemaakt dat suboptimaal vastgestelde toegevoegde waarde beter is dan een publicatie van alleen ruwe scores. En dat laatste was gebeurd, als niemand RTL had willen helpen bij de berekening’, aldus de Maastrichtse professor.

Viking
Uit de woorden van bestuursvoorzitter Luc van Heeren van de Stichting Acis voor openbaar primair onderwijs in de Hoeksche Waard werd duidelijk hoe slecht het onderzoek van RTL Nieuws in elkaar zat. Hij gaf op Radio Rijnmond een toelichting op de slechte beoordeling van obs De Viking in Zuid-Beijerland: ‘De Viking is een kleine school met maar twaalf leerlingen. Twee leerlingen hebben de Cito-toets gemaakt. De eindscore is dus slechts gebaseerd op twee toetsen. Statistisch geeft dat geen goed gemiddelde.’

Het lijkt erop dat de kritiek van Van Heeren is gehoord. In het Wob-besluit van staatssecretaris Sander Dekker van OCW staat dat niet meer de gemiddelde eindscores worden gegeven van scholen waar vier of minder leerlingen de eindtoets hebben gemaakt. Dat besluit heeft mede te maken met de mogelijkheid om de toetsscores bij zulke kleine aantallen te herleiden tot bepaalde leerlingen.

Bijna hilarisch was de 10 waarmee openbare basisschool de Twilling in het Friese dorp Stiens uit de RTL Nieuws-bus kwam. Deze school werkt helemaal niet met een eindtoets, maar met een leerlingvolgsysteem. In de Volkskrant zei bestuursvoorzitter Nanne Koopmans van Onderwijsgroep Fier ‘dat we wel de beste willen zijn, maar dan moet die hoed ons wel passen’.

Geleerd?
VOS/ABB is benieuwd of RTL Nieuws weer een lijst wil publiceren, en of de commerciële zender geleerd heeft van zijn vele fouten in de lijst die in september online werd gezet. Het is bovendien zeer de vraag of wéér een lijst wel toegevoegde waarde heeft, nu het onderwijs zelf onlangs de website www.scholenopdekaart.nl heeft gelanceerd. Met de informatie op die website kan iedereen zich een oordeel vormen over de kwaliteit van de basisscholen. Essentieel is dat de context hier wordt geboden.

Het ministerie heeft alle schoolbesturen voor primair onderwijs een brief gestuurd over het besluit om RTL Nieuws de gemiddelde eindtoetsscore te leveren. U kunt ook het Wob-besluit downloaden.

Lees ook het artikel Leugens, grove leugens en statistiek uit het novembernummer van magazine School!.

Dronkers erkent dat Cito-scorelijst RTL Nieuws prut is

Professor Jaap Dronkers van Maastricht University stelt dat RTL Nieuws de ruwe Cito-scores had gepubliceerd als hij de commerciële nieuwszender niet had geholpen bij het interpreteren van die cijfers. Hij erkent dat hij daarvoor vanwege een gebrek aan goede gegevens ‘creatieve oplossingen’ heeft moeten bedenken voor een ‘suboptimaal’ resultaat.

Dronkers reageert op het politicologische blog Stuk Rood Vlees op kritiek van de Amsterdamse socioloog Thijs Bol en de Maastrichtse hoogleraar en lid van de Onderwijsraad Lex Borghans.

Zij vinden dat er ernstige tekortkomingen zitten aan de Cito-publicatie van RTL Nieuws. De gegevens die de commerciële nieuwszender publiceerde, geven volgens hen geen goed beeld van de kwaliteit van de scholen. De tekortkomingen zouden mede zijn toe te schrijven aan het werk dat Dronkers voor RTL deed.

Hij reageert hierop door onder meer te stellen dat hij inderdaad ‘creatieve oplossingen’ heeft moeten bedenken om het gebrek aan goede gegevens te compenseren. ‘Ik heb daarbij de afweging gemaakt dat suboptimaal vastgestelde toegevoegde waarde beter is dan een publicatie van alleen ruwe scores. En dat laatste was gebeurd, als niemand RTL had willen helpen bij de berekening’, aldus Dronkers.

Hij vervolgt: ‘Media (ongeacht schrijvend of op tv) hebben niet de capaciteit in huis om zonder hulp van buiten toegepaste waardes te berekenen. Ook hebben zij daarvoor niet de financiële middelen.’

Zie ook de gerelateerde berichten in de rechterkolom.

Cito-scorelijst RTL Nieuws waardeloos

De lijst met gemiddelde Cito-scores per basisschool, die RTL Nieuws zaterdag heeft gepubliceerd, is zoals VOS/ABB al vreesde een waardeloos staaltje van commerciële lijstjesjournalistiek.

VOS/ABB had in aanloop naar de publicatie van de lijst een levendige discussie met adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein van RTL Nieuws. VOS/ABB betoogde dat het publiceren van een lijst met gemiddelde Cito-scores weinig zegt over onderwijskwaliteit. Het gaat niet sec om hoe leerlingen de Cito-toets maken en wat de gemiddelde score per school is, maar om de toegevoegde waarde van de school.

Klein reageerde geërgerd op de veronderstelling dat RTL met de Cito-lijst gemakkelijk meer publiek zou kunnen krijgen en dus over de ruggen van de scholen heen extra reclame-inkomsten zou kunnen binnenharken. Hij noemde die veronderstelling infaam.

De lijst laat zien dat de Cito-scores inderdaad leidend zijn voor RTL Nieuws. Wie bijvoorbeeld op Rotterdam zoekt, ziet dat openbare basisschool De Barkentijn het laagst en de Rotterdamse Schoolvereniging het hoogst scoort.

Het is maar de vraag wat dit zegt over de kwaliteit van deze scholen: op De Barkentijn zitten veel achterstandsleerlingen, die over het algemeen lagere Cito-score halen dan kinderen van hoogopgeleide ouders, die vaak kiezen voor scholen zoals die van de Rotterdamse Schoolvereniging.

RTL investeert in oefenprogramma’s
Opmerkelijk is dat investeringsmaatschappij RTL Ventures een belang van 20 procent heeft in het bedrijf Squla, een leverancier van online oefenprogramma’s voor basisschoolkinderen die samenwerkt met Cito. Directeur Nicolas Eglau van RTL Ventures meldt op de website van Squla dat hij een ‘enorme synergie (ziet) tussen onze merken die zich richten op kinderen en hun ouders en het aanbieden van educatie op een veilige en leuke manier’.

Adjunct-hoofdredacteur Klein meldt op Twitter aan onderwijsjournalist Ronald Buitelaar dat ‘opwinding onnodig’ is en dat de redactie van RTL Nieuws niets wist van de investering. Klein gebruikt in zijn twitterbericht naar aanleiding van de eventuele suggestie van belangenverstrengeling wederom het woord ‘infaam’. Hij benadrukt dat het redactiestatuut er is voor journalistieke onafhankelijkheid.

Geen hoger beroep tegen publicatie Cito-scores

De PO-Raad adviseert schoolbesturen om niet in hoger beroep te gaan tegen de mogelijke publicatie van Cito-scores. De kans op succes in hoger beroep is klein, schat de sectororganisatie voor het primair onderwijs in.

RTL Nieuws had op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) een verzoek ingediend tot openbaarmaking van de toetsgegevens. De commerciële zender wil de gemiddelde scores per basisschool publiceren. Een lijst met scores zou ouders beter in staat stellen om een goede schoolkeuze te maken.

Ruim 120 schoolbesturen tekenden bezwaar aan tegen publicatie en stapten naar de rechter. Die gaf hun geen gelijk, omdat het algemeen belang van publicatie groter zou zijn dan het belang van de scholen.

De PO-Raad is teleurgesteld over de uitspraak van de rechter, maar raadt het af om in hoger beroep te gaan. De kans op succes is volgens de sectororganisatie gering. De PO-Raad baseert zich daarbij op advies van haar advocaat.

Toegevoegde waarde
VOS/ABB vindt in het kader van good governance transparantie een belangrijk punt, maar eenzijdige fixatie op gemiddelde toetsscores per school brengt de kwaliteit van de scholen niet in beeld. Het gaat om de toegevoegde waarde van de school, en daar zegt de gemiddelde Cito-score niets over.

Het kost buitengewoon veel tijd om de toegevoegde waarde in kaart te brengen van alle basisscholen die de Cito-toets gebruiken. Hoewel RTL-redacteur Frank Tieskens op Twitter meldt dat de zender geen ‘botte ranglijst’ zal maken en de cijfers ‘in een context’ gaat plaatsen, is het maar zeer de vraag of daar kostbare redactie-uren aan zullen worden besteed. RTL Nieuws ontkent dat de lijstjesjournalistiek die de zender bedrijft, in het teken staat van het verhogen van de reclame-inkomsten, zoals VOS/ABB vermoedt.

RTL Nieuws mag los: toetsscores openbaar

De rechter heeft bepaald dat de eindtoetsscores door staatssecretaris Sander Dekker van OCW openbaar gemaakt mogen worden. RTL Nieuws had hierom gevraagd.

De commerciële nieuwszender had op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) een verzoek ingediend tot openbaarmaking van de toetsgegevens. Het gaat om de gemiddelde scores per school over de jaren 2009-2012. Ruim 120 schoolbesturen tekenden hiertegen bezwaar aan, maar de rechter gaat daar niet in mee. De besturen kunnen nog in hoger beroep. De PO-Raad, die teleurgesteld is over de uitspraak van de rechter, bekijkt de mogelijkheid van hoger beroep.

VOS/ABB vindt in het kader van good governance transparantie een belangrijk punt, maar eenzijdige fixatie op gemiddelde toetsscores per school komt de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede. Het gaat om de toegevoegde waarde van de school, en daar zegt de gemiddelde Cito-score niets over.

De vrees bestaat dat RTL Nieuws de gegevens gaat gebruiken voor zogenoemde lijstjesjournalistiek, waar commercieel ingestelde media goed in zijn, omdat ze daarmee hun inkomsten positief kunnen beïnvloeden. Voorbeelden hiervan zijn de oliebollentest, haringtest en de koffietest van het Algemeen Dagblad. Scholen zijn echter geen Hollandse gebakkramen, viswinkels of cafés.

Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein van RTL Nieuws reageerde eerder getergd op berichtgeving van VOS/ABB over dit onderwerp. De redactie van RTL Nieuws is volgens hem journalistiek onafhankelijk en zou niet gebonden zijn aan een opdracht om de berichtgeving te richten op het genereren van zo veel mogelijk reclame-inkomsten.

Klein reageert nu triomfantelijk op de beslissing van de rechter: ‘De scholen hebben er steeds op gehamerd dat een onafhankelijke rechter naar deze zaak moest kijken. Dat is nu gebeurd en de uitslag lijkt mij duidelijk’.

De Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS) adviseert haar leden om geen gebruik meer te maken van het Cito, mocht staatssecretaris Dekker gedwongen door de rechter overgaan tot openbaarmaking van de toetsgegevens. Vindt u dat een goed idee?

Rechter beslist over openbaarmaking toetsgegevens

RTL Nieuws krijgt de toetsgegevens van scholen voorlopig niet. De rechter moet daarover beslissen, maar die neemt de zaak pas eind augustus in behandeling. 

De redactie van RTL Nieuws wil de toetsgegevens van basisscholen publiceren, zogenaamd om de kijker een helder beeld te verschaffen van de kwaliteit van de scholen. Adjunct hoofdredacteur Pieter Klein meldde in maart via Twitter dat hij alleen geïnteresseerd is in de cijfers van het Cito.

Veel schoolbesturen benadrukken dat de ruwe toetsgegevens zoals RTL Nieuws die wil geen evenwichtig beeld van de kwaliteit van scholen geven. De rechter neemt op verzoek van 120 schoolbesturen de kwestie in augustus onder de loep. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW liet eerder weten geen mogelijkheid te zien om het verzoek van RTL Nieuws af te wijzen. De redactie baseert zich voor het verzoek op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB).

Lijstjesjournalistiek
Transparantie in het onderwijs is belangrijk, vindt VOS/ABB, maar mag niet dienen voor lijstjesjournalistiek om kijkcijfers en reclame-inkomsten te genereren. Een nieuwsredacteur die voor RTL Nieuws heeft gewerkt, bevestigt het beeld dat de nieuwskeuze van de redactie mede afhangt van de kans op meer reclame-inkomsten. ‘Het gaat er bij RTL om de boodschappers te bereiken, dat wil zeggen de gemiddelde Nederlander van tussen de 30 en 45 jaar, het liefst met kinderen.’ VOS/ABB benadrukt dat het onderwijs te waardevol is om daarvoor te worden gebruikt.

Adjunct-hoofdredacteur Klein noemt op Twitter de constatering dat de nieuwskeuze van RTL Nieuws een commerciële kant heeft ‘infaam & nonsens’. ‘We werken onder ’n redactiestatuut; onafhankelijk dus. En ja, we zijn voor openbaarheid: ziekenhuizen, resultaten van inspecties op tal van terreinen. En ja, ook #cito’, zo twittert hij.

Presentatrice en verslaggeefster Hella Hueck van RTL Z/RTL Nieuws twittert dat ze zich totaal niet herkent in de stelling dat het genereren van reclame-inkomsten bij de commerciële zender de nieuwskeuze zou bepalen. ‘We hebben wel een doelgroep – net zoals kranten en weekbladen die hebben. Maar die speelt niet zozeer in de nieuwskeuze’, aldus Hueck. Het gaat volgens haar om de vertaalslag naar de kijker, oftewel ‘hoe maak je nieuws toegankelijk’.

Ze merkt ook op dat het ‘te complex, duur en arbeidsintensief’ is om voor ‘commerciële lijstjesjournalistiek’ een WOB-procedure te voeren.

Vensters
In het najaar komt Vensters PO beschikbaar. Dit is een online project waarbij cijfermatige informatie over scholen voor primair onderwijs in één systeem wordt verzameld. Het gaat dan bijvoorbeeld om gegevens op het gebied van onderwijsopbrengsten, leerlingenpopulatie, financiën en personeel. Iedereen kan dan zien hoe scholen presteren.

Vensters PO is vergelijkbaar met het al beschikbare SchoolVenstersOnline. Via deze site geven scholen voor voortgezet onderwijs inzicht in hun onderwijsprestaties.

Dekker schuift hete Cito-aardappel door

De rechter moet oordelen over het verzoek van RTL Nieuws om de openbaarmaking van de gemiddelde Citoscores per school. Dat schrijft staatssecretaris Sander Dekker van OCW aan de Tweede Kamer.

RTL Nieuws is op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) een procedure begonnen om de Citoscores openbaar te maken. De nieuwsredactie wil de cijfers gebruiken voor een ranglijst.

In het onderwijs is veel verzet tegen openbaarmaking van de gegevens, omdat die geen goed beeld geven van de kwaliteit van scholen. Dekker zei dat hij weinig kan doen tegen het verzoek. Nu veel scholen er bezwaar tegen maken, schuift hij de kwestie door naar de rechter.

Zie ook de gerelateerde berichten in de rechterkolom.

Dekker vindt dat scholen overtrokken reageren

Als scholen weigeren om de centrale Cito-eindtoets af te nemen, doen ze hun leerlingen tekort. Dat zegt staatssecretaris Sander Dekker van OCW naar aanleiding van het bericht dat 60 procent van de schoolleiders overweegt af te zien van de Citotoets als hij de toetsresultaten openbaar maakt.

De staatssecretaris was zondag te gast in het tv-programma Buitenhof. Hij reageerde op een peiling van de Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS), waaruit blijkt dat 60 procent van de schoolleiders liever stopt met de Citotoets als hij overgaat tot publicatie van de gemiddelde scores per school. De staatssecretaris zei dat de schoolleiders overtrokken reageren.

De discussie komt voort uit een verzoek van RTL Nieuws tot publicatie van de Citogegevens per school. De nieuwsredactie baseert zich hiervoor op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het is de bedoeling om de cijfers te gebruiken voor een ranglijst, zodat ouders volgens RTL Nieuws snel kunnen zien welke scholen kwaliteitsonderwijs bieden en welke dat niet doen.

Dekker zegt dat hij geen mogelijkheid ziet om negatief op het verzoek van RTL Nieuws te reageren. Hij zegt ook dat het goed is dat ouders op basis van de Citoresultaten kunnen zien welke scholen goed scoren en welke andere scholen het minder goed of slecht doen. Hij benadrukte dat de kwaliteit van het onderwijs van meer aspecten afhangt dan alleen de Citoresultaten.

Gemiddelde Cito-scores niet geschikt voor ranglijstjes

De gemiddelde Cito-score per school is geen maat voor de kwaliteit van het onderwijs. Dat benadrukt het Cito naar aanleiding van het besluit van de staatssecretaris Sander Dekker van OCW om de eindresultaten van groep 8 in het basisonderwijs openbaar te maken. Dekker doet dit op verzoek van RTL Nieuws.

Adjunct hoofdredacteur Pieter Klein heeft tegenover VOS/ABB bevestigd dat de nieuwszender slechts op basis van de gemiddelde Cito-score per school een nieuwsitem wil maken over de kwaliteit van het onderwijs. Hij bevestigt hiermee dat ook RTL Nieuws, net als eerder andere media, een zeer beperkte blik heeft op wat onderwijskwaliteit inhoudt. Klein laat tevens zien dat hij als journalist niet goed op de hoogte is van de essentie van de Citotoets, namelijk dat deze toets een hulpmiddel is voor het advies aan groep 8-leerlingen voor geschikt vervolgonderwijs.

Het Cito gaat in een artikel in op de discussie die het verzoek van RTL Nieuws heeft losgemaakt. Het toetsinstituut vindt het terecht dat verschillende geledingen in het onderwijs benadrukken dat de Citotoets niet meet wat de kwaliteit van een school is. De Inspectie van het Onderwijs kijkt daarom ook naar méér dan alleen de scores op een eindtoets om de kwaliteit van het onderwijs te beoordelen. 

RTL Nieuws kijkt alleen maar naar Cito-cijfers

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft geen bezwaar tegen de openbaarmaking van alle gemiddelde Cito-scores per school. Dat meldt RTL Nieuws, dat via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) een verzoek tot openbaarmaking heeft ingediend. Adjunct hoofdredacteur Pieter Klein meldt desgevraagd via Twitter dat hij alleen geïnteresseerd is in de cijfers van het Cito. Het lijkt er dus op dat de redactie van RTL Nieuws niet een serieus item over onderwijskwaliteit gaat maken. 

RTL Nieuws meldt dat het ministerie van OCW een ontwerpbesluit heeft opgesteld om de gegevens openbaar te maken. Dit besluit is naar alle schoolbesturen voor primair onderwijs gestuurd. De besturen hebben twee weken de tijd om er eventueel bezwaar tegen te maken.

Het gaat RTL Nieuws niet om de Cito-score van elke leerling, maar om het gemiddelde per school. Adjunct hoofdredacteur Pieter Klein gaat ervan uit dat RTL Nieuws binnenkort kan publiceren. Op de vraag van VOS/ABB via Twitter of ook RTL Nieuws weer zo dom is om voor de kwaliteit van het onderwijs alleen naar cijfers te kijken, antwoordt hij dat het hem inderdaad om de cijfers te doen is.

De PO-Raad laat weten voor transparantie te zijn. Dat is volgens de sectororganisatie de reden waarom het project Vensters PO bestaat. 'Het doel van dit project is dat scholen en schoolbesturen hun gegevens op een vergelijkbare en toegankelijke manier presenteren. Dat is breder en betekenisvoler dan alleen de eindtoetsgegevens.'

Ook VOS/ABB vindt dat transparantie over het onderwijs van groot belang, maar wijst er tevens op dat de kwaliteit van het onderwijs veel méér is dan alleen de resultaten van de Cito-toets. Denk daarbij aan de sociale en maatschappelijke vorming van kinderen. Daarom adviseert VOS/ABB de redactie van RTL Nieuws om in de volle breedte aandacht te besteden aan onderwijskwaliteit en niet louter af te gaan op cijfertjes. Diverse media hebben die fout al eerder gemaakt, dus het zou alleen al voor de variatie mooi zijn als RTL Nieuws op dit vlak nu eens echt met nieuws komt.

In de Volkskrant van donderdag staat een artikel over de bezwaren die schoolbesturen tegen de openbaarmaking van de Cito-scores hebben.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl