AVS wil af van verplichte vijfdaagse schoolweek

De Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) wil af van de verplichte vijfdaagse schoolweek, de minimale onderwijstijd  en de vaste schoolvakanties.

Voorzitter Petra van Haren van de schoolleidersvakbond zegt in Trouw dat de vijfdaagse schoolweek, de minimale onderwijstijd en de vaste schoolvakanties niet meer van deze tijd zijn. ‘Sommige leerlingen hebben meer of minder les nodig dan anderen. Daar moeten we beter op kunnen anticiperen’, aldus Van Haren.

Schoolleiders tevreden met onderwijstijd

Uit een enquête van de AVS blijkt dat zeven op de tien schoolleiders tevreden zijn met het aantal schooldagen en de hoeveelheid onderwijstijd.  Over de systematiek van verplichte en vrij te plannen vakanties is men meer verdeeld. Over beide onderwerpen is de helft van de schoolleiders tevreden en de andere helft niet.

Lees meer…

‘Speciaal basisonderwijs gebaat bij vierdaagse schoolweek’

SBO De Wissel in Hoorn heeft vanaf komend schooljaar een vierdaagse schoolweek. De leerlingen zijn dan op woensdag vrij. Het gaat om een proef die onder het experiment Regelluwe scholen valt.

Op de website van de school staat dat de huidige vijfdaagse schoolweek voor de kinderen een pittige klus is. ‘Kinderen moeten dagelijks veel dingen doen die moeilijk voor ze zijn en dat kost veel energie. Kinderen hebben het tijdens de lessen steeds moeilijker om de concentratie vast te houden. Ze zijn sneller overprikkeld, boos of moe en dat komt het onderwijs natuurlijk niet ten goede.’

Het is volgens De Wissel duidelijk dat kinderen meer rust en ontspanning nodig hebben. ‘Met een knip in de week kunnen kinderen het op donderdag en vrijdag beter volhouden en daarmee worden onze lessen aan het einde van de week veel effectiever.’

Lees meer…

Traditionele schooltijden verliezen verder terrein

Nog maar vier op de tien basisscholen hanteren de traditionele schooltijden met lange middagpauze en vrije woensdagmiddag, meldt DUO Onderwijsonderzoek.

Het aandeel basisscholen met het traditionele schooltijdenmodel lag in het schooljaar 2011-2012 nog op 77 procent. In 2015-2016 was dat gedaald naar 56 procent, in 2016-2017 naar 50 procent en in het huidige schooljaar ligt het op 41 procent.

Eén op de drie basisscholen heeft een continurooster met vier dagen les, een korte middagpauze op school en vrije woensdagmiddag. Vaak heeft op deze basisscholen de onderbouw ook op vrijdagmiddag vrij.

Eén op de zeven hanteert het vijf-gelijke-dagenmodel, met korte middagpauze, geen vrije middagen. Deze scholen gaan vaak al om 14.00 of 14.30 uur uit.

Lees meer…

Continurooster en vijf-gelijke-dagenmodel in trek

Steeds meer basisscholen kiezen voor het continurooster of het vijf-gelijke-dagenmodel. Dit gaat ten koste van de traditionele schooldag met middagpauze, meldt DUO Onderwijsonderzoek.

Vijf jaar geleden hanteerde ruim driekwart (77 procent) van de basisscholen de traditionele schooldag met middagpauze waarin de leerlingen naar huis kunnen. Vorig schooljaar was dat aandeel afgenomen tot ruim de helft (56 procent). Het continurooster (22 procent) en het vijf-gelijke-dagenmodel (16 procent) winnen terrein.

Het continurooster gaat ervan uit dat alle kinderen tussen de middag op school blijven. De school is ’s middags eerder uit. De woensdagmiddag is net als bij de traditionele indeling van schoolweek vrij. Op scholen die voor het vijf-gelijke-dagenmodel kiezen, hebben alle dagen dezelfde tijden. De vrije woensdagmiddag bestaat dan niet meer.

Volgens DUO Onderwijsonderzoek stapt 15 procent van de basisscholen die nu nog volgens het traditionele schooltijdenmodel werken, volgend schooljaar waarschijnlijk of zeker over op een nieuw schooltijdenmodel. Daarbij zijn het continurooster en het vijf-gelijke-dagenmodel wederom favoriet.

Download rapportage Nieuwe schooltijden in het basisonderwijs

Nader onderzoek naar effect flexibele onderwijstijden

Het is nog onvoldoende duidelijk wat de effecten van flexibele onderwijstijden zijn, meldt staatssecretaris Sander Dekker van OCW aan de Tweede Kamer. Hij wil daarom dat het experiment met flexibele schooltijden wordt voortgezet.

Het experiment met flexibele tijden begon in 2011. Het heeft volgens Dekker  onvoldoende aanknopingspunten opgeleverd om een weloverwogen besluit te kunnen nemen.  ‘Aan de ene kant zien we flexibele onderwijstijden kansen bieden, aan de andere kant zijn er risico’s’, waarbij Dekker met name doelt op risico’s die de onderwijskwaliteit raken.

Internationaal literatuuronderzoek naar flexibele onderwijstijden heeft volgens hem buitengewoon weinig informatie opgeleverd. ‘Er is slechts één studie die een effect hiervan laat zien. Hoewel dit effect positief is, is de beschikbare kennis dus nog te beperkt om op basis daarvan conclusies te trekken’, aldus de staatssecretaris.

Gemengd beeld van flexibele onderwijstijden

Uit draagvlakonderzoek onder scholen, leraren en ouders komt volgens hem geen eenduidig beeld naar voren. ‘Onder alle bevraagde partijen zijn positieve, negatieve en neutrale meningen.’ De gesprekken die OCW heeft gevoerd met onderwijs- en kinderopvangorganisaties en de vakbonden leveren volgens Dekker eveneens een gemengd beeld op.

De staatssecretaris stelt daarom voor het experiment te verlengen tot de zomer van 2018 en nader onderzoek te doen naar flexibele onderwijstijden.

Leraren negatief over integraal kindcentrum

Het integrale kindcentrum dat van 7 uur ’s ochtends tot 7 uur ’s avonds open is, blijkt weinig populair onder leraren in het basisonderwijs. 

Uit een rapportage van DUO Onderwijsonderzoek, gebaseerd op onderzoek onder ruim 400 leraren, blijkt dat volgens hen schooldirecteuren de voorkeur geven aan het vijf-gelijke-dagenmodel, gevolgd door de traditionele indeling van de schoolweek met de vrije woensdagmiddag en het continurooster (met korte pauze).

De bevraagde leraren vinden voor zichzelf het traditionele model het fijnst, gevolgd door het vijf-gelijke-dagenmodel en het zogenoemde Hoorns model. Dat laatste model gaat uit van de traditionele indeling van de schoolweek, maar dan is ook de vrijdagmiddag vrij.

Als wordt gekeken naar het beste model voor leerlingen, dan geven leraren aan dat dat het bioritmemodel is. Volgens dit model is er van 10.00 tot 12.00 uur en van 14.30 tot 16.30 uur les en is er lange middagpauze met opvang op school, inclusief lunch en ontspanning, cultuur en sport.

Het integrale kindcentrum dat open is van 7 tot 19 uur wordt door leraren als het minst aantrekkelijk gezien. Daarentegen wordt dat model door hen voor ouders als het beste beschouwd.

Er is ook gevraagd welk model de school van de geënquêteerden nu hanteert. Het traditionele model staat met 56 procent nog steeds op nummer 1, maar vooral het aandeel scholen met het continurooster groeit.

Beter leren door later te beginnen

Het televisieprogramma EenVandaag (NPO1) had op 5 februari een reportage over openbare scholengemeenschap De Nieuwe Veste in Hardenberg, die de schooltijden heeft aangepast aan het bioritme van pubers.

Ook magazine School!, dat op 12 februari verschijnt, heeft hier een groot artikel aan gewijd, onder de kop ‘Beter leren door later te beginnen’. Lees hier de preview.

De school heeft de lestijden aangepast nadat twee leerlingen er onderzoek naar hadden gedaan voor hun profielwerkstuk. Ze kregen daarvoor de Onderwijsprijs van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Uit dat onderzoek kwam naar voren dat leerlingen in het voortgezet onderwijs laat gaan slapen en daardoor in de ochtenden minder scherp zijn en lagere cijfers halen. Reden voor De Nieuwe Veste om ’s ochtends niet meer meteen een toets te geven. In het magazine vertelt locatiedirecteur Tom Versteeg hoe het werkt.

Het altijd actuele Magazine School! verschijnt op 12 februari. Het wordt naar alle leden van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs gestuurd. Niet-leden kunnen een jaarabonnement nemen voor 29,50 euro.

De reportage van EenVandaag kunt u nog terugzien. EenVandaag heeft ook het jongerenpanel ondervraagd over het idee om later te beginnen in het voortgezet onderwijs. Meer dan de helft zou liever tussen 9 en 9.30 uur te beginnen. Maar ook weer niet later, want dan zijn ze ’s middags te laat thuis.

Meeste ouders positief over andere tijden

Ouders, leraren en leerlingen van basisscholen die meedoen aan een pilot met flexibele onderwijstijden, zijn daar over het algemeen tevreden over. Ook over het vijf-gelijke-dagenmodel is tevredenheid. Vooral leraren zien ook bezwaren, omdat gedurende de dag de werkdruk als hoog wordt ervaren en de pauzes wel erg kort zijn. Dit blijkt uit tussentijds onderzoek naar deze nog lopende experimenten. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft de rapportages naar de Tweede Kamer gestuurd.

Scholen die meedoen aan de pilot met flexibele onderwijstijden, hebben hun tijden op verschillende manieren geflexibiliseerd: door het jaar, in de week en op de dag. De wijze waarop is geflexibiliseerd hangt af van de behoeften van ouders, de keuzes van de school en de praktische haalbaarheid.

De Inspectie van het Onderwijs concludeert dat bij de scholen die meedoen aan het experiment, de randvoorwaarden voor het onderwijs in orde zijn. Over de kwaliteit van het onderwijs kan nog niets worden gezegd, omdat het daar te vroeg voor is. Het experiment begon in augustus 2011, waarna in augustus 2012 nog een aantal scholen is aangehaakt. De pilot duurt tot 1 augustus 2014.

Meer dan 940 uur
Uit de monitor blijkt dat het de scholen lukt om voldoende onderwijstijd te realiseren. Sterker nog: er zijn aanwijzingen dat er eerder sprake is van meer onderwijstijd dan de verplichte 940 uur per jaar.

Voor 70 procent van de ouders was de pilot van belang om voor een van de deelnemende scholen te kiezen, omdat de tijden goed aansluiten bij het ritme van tweeverdieners en alleenstaande ouders met werk. Het aantal leerlingen op scholen met flexibele onderwijstijden neemt dan ook toe, terwijl de vraag naar kinderopvang afneemt. De stijgende trend staat ook haaks op het dalende aantal leerlingen als gevolg van demografische krimp.

Ook personeelsleden zijn overwegend tevreden, maar zij vinden dat de voordelen vooral voor de ouders zijn. Leerlingen geven aan dat zij vooral positief zijn over de periodes dat er minder kinderen in de school aanwezig zijn.

Vijf-gelijke-dagenmodel
De meeste ouders zijn ook over het vijf-gelijke-dagenmodel tevreden. Scholen die met dit model werken, hebben vijf gelijke schooldagen met een korte middagpauze. Leraren geven aan dat zij de extra uren na schooltijd goed kunnen benutten, maar ook dat de werkdruk op de dag hoog is en dat de middagpauze wel erg kort is.

De meeste scholen die met het vijf-gelijke-dagenmodel werken, beëindigen de schooldag al om twee uur ’s middags. Dit laat meer uren vrij voor de buitenschoolse opvang, maar daar wordt door de ouders niet extra gebruik van gemaakt. Uit de monitor blijkt evenmin dat het vijf-gelijke-dagenmodel ertoe leidt dat ouders meer gaan werken.

U kunt de monitors downloaden:

Monitor flexibele onderwijstijden

Monitor vijf-gelijke-dagenmodel

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Korting op masterclass vijf-gelijke-dagenmodel

Leden van VOS/ABB krijgen korting op een masterclass over het vijf-gelijke-dagenmodel. De masterclass op 25 april wordt verzorgd door Jan Littink van Leeuwendaal Onderwijs.

De masterclass is bedoeld voor scholen en/of (kinderopvang)organisaties, die aan de slag zijn of willen gaan met (een oriëntatie op) andere schooltijden volgens het vijf-gelijke-dagenmodel.

De ervaringsdeskundigen Lia Huisman en Fred Butje van de Da Costaschool in Hilversum geven een toelichting op het proces dat zij hebben doorlopen om het model in te voeren.

Vragen die tijdens de masterclass aan bod komen:

  • Welke hobbels komt u tijdens het proces tegen?
  • Welke groepen worden erbij betrokken?
  • Welke rol speelt de medezeggenschapsraad?
  • Welke relatie is er met de omgeving?
  • Hoe verloopt de communicatie?

De masterclass is op donderdag 25 april van 13 tot 16 uur in het kantoor van Leeuwendaal in Woerden (dezelfde locatie als het kantoor van VOS/ABB). Leden van VOS/ABB betalen voor de masterclass 170 euro per persoon (niet-leden betalen 195 euro per persoon).

Aanmelden kan tot en met woensdag 10 april via training@leeuwendaal.nl onder vermelding van 'Masterclass vijf-gelijke-dagenmodel'.

Informatie: Jan Littink, 06-12928581, jan.littink@leeuwendaal.nl

Nieuwe schooltijden: drie bewegingen

De bioritmeschool sluit aan bij het biologisch ritme van kinderen, door de cognitieve taken aan te bieden op die uren van de dag waarop zij het beste leren en presteren. Dat is – zo blijkt uit onderzoek – van 10 tot 12 uur en van 14.30 tot 16.30 uur. In de overige uren plant de school rustigere activiteiten of creatieve vakken. OBS De Oosterweide in Gouda werkt al zo. Een artikel over deze school stond in het VOS/ABB-magazine Over Onderwijs van december 2007.

Het vijf gelijke dagen-model wordt onderzocht door de projectgroep Andere Tijden, die al heeft gemerkt dat voor dit model grote belangstelling in het land bestaat. Dit heeft te maken met knelpunten bij het organiseren van het overblijven. In het vijf gelijke dagen-model is er elke dag een kortere middagpauze onder professionele begeleiding van een leerkracht, terwijl de traditionele vrije woensdagmiddag wordt afgeschaft. De projectgroep Andere Tijden wordt gevormd door vertegenwoordigers van VOS/ABB, MOgroep Kinderopvang, het Kinderopvangfonds, en BOink. De projectgroep speelt ook een actieve rol in de Taskforce Kinderopvang/Onderwijs, die een innovatief toekomstplan voor kinderopvang en primair onderwijs gaat samenstellen. VOS/ABB zit in de werkgroep Bestuurlijke verantwoordelijkheid, onderdeel van de Taskforce.

De sterrenschool ten slotte, bedacht door een denktank onder leiding van De Argumentenfabriek, gaat uit van een school die het hele jaar door open is, en dagelijks onderwijs en opvang biedt van 7 tot 19 uur.

Meer informatie en good practice-voorbeelden staan in de WOK-nieuwsbrief, die u kunt downloaden uit de rechterkolom hiernaast.

Bijlagen