Oostenrijk stemt tegen hoofddoekjes in scholen

Het Oostenrijkse parlement heeft ingestemd met een verbod op hoofddoekjes in basisscholen.

Het wetsvoorstel tegen hoofddoekjes in basisscholen kreeg met steun van de rechts-conservatieve regeringsfracties van ÖVP en FPÖ een meerderheid in het Oostenrijkse parlement. De aangenomen wet verbiedt het dragen van ‘ideologische of religieuze kleding die het hoofdhaar geheel of grotendeels bedekt’.

Joodse keppeltjes vallen er niet onder, omdat die het hoofdhaar niet geheel of grotendeels bedekken. Ook petten en mutsen tegen de regen of de sneeuw worden niet verboden, omdat die geen ideologische of religieuze functie hebben.

‘Hoofdoekjes belemmeren integratie’

ÖVP-afgevaardigde Rudolf Taschner beschouwt islamitische hoofddoekjes als een symbool van de onderdrukking van meisjes. Hij weerspreekt de kritiek als zou het verbod zijn ingegeven uit populisme. ‘Opkomen voor de verlichting is helemaal niet populistisch’, zo citeert Der Standard hem.

Deze Oostenrijkse krant citeert ook onderwijswoordvoerder Wendelin Mölzer van de FPÖ. ‘Het gaat erom een signaal af te geven tegen de politieke islam. Het hoofddoekje wordt verboden om meisjes in staat te stellen te integreren.’

Verwacht wordt dat er bezwaren tegen het hoofddoekjesverbod zullen worden ingediend bij het Oostenrijkse Constitutionele Hof. Mogelijk botst het hoofddoekjesverbod met de Oostenrijkse Grondwet.

Bijbel maakt opmars in Amerikaanse openbare scholen

In openbare scholen in de Verenigde Staten worden in toenemende mate lessen over de Bijbel gegeven, schrijft de Washington Post.

‘Veel mensen halen wijsheid uit de Zaligsprekingen’, krijgen leerlingen van een openbare school in de staat Kentucky te horen van Todd Steenbergen. Hij heeft het in zijn les over de uitspraken die Jezus volgens de Bijbel deed in de Bergrede. ‘Ik wil dat jullie nadenken over wat voor wijsheid wij hier nu uit kunnen halen.’

Volgens de Washington Post krijgt de Bijbel een steeds prominentere plaats in het Amerikaanse openbaar onderwijs. In navolging van Kentucky werken meer staten aan wetgeving die dit mogelijk moet maken.

Great!

De Amerikaanse president Donald Trump twitterde eerder dit jaar dat hij het toejuicht dat de Bijbel een grotere plek inneemt in het openbaar onderwijs:

Er zijn ook tegenstanders, waaronder joodse, islamitische en hindoeïstische organisaties, die vinden dat de opmars van de Bijbel in het openbaar onderwijs een teken is van een ‘smalle christelijke agenda voor het bepalen van de norm voor ons land’.

Lees meer…

‘Bestrijding antisemitisme begint in scholen’

‘De echte bestrijding van antisemitisme begint in de schoolbanken, van elke school, waar dan ook.’ Dat benadrukt voorzitter Eddo Verdoner van het Centraal Joods Overleg op de opiniepagina van Trouw.

Het opiniestuk van Verdoner volgt op de recente schietpartij in een synagoge in de Amerikaanse plaats Poway, bij San Diego in Californië. Daarbij viel één dode en raakten drie mensen gewond. Er werd een 19-jarige student opgepakt. Hij zou zich voorafgaand aan de aanslag op sociale media antisemitisch hebben geuit.

‘De synagoge staat voor je identiteit, identiteit houdt je drijvend, en die aanslag is de spijker in je rubberboot. Dat gevoel zal niet alleen joden bekruipen, maar ook de christenen in Sri Lanka en de moslims in Christchurch’, aldus Verdoner. Hij brengt de aanslag in verband met de opkomst van populisme en de polarisatie van het politieke debat. Daardoor duiken volgens hem weer racistische elementen op.

Het is het beste, zo stelt Verdoner, om dit in het onderwijs te bestrijden. Er moeten daartoe wat hem betreft verplichte lesprogramma’s komen. Scholen zouden ook kennismaking met andere culturen moeten stimuleren.

Lees meer…

Burgerschapsonderwijs: vrijheid, gelijkheid en solidariteit

In burgerschapsonderwijs zouden vrijheid, gelijkheid en solidariteit centraal moeten staan. Dat is het idee van het ontwikkelteam Burgerschap van curriculum.nu.

Curriculum.nu kent negen verschillende ontwikkelteams van leraren en schoolleiders. Zij hebben conceptvoorstellen gepubliceerd over hoe het onderwijs beter kan aansluiten bij de toekomst. De conceptvoorstellen vormen de basis voor de herziening van de kerndoelen voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs.

Vrijheid, gelijkheid en solidariteit

Het ontwikkelteam Burgerschap wil de basiswaarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit centraal stellen. ‘Hieraan zijn concrete waarden en rechten te verbinden. Zodoende ontstaat een curriculum dat richting geeft en tegelijkertijd ruimte biedt voor scholen om een verbinding te leggen met de school-specifieke visie op burgerschapsonderwijs’, meldt curriculum.nu.

Tot en met 11 augustus kunt u feedback geven op de conceptvoorstellen van de verschillende ontwikkelteams.

Lees meer…

Spaans tijdschrift over openbaar onderwijs in Nederland

In het Spaanse tijdschrift Universidad, Escuela y Sociedad is een artikel verschenen over het actief pluriforme karakter van het openbaar onderwijs in Nederland. Het is geschreven door docent en onderzoeker Tom Schoenmaker van de pabo van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN).

In het Engelstalige artikel legt Schoenmakers uit wat actieve pluriformiteit en religieuze diversiteit binnen de Nederlandse openbare scholen inhouden. Ook besteedt hij aandacht aan het idee van VOS/ABB om een stap verder te gaan, namelijk naar actieve pluriformiteit als een ‘art of living’. Daarbij komen twee concepten aan bod: verhalen vertellen en vragen stellen en de dialoogschool.

Lees het artikel

Expertisecentrum Levensbeschouwing en Religie

VOS/ABB is een van de partners in het nieuwe Expertisecentrum Levensbeschouwing en Religie in het voortgezet onderwijs, kortweg LERVO genoemd. LERVO heeft nu ook een eigen website.

Doel van dit expertisecentrum is het organiseren van goede levensbeschouwelijke educatie voor iedere leerling in het voortgezet onderwijs. Daartoe werken 18 organisaties samen. Behalve VOS/ABB en de vereniging voor katholiek en christelijk onderwijs Verus zijn dat hbo-lerarenopleidingen en (theologische) universiteiten. LERVO richt zich primair op schoolleiders en docenten, die de maatschappelijke opdracht hebben om leerlingen op te leiden tot verantwoordelijke en zelfstandige burgers in de samenleving. Het samenwerkingsverband wil voorzien in de groeiende behoefte aan kennis en (dialoog)vaardigheden rond levensbeschouwing en religie en ontwikkelt hiertoe een basiscurriculum voor het voortgezet onderwijs.

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB heeft zitting genomen in de stuurgroep die streeft naar een vakgebied voor levensbeschouwing en religie in het vo voor alle leerlingen, zowel van openbare als van bijzondere scholen. De eerste stappen zijn inmiddels gezet: de beroepsgroep van leraren levensbeschouwing heeft al bouwstenen aangereikt voor het te realiseren basiscurriculum.

Alle informatie over doelstellingen en educatief materiaal van LERVO vindt u op de nieuwe website.

Hoe denkt u over onderwijs op religieuze grondslag?

De actualiteitenrubriek EenVandaag besteedt binnenkort aandacht aan bijzonder onderwijs op religieuze grondslag. U kunt online aan de redactie laten weten hoe u daarover denkt.

Het EenVandaag Opiniepanel wil bijvoorbeeld weten hoe u erover denkt dat de overheid bijzonder onderwijs op religieuze grondslag bekostigt en of u zelf op een religieuze of juist op een openbare school hebt gezeten.

AIVD slaat alarm over naschoolse islamlessen

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) waarschuwt voor toenemende invloed van de radicale islam op het onderwijs.

In het jaarverslag van de AIVD staat dat ‘radicaalislamitische aanjagers zich sterk weten te positioneren binnen het aanbod van het onderwijs voor jonge moslims’. De geheime dienst noemt hierbij naschoolse lessen in Arabisch en de islam.

‘Ook voor leerlingen met een gematigde achtergrond zijn dergelijke onderwijsprogramma’s aantrekkelijk. Dit komt mede doordat voor hen vaak weinig of geen goede alternatieven voor naschools islamitisch onderwijs beschikbaar zijn’, zo meldt de AIVD.

Naschoolse lessen in Arabisch en de islam kunnen volgens de AIVD kinderen en jongvolwassenen ‘vervreemden van de samenleving’ en ‘mogelijk belemmeren (…) in hun deelname aan de maatschappij’. Dit wordt veroorzaakt door ‘de onverdraagzame en antidemocratische denkbeelden van de initiatiefnemers’.

Dit kan volgens de AIVD ‘de sociale cohesie onder druk zetten en daarmee de democratische rechtsorde ondergraven’.

Lees meer…

Bruisende School!Week openbaar onderwijs

Het openbaar onderwijs heeft in de School!Week 2019 weer zijn sterke kanten laten zien. Er waren verschillende landelijke activiteiten die waren georganiseerd door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO). Natuurlijk gaan VOS/ABB en VOO door met de School!Week. De landelijke week van het openbaar onderwijs is volgend jaar van maandag 16 tot en met vrijdag 20 maart. Zet dat alvast in uw agenda!

De officiële landelijke aftrap van de School!Week 2019 was op maandag 18 maart in het Provinciehuis in Assen. Daar was een groot debat met leerlingen van openbare basisscholen van Plateau Assen, het openbare Dr. Nassau College en PrO Assen (praktijkschool).

Het debat werd ingeleid door de Drentse commissaris van de Koning Jetta Klijnsma. De leerlingen debatteerden over verschillende actuele maatschappelijke thema’s. Met het debat lieten zij zien dat gelijkwaardigheid, wederzijds respect en democratie stevige pijlers zijn waarop het openbaar onderwijs rust.

Openbaar onderwijs verbindt

Op woensdag 20 maart was bij de pabo van Hogeschool Windesheim in Zwolle de studiemiddag Openbaar onderwijs verbindt. Deze studiedag werd georganiseerd in samenwerking met de pabo’s die het Diploma openbaar onderwijs aanbieden.

Lector Erik Renkema hield er een lezing, waarin hij inging op de diversiteit van het openbaar onderwijs. Hij zei onder meer dat het openbaar onderwijs behoefte heeft aan helden en idealisten die iedereen welkom heten ‘hoogachtend’ afkomst (dus niet ‘ongeacht’ afkomst).

Daarna waren er cirkelsessies en workshops over burgerschapsvorming, levensbeschouwelijke identiteit en de kernwaarden van het openbaar onderwijs.

Kinderconferentie

Op vrijdag 22 maart was in het Limburgs Museum in Venlo de feestelijke afsluiting van de School!Week 2019: de Kinderconferentie. Onder leiding van Kindercorrespondent Tako Rietveld ging leerlingen van verschillende openbare scholen onder het motto ‘Toon Karakter!’ met elkaar aan de slag met thema’s als vrijheid, democratie en respect.

Er werden verschillende workshops gegeven en de leerlingen debatteerden over verschillende actuele stellingen.

School!Week 2020

VOS/ABB en VOO organiseren de School!Week ook volgend jaar. De School!Week 2020 is van maandag 16 tot en met vrijdag 20 maart 2020. Zet dat alvast in uw agenda!

Helden openbaar onderwijs heten iedereen welkom

Het openbaar onderwijs heeft behoefte aan ‘helden en idealisten’ die iedereen welkom heten. Dat benadrukt Erik Renkema, lector Levensbeschouwelijke Educatie en Diversiteit aan Hogeschool Windesheim in Zwolle.

Renkema verzorgde een lezing op de studiemiddag Openbaar onderwijs verbindt, die woensdag plaatshad bij de pabo van Hogeschool Windesheim. De helden en idealisten die hij voor zich ziet, laten zien dat iedereen welkom is in de openbare school ‘hoogachtend’ zijn of haar achtergrond (en niet ‘ongeacht’ achtergrond).

Diversiteit

Het gaat er volgens Renkema om dat de openbare scholen de verschillen tussen mensen benutten om van elkaar te leren. Diversiteit, daar gaat het volgens hem om. De leraren in het openbaar onderwijs hebben wat dit betreft de taak om ‘de wereld de school in te halen’.

Zijn lezing ging ook over het vieren in de school van ervaringen uit het leven. Hierbij zijn aandacht voor diverse levensbeschouwingen en burgerschapsvorming van belang. Volgens Renkema moeten leraren in het openbaar onderwijs hier handen en voeten aan kunnen geven.

School!Week

De studiemiddag Openbaar onderwijs verbindt was een van de landelijke activiteiten in de School!Week 2019 van het openbaar onderwijs. De bijeenkomst werd georganiseerd in samenwerking met de pabo’s die het Diploma openbaar onderwijs aanbieden.

De School!Week is een initiatief van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) om te laten zien waar het openbaar onderwijs voor staat.

Lees ook het verslag dat pabo-student Michiel Soethoudt van de studiemiddag heeft gemaakt.

‘Mensenrechten en fundamentele vrijheden in artikel 23’

‘We willen in de Grondwet vastleggen dat er wetten moeten komen die scholen verplichten eerbied voor mensenrechten en de fundamentele vrijheden bij te brengen’, zegt PvdA-fractieleider Lodewijk Asscher in de Volkskrant.

Asscher reageert in de krant op de ophef die is ontstaan rond het islamitische Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. Het onderwijs van deze school – vernoemd naar de eerste Nederlandse consul in het voormalige Ottomaanse Rijk – zou niet goed zijn voor de democratie en gericht zijn tegen integratie. Bovendien zou het bestuur het werk van de Inspectie van het Onderwijs onmogelijk hebben gemaakt. Tevens zouden er contacten zijn geweest tussen het schoolbestuur en een islamitische terreurorganisatie.

Onderwijsminister Arie Slob zegt dat hij de bekostiging van de school zal opschorten als die de inspectie blijft tegenwerken. De vier grote steden deden dinsdag een oproep om harder op te treden tegen extremistische invloeden in het onderwijs. Zij willen niet dat het Cornelius Haga Lyceum uitbreidt naar steden als Den Haag en Utrecht. Slob heeft in reactie hierop gezegd dat het vereiste aantal leerlingen waarschijnlijk niet wordt gehaald en dat aanvragen voor bekostiging daarom zullen worden afgekeurd.

Artikel 23

PvdA-leider Asscher zegt nu in de Volkskrant dat de werkwijze van de islamitische school voor voortgezet onderwijs in Amsterdam aantoont dat grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs moet worden aangepast.

‘Het is mooi dat scholen een eigen identiteit hebben, maar als we scholen willen tegenhouden die kinderen niet goed voorbereiden op deze maatschappij, dan zwaaien ze altijd met artikel 23. Dat is bizar’, aldus Asscher. Hij komt met een voorstel voor een nieuwe wettekst. ‘We willen in de Grondwet vastleggen dat er wetten moeten komen die scholen verplichten eerbied voor mensenrechten en de fundamentele vrijheden bij te brengen.’

Lees meer…

Concept School!

VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) pleiten al jaren voor het concept School!. Dit concept voorziet in onderwijs dat boven artikel 23 en de denominaties zal zijn uitgestegen.

Het idee achter het concept School! is dat er geen openbare, christelijke, islamitische of wat voor scholen dan ook meer zijn, maar ‘scholen’ die voor alle leerlingen toegankelijk zijn. Alle scholen in de toekomst zullen op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht hebben voor diversiteit en levensbeschouwing.

Lees meer…

Structurele subsidie g/hvo volgens Slob gewaarborgd

De financiële waarborgen voor godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare scholen zijn gelijkwaardig aan die van de bekostigde scholen. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in antwoord op Kamervragen.

De uitspraak van Slob volgt op vragen van de ChristenUnie over de structurele subsidie voor g/hvo. Die vragen volgden op verwarring over de begrip ‘bekostiging’ en ‘subsidie’.

De minister herhaalt dat er geen sprake zal zijn van bekostiging, maar van een structurele subsidie van onbepaalde duur, die ‘een adequate hoogte heeft’. Bij de berekening wordt volgens hem gebruikgemaakt van ‘een vergelijkbare maatstaf (…) als bij de berekening van de bekostiging van scholen in het primair onderwijs’.

Dit betekent volgens Slob dat de structurele subsidie van g/hvo ‘toereikend’ zal zijn.

Lees meer…

 

Nashville-verklaring past bij reformatorisch onderwijs

Documentatie van de Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS) over seksuele diversiteit komt op hoofdlijnen overeen met wat er in de Nashville-verklaring staat, meldt de VGS. In reactie op de omstreden verklaring heeft onder andere het openbare Rembrandt College in Veenendaal de regenboogvlag gehesen, omdat die symbool staat voor diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect. 

‘Het begin van het nieuwe jaar is helaas minder rustig gestart dan gehoopt’, zo meldt de VGS naar aanleiding van de commotie over de omstreden Nashville-verklaring. Deze verklaring is onder anderen door dominees uit reformatorische kringen overgenomen van de Southern Baptist Convention, met 15 miljoen leden het grootste protestants-christelijke kerkgenootschap in de Verenigde Staten.

In de verklaring staat onder meer dat alle niet-heteroseksuelen een geaardheid hebben die niet past bij de Bijbelse uitgangspunten zoals God die zou hebben bedoeld. Het homohuwelijk wordt afgewezen en het zou een zonde zijn om transgenders te accepteren. Critici stellen dat met de verklaring uitsluiting wordt gepredikt van iedereen die een niet-heteroseksuele geaardheid heeft.

De VGS meldt in reactie op de commotie te hechten aan een eigen visienota uit 2008 en een brochure over (homo)seksualiteit in het reformatorisch onderwijs en tevens aan een brochure uit 2014 over sociale veiligheid en seksuele diversiteit. De Nashville-verklaring komt hier volgens de VGS op hoofdlijnen mee overeen, ‘maar heeft een andere achtergrond, doelstelling en doelgroep’. Dat laatste wordt verder niet gespecificeerd.

Heldere Bijbelse lijn

In het Reformatorisch Dagblad zei voorzitter Pieter Moens van de VGS dat hij hoopt ‘dat we in de huidige discussie rond de Nashville-verklaring als gereformeerde gezindte met één stem blijven spreken’. De krant citeert hem ook als het over de inhoud van de omstreden verklaring gaat. Moens stelt dat de Nashville-verklaring aansluit bij de ‘heldere Bijbelse lijn zoals we die al jaren hanteren’.

Uit de ontstane ophef leidt Moens af dat er in het huidige debat geen enkele ruimte meer lijkt voor nuance: ‘Je bent het óf met alles eens óf je bent homofoob’, zo citeert het Reformatorisch Dagblad hem.

Lees meer…

Kernwaarden openbaar onderwijs

De standpunten van het reformatorisch onderwijs over seksuele diversiteit staan haaks op die van het openbaar onderwijs. In de kernwaarden van de openbare scholen is opgenomen dat iedereen welkom is. Het openbaar onderwijs gaat nadrukkelijk uit van gelijkwaardigheid en wederzijds respect en sluit niemand uit.

Onder andere het openbare Rembrandt College in Veenendaal heeft in reactie op de Nashville-verklaring de regenboogvlag gehesen.

‘Gouden middenweg’ voor samenwerkingsscholen

Samenwerkingsscholen krijgen van Erik Renkema het advies een vorm van levensbeschouwelijk onderwijs aan te bieden waarin de kracht van zowel het openbaar als bijzonder onderwijs tot haar recht komt. Docent en onderzoeker Renkema van Hogeschool Windesheim is aan de Protestantse Theologische Universiteit gepromoveerd op een onderzoek naar de samenwerkingsschool.

‘Hoe je het ook wendt of keert, je bent een fusieschool van twee identiteiten. Je moet dus samen op zoek gaan naar een manier waarin je jezelf kunt herkennen’, zegt Renkema in een interview met de christelijke profielorganisatie Verus.

Hij spreekt van een ‘gouden middenweg’ om in de samenwerkingsschool om te gaan met bronnen en tradities ‘die bijdraagt aan dialoog en daarmee persoonsvorming’.

Renkema: ‘Vanuit de openbare kant zal men levensbeschouwelijke bronnen en tradities wel degelijk serieus moeten nemen voor de persoonsvorming van kinderen. Dat doen aan religie en godsvragen, dat zou door sommige vertegenwoordigers van openbaar onderwijs als verlies kunnen worden ervaren.’

‘Voor het christelijk perspectief kun je zeggen: besteed actief aandacht aan pluriformiteit. Voor een enkele ouder zal dat niet het beeld zijn dat hij voor ogen had toen hij voor een christelijke school koos’, aldus Renkema.

Lees meer…

Slob benadrukt: ‘Subsidie g/hvo voor onbepaalde duur’

Het Dienstencentrum GVO en HVO dat godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in openbare scholen verzorgt, krijgt geen structurele bekostiging in de zin van artikel 23 van de Grondwet. Het krijgt daarentegen wel een wettelijk vastgelegde structurele en tevens adequate subsidie voor onbepaalde duur. Dat meldt onderwijsminister Arie Slob in antwoord op Kamervragen van de ChristenUnie.

Er was verwarring ontstaan over het structurele karakter van de financiering van g/hvo in het openbaar onderwijs. De oorzaak van die verwarring lag in de terminologie die de minister hanteert. De ChristenUnie vroeg zich af waarom het woord ‘bekostiging’ aanvankelijk wel werd gebruikt voor de financiering van g/hvo en waarom Slob dat niet meer doet. De minister spreekt nu van ‘subsidie’ en dat zou kunnen suggereren dat de financiering van g/hvo slechts een tijdelijk karakter zou hebben.

Slob wijst er in zijn antwoorden op dat de term ‘bekostiging’ strikt genomen slechts kan worden gebruikt in de onderwijsrechtelijke betekenis die dit begrip heeft op grond van artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs. De term ‘bekostiging’ wordt geregeld gebruikt als synoniem voor ‘structurele subsidie’ of ‘structurele financiering’, maar dat is dus eigenlijk niet juist, zo legt de minister uit.

Daarom kiest hij voor de term ‘subsidie’. Het Dienstencentrum GVO en HVO krijgt volgens hem ‘een structurele subsidie die van onbepaalde duur is’. De subsidie heeft volgens hem ‘een adequate hoogte (…), omdat bij de berekening een maatstaf wordt gehanteerd die vergelijkbaar is met de berekening die gebruikt wordt voor de bekostiging van scholen in het primair onderwijs’.

Lees meer… 

Gezocht: good practices levensbeschouwelijk onderwijs

Angelique Heijstek-Hofman is voor haar promotieonderzoek aan de Tilburg University op zoek naar openbare scholen voor voortgezet onderwijs die levensbeschouwelijke onderwijs en burgerschapsvorming een vaste plek hebben gegeven en daarover willen vertellen.

In 2017 liep zij stage bij VOS/ABB. Ze verrichtte destijds een kwalitatief onderzoek naar levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming in openbare scholen voor voorgezet onderwijs. Zij bracht in kaart wat deze scholen doen en wat hun wensen zijn.

Uit interviews die zij in het kader van haar stage-onderzoek afnam, kwam onder andere naar voren dat er in het voortgezet onderwijs maar weinig geld beschikbaar is voor levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming, terwijl de scholen er wel meer mee willen. Daarom pleitte zij ervoor om hier meer geld voor vrij te maken.

Een ander onderdeel van haar advies was dat VOS/ABB meer zichtbaar en kenbaar kan maken bij scholen voor voortgezet onderwijs welke mogelijkheden zij hebben om levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming te verbeteren.

Download het advies

Promotieonderzoek

Na het behalen van haar master, heeft Heijstek-Hofman een promotieplaats gekregen aan de Tilburg University. Ook voor haar promotieonderzoek richt zij zich op levensbeschouwelijke vorming en burgerschapsvorming.

Voor haar onderzoek is ze op zoek naar goede praktijkvoorbeelden van openbare scholen voor voortgezet onderwijs die levensbeschouwelijke vorming en burgerschapsvorming een vaste plek hebben gegeven. Aan de hand van good practices wil Heijstek-Hofman een methode voor het voortgezet onderwijs gaan ontwerpen.

U kunt contact opnemen met Angelique Heijstek-Hofman via A.Heijstek@tilburguniversity.edu.

Geen paasontbijt, wel Suikerfeest

‘Basisscholen bepalen zelf welke feesten, vieringen of herdenkingen op school plaatsvinden’. Dat zegt onderwijsminister Arie Slob in antwoord op Kamervragen na een bericht over de openbare Theo Thijssenschool in Amsterdam, die dit schooljaar het paasontbijt overslaat en aandacht besteedt aan het islamitische Suikerfeest. Dit werd in oktober gemeld in deze nieuwsbrief van de school.

De Kamervragen waren van de VVD-Kamerleden Rudmer Heerema en Bente Becker. Zij wilden onder meer van de minister weten of ook hij vindt dat ‘Nederlandse tradities’ op scholen niet mogen plaatsmaken voor ‘tradities uit andere religies en culturen, zoals het Suikerfeest’.

Slob antwoordt daarop dat scholen zelf bepalen hoe ze leerlingen kennis laten maken met ‘geestelijke stromingen die in Nederland een belangrijke rol spelen’. Hij voegt eraan toe dat scholen zich moeten richten ‘op het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie, op het leren over de pluriforme samenleving en op kennis hebben van en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van leeftijdgenoten’.

Het is volgens de minister aan de school om hier in overleg met de ouders en de leerkrachten een passende invulling aan te geven.

Aandacht voor verschillende stromingen

De school legt uit dat het paasontbijt dit jaar wordt overgeslagen, omdat het moeilijk te combineren is met de meivakantie en ‘lopende thema’s’. Tevens benadrukt de school ook aandacht te besteden aan het pesachfeest binnen het jodendom, het lichtjesfeest (Divali) binnen het hindoeïsme en aan het christelijke kerstfeest (met het kerstdiner). De school besteedt bovendien aandacht aan het humanisme.

Lees meer…

Nooit sprake van verplicht bidden in openbaar onderwijs

Een meerderheid in de Tweede Kamer staat achter een motie van de SGP die vindt dat geen enkele leerling in het openbaar onderwijs kan worden verplicht tot het uitvoeren van religieuze handelingen. Hiermee schaart de Kamer zich achter een volstrekt onnodige motie, omdat het in het openbaar onderwijs nooit verplicht is om te bidden of andere religieuze handelingen uit te voeren.

De SGP wil dat ouders de wettelijke mogelijkheid krijgen om kinderen thuis te houden als de school op excursie gaat naar een moskee. Het bevindelijk gereformeerde Tweede Kamerlid Roelof Bisschop stelt dat leerlingen tijdens zo’n excursie worden gedwongen om tot Allah te bidden. Dat wil hij per se niet.

Zijn motie werd mede ingediend door Michel Rog van het CDA, Eppo Bruins van de ChristenUnie en Rudmer Heerema van de VVD. Een meerderheid in de Tweede Kamer sprak vervolgens haar steun ervoor uit.

Nooit verplicht bidden

VOS/ABB benadrukt dat de motie volstrekt overbodig was, omdat in elk geval in het openbaar onderwijs geen enkele leerling wordt gedwongen om tijdens een excursie naar een gebedshuis te bidden of andere religieuze handelingen uit te voeren. Dat gebeurt niet tijdens excursies naar een moskee en ook niet als er bijvoorbeeld een christelijke kerk wordt bezocht.

Evenmin worden kinderen die openbaar onderwijs krijgen op school gedwongen om religieuze handelingen uit te voeren, zoals bidden. Dit ligt anders in bijvoorbeeld reformatorische scholen. Daar kunnen strenge religieus gemotiveerde voorschriften gelden, waar leerlingen en personeelsleden zich strikt aan moeten houden. Zo kreeg een docent van het reformatorische Driestar College in Gouda onlangs te horen dat hij wordt ontslagen, omdat hij zich met een theatervoorstelling niet zou hebben gehouden aan de christelijke voorschriften uit de Bijbelse geboden.

Gelijkwaardigheid en wederzijds respect

Openbaar onderwijs en excursies van openbare scholen naar gebedshuizen staan altijd in het teken van ontmoeting op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds respect. De openbare scholen gaan immers uit van de diverse samenleving in al haar facetten en bereiden kinderen voor om daar op een positieve en opbouwende manier deel van uit te maken. Dat is een belangrijke meerwaarde van openbaar onderwijs.

Lees ook het commentaar van senior beleidsmedewerker Marleen Lammers van VOS/ABB.

Alle kinderen naar de onverdeelde openbare school?

De academische uitgeverij Eburon heeft een themanummer van tijdschrift Religie & Samenleving over levensbeschouwelijk onderwijs uitgebracht. Het gaat onder meer over het idee dat alle kinderen naar de onverdeelde openbare school gaan.

In het themanummer wordt de vraag gesteld of het in de geseculariseerde en ontzuilde samenleving van nu, waarin de overgrote meerderheid van ouders, leerlingen en docenten zich niet meer gebonden voelt aan een denominatie, nog wel te verdedigen is dat er naast het openbaar onderwijs op religies gebaseerde scholen zijn.

Een andere vraag die in het themanummer aan bod komt, is of er in het huidige onderwijs nog wel plaats is voor onderwijs vanuit een levensbeschouwelijk perspectief? Zouden alle kinderen in Nederland naar de onverdeelde openbare school moeten?

Het themanummer van Religie & Samenleving kost 20 euro. U kunt het online bestellen.

‘Kinderen thuishouden bij moskeebezoek gaat te ver’

Het gaat te ver om kinderen thuis te houden als ze bij een moskeebezoek gaan bidden als moslim. Dat vindt interim-bestuurder Cor Clarijs van de christelijke profielorganisatie Verus.

De rooms-katholieke Clarijs reageert in de Telegraaf op een voorstel van de SGP om ouders het recht te geven hun kinderen thuis te houden als de klas op bezoek gaat bij een moskee en de kinderen daar leren hoe het is om als moslim te bidden. Dat laatste vindt het bevindelijk gereformeerde SGP-Kamerlid Roelof Bisschop niet kunnen.

‘Als de ouders er moeite mee hebben, kan dat prima worden besproken en naar een alternatief worden gezocht; bijvoorbeeld in de vorm van een vervangende opdracht’, aldus Clarijs. Volgens hem worden tijdens schoolexcursies naar niet-christelijke gebedshuizen leerlingen nooit verplicht mee te doen aan rituelen, zoals islamitisch bidden. ‘De suggestie dat kinderen worden geïndoctrineerd of onderworpen aan de islam, is nergens op gestoeld’, benadrukt de voorzitter van Verus.

Hij voegt daaraan toe dat we ons verstand moeten gebruiken. ‘Handel niet staccato op je onderbuikgevoelens en respecteer elkaar.’

Lees ook dit bericht op de website van Verus.

Slob maakt einde aan verwarring over ‘subsidie’ g/hvo

Het hanteren van het begrip ‘subsidie’ voor de bekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs in de openbare scholen doet niets af aan het structurele karakter van deze wettelijk vastgelegde geldstroom. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer.

De ministerraad ging in mei jongstleden akkoord met de wettelijke verankering van structurele rijksbekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen. De Tweede Kamer ging hier eind 2016 al mee akkoord, waarna de Eerste Kamer begin 2017 volgde.

De structurele bekostiging van g/hvo in het openbaar onderwijs was vervat in een initiatiefvoorstel van toenmalig Tweede Kamerlid Loes Ypma (PvdA) en de Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA). De wettelijke verankering van de financiering biedt de sector meer zekerheid en continuïteit dan een jaarlijkse subsidiepost, die altijd weer ter discussie kan worden gesteld. Er is nu ruim 11,6 miljoen euro beschikbaar. Dat bedrag loopt op tot 13,6 miljoen in 2022.

Subsidie?

In de Tweede Kamer werden onlangs vraagtekens geplaatst bij het gebruik van het woord ‘subsidie’ voor g/hvo, omdat deze term doorgaans wordt gebruikt voor niet-structurele geldstromen. Minister Slob laat in een reactie weten dat uit het gehanteerde woord ‘subsidie’ niet mag worden afgeleid dat de geldstroom weer incidenteel zou zijn.

De subsidie voor g/hvo in de openbare scholen is ‘omgeven met een wettelijke waarborg van continuïteit’, zo meldt Slob. Hij voegt daar met nadruk aan toe dat het gaat om een geldstroom ‘die alleen door wetswijziging kan worden afgeschaft’.

Lees meer…

Openbaar onderwijs ‘vindt niets en heeft niets te zeggen’

Het openbaar onderwijs vindt niets en heeft niets te zeggen. Dat suggereren algemeen directeur Titus Frankemölle van de rooms-katholieke Kwadrant Scholengroep in Noord-Brabant en de Haarlemse-Amsterdamse hulpbisschop Jan Hendriks.

‘Wie zelf niets vindt of te zeggen heeft, kan ook de dialoog met andersdenkenden niet aangaan’, aldus Frankemölle en Hendriks, die in dit kader stellen dat het confessionele onderwijs een beter vertrekpunt zou bieden om de integratie te bevorderen dan het openbaar onderwijs.

Hoewel nog maar weinig rk-scholen zich expliciet profileren met hun religieuze identiteit, blijft volgens hen het katholiek onderwijs ‘een ijzersterk merk’. Zij stellen dat ook niet-katholieke ouders of ouders ‘met een lossere band met de kerk’ voor een rk-school kiezen vanwege ‘de vitale waardengemeenschappen’. Ze spreken met klem tegen als zou het confessionele onderwijs een ‘reliek uit het verzuilde verleden’ zijn.

Frankemölle en Hendriks doen hun uitspraken in het Katholiek Nieuwsblad.

Geen aandacht voor levensbeschouwing?

Frankemölle schreef in 2014 op de opiniepagina van Trouw in een stuk over grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs ook al dat katholieke scholen beter zouden zijn dan openbare scholen. Hij stelde toen dat het openbaar onderwijs in tegenstelling tot het katholiek onderwijs geen aandacht zou hebben voor levensbeschouwing.

In tegenstelling tot wat hij suggereerde, is er in het openbaar onderwijs wel degelijk aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing. Ten eerste is het wettelijk vastgelegd dat de openbare school ruimte moet bieden voor godsdienstig en/of humanistisch vormingsonderwijs als ouders daarom vragen.

Daarnaast pleit VOS/ABB ervoor om godsdienst en levensbeschouwing binnen de eigen pedagogisch-didactische verantwoordelijkheid van de school aan bod te laten komen. Veel openbare scholen doen dat tegenwoordig.

Lees meer…

‘Wat voor de klas gebeurt is geen staatstaak’

‘Wat voor de klas gebeurt is geen staatstaak, maar van de hele samenleving’. Dat heeft onderwijsminister Arie Slob gezegd in een toespraak bij de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht ter gelegenheid van de opening van het academisch jaar.

De toespraak van Slob stond in het teken van het begrip ‘coöperatie’, oftewel ‘een minisamenleving, op basis van wederkerigheid’. In zo’n samenleving past volgens de minister ‘de overheid gezonde bescheidenheid’. Hij verbond dit aan de vrijheid van onderwijs en zei dat wat voor de klas gebeurt ‘geen staatstaak (is), maar van de hele samenleving’.

Burgerschap

Daarmee wordt volgens Slob de kern van burgerschap geraakt, namelijk ‘dat de hele samenleving zich medeverantwoordelijk voelt voor de groei van onze kinderen’. Opvoeden is de primaire taak van ouders, zo benadrukte hij, ‘maar bij leren samenleven en omgaan met verschillen (…) ligt een taak voor ons allemaal’.

Scholen noemde hij in dit kader ‘belangrijk als veilige oefenplaats, waar kinderen leren om verantwoordelijkheid te nemen voor jezelf en de ander’. Daar hoort volgens hem bij dat kinderen leren hoe ‘onze’ samenleving werkt. In dit verband noemde hij de Grondwet, het politieke systeem en de democratische rechtsstaat.

Lees de toespraak van Slob

 

‘Godsdienstleraar kan moslimleerling beter overtuigen’

Een juf op een openbare basisschool kan een islamitische leerling minder goed overtuigen dan een godsdienstleraar op een islamitische school, stelt Marietje Beemsterboer in NRC. Zij deed als promovenda aan de Universiteit Leiden onderzoek naar de religieuze identiteit van islamitische basisscholen in de maatschappelijke context waarin deze scholen zich bevinden.

Beemsterboer interviewde voor haar onderzoek directeuren, leraren en godsdienstleerkrachten van negentien islamitische basisscholen. Haar conclusie is dat islamitisch onderwijs de integratie van moslims kan bevorderen.

‘Door de geborgen omgeving kunnen moeilijke onderwerpen worden besproken. Als een boodschap met veel tact en respect voor de islamitische achtergrond wordt gebracht, is de kans groter dat een leerling zich ervoor openstelt. Hij of zij komt dan niet in een loyaliteitsconflict met de thuissituatie’, zo citeert NRC haar.

Homoseksualiteit

Als voorbeeld noemt ze homoseksualiteit. ‘Op een openbare basisschool zal de juf vertellen dat je verliefd kunt zijn op zowel mannen als vrouwen. Kinderen uit een islamitisch gezin denken dan: ‘Mijn juf weet dat misschien niet, maar die boodschap geldt niet voor mij.’

Op een islamitische basisschool wordt het onderwerp niet behandeld door de juf, maar door een godsdienstleerkracht. ‘Die wordt door leerlingen en ouders vertrouwd. Als díe vertelt dat homoseksualiteit in Nederland geaccepteerd is, en dat je niets te maken hebt met het privéleven van een ander, dan is de kans groter dat de boodschap aankomt’, aldus Beemsterboer.

Lees meer…

Besluit structurele bekostiging g/hvo gepubliceerd

Het besluit tot structurele rijksbekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen en de subsidieregeling die daarbij hoort, zijn gepubliceerd.

De publicatie van het besluit en de regeling volgt op de recente goedkeuring door de ministerraad van de rijksbekostiging van g/hvo. Eind 2016 ging de Tweede Kamer hier al mee akkoord. De goedkeuring door Eerste Kamer volgde begin 2017.

Er wordt gestreefd naar inwerkingtreding van het besluit en de regeling met ingang van 1 oktober 2018, staat in een brief van onderwijsminister Arie Slob aan de Eerste en Tweede Kamer.

Zekerheid en continuïteit

De structurele bekostiging van g/hvo in het openbaar onderwijs was vervat in een initiatiefvoorstel van toenmalig Tweede Kamerlid Loes Ypma (PvdA), die nu voorzitter is van de christelijke profielorganisatie Verus, en de Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA).

De wettelijke verankering van de financiering biedt de sector meer zekerheid en continuïteit dan een jaarlijkse subsidiepost, die altijd weer ter discussie kan worden gesteld. Er is nu een subsidie van ruim 11,6 miljoen euro beschikbaar. Dat bedrag loopt op tot 13,6 miljoen in 2022, zo staat in de onderwijsbegroting.

G/hvo hoort bij openbaar onderwijs

De openbare basisscholen moeten bij wet gelegenheid bieden tot g/hvo als ouders erom vragen. Circa 75.000 leerlingen krijgen g/hvo van in totaal ongeveer 600 docenten die in dienst zijn van vijf verschillende werkgevers die met elkaar samenwerken in het Dienstencentrum GVO/HVO.

VOS/ABB heeft altijd gepleit voor structurele rijksbekostiging van g/hvo. U kunt daar meer over lezen in een brief die VOS/ABB in 2016 naar de Tweede Kamer en later ook naar de Eerste Kamer stuurde.

Wilt u zien wat godsdienstig vormingsonderwijs in de openbare basisscholen inhoudt? Op het YouTube-kanaal van PC GVO staan interessante filmpjes! Of ga naar HVO Primair voor informatie over humanistisch vormingsonderwijs.

In het zomernummer van VOS/ABB’s magazine Naar School!, dat op 12 juni verschijnt, komt een artikel over een pilot met boeddhistisch vormingsonderwijs op twee basisscholen van de Stichting Openbaar Onderwijs Westland.