Veel uitval door weinig autonomie en hoge werkdruk

In het onderwijs ervaren werknemers weinig grip op hun werk. Dit in combinatie met hoge werkdruk leidt tot veel stress en uitval. Dat staat in het rapport Het betere werk van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

De WRR verbindt geringe autonomie met het grote aantal burn-outklachten. Over het geheel genomen houdt de helft van alle verzuimdagen verband met het werk. Op basis van cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) meldt de WRR dat slechte arbeidsomstandigheden 5 procent van de totale ziektelast veroorzaken.

In het rapport komt leerkracht Marijke aan het woord. Zij legt uit dat lesgeven steeds meer teamwerk is: ‘Om leerlingen met al hun verschillen de hele schoolperiode door te laten presteren, is coördinatie en afstemming nodig’. Volgens haar brengt dit verlies van autonomie van de leerkracht met zich mee.

Giftige combinatie

Het rapport gaat ook over de intensivering van het werk. De WRR noemt hier als voorbeeld ‘de leerkracht in het basisonderwijs die nog steeds hetzelfde aantal uren voor de klas staat maar er veel taken bij heeft gekregen’.

De intensivering in het onderwijs heeft volgens de WRR vooral te maken met emotionele belasting, die tot meer werkdruk leidt. Het onderwijs en de zorg zijn de sectoren waarin de werknemers daar het meeste last van hebben. Geringe autonomie en hoge werkdruk zijn volgens de WRR ‘een giftige combinatie voor hoge werkstress en uitval’.

Lees meer…

Toezicht inspectie op vrijheid van meningsuiting

De Inspectie van het Onderwijs zal bij het toezicht op de naleving van de wettelijke burgerschapsopdracht van scholen onder meer letten op de vrijheid van meningsuiting, gelijkwaardigheid en het afwijzen van discriminatie.

Dit staat in het nader rapport  over het wetsvoorstel burgerschap, dat onderwijsminister Arie Slob naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

In dat rapport staat ook vermeld dat het bevoegd gezag bovenstaande punten moet voorleven en alle mensen die het onderwijs verzorgen hiertoe moet bewegen. Dat geldt ook voor het bevorderen van andere aspecten, zoals verdraagzaamheid, onderling begrip en autonomie van leerlingen.

Slob benadrukt in het rapport verder het belang van een schoolcultuur die leerlingen stimuleert ‘actief te oefenen met de omgang met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat’.

Lees meer…

Ouders richten hun opvoeding vooral op autonomie

Ouders willen hun kinderen waarden als eerlijkheid en vrijheid meegeven. Ook willen ze dat hun kinderen genieten van het leven. Dat blijkt uit een onderzoek dat de Universiteit voor Humanistiek heeft uitgevoerd in opdracht van het Humanistisch Verbond onder 1500 ouders die gebruikmaken van kinderopvang van Humankind.

De belangrijkste opvoedstijlen laten zich karakteriseren door ‘samen tijd doorbrengen’ en ‘samen problemen oplossen’. Polderen heeft duidelijk de voorkeur boven straffen.

De levensbeschouwelijke achtergrond van ouders heeft weinig invloed op hun opvoedstijl. Volgens de Universiteit voor Humanistiek is er sprake van ‘algemeen gedragen waarden’.

Wel is het zo dat niet-religieuze ouders meer waarde hechten aan autonomie van hun kinderen dan religieuze ouders. Die vinden conformisme, traditie en zekerheid belangrijker. Verder blijkt dat katholieke ouders relatief veel waarde hechten aan discipline. Zij houden hun kinderen ook meer in de gaten dan andere ouders.

Download het onderzoeksrapport

Meer burn-out door hoge werkdruk en weinig autonomie

De combinatie van hoge werkdruk en weinig autonomie vergroot onder andere in het onderwijs het risico op werkstress en burn-out. Dat staat in de Arbobalans 2018 van TNO.

Het onderzoeksinstituut noemt het zorgelijk dat er steeds hogere eisen aan werknemers worden gesteld en dat de autonomie die mensen op het werk ervaren minder wordt. Deze ontwikkeling doet zich met name voor in het onderwijs, maar ook in de gezondheidszorg en de horeca.

In de Arbobalans 2018 staat ook dat het onderwijs met 4,4 procent een hoger ziekteverzuim heeft dan gemiddeld. Dat kan mede samenhangen met het mentaal belastende karakter van het werk. Het ziekteverzuim in het openbaar bestuur en de horeca is hoger dan in het onderwijs.

Met vaste aanstelling vaker ziek

Het ziekteverzuim onder mensen in het onderwijs met een vaste aanstelling is met 5,0 procent een stuk hoger dan onder zzp’ers in het onderwijs. Bij de zelfstandigen ligt het ziekteverzuim op 3,0 procent. Met 2,0 procent ligt het ziekteverzuim onder mensen met een tijdelijke aanstelling in het onderwijs nog lager.

Een ander punt dat in het rapport aan bod komt, is ongewenst gedrag dat werknemers op hun werk ervaren. Het onderwijs staat wat dit betreft op de vijfde plaats, na de horeca, het openbaar bestuur, het vervoer en de gezondheidszorg.

Lees meer…

‘Allochtone leerlingen gebaat bij meer autonomie’

Leraren kunnen probleemgedrag onder leerlingen met een niet-Westerse migratieachtergrond tegengaan door hun meer autonomie te geven. Dat stelt onderzoekster Bettina de Jong in haar proefschrift.

Door deze groep leerlingen meer autonomie te geven, kan worden voorkomen dat zij te afhankelijk worden van hun leraar. ‘Een meer autonomie-ondersteunende stijl van lesgeven zou kunnen voorkomen dat leerlingen internaliserend en externaliserend probleemgedrag ontwikkelen gedurende het schooljaar’, zo staat in het proefschrift.

Ook zouden leraren een rol kunnen hebben in het weerbaar maken van leerlingen tegen negatieve stereotypen. ‘Door zich meer bewust te worden van hun impliciete attitudes ten opzichte van leerlingen kunnen leerkrachten hun reacties ten opzichte van leerlingen aanpassen. Dit zou ervoor kunnen zorgen dat leerlingen weerbaarder worden tegen negatieve stereotypen (…).’

Lees meer…

Basisscholen met autonome leerkrachten doen het goed

Basisscholen draaien beter als ze de autonomie van leerkrachten stimuleren. Dat concludeert Tessa Janssen die promotieonderzoek heeft gedaan naar de relatie tussen human resource management en prestaties in het primair onderwijs.

Uit het onderzoek van Janssen blijkt dat het welbevinden van leerkrachten en de prestaties van scholen veel baat hebben bij een goed ingebed human resource-beleid met bijvoorbeeld activiteiten gericht op werving, selectie, scholing, beoordeling en het vergroten van autonomie.

Schoolleiders spelen hierbij een cruciale rol. Als zij leerkrachten stimuleren door hun veel autonomie te geven en meer HRM-activiteiten toe te passen, hebben de leerkrachten het meer naar hun zin, concludeert Janssen. Scholen met dergelijke schoolleiders halen vaker hun gestelde doelen en zijn in staat in te spelen op ontwikkelingen in de omgeving.

Lees meer…