Lumpsum: systematiek is goed, maar budget te laag

Schoolbesturen zijn blij met de lumpsumsystematiek, omdat die veel vrijheid biedt. Bovendien geeft de lumpsum zeggenschap aan teams om het onderwijs op de beste manier in te richten. Dat bevordert kwaliteit. Maar het lumpsumbudget is wel te laag. Er moet geld bij!

VOS/ABB heeft op verzoek van de Tweede Kamer bij de vereniging aangesloten schoolbesturen gevraagd naar hun mening over de lumpsumbekostiging van het primair en voortgezet onderwijs en de systematiek die daarachter zit.

Onze leden zijn vooral positief over de systematiek. Zo wordt benadrukt dat door de bestedingsvrijheid geld kan worden ingezet waar dit het meest nodig is. Dat wordt zeer belangrijk geacht, omdat elke school verschillend is.

Bovendien merken onze leden op dat de lumpsumsystematiek onderwijs op maat mogelijk maakt en dat door het ontbreken van schotten geen geld onnodig op de plank hoeft te blijven liggen. Elk alternatief zal leiden tot minder bestedingsvrijheid en daarmee tot minder mogelijkheden om te sturen op kwaliteit en onderwijsbehoeften.

Lumpsum ontoereikend

Onze leden benadrukken echter ook dat het huidige lumpsumbudget ontoereikend is. De boodschap aan de politiek is dat er geld bij moet. Daarbij wordt met klem opgemerkt dat incidentele investeringen structurele problemen niet kunnen oplossen.

In het verlengde hiervan geven onze leden aan dat de verantwoordingslast is gegroeid, zonder dat de lumpsum is verhoogd. Als meer verantwoording wordt geëist, moet de politiek dat wel financieel mogelijk maken!

Lees meer…

Scholenbouw duurder nu economie floreert

Bij de helft van de aanbestedingen voor scholenbouw in het primair en voortgezet onderwijs is 20 procent meer financiering nodig dan vooraf gebudgetteerd. Dat meldt platform Bouwstenen voor Sociaal op basis van een enquête onder gemeenten en scholen naar de recente aanbestedingspraktijk.

Uit de enquête blijkt dat in 9 procent van de gevallen het gereserveerde budget toereikend is. In alle andere gevallen kwam het aanbestedingsresultaat boven het budget uit. Bij de helft van de aanbestedingen bleek de overschrijding meer dan 20 procent. In enkele gevallen was de overschrijding 35 procent.

Opvallend is, zo meldt Bouwstenen voor sociaal, dat zowel de op VNG-normen gebaseerde budgetten als de budgetten die zijn gebaseerd op werkelijke kosten sterk worden overschreden. De sterke prijsstijging in de bouwsector heeft volgens het platform blijkbaar iedereen verrast.

Scholenbouw versoberen?

Bij vrijwel alle budgetoverschrijdingen wordt actief gezocht naar een oplossing, bijvoorbeeld in de vorm van bezuinigingen, een verhoging van het budget of een combinatie van beide.

Bij het zoeken naar extra budget wordt meer dan eens de school aangesproken. De gemeente houdt dan vast aan het eerder vastgestelde krediet. De keus is dan aan de school: bezuinigen of zorgen voor aanvullende financiering. Het kan er uiteindelijk toe leiden dat een aanbesteding mislukt en er een nieuw plan moet worden opgesteld.

VNG-norm omhoog?

De sterke verhoging van de bouwkosten frustreert de respondenten zichtbaar, meldt Bouwstenen voor sociaal. Om de gewenste kwaliteitsverbetering te realiseren vindt een aantal respondenten dat de VNG-norm omhoog moet met tenminste 25 tot 30 procent.

Eén van de respondenten adviseert om juist in tijden van hoogconjunctuur zo terughoudend mogelijk te zijn met investeringen, omdat anders  de bouwprijzen alleen maar verder worden opgedreven. In veel gevallen kan vervangende nieuwbouw of renovatie nog wel even wachten, aldus deze respondent.

 

Geld passend onderwijs blijft deels op plank liggen

Een deel van de samenwerkingsverbanden zet het beschikbare budget voor passend onderwijs nog niet of nog niet in zijn geheel in. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW vindt dat geen goed teken.

Dekker baseert zich een analyse van de jaarverslagen over 2015 van alle samenwerkingsverbanden. Hij is onaangenaam verrast, zo blijkt uit een brief aan de Tweede Kamer, omdat hij ook hoort dat kinderen geen passende plek in het onderwijs krijgen wegens geldgebrek.

In totaal is circa 9 procent van het budget in het primair onderwijs en ruim 10 procent in het voortgezet onderwijs (nog) niet ingezet. Er zijn daarbij volgens Dekker grote verschillen tussen samenwerkingsverbanden. ‘Er zijn verbanden met een kleine min en verbanden waar meer dan 20 procent van het budget nog niet is besteed’, zo schrijft hij.

Goed onderbouwen in jaarverslag

Het aanhouden van enige reserve is nodig als borging van de continuïteit, maar de reden en de omvang van de reserves moeten volgens Dekker goed worden onderbouwd in het jaarverslag en aansluiten bij de reële onzekerheden en risico’s. ‘Dat gebeurt vaak nog niet’, aldus de staatssecretaris.

De komende periode worden acties in gang gezet om te stimuleren dat het beschikbare geld wordt uitgegeven en de jaarverslaglegging wordt verbeterd:

  • De inspectie bespreekt als onderdeel van het financieel toezicht de inzet van het geld voor extra ondersteuning met zowel de schoolbesturen als de samenwerkingsverbanden.
  • In de eerste maanden van 2017 worden regiobijeenkomsten georganiseerd voor samenwerkingsverbanden om hen te informeren over de noodzakelijke onderdelen van de jaarrekening en het jaarverslag en te bespreken hoe zij hun jaarverslagen inhoudelijk kunnen verbeteren. Ook wordt een brochure gemaakt.
  • Passend onderwijs wordt meegenomen in een brief aan besturen en samenwerkingsverbanden als een van de beleidsprioriteiten om over te rapporteren in het jaarverslag.

Lees meer…