Ministerraad akkoord met schrappen enkelefeitconstructie

De ministerraad is ermee akkoord dat de zogeheten enkelefeitconstructie uit de Algemene wet gelijke behandeling per 1 juli wordt geschrapt.

Nu de enkelefeitconstructie verdwijnt, wordt het voor het bijzonder onderwijs wettelijk onmogelijk een leraar te weigeren of ontslaan omdat hij of zij homoseksueel is en daarnaar leeft. Ook mag het bijzonder onderwijs niet langer leerlingen om die reden weigeren of wegsturen.

Het initiatiefwetsvoorstel van D66, VVD, PvdA, SP en GroenLinks werd op 10 maart jongstleden met een ruime meerderheid aanvaard door de Eerste Kamer. Op 27 mei vorig jaar was het eveneens met een ruime meerderheid aanvaard door de Tweede Kamer.

Kernwaarden openbaar onderwijs
De enkelefeitconstructie speelt niet in het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs. In de kernwaarden van het openbaar onderwijs staat dat alle leerlingen en personeelsleden welkom zijn ‘ongeacht hun levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele geaardheid’.

VOS/ABB vindt het een goede ontwikkeling dat nu ook het bijzonder onderwijs de identiteit en de levenswijze van homoseksuele leerlingen en personeelsleden moet accepteren. Het is immers niet meer van deze tijd, waarin diversiteit en wederzijds respect centraal behoren te staan, om mensen die blijk geven aan hun geaardheid nota bene met de wet in de hand buiten te sluiten.

Bijzonder onderwijs mag homo’s niet meer ontslaan

Een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer heeft ingestemd met het initiatiefwetsvoorstel om de enkelefeitconstructie uit de wet te schrappen. Dit betekent dat het bijzonder onderwijs leraren of leerlingen die niet-heteroseksueel zijn niet meer om hun geaardheid mogen ontslaan of weigeren.

De enkelefeitconstructie in de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) houdt kort gezegd in dat besturen van scholen op religieuze grondslag personeelsleden en leerlingen niet mogen ontslaan of weigeren om het enkele feit dat zij niet-heteroseksueel zijn. Maar als zij uiting geven aan hun geaardheid, hebben deze schoolbesturen wel de wettelijke mogelijkheid om dit te doen. Nu de constructie verdwijnt, wordt dat verleden tijd.

De initiatiefwet om de enkelefeitconstructie te schrappen was afkomstig van D66-Kamerlid Vera Bergkamp, die voor haar Kamerlidmaatschap voorzitter was van homobelangenorganisatie COC.

Het schrappen van de enkelefeitconstructie was al aangekondigd in het regeerakkoord. Alleen de christelijke partijen SGP en ChristenUnie stemden tegen. Het CDA stemde wel voor, met uitzondering van Kamerlid Jaco Geurts.

Discriminatie mag niet
VOS/ABB is blij dat na jarenlange politieke discussie de enkelefeitconstructie nu eindelijk verdwijnt. Ontkenning van seksuele diversiteit, het uitsluiten van mensen op basis van persoonlijke kenmerken (discriminatie) en het expliciet niet respecteren van bepaalde levenswijzen van mensen past niet in de huidige samenleving.

In de kernwaarden van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs staat nadrukkelijk dat iedereen welkom is, ‘ongeacht levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele geaardheid’.

ChristenUnie poogt discriminatie van homo’s te handhaven

Tweede Kamerlid Gert-Jan Segers van de ChristenUnie heeft een amendement ingediend waarmee hij voor het bijzonder onderwijs de mogelijkheid wil behouden om werknemers op grond van godsdienstige uitgangspunten te discrimineren. 

Het amendement van Segers houdt verband met het voorstel tot het schrappen van de enkele-feitconstructie uit de Algemene wet gelijke behandeling. Dat voorstel is ingediend door D66-Kamerlid Vera Bergkamp en haar collega’s Tamara van Ark van de VVD, Keklik Yücel van de PvdA, Jasper van Dijk van de SP en Jesse Klaver van GroenLinks. Woensdag heeft de Kamer hierover gedebatteerd. Op 27 mei wordt erover gestemd.

Segers wil dat bijzondere scholen (en andere instellingen) ten aanzien van personen op grond van godsdienst, levensovertuiging of politieke gezindheid onderscheid mogen maken ‘voor zover deze kenmerken vanwege de aard van de betrokken specifieke beroepsactiviteit of de context waarin deze wordt uitgeoefend een wezenlijk, legitiem en gerechtvaardigd beroepsvereiste vormen, gezien de grondslag van de instelling en de houding van goede trouw en loyaliteit die nodig zijn voor de verwezenlijking daarvan.’

Met de wet in de hand
Het bovenstaande komt er in feite op neer dat de ChristenUnie met dit amendement vast wil houden aan de mogelijkheid voor het bijzondere onderwijs om met de wet in de hand werknemers te weigeren of te ontslaan als hun levenswijze niet zou passen bij de godsdienstige uitgangspunten van de school.

Het amendement gaat nog verder dan de bestaande enkele-feitconstructie, omdat die verbiedt een werknemer te weigeren of te ontslaan op basis van het enkele feit dat hij of zij bijvoorbeeld homoseksueel is. In het amendement wordt gesproken over ‘kenmerken’ die zouden kunnen botsen met de grondslag van de school.

Het lijkt erop dat Segers geen onderscheid wil maken tussen ‘kenmerken’ van een persoon en het leven dat die persoon onder meer op grond van die kenmerken leidt. Alleen de ‘kenmerken’ zouden dus al grond voor weigering of ontslag kunnen zijn.

Reformatorische scholen
De discriminatie van onder anderen homoseksuele personeelsleden en leerlingen speelt vooral op orthodoxe scholen, waaronder reformatorische. In deze scholen wordt een levenswijze die afwijkt van wat volgens orthodoxe christenen door de Bijbel is toegestaan gezien als een overtreding van wat God van de mens eist.

Homoseksuelen of transgenders worden volgens deze leer op zich geaccepteerd, maar het wordt niet geaccepteerd als zij uiting geven aan hun geaardheid. Dit kan op basis van de huidige wetgeving reden tot weigering of ontslag zijn.

Openbare scholen
In de kernwaarden van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs staat expliciet vermeld dat alle leerlingen en alle bekwame personeelsleden welkom zijn, ‘ongeacht hun levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele geaardheid. Dit geldt nadrukkelijk ook als mensen hieraan uiting geven.

Reactie Segers
Gert-Jan Segers spreekt tegen als zou hij met het amendement laten blijken voorstander te zijn van discriminatie. In een discussie op Twitter tussen hem en VOS/ABB benadrukt hij dat discriminatie bij wet verboden is en dat dat zo moet blijven. Hij verdedigt de inhoud van zijn amendement door erop te wijzen dat er in Nederland vrijheid van godsdienst en vrijheid van onderwijs is.

VOS/ABB is van mening dat de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs niet in stelling mogen worden gebracht om bepaalde mensen uit te sluiten op grond van hun persoonlijke kenmerken, hetgeen Segers met zijn amendement voorstaat. Uitsluiting van personen op grond van hun persoonlijke kenmerken is immers discriminatie.