Alleen vakken met onvoldoende overdoen

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW is positief over het idee om leerlingen die zijn gezakt voor hun eindexamens, alleen die vakken over te laten doen waarvoor ze een onvoldoende hebben.

Dat bleek woensdag tijdens een debat in de Tweede Kamer over dit idee van D66’er Paul van Meenen. Dekker vindt het plan aansluiten bij de bestaande ontwikkelingen in het onderwijs rond flexibilisering en maatwerk.

De VO-raad laat in de media weten groot voorstander te zijn van het idee om gezakte eindexamenkandidaten niet meer het hele jaar over te laten doen. Wat de sectororganisatie betreft, wordt het zo snel mogelijk ingevoerd.

 

Pilot met maatwerk op aantal vo-scholen

Er komt op 10 tot 20 scholen een pilot met maatwerk in het voortgezet onderwijs, waarbij leerlingen een of meer vakken op een hoger niveau kunnen doen. Dat is de uitkomst van het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer over flexibilisering van het onderwijs op 28 april.

In die bijeenkomst toonde de Kamer zich in grote meerderheid verheugd over dit plan. Alleen de PVV vond het overbodig, omdat het al vanaf 2007 mogelijk is om vakken op een hoger niveau af te sluiten. In het nieuwe plan krijgen de leerlingen echter ook een maatwerkdiploma waaruit blijkt dat ze vakken op verschillende niveaus hebben afgerond. Tot nu toe kregen ze een diploma van het laagste niveau. Dekker wil in de pilot vooral experimenteren met het ‘recht op maatwerk’, wat inhoudt dat ouders de school kunnen verzoeken dit maatwerk te bieden. Veel scholen vinden het nog lastig om te organiseren. In de proef moet blijken hoe het gaat.

Een vak op lager niveau
Een deel van de Tweede Kamer (D66, PvdA, VVD en GroenLinks ) wil ook dat een enkel vak op lager niveau kan worden gedaan om nog meer maatwerk te bieden. Ook het LAKS en de VO-raad zijn hier voorstander van. Maar de staatssecretaris, gesteund door SGP en SP, wil daar nog niet aan. De Onderwijsraad heeft eerder geadviseerd dit niet te doen en Dekker houdt daar aan vast.

Kamer wil meer maatwerk in VO

Het lijkt erop dat een meerderheid in de Tweede Kamer meer maatwerk in het voortgezet onderwijs wil dan staatssecretaris Dekker voorstelt. Het moet niet alleen mogelijk zijn dat leerlingen een enkel vak op een hoger niveau kunnen doen, maar ook een vak op een lager niveau. 

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over meer flexibilisering in het voortgezet onderwijs. Dekker is daar voorstander van, maar hij nam het advies van de Onderwijsraad over om alleen toe te staan dat leerlingen een of meer vakken op een hoger niveau volgen. Bijvoorbeeld een havo-leerling die in één of meer vakken op vwo-niveau examen doet. Dat kan overigens al lang, maar in het voorstel van Dekker zou de leerling daar dan ook een apart diploma voor krijgen: het maatwerkdiploma.

Teleurgestelde reacties
Dat het op aanraden van de Onderwijsraad andersom niet mogelijk zou worden, leidde tot teleurgestelde reacties in het veld. ‘Dit voorstel is half werk. Het is alleen een beweging naar boven. Je moet leerlingen niet naar de mavo sturen omdat ze in één vak toevallig wat minder goed zijn’, zei onder anderen rector Eric van ’t Zelfde van de Rotterdamse scholengemeenschap Hugo de Groot in het VOS/ABB-magazine Naar School! van 19 april.

In Dagblad AD zegt D66-Kamerlid Paul van Meenen vandaag: ‘ Flexibilisering werkt twee kanten op, niet alleen de kant die Dekker op wil. Je moet het systeem aanpassen aan de student en niet de student aan het systeem.’ VVD-Kamerlid Karin Strauss gaf via Twitter aan dat haar partij een éxtra vak op lager niveau mogelijk wil maken. De Onderwijsraad houdt vast aan haar advies.

Het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer over flexibilisering in het onderwijs begint om 11.30 uur.

 

‘Vmbo’s hebben genoeg geld voor keuzevakken’

Vmbo-scholen hebben genoeg geld om leerlingen van de theoretische leerweg de mogelijkheid te bieden om bovenop hun vakkenpakket een beroepsgericht keuzevak te laten volgen. Dat stelt staatssecretaris Sander Dekker van OCW in reactie op vragen van de Vaste Kamercommissie voor OCW over een voorgestelde wetswijziging die in het teken staat van flexibilisering van het vmbo.

De bekostiging op basis van het aantal leerlingen is volgens de staatssecretaris afdoende om vmbo’s al dan niet beroepsgerichte keuzevakken te laten aanbieden. Hij wijst er in zijn antwoorden ook op dat scholen de beroepsgerichte keuzevakken niet altijd volledig zelf hoeven aan te bieden. ‘Schoolbesturen kunnen de oplossing ook zoeken in samenwerking met andere scholen voor voortgezet onderwijs of met instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs of bedrijven in de regio’, aldus Dekker.

Dekker neemt advies tegen flexibilisering over

De Onderwijsraad adviseert staatssecretaris Sander Dekker van OCW om de wettelijke kaders van de eindtoetsing in het primair en voortgezet onderwijs niet te verruimen. Dekker neemt het advies over. Voorzitter Paul Rosenmöller van de VO-raad vindt dat merkwaardig. Hij vindt dat de Onderwijsraad en andere critici zich laten leiden door risico’s en niet door kansen.

De Onderwijsraad wijst erop dat de kaders rond de eindtoetsing nu al een zekere variatie toelaten. ‘Leerlingen in het primair onderwijs kunnen bijvoorbeeld de eindtoets eerder dan in het achtste leerjaar maken, en leerlingen in het voortgezet onderwijs kunnen in meer vakken examen doen, vakken een of twee jaar eerder afsluiten, en voor een of meer vakken examen doen op een hoger niveau.’

De afgelopen jaren zijn verschillende voorstellen en verzoeken gedaan om bij de eindtoetsing meer variatie mogelijk te maken, zoals het maatwerkdiploma in het voortgezet onderwijs. De Onderwijsraad vindt dat geen goed idee. ‘In het huidige onderwijsstelsel vormt de eindtoetsing een belangrijk ijkpunt. Het is nodig om het funderend karakter van dit onderwijs te waarborgen en de kwaliteit ervan te bewaken. Tornen aan de wettelijke kaders rond eindtoetsing zal zijn weerslag hebben op het stelsel als geheel.’

De raad wijst op verschillende risico’s. ‘Verruiming kan sociale ongelijkheid tussen leerlingen vergroten en toegankelijkheid tot en doorstroom binnen het stelsel belemmeren. Ook kan het afbreuk doen aan het civiel effect van diploma’s. In het buitenland leidt een flexibeler opzet van eindtoetsing vaak tot aanvullende eisen en extra toetsing in het vervolgonderwijs. Het zou leerlingen kunnen motiveren en uitdagen tot hogere prestaties, maar ook kunnen leiden tot lagere prestaties.’

Flexibiliteit naar beneden toe
In een brief aan de Tweede Kamer noemt Dekker het advies van de Onderwijsraad ‘behartenswaardig’. Rond de jaarwisseling zal hij de Kamer een brief sturen over flexibilisering en maatwerk in het voortgezet onderwijs. In die brief zal hij inhoudelijk reageren op het advies.

In De Ochtend op Radio 1 liep Dekker al vooruit op zijn officiële reactie. Hij vindt het goed dat bijvoorbeeld havo-leerlingen die een vak op vwo-niveau volgen daarvoor een aantekening krijgen op hun diploma, maar hij is net als de Onderwijsraad kritisch als het gaat om ‘flexibiliteit naar beneden toe’. Als leerlingen bepaalde vakken op een lager niveau doen, ‘tast dat uiteindelijk de kwaliteit van ons onderwijs aan’, aldus de staatssecretaris.

Hij vindt dat leerlingen meer hun best moeten doen als ze er moeite mee hebben om een bepaald vak op het niveau te volgen van de opleiding waarop ze zitten. Ook scholen zouden wat Dekker betreft meer kunnen doen om deze leerlingen in staat te stellen om alle vakken op bijvoorbeeld havo- of vwo-niveau af te sluiten.

Hype
In Trouw zegt voorzitter Henriëtte Maassen van den Brink van de Onderwijsraad dat het maatwerkdiploma ‘een hype’ is. Ze noemt het een ‘sympathiek idee’, maar zegt daarbij dat geen enkele leerling er beter van zal worden. Ze zegt ook dat de VO-raad over praktische problemen ‘heenwalst’ die met het maatwerkdiploma samenhangen en dat ze er verbaasd over is dat de Tweede Kamer zich zo snel heeft laten overtuigen.

Voorzitter Paul Rosenmöller slaat zaterdag in Trouw terug. Hij noemt het advies van de Onderwijsraad eenzijdig en bestempelt de woorden van Maassen van den Brink als ‘weinig wetenschappelijk’. Hij stelt dat zij zich laat leiden door risico’s en niet door kansen en dat de Onderwijsraad en andere critici kennelijk niet veel vertrouwen hebben in de leerlingen en in het onderwijs.

Rosenmöller noemt het merkwaardig dat staatssecretaris Dekker het idee voor het maatwerkdiploma maandenlang interessant noemt en dat hij vervolgens het negatieve advies hierover van de Onderwijsraad vrijwel onmiddellijk omarmt.

Lees het advies Maatwerk binnen wettelijke kaders: eindtoetsing als ijkpunt voor het funderend onderwijs.

Flexibilisering eindtoetsen en examens: wat vindt u?

U kunt tot 1 juli per e-mail een bijdrage leveren aan een onderzoek door de Onderwijsraad naar de mogelijkheden tot flexibilisering van eindtoetsen en examens.

Aanleiding voor het onderzoek is dat scholen die met hun onderwijs maatwerk willen bieden, aangeven dat eindtoetsen en examens de mogelijkheden daartoe beperken. Het ministerie van OCW wil peilen of verruiming van de wettelijke kaders wenselijk is.

Het onderzoek richt zich op het primair en voortgezet onderwijs. Het advies van de Onderwijsraad zal rond de zomer verschijnen.

U kunt tot 1 juli uw reactie sturen naar flexibilisering@onderwijsraad.nl.

Lees meer…