Alle kinderen naar de onverdeelde openbare school?

De academische uitgeverij Eburon heeft een themanummer van tijdschrift Religie & Samenleving over levensbeschouwelijk onderwijs uitgebracht. Het gaat onder meer over het idee dat alle kinderen naar de onverdeelde openbare school gaan.

In het themanummer wordt de vraag gesteld of het in de geseculariseerde en ontzuilde samenleving van nu, waarin de overgrote meerderheid van ouders, leerlingen en docenten zich niet meer gebonden voelt aan een denominatie, nog wel te verdedigen is dat er naast het openbaar onderwijs op religies gebaseerde scholen zijn.

Een andere vraag die in het themanummer aan bod komt, is of er in het huidige onderwijs nog wel plaats is voor onderwijs vanuit een levensbeschouwelijk perspectief? Zouden alle kinderen in Nederland naar de onverdeelde openbare school moeten?

Het themanummer van Religie & Samenleving kost 20 euro. U kunt het online bestellen.

Slob maakt einde aan verwarring over ‘subsidie’ g/hvo

Het hanteren van het begrip ‘subsidie’ voor de bekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs in de openbare scholen doet niets af aan het structurele karakter van deze wettelijk vastgelegde geldstroom. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer.

De ministerraad ging in mei jongstleden akkoord met de wettelijke verankering van structurele rijksbekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen. De Tweede Kamer ging hier eind 2016 al mee akkoord, waarna de Eerste Kamer begin 2017 volgde.

De structurele bekostiging van g/hvo in het openbaar onderwijs was vervat in een initiatiefvoorstel van toenmalig Tweede Kamerlid Loes Ypma (PvdA) en de Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA). De wettelijke verankering van de financiering biedt de sector meer zekerheid en continuïteit dan een jaarlijkse subsidiepost, die altijd weer ter discussie kan worden gesteld. Er is nu ruim 11,6 miljoen euro beschikbaar. Dat bedrag loopt op tot 13,6 miljoen in 2022.

Subsidie?

In de Tweede Kamer werden onlangs vraagtekens geplaatst bij het gebruik van het woord ‘subsidie’ voor g/hvo, omdat deze term doorgaans wordt gebruikt voor niet-structurele geldstromen. Minister Slob laat in een reactie weten dat uit het gehanteerde woord ‘subsidie’ niet mag worden afgeleid dat de geldstroom weer incidenteel zou zijn.

De subsidie voor g/hvo in de openbare scholen is ‘omgeven met een wettelijke waarborg van continuïteit’, zo meldt Slob. Hij voegt daar met nadruk aan toe dat het gaat om een geldstroom ‘die alleen door wetswijziging kan worden afgeschaft’.

Lees meer…

Besluit structurele bekostiging g/hvo gepubliceerd

Het besluit tot structurele rijksbekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen en de subsidieregeling die daarbij hoort, zijn gepubliceerd.

De publicatie van het besluit en de regeling volgt op de recente goedkeuring door de ministerraad van de rijksbekostiging van g/hvo. Eind 2016 ging de Tweede Kamer hier al mee akkoord. De goedkeuring door Eerste Kamer volgde begin 2017.

Er wordt gestreefd naar inwerkingtreding van het besluit en de regeling met ingang van 1 oktober 2018, staat in een brief van onderwijsminister Arie Slob aan de Eerste en Tweede Kamer.

Zekerheid en continuïteit

De structurele bekostiging van g/hvo in het openbaar onderwijs was vervat in een initiatiefvoorstel van toenmalig Tweede Kamerlid Loes Ypma (PvdA), die nu voorzitter is van de christelijke profielorganisatie Verus, en de Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA).

De wettelijke verankering van de financiering biedt de sector meer zekerheid en continuïteit dan een jaarlijkse subsidiepost, die altijd weer ter discussie kan worden gesteld. Er is nu een subsidie van ruim 11,6 miljoen euro beschikbaar. Dat bedrag loopt op tot 13,6 miljoen in 2022, zo staat in de onderwijsbegroting.

G/hvo hoort bij openbaar onderwijs

De openbare basisscholen moeten bij wet gelegenheid bieden tot g/hvo als ouders erom vragen. Circa 75.000 leerlingen krijgen g/hvo van in totaal ongeveer 600 docenten die in dienst zijn van vijf verschillende werkgevers die met elkaar samenwerken in het Dienstencentrum GVO/HVO.

VOS/ABB heeft altijd gepleit voor structurele rijksbekostiging van g/hvo. U kunt daar meer over lezen in een brief die VOS/ABB in 2016 naar de Tweede Kamer en later ook naar de Eerste Kamer stuurde.

Wilt u zien wat godsdienstig vormingsonderwijs in de openbare basisscholen inhoudt? Op het YouTube-kanaal van PC GVO staan interessante filmpjes! Of ga naar HVO Primair voor informatie over humanistisch vormingsonderwijs.

In het zomernummer van VOS/ABB’s magazine Naar School!, dat op 12 juni verschijnt, komt een artikel over een pilot met boeddhistisch vormingsonderwijs op twee basisscholen van de Stichting Openbaar Onderwijs Westland. 

Columnist snapt niet wat openbaar onderwijs inhoudt

Gastcolumnist Rosa van Gool laat in de Volkskrant blijken geen goed beeld te hebben van het openbaar onderwijs.

Zij stelt in een column dat leraren in het openbaar onderwijs niet ingaan op levensbeschouwelijke vragen. Dat is een verkeerde voorstelling van zaken, omdat ook leraren in het openbaar onderwijs aandacht hebben voor levensbeschouwing.

Openbare scholen gaan uit van gelijkwaardige aandacht voor levensbeschouwing op basis van diversiteit en wederzijds respect. Dit vloeit voor uit de kernwaarden van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs.

Ook haar gedachte dat neutraliteit de basis vormt van openbaar onderwijs, klopt niet. Openbare scholen gaan niet uit van het neutraliteitsbeginsel, maar van actieve pluriformiteit. Daarbij zijn de hierboven al genoemde aspecten diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect essentieel.

Lees meer…

Religies bij elkaar optellen? Zo werkt het niet!

De staatssecretaris van OCW heeft terecht geweigerd om een nieuwe school op islamitische én hindoeïstische grondslag te bekostigen. Dat meldt de Raad van State (RvS).

De RvS vindt dat bij een combinatie van verschillende levensbeschouwelijke of religieuze richtingen niet klakkeloos kan worden volstaan met een optelsom van het leerlingenpotentieel van elke afzonderlijke richting.

Die optelsom zou wel gemaakt mogen worden als verschillende levensbeschouwelijke richtingen min of meer in elkaars verlengde liggen, maar daarvan is volgens de RvS geen sprake bij de combinatie van islam en hindoeïsme.

Lees meer…

‘In openbaar onderwijs taboe op godsdienst’

Leraren in het openbaar basisonderwijs die niets van religie willen weten, moeten af van kennelijke vooroordelen. Dit stelt pedagoog en directeur Liesbet van Oosten van de DaVinci Academie op de opiniepagina van Trouw. 

Haar bijdrage gaat over de viering van Pinksteren, die volgens haar grotendeels in de ban is gedaan. ‘Op veel openbare basisscholen lijkt er zelfs een taboe op te rusten’, zo schrijft ze. Van Oosten vindt dat jammer, omdat ‘vieringen zoals Pinksteren in onze multiculturele samenleving juist kunnen bijdragen aan een toekomst met meer verdraagzaamheid’.

Ze pleit ervoor om vieringen, zoals die van Pinksteren, centraal te stellen. ‘Door op school hieraan aandacht te besteden, leren kinderen al vroeg dat er niet één waarheid is, maar dat er veel verschillende inspiratiebronnen zijn waar mensen over de hele wereld uit kunnen putten’, aldus Van Oosten.

Juist in het openbaar onderwijs!

Het pleidooi van Van Oosten sluit aan op de visie van VOS/ABB dat het openbaar onderwijs bij uitstek de plaats is waar op basis van diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht kan worden besteed aan godsdienst en levensbeschouwing.

Lees meer in de brochure Levensbeschouwing, juíst in het openbaar onderwijs. Van deze brochure is een versie voor het primair onderwijs en een versie voor het voortgezet onderwijs.

‘Meer doen met levensbeschouwing en burgerschap’

VOS/ABB moet lobbyen voor een ontwikkelingsimpuls op het gebied van levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming in het voortgezet onderwijs. Dat adviseert Angelique Hofman op basis van een onderzoek dat zij als stagiaire bij VOS/ABB heeft uitgevoerd.

Hofman studeert Religie en Beleid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In het kader van haar stage deed zij voor VOS/ABB kwalitatief onderzoek naar wat openbare scholen voor voorgezet onderwijs doen op het gebied van levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming. Ook wilde zij weten wat hun wensen op dit terrein zijn.

Lobby voor levensbeschouwelijk onderwijs

Uit de interviews kwam onder andere naar voren dat er in het voortgezet onderwijs maar weinig geld beschikbaar is voor levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming, terwijl de scholen er wel meer mee willen. Daarom pleit Hofman voor een lobby om er meer geld voor los te krijgen.

Een ander onderdeel van haar advies is dat VOS/ABB meer zichtbaar en kenbaar moet maken bij scholen voor voortgezet onderwijs welke mogelijkheden zij hebben om levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapsvorming te verbeteren.

Hofman heeft haar onderzoek tijdens een bijeenkomst bij VOS/ABB gepresenteerd. Tijdens die bijeenkomst is er op basis van haar adviezen besproken hoe de vereniging hier invulling aan kan geven. In het nieuwe schooljaar wil VOS/ABB hiermee aan de slag.

Download het advies van Angelique Hofman

Nieuw gratis lesmateriaal Goedemorgen op school!

Scholen voor voortgezet onderwijs kunnen via een website gratis kennismaken met voorbeeldteksten, opdrachten en filmpjes zoals die dagelijks zullen worden aangeboden in de app Goedemorgen op school!. Deze app wordt ontwikkeld door Creathlon en VOS/ABB. In de week van 15 tot en met 19 mei is het thema ‘Vooroordelen’. 

De app Goedemorgen op school! zal met een dagelijks aanbod voor in de klas inspelen op de volgende vragen:

  • Hoe kunt u met leerlingen de ontwikkelingen in de wereld volgen en duiden?
  • Hoe kunt u actuele maatschappelijke thema’s in de klas bespreekbaar maken?
  • Hoe kunt u met leerlingen werken aan een open, kritische en respectvolle houding?

De ontwikkeling van deze app staat in het teken van de groeiende behoefte aan zingeving in het openbaar onderwijs. Aan de hand van verschillende items kunnen docenten dagelijks samen met leerlingen even stilstaan bij onze complexe samenleving en de vragen die daarbij komen kijken.

Een school die de app gaat gebruiken, werkt structureel en intensief aan burgerschap en persoonlijke ontwikkeling. Ook komen diverse levensbeschouwingen en levensvragen aan bod. Het dagelijkse aanbod is actueel en volgt een thematische ordening.

Gratis materiaal Goedemorgen op school!

Op de website www.goedemorgenopschool.nl kunt u alvast gratis kennismaken met proefmateriaal. In de week van 15 tot en 19 mei staat het thema ‘Vooroordelen’ centraal.

In week 20 tot en met 24 maart was het thema ‘Vertel!’ en van 12 tot en met 16 juni zal het gaan over ‘Thuis’. In de proefperiode wordt nog niet elke week nieuw lesmateriaal aangeboden.

 

‘Religie en levensbeschouwing’ als zelfstandig vak

Het voortgezet onderwijs zou een zelfstandig vak ‘Religie en levensbeschouwing’ kunnen krijgen met een eigen centraal schriftelijk examen, maar het zou ook in andere vakken geïntegreerd kunnen worden. Dat stelt onder anderen beleidsmedewerker Marleen Lammers van VOS/ABB in een artikel in het godsdienstpedagogisch vaktijdschrift Narthex over een breed kerncurriculum.

Lammers heeft het artikel geschreven samen met religiewetenschapper Markus Altena Davidsen van de Universiteit Leiden, de eveneens Leidse vakdidacticus godsdienst/levensbeschouwing Jeannette den Ouden en adviseur Taco Visser van de christelijke profielorganisatie Verus. Het artikel is onder meer gebaseerd op input van docenten godsdienst/levensbeschouwing.

Domeinen ‘Religie en levensbeschouwing’

De vier auteurs beschrijven in het artikel drie domeinen van een kerncurriculum ‘Religie en levensbeschouwing’ voor het gehele voortgezet onderwijs:

  1. Eigenheid en diversiteit: Leerlingen kennen een aantal wereldreligies en zijn zich bewust van de diversiteit die hierbinnen bestaat.
  2. Cultuur en geschiedenis: leerlingen kennen de rol en betekenis van het christendom en van andere tradities voor de westerse en Nederland cultuurgeschiedenis.
  3. Samenleving en burgerschap: leerlingen hebben kennis, bewustzijn en vaardigheden om te kunnen participeren en bijdragen aan de sociale cohesie en veerkracht van de maatschappij.

Waarom zelfstandig vak?

Het vak ‘Religie en levensbeschouwing’ kan worden geïntegreerd in andere vakken, maar de auteurs spreken hun voorkeur uit voor een zelfstandig vak met een eigen centraal schriftelijk examen. Dat wordt in het artikel ondersteund met het argument dat de overheid dan deugdelijkheidseisen kan stellen aan de kwaliteit en de inhoud van het vak.

Bovendien zou de zelfstandige status ervoor kunnen zorgen dat het vak gegarandeerd is in de lessentabel. Het derde argument is dat er gekwalificeerde en bevoegde vakdocenten aangesteld kunnen worden die voldoende zijn toegerust om het vak te doceren.

Download artikel Religie en levensbeschouwing: rationale voor een kerncurriculum vo.

Informatie: Marleen Lammers, 06-10946652, mlammers@vosabb.nl

 

Sectordag docenten g/hvo op 19 mei in Amersfoort

Op 19 mei is in Amersfoort de sectordag voor docenten godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen. De dag wordt georganiseerd door het Dienstencentrum GVO en HVO.

De dag staat mede in het teken van het feit dat het wettelijk vastgelegde g/hvo binnenkort structurele bekostiging krijgt van het Rijk. VOS/ABB heeft zich hier altijd sterk voor gemaakt. Structurele bekostiging biedt de leerlingen die deze vorm van onderwijs volgen en ook hun ouders en de betrokken docenten namelijk meer zekerheid dan een subsidie.

Programma

De sectordag zal ’s ochtends worden geopend door voorzitter Jurn de Vries van het Dienstencentrum GVO en HVO. Daarna zullen voormalig Tweede Kamerlid Loes Ypma (PvdA) en Nico Stuij van de lobbycommissie van het Dienstencentrum GVO en HVO spreken. Zij hebben zich samen met VOS/ABB sterk gemaakt voor de structurele bekostiging. Het ochtendprogramma krijgt verder een verrassende en feestelijke inhoud. Na de lunch volgen verschillende workshops.

Aanmelden

De sectordag voor docenten g/hvo is op vrijdag 19 mei in Leerhotel Het Klooster in Amersfoort. U kunt zich online aanmelden.

Enquête over godsdienst en levensbeschouwing

VOS/ABB en de christelijke profielorganisatie Verus houden een gezamenlijke enquête naar godsdienst en levensbeschouwing in het voortgezet onderwijs.

Het doel van de online enquête is om een beeld te krijgen van de manier waarop het openbaar en bijzonder voortgezet onderwijs aandacht (willen) besteden aan godsdienst en levensbeschouwing.

VOS/ABB en Verus hebben voor deze enquête bestuurders, rectoren en directeuren gericht benaderd. De resultaten zullen onder andere via deze website worden gedeeld.

Informatie: Marleen Lammers, 06-10946652, mlammers@vosabb.nl

Levenskunst in school van de toekomst

In de school van de toekomst wordt het vak ‘levenskunst’ gegeven. Hierin zal de nadruk liggen op de diversiteit aan opvattingen die er in de samenleving zijn. Docent en onderzoeker Erik Renkema van Hogeschool Windesheim sprak hier dinsdag over tijdens een expertmeeting over het toekomstconcept School!. Deze bijeenkomst bij VOS/ABB in Woerden stond in het teken van de School!Week van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs.

Het concept School! is ontwikkeld door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs. Het voorziet in onderwijs dat het duale bestel op basis van grondwetsartikel 23 achter zich heeft gelaten en aldus boven de denominaties zal zijn uitgestegen.

Er zullen in de toekomst in Nederland geen openbare, christelijke, islamitische of wat voor scholen dan ook zijn, maar ‘scholen’ die goed onderwijs verzorgen voor álle kinderen. Het concept School! gaat ervan uit dat het primair en voortgezet onderwijs op basis van diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht zullen hebben voor onder andere godsdienst en levensbeschouwing.

Levenskunst voor identiteitsvorming

Erik Renkema spreekt in dit kader over het ‘School!Vak levenskunst’. Hierin zou wat hem betreft de nadruk moeten liggen op de diversiteit aan opvattingen die er in de samenleving zijn. Hij beschouwt het concept School! als het voorbeeld van onderwijs dat uitgaat van democratie en pluralisme.

Het vak ‘levenskunst’ zou volgens Renkema oriënterend vormingsonderwijs moeten zijn, dat in dienst staat van de identiteitsvorming van leerlingen, zodat die zichzelf en anderen leert kennen en begrijpen. Het vak zou diverse vormingsgebieden kunnen samenbrengen. Daarbij kunnen verhalen, symbolen en rituelen hun rol spelen.

‘Levenskunst’ is nadrukkelijk een schoolvak voor álle kinderen. Het liefst ziet Renkema hierin vakleerkrachten opereren die de ‘kunst van het vragen stellen’ goed beheersen. Hij pleitte tijdens de bijeenkomst in Woerden voor constructief overleg tussen het openbaar en bijzonder onderwijs over de beginselen van het vak ‘levenskunst’.

Monistisch bestel

Tijdens expertmeeting sprak ook emeritus hoogleraar Siebren Miedema van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Als godsdienstpedagoog lanceerde hij het ‘monistische bestel’ in plaats van het huidige duale bestel van openbaar en bijzonder onderwijs. In het monistische bestel zijn alle scholen bijzonder in de zin van pedagogische vorming op het gebied van levensbeschouwing. De school ziet hij als ‘embryo’ van de samenleving.

Privéscholen moeten worden voorkomen, stelt Miedema. Alle scholen worden door de overheid bekostigd, waarbij zij aan ‘reële overheidsdoelen’ voldoen. Dit betekent volgens Miedema echter geenszins dat er sprake zal zijn van staatsonderwijs. Er is evenmin invloed van welke godsdienstige instelling dan ook. Miedema ziet in de toekomst een school voor zich met levensbeschouwelijke vorming voor álle kinderen.

De emeritus hoogleraar is geen voorstander van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) zoals de zogenoemde zendende instanties dat nu buiten de pedagogische verantwoordelijkheid van de school in het openbaar onderwijs verzorgen.

Verbinding met g/hvo

Docent en trainer Tamar Kopmels die ook auteur is van Verhalen vertellen en vragen stellen, sprak over lessen ‘leren leven’ die een verbinding tot stand brengen tussen de actief pluriforme opdracht van het openbaar onderwijs en g/hvo. Hierin gaat het over kennisoverdracht, brede vorming en de ontwikkeling van de eigen levensbeschouwing via ontmoeting.

Acceptatieplicht

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB concludeert dat de expertmeeting waardevolle discussies opleverde over de school van de toekomst. Alle aanwezigen waren het erover eens dat er nog een lange weg te gaan is naar het concept School!.

De invoering van algemene acceptatieplicht wordt gezien als een eerste stap, omdat het niet meer van deze tijd is dat het bijzonder onderwijs met de grondwet in de hand de mogelijkheid heeft om leerlingen te weigeren. ‘Wij zullen stevig op inzetten, in onze politieke lobby en in het maatschappelijke debat over goed onderwijs’, aldus Teegelbeckers.

Inspiratiekalender nu ook digitaal!

Uitgeverij Kwintessens en VOS/ABB geven u een kijkje in de digitale Inspiratiekalender. Het is een cadeautje in het kader de School!Week. Wat vindt u van de lesideeën op deze speciale website? Laat het ons weten!

Met de lesideeën op www.inspiratiekalender.nl kunt u op een eigentijdse manier aandacht besteden aan levensbeschouwing. De ideeën zijn ontwikkeld voor openbare basisscholen.

U kunt inloggen met de volgende gegevens:

  • Username: Inspiratie
  • Password: Ikbenwelkom

Als u bent ingelogd, kunt u kiezen uit vijf thema’s:

  • Wie ben ik?
  • Ik zie…
  • Ik voel me…
  • Jij en ik
  • Weet jij het?

Bij elk thema’s kunt u kiezen voor een activiteit.

Digitale Inspiratiekalender als aanvulling

Eerder hebben VOS/ABB en Kwintessens een papieren Inspiratiekalender voor het openbaar onderwijs ontwikkeld. Deze kalender wordt op veel scholen gebruikt. De website van de digitale Inspiratiekalender is een aanvulling op de papieren versie.

De lesideeën die nu op de website staan, zijn bedoeld als een pilot. Wij vinden het fijn als u uw gebruikservaringen mailt naar e.idema@kwintessens.nl.

Na afloop van de pilot zullen Kwintessens en VOS/ABB besluiten of het mogelijk is om de digitale Inspiratiekalender uit te breiden.

Term ‘godsdienst’ niet op katholieke scholen

Er is in Nederland vrijwel geen katholieke school voor voortgezet onderwijs waar lessen over religie en levensbeschouwing onder de noemer ‘godsdienst’ vallen. Protestantse scholen kiezen nog wel voor die term. Dit blijkt uit onderzoek van de christelijke profielorganisatie Verus, de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Vereniging van Docenten Levensbeschouwing en Godsdienst (VDLG).

Het onderzoek richtte zich op godsdienst en levensbeschouwing als schoolvak. Een belangrijke conclusie is volgens Verus dat dit vak in de ogen van de vakdocenten heel breed is. Het gaat volgens hen onder meer over kennis over religies en levensbeschouwingen, maar ook over vorming.

Er zijn bijna geen docenten die het als ‘geloofsonderwijs’ beschouwen. Ook bidden komt nauwelijks nog in de lessen voor. Het wordt niet meer als een confessioneel vak gezien.

Godsdienst uit de gratie

Uit het onderzoek komen grote verschillen tussen katholieke en protestantse scholen naar voren als het gaat om de inhoud en de naam van het vak.

‘Er is vrijwel geen katholieke school waar het vak ‘godsdienst’ heet. Men kiest daar voor de bredere vakterm ‘levensbeschouwing’ als een ‘kijk op het leven’. Protestantse scholen kiezen veel meer voor de naam en de inhoud ‘godsdienst’, al dan niet samen met levensbeschouwing’, aldus Verus.

Lees meer…

Trouw heeft aandacht besteed aan het onderzoek. In het artikel Katholieke middelbare scholen minder ‘godsdienstig’ dan protestantse zegt onderzoekster Gerdien Bertram-Troost onder andere dat het vak godsdienst steeds verder wordt uitgehold.

Levensbeschouwing, juist in het openbaar onderwijs!

Het klopt dat je in een droomwereld leeft als je kinderen niets wilt bijbrengen over religie, zoals Tweede Kamerlid Eppo Bruins van de ChristenUnie in het AD zegt. De link die hij hier legt met het openbaar onderwijs klopt echter niet.

In de editie Groene Hart van het Algemeen Dagblad staat een verslag van een bezoek van Bruins aan de protestants-christelijke basisschool De Regenboog in de Zuid-Hollandse plaats Reeuwijk. Hij merkt naar aanleiding van dit bezoek op dat verschillende politieke partijen het bijzonder onderwijs willen afschaffen en dat de ChristenUnie niet alleen openbare scholen wil.

Onderwijs is volgens Bruins nooit neutraal. ‘Een school geeft altijd iets mee aan de kinderen. Als je kinderen in de eerste 18 jaar niets wilt bijbrengen van religie, leef je in een droomwereld. Onderwijs gebeurt altijd vanuit een levensbeschouwing. Ik vind dat scholen juist een sterke identiteit moeten hebben en moeten vertellen vanuit welke inspiratie ze lesgeven’, aldus het ChristenUnie-Kamerlid.

Met zijn opmerking over de inspiratie van scholen ben ik het helemaal eens. Protestants-christelijke scholen moeten een helder verhaal hebben over hun inspiratie, net zoals katholieke, islamitische en welke andere bijzondere scholen dan ook. Datzelfde geldt voor de openbare scholen. Hun inspiratie zijn de kernwaarden van het openbaar onderwijs, waartoe respect, gelijkwaardigheid en ‘iedereen welkom’ behoren.

Wat niet klopt in het verhaal van Bruins, is de suggestie dat alleen het bijzonder onderwijs oog zou hebben voor religie. Ook openbare scholen hebben aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing. Dat staat zelfs expliciet in de kernwaarden. Het verschil met het bijzonder onderwijs is dat het openbaar onderwijs niet uitgaat van ‘een levensbeschouwing’, zoals Bruins zegt, maar van een diversiteit aan religieuze en levensbeschouwelijke stromingen. Gelijkwaardigheid is daarbij een kernbegrip.

Ik nodig Bruins uit om tijdens de School!Week 2017 van 20 tot en met 24 maart, waarin het openbaar onderwijs in heel Nederland laat zien waar het voor staat, ook eens een openbare school te bezoeken om te zien welke meerwaarde openbaar onderwijs heeft.

Ter voorbereiding van het bezoek verwijs ik naar onze brochure Levensbeschouwing, juist in het openbaar onderwijs. We hebben een brochure voor het primair onderwijs en een brochure voor het voortgezet onderwijs.

Hans Teegelbeckers, directeur VOS/ABB

Godsdienst voor minder leerlingen van belang

Van de jongeren tussen 15 en 18 jaar zegt 45 procent een godsdienst aan te hangen. In 2010 was dat nog 51 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Van de jongeren die zeggen een christelijke identiteit te hebben, beschouwen de meesten zich als katholiek. Minder dan één op de tien rekent zich tot een islamitische stroming.

Naar de kerk of moskee?

Dat jongeren aangeven godsdienstig te zijn, betekent volgens het CBS niet dat ze ook regelmatig naar de kerk, de moskee of een ander gebedshuis gaan. Iets minder dan één op de drie doet dat minstens één keer per maand.

Protestantse jongeren gaan het vaakst naar de kerk. Ruim de helft doet dat minstens één keer per maand. Van de jongeren die zeggen moslim te zijn, gaat ruim één op de drie minstens één keer per maand naar de moskee. Jongeren die zich katholiek noemen, zien de kerk bijna nooit van binnen.

Christelijke school van nu doet maar weinig aan religie

Trouw schrijft over ‘zingevingsscholen’, zoals protestants-christelijke scholen worden genoemd die tegenwoordig nog maar nauwelijks aan religie doen.

De krant citeert onder anderen historicus Wim de Jong, auteur van het boek Heer en Meester over 100 jaar onderwijsvrijheid: ‘De dominee mag zeker geen te grote rol spelen. De zingevingsscholen willen ook niet terug de verzuiling in. De protestantse identiteit hoeft niet te zwaar of te diep uitgewerkt te worden. De Bijbel moet regelmatig open kunnen, en verder moet er een prettige sfeer hangen in de klas. Dat vinden deze scholen het belangrijkst’.

Aspecten van religie

Volgens De Jong is het onderwijs op zingevingsscholen voor 90 procent identiek aan dat op openbare scholen. Hij stelt dat er meer aandacht is voor de vertrouwensband tussen de leerling en de docent. Ook zouden deze scholen proberen aspecten van religie in de lessen te verwerken.

Stephen Covey

Het artikel gaat ook over de keuze van pcbs De Fontein in Houten voor de methode van effectief leiderschap van de Amerikaanse mormoon en managementgoeroe Stephen Covey. Die keuze heeft volgens directeur Corrie van der Sar niet te maken met de christelijke identiteit, maar met pedagogische uitgangspunten.

De Fontein heeft hoofdzakelijk leerlingen zonder christelijke achtergrond.

Tweede Kamer voor structurele bekostiging g/hvo

Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft ingestemd met het initiatiefwetsvoorstel om godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen structureel te bekostigen.

Het was nog onzeker of het initiatiefwetsvoorstel van PvdA, ChristenUnie en CDA het zou halen, omdat de SP eraan twijfelde het te steunen. Uiteindelijk stemde ook de SP voor het voorstel, zo bleek dinsdagmiddag. Hiermee was er een meerderheid voor.

Het initiatiefwetsvoorstel is afkomstig van de Tweede Kamerleden Loes Ypma (PvdA), Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA). Er staat in dat de bekostiging van g/hvo moet worden opgenomen in artikel 51 van de Wet op het primair onderwijs (WPO).

Zekerheid en continuïteit g/hvo

De gedachte hierachter is dat een wettelijke verankering van de financiering de sector meer zekerheid en continuïteit biedt dan een jaarlijkse subsidiepost, die altijd weer ter discussie kan worden gesteld. Er is nu een subsidie van 10 miljoen euro per jaar voor g/hvo.

De openbare basisscholen moeten bij wet gelegenheid bieden tot g/hvo als ouders erom vragen. Circa 75.000 leerlingen krijgen g/hvo van in totaal ongeveer 600 docenten.

Lobby VOS/ABB voor g/hvo

De goedkeuring van het wetsvoorstel volgt op een lobby van onder andere VOS/ABB om de financiering van g/hvo structureel te maken. In stuurde VOS/ABB samen met collega-organisaties hierover een brief naar de Tweede Kamer.

Dinsdagochtend verscheen hier op de opiniepagina van Trouw nog een pleidooi van directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB om de bekostiging structureel te maken.

Godsdienstige en humanistische vorming verdienen het!

Het IMF adviseert het kabinet om miljarden extra te investeren, onder andere in het onderwijs. Prima idee. Laten we beginnen met een solide financiering van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs in de openbare basisscholen!

Openbaar onderwijs staat open voor álle leerlingen, ook voor kinderen van wie de ouders waarde hechten aan onderwijs vanuit een godsdienstige of levensbeschouwelijke richting. Naast de beschrijvende zin, zoals kerndoel 38 verlangt, gaat het hier nadrukkelijk ook om vorming en zingeving.

In de huidige discussie over een structurele bekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) stelt staatssecretaris Sander Dekker van OCW echter dat de ouders van deze leerlingen maar voor een bijzondere school moeten kiezen.

Het mooie van openbaar onderwijs is dat het van en voor iedereen is. Door de ontmoeting met de ander leren kinderen in de openbare school van en met elkaar. Als iedereen met een bepaalde geloofs- of levensbeschouwelijke visie maar een eigen school moet opzoeken, zoals Dekker kortweg stelt, wordt het belang van het rijke karakter van de openbare school miskend.

Wettelijke verankering

In de huidige politieke discussie over het initiatiefwetsvoorstel over de structurele bekostiging voor g/hvo gaf de staatssecretaris aan hier niet voor te zijn. Het voorstel van de Kamerleden Loes Ypma (PvdA), Joël Voordewind (CU) en Michel Rog (CDA) is bedoeld om de tijdelijke subsidie voor g/hvo als structurele bekostiging (eindelijk) te verankeren in de Wet op het primair onderwijs.

De voorgestelde wettelijke verankering is niet meer dan logisch. De wet vraagt immers van het bevoegd gezag van de openbare school om gelegenheid te bieden aan g/hvo als ouders daarom vragen. Zonder financiering kan de wettelijke mogelijkheid van dit type onderwijs in de openbare school niet worden uitgevoerd.

De structurele bekostiging is al in 2009 aangekondigd via een door de Tweede Kamer aangenomen amendement. De toenmalige minister zei vervolgens dat vanaf 2010 structurele bekostiging zou volgen, maar dat werd een niet-structurele subsidie.

Dekker heeft in 2013 nog geprobeerd om de tijdelijke subsidie voor g/hvo te schrappen, maar hij vond toen na een lobby van onder andere VOS/ABB gelukkig een meerderheid van de Tweede Kamer op zijn pad die dit tegenhield.

Onderwijsbegroting

De staatsecretaris zet nu vraagtekens bij de financiële dekking van het initiatiefwetsvoorstel. Er is aangegeven dat er een groei in kosten wordt verwacht tot circa 15 miljoen euro op jaarbasis in 2025. Dekker vraagt zich af waar hij dat geld vandaan kan halen. Er is volgens hem geen dekking voor.

Feitelijk gezien heeft hij daarin gelijk, want hij heeft te dealen met de onderwijsbegroting. Hij weet echter ook dat er meer financiële ruimte is. Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) rekende onlangs voor dat het kabinet 2 tot 4 miljard euro per jaar extra kan investeren in onder andere onderwijs.

Het zekerstellen van de subsidie voor g/hvo van 10 miljoen euro per jaar en de verwachte kostenstijging van 5 miljoen op jaarbasis passen daar gemakkelijk in!

Schaf de rekentoets af!

En als het kabinet die 5 miljoen euro extra voor g/hvo echt te veel vindt, dan schaft Dekker toch gewoon de rekentoets af. Hij is zo langzamerhand de enige die dat nog een goed instrument vindt. Zonder rekentoets, komt er 5 miljoen per jaar vrij!

Hans Teegelbeckers, directeur VOS/ABB

Bezwaren tegen structurele bekostiging g/hvo

In de Tweede Kamer zijn bezwaren tegen het wetsvoorstel om de bekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen structureel te maken. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW is ertegen, zo bleek donderdagavond tijdens een debat over dit voorstel.

VOS/ABB en andere onderwijsorganisaties dringen bij de Tweede Kamer aan op structurele bekostiging van g/hvo. In een brief aan de vaste Kamercommissie voor Onderwijs wordt gevraagd om steun voor het wetsvoorstel van de leden Loes Ypma (PvdA), Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA).

Deze vorm van onderwijs biedt ouders de mogelijkheid om hun kinderen binnen de openbare school lessen te laten volgen die passen bij hun godsdienstige en levensbeschouwelijke uitgangspunten. Als ouders erom vragen, moet de openbare school gelegenheid bieden tot g/hvo. Dat is bij wet vastgelegd. G/hvo wordt aan circa 75.000 leerlingen gegeven. Hiermee is het onmisbaar voor het openbaar basisonderwijs.

De financiering bestaat tot nu toe uit een niet-structurele subsidie van 10 miljoen euro per jaar. Als de financiering structureel wordt, kan leerlingen en hun ouders alsmede de openbare basisscholen, de circa 600 g/hvo-vakdocenten en lerarenopleidingen zekerheid worden geboden.

Bezwaren

Staatssecretaris Dekker liet donderdagavond tijdens het debat in de Kamer weten geen voorstander te zijn van structurele overheidsfinanciering van g/hvo. Ouders die dit soort onderwijs willen voor hun kinderen, kunnen volgens hem ook elders terecht. Bovendien vroeg Dekker zich af waar het geld vandaan moet komen.

De Tweede Kamerleden Karin Straus (VVD) en Jasper van Dijk (SP) merkten tijdens het debat op dat g/hvo een verzuild aanbod is. Van Dijk heeft na het debat aan VOS/ABB laten weten dat zijn partij nog geen definitief standpunt heeft ingenomen.

Eppo Bruins (ChristenUnie) wees erop dat kinderen ook in andere lessen leren over geestelijke stromingen.

Structurele bekostiging nodig voor g/hvo

VOS/ABB en andere onderwijsorganisaties dringen bij de Tweede Kamer aan op structurele bekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisscholen. Donderdag debatteert de Kamer erover.

Bij wet is vastgelegd dat de openbare basisscholen in Nederland gelegenheid bieden tot g/hvo als ouders daarom vragen. Deze vorm van onderwijs wordt aan circa 75.000 leerlingen gegeven. Hiermee is g/hvo onmisbaar voor het openbaar basisonderwijs.

Structurele bekostiging biedt zekerheid

In de brief aan de vaste Kamercommissie voor Onderwijs wordt gevraagd om steun voor het wetsvoorstel van de leden Loes Ypma (PvdA), Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA) betreffende g/hvo. Hun voorstel voorziet in structurele bekostiging.

‘Als die in de plaats komt van de huidige tijdelijke en daarmee onzekere subsidie voor g/hvo kan de betreffende leerlingen en hun ouders alsmede de openbare basisscholen, de circa 600 g/hvo-vakdocenten en lerarenopleidingen zekerheid worden geboden’, zo staat in de brief.

De brief die VOS/ABB naar de Kamer heeft gestuurd, is mede-ondertekend door de profielorganisaties Verus, LVGS, VBS, VGS en ISBO, de ouderorganisaties Ouders & Onderwijs en VOO, de sectororganisaties PO-Raad en VO-raad, het platform CBOO en de vakbonden AOb en CNV Onderwijs.

Meer ruimte voor godsdienst in openbaar onderwijs

Godsdienst heeft de afgelopen jaren een grotere rol gekregen in het openbaar onderwijs. Dat vertelt vertrekkend directeur Ritske van der Veen van VOS/ABB in DRS-Magazine, het onderwijsblad van de Vereniging Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS), Driestar Educatief en de Reformatorisch Maatschappelijke Unie (RMU).

Toen Van der Veen in 2009 directeur werd, zette hij bij VOS/ABB levensbeschouwing in het openbaar onderwijs steviger op de agenda.  ‘Ook wilde ik nadrukkelijk ruimte voor religieonderwijs binnen de openbare scholen’, aldus Van der Veen.

Hij pleit ervoor om leerlingen argumenten aan te reiken op basis waarvan zij zelf keuzes kunnen maken. ‘Ik geloof dat de dialoog over religies tot verrijking leidt en niet het formuleren van een conclusie voor de kinderen.’

Lees het artikel

Ritske van der Veen heeft op de algemene ledenvergadering op 23 november afscheid genomen van VOS/ABB. Hij is officieel nog tot 1 januari 2017 directeur. Zijn opvolger is Hans Teegelbeckers.

Wetsvoorstel g/hvo krijgt steun en kritiek

In de Tweede Kamer is steun voor het wetsvoorstel voor structurele bekostiging van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) in de openbare basisschool, maar er is ook kritiek. Dat bleek woensdag tijdens een algemeen overleg over een wetsvoorstel van Loes Ypma (PvdA), Joël Voordewind (ChristenUnie) en Michel Rog (CDA).

Er is steun van de PvdA, de partij van indiener Loes Ypma, zo zei Kamerlid Joyce Vermue. ‘Het wetsvoorstel verdient onze steun omdat het waarborgen van de kwaliteit van de docenten die met dit vak worden belast, continuïteit vereist, zodat jonge mensen erin willen investeren om zich voor dit vak te laten opleiden.’

Het CDA van mede-indiener Michel Rog is ook voor dit wetsvoorstel. Kamerlid Mustafa Amhaouch sprak van een ‘belangrijke stap vooruit voor het borgen van dit vormingsonderwijs op openbare scholen’. Hij voegde eraan toe dat de CDA-fractie ervan overtuigd is ‘dat dit een belangrijke bijdrage levert aan het bevorderen van burgerschap en meer respect en begrip tussen kinderen over en weer.’

Tweede pacificatie

Er is ook steun van de SGP, zo liet Kamerlid Roelof Bisschop weten. Hij noemde het wetsvoorstel ‘een soort tweede pacificatie voor het godsdienstig vormingsonderwijs’ en sprak in die zin van een ‘mooi moment’. Hij merkte verder op dat de openbare scholen de mogelijkheid van g/hvo actiever bij de ouders onder de aandacht moeten brengen.

De ChristenUnie steunt het voorstel ook, maar plaatste er wel kanttekeningen bij. Zo zei CU-Kamerlid Eppo Bruins dat ‘deze wet nooit het aanbod van bijzonder onderwijs (mag) aantasten of als een alternatief worden beschouwd voor bijzondere scholen, ook niet in krimpregio’s’.

Niet apart

De VVD heeft kritiek op het wetsvoorstel, zo zei Kamerlid Karin Straus. De VVD is (…) voor algemeen vormend levensbeschouwelijk onderwijs op openbare scholen, maar niet voor aparte les in een specifieke godsdienstige of levensbeschouwelijke stroming. Voor wie dat wil, zijn er nu juist de bijzondere scholen’, aldus Straus.

SP-Kamerlid Jasper van Dijk heeft tevens kritiek. Hij heeft ‘aarzeling bij dit type onderwijs’. Het draagt volgens hem niet bij aan de integratie als ‘bijvoorbeeld joodse of islamitische kinderen uit de klas worden gehaald om in een ander lokaal apart onderwijs te krijgen, van de imam, de rabbi of de dominee’.

PVV-Kamerlid Harm Beertema zei dat het godsdienstonderwijs moet worden overgelaten aan de bijzondere scholen. Hij is vooral tegen islamitisch vormingsonderwijs in de openbare school.

Brief VOS/ABB

VOS/ABB en andere onderwijsorganisaties hebben eind september in een brief aan de Tweede Kamer om steun gevraagd voor het wetsvoorstel.

‘Vooroordelen over godsdienstig vormingsonderwijs’

Openbare scholen hebben vooroordelen over protestants-christelijk vormingsonderwijs. Dat vermoeden spreekt Leon Bal van het Protestants Centrum GVO uit op de website van de christelijke profielorganisatie Verus.

Ouders van kinderen op openbare scholen kunnen aangeven of zij godsdienstig of humanistisch vormingsonderwijs wensen. Om in kaart te brengen wie zulke lessen wil, stuurt het dienstencentrum G/HVO elk voorjaar een inventarisatiebrief naar alle openbare basisscholen. Zij kunnen de brief doorsturen naar ouders.

Bal zegt dat die brief lang niet altijd bij de ouders terechtkomt. Hij vermoedt dat vooroordelen en onbekendheid daarbij een rol spelen. ‘We moeten vaak uitleggen wie we zijn, wat we doen en dat we geen zending komen bedrijven. Wij zijn een vorm van dienstverlening en ondersteuning. Er is op openbare scholen veel verlegenheid in het geven van het vak geestelijke stroming. Weinig scholen geven daar goed invulling aan.’

Lees meer…

Godsdienst en levensbeschouwing in 2032

Er moet aandacht zijn voor het belang van godsdienst en levensbeschouwing in het openbaar en bijzonder onderwijs van nu en in 2032. Dat staat in een brief van onder andere VOS/ABB. De brief is door collega-organisatie Verus verstuurd aan staatssecretaris Sander Dekker van OCW en de Tweede Kamer.

In de brief staan opleidingen, docenten godsdienst en levensbeschouwing en het dienstencentrum GVO en HVO genoemd. Zij kunnen bijdragen aan de doelstelling dat ook in de toekomst godsdienst en levensbeschouwing een stevige positie hebben in het openbaar en bijzonder onderwijs.

Aanleiding voor de brief is de verdere uitwerking van het eindadvies van het Platform Onderwijs2032.

Download de brief.