PISA – Steeds slechter lezen, wiskunde blijft op peil

De leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen van 15 jaar holt achteruit, maar op het gebied van wiskunde scoren ze nog steeds hoog. Dat blijkt uit het onderzoek PISA 2018 van de Organisatie voor Economische samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

In het rapport staat dat tot 2012 de leesvaardigheidsscores van Nederlandse leerlingen stabiel waren. Daarna werd een dalende trend ingezet die zich vanaf 2015 heeft versterkt. Nu scoren Nederlandse leerlingen duidelijk onder het gemiddelde van 15 lidstaten van de Europese Unie.

Als wordt gekeken naar jongens en meisjes, dan valt net als in voorgaande jaren op dat jongens aanmerkelijk lager scoren op leesvaardigheid dan meisjes.

Nederlandse leerlingen hebben ook minder plezier hebben in lezen dan leeftijdgenoten in andere landen. Nederland staat wat dit betreft zelfs helemaal onderaan. Zes op de tien leerlingen zeggen alleen maar te lezen als dat moet. Vooral jongens balen van lezen; meisjes hebben er meer plezier in.

Leesoffensief

Naar aanleiding van de bevindingen in het PISA-rapport, komen de onderwijsministers Ingrid van Engelshoven en Arie slob met een leesoffensief. Daarin volgen zij een advies van de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur.

Het leesoffensief bestaat uit de volgende maatregelen:

  • Een krachtige en samenhangende leesaanpak
  • De belangrijke rol van bibliotheken
  • Een breder en diverser aanbod van jeugdboeken

Lees meer in deze brief die de ministers naar de Tweede Kamer hebben gestuurd.

Wiskunde

Het onderzoek van PISA richtte zich ook op wiskunde. Eerder signaleerde PISA ook hier een dalende trend, maar die zet niet door: in 2018 lag het niveau van wiskundige geletterdheid hoger dan in 2015. Meisjes maken een duidelijke inhaalslag: hun prestaties zijn nu vergelijkbaar met die van jongens.

Nederland scoort op wiskunde en rekenen duidelijk hoger dan het gemiddelde van de 77 onderzochte landen en staat op nummer 1 als wordt gekeken naar 15 EU-landen.

Natuurwetenschappen

Op het gebied van natuurwetenschappen signaleert PISA weer wel een zich voortzettende dalende trend. Die daling is vooral te wijten aan de jongens. De scores van de meisjes blijven op dit terrein stabiel. Het is voor het eerst dat meisjes het bij natuurwetenschappen beter doen dan jongens.

Internationaal gezien doet Nederland het nog steeds goed. Van de 15 EU-landen staat ons land op het gebied van natuurwetenschappen op de tweede plaats, achter Finland.

Gezinsachtergrond

PISA signaleert net als in voorgaande jaren dat de gezinsachtergrond veel invloed heeft op de prestaties van leerlingen. Kinderen met hoogopgeleide ouders doen het duidelijk beter dan kinderen met laagopgeleide ouders.

Migratieachtergrond is ook bepalend. Kinderen uit gezinnen waar thuis Nederlands wordt gesproken, scoren aanmerkelijk hoger dan kinderen uit gezinnen waar een andere taal wordt gesproken. Dat verschil in negatieve zin is het grootst bij kinderen uit gezinnen met een niet-Europese achtergrond.

Lees meer…

‘Leesoffensief nodig voor gezonde samenleving’

Iedereen die bij onderwijs en opvoeding betrokken is, moet alles op alles zetten om kinderen meer te laten lezen. Dat vinden de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur. Zij hebben het adviesrapport Lees! uitgebracht.

Jongeren lezen steeds minder en doen dat bovendien met minder plezier. Dat heeft volgens de raden maatschappelijke gevolgen. ‘Ze lezen weliswaar volop korte tekstjes – berichten op hun smartphone of samenvattende stukjes in schoolboeken – maar besteden minder tijd aan ‘diep lezen’: het geconcentreerd lezen van langere teksten of boeken. Mede hierdoor gaat hun leesvaardigheid achteruit. Dat heeft gevolgen voor hun functioneren op school en in de samenleving – en uiteindelijk ook voor het functioneren van onze samenleving als geheel.’

De raden pleiten daarom voor een leesoffensief. ‘Niet alleen leraren van alle sectoren van het onderwijs moeten daarbij betrokken worden, maar ook ouders, pedagogisch medewerkers in de kinderopvang, schoolmediathecarissen, bibliotheekmedewerkers en onderwijsassistenten. Een krachtige samenwerking tussen deze actoren is nodig, waarbij ook de rijksoverheid een belangrijke rol heeft.’

In het adviesrapport staan drie aanbevelingen:

  1. Voer een krachtig en samenhangend leesbeleid
  2. Zorg voor een rijk leesaanbod
  3. Breng een leescultuur tot stand

Lees meer…

 

 

 

‘Nieuwe generatie leraren Nederlands leest niet graag’

Studenten aan de ­leraren­opleidingen in Vlaanderen lezen niet graag, zelfs niet als ze leraar Nederlands willen worden, meldt de Vlaamse krant De Standaard.

De krant baseert zich op een onderzoek onder docenten van lerarenopleidingen in opdracht van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Uit dit onderzoek blijkt dat de meeste studenten slechts een oppervlakkige lees­ervaring en weinig literaire bagage hebben.

Directeur Koen Van Bockstal van het Vlaams Fonds voor de Letteren noemt het resultaat van het onderzoek ontnuchterend. ‘Leesbevordering zou toch een van de basisprincipes van ons onderwijs moeten zijn?’, zo citeert De Standaard hem.

Lees meer…

Leerlingen lezen meer dan gedacht

Leerlingen op havo en vwo lezen meer dan vaak wordt gedacht. Ze blijken driekwart van de boeken op hun verplichte leeslijst echt (uit) te lezen.

Vaak wordt gedacht dat leerlingen zich door hun eindexamen bluffen door uittreksels te lezen en boekverfilmingen te bekijken. Maar ze lezen gemiddeld 76,6 procent van alle titels op hun lijst, en 63,2 procent van alle titels lezen ze helemaal uit, blijkt nu uit het rapport De praktijk van de leeslijst, dat de Stichting Lezen heeft gepubliceerd. Het betreft een onderzoek van Jeroen Dera, vakdidactus Nederlands en lerarenopleider aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, onder 1616 bovenbouwleerlingen havo en vwo.

Meest gelezen schrijvers

De eindexamenkandidaten waarderen de boeken op hun lijst gemiddeld met een 6,7. Nieuwe boeken scoren hoger in waardering dan oude teksten. De meest gelezen auteurs zijn Harry Mulisch, Tim Krabbé en W.F. Hermans, maar zij zijn niet automatisch ook het meest gewaardeerd. Het hoogst scoort De Engelenmaker van Stefan Brijs (8,1).

Verder blijkt uit het onderzoek dat meisjes meer boeken van hun lijst lezen dan jongens en dat vwo-leerlingen vaker dan havo-leerlingen aangeven dat ze ook later Nederlandse literatuur willen blijven lezen.

Het complete onderzoeksrapport De praktijk van de leeslijst is te downloaden.

Leerlingen lezen steeds minder

Leerlingen in het voortgezet onderwijs lezen steeds minder, meldt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Uit het onderzoek Tijd:Lezen van het SCP blijkt dat in tien jaar tijd (2006-2016) het aandeel 13- tot 19-jarigen dat minimaal tien minuten per week leest, is gedaald van 65 naar 40 procent. Onder de jongvolwassenen van 20 tot 34 jaar is de daling nog groter: van 87 naar 49 procent.

De ontwikkeling wordt in verband gebracht met de digitalisering van het onderwijs. Het SCP stelt dat de daling van het aantal lezers ervoor zou kunnen pleiten ‘om nog sterker in te zetten op het onderwijzen van de leuke aspecten van lezen in het basis- en voortgezet onderwijs’.

Uit het onderzoek blijkt ook dat het opleidingsniveau van invloed is: hoe hoger het opleidingsniveau, des te hoger het aandeel lezers.

Lees meer…

Nederland duikelt op ranglijst ‘lezen’ naar 15e plaats

Nederlandse basisschoolleerlingen van ongeveer 10 jaar oud zijn op het gebied van begrijpend lezen ingehaald door leeftijdgenoten uit andere landen. Dat blijkt uit de Progress in International Reading Literacy Study 2016.

Ons land daalde op de ranglijst van van de tweede plaats in 2001 naar de vijftiende plaats in 2016. Dit betekent overigens niet dat de leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen is afgenomen, maar dus wel dat andere landen het beter doen.

Uit het onderzoek blijkt ook dat er in Nederland relatief weinig verschil zit tussen de best en slechtst lezende leerlingen. Er zijn bij ons maar weinig echte uitblinkers.

Op de ranglijst staat Rusland op nummer 1, gevolgd door Singapore, Hongkong, Finland en Ierland.

Jong leren lezen

Uit het onderzoek komen ook andere interessante punten naar voren. Zo blijken meisjes over het algemeen beter in begrijpend lezen dan jongens. Goede lezers op papier zijn meestal ook goede lezers online. Het is goed als kinderen al op jonge leeftijd leren lezen.

Tevens blijkt dat kinderen die thuis goed ontbijten, zich over het algemeen beter ontwikkelen tot goede lezers dan leerlingen die met lege maag op school komen. Het is ook goed voor de leesvaardigheid van kinderen als er thuis boeken en digitale middelen voorhanden zijn, zoals e-readers en tablets.

Lees meer…

IJsmuts op voor een boek van 1 euro

Op zaterdag 20 februari begint de actie Geef mij maar een boek. Kinderen die met een ijsmuts op of een knijpkat in de hand naar de boekhandel gaan, kunnen daar voor 1 euro het boek Oorlogswinter van Jan Terlouw kopen. Er zijn 260.000 exemplaren beschikbaar.

Het is een actie van de landelijke boekhandels om een klassiek kinderboek onder de aandacht van kinderen te brengen. Scholen worden uitgenodigd om samen met de boekhandels een activiteit rond het boek op te zetten. Zo zijn er scholen in Hoofddorp waar de leerlingen ieder een pagina uit Oorlogswinter gaan voorlezen – met een ijsmuts op. In Badhoevedorp is afgesproken dat de boekhandel naar alle scholen gaat om de achtstegroepers allemaal van een exemplaar te voorzien.

Gratis lesideeën
Op de website www.geefmijmaareenboek.nl kunnen leerkrachten bovendien gratis lesmateriaal downloaden. Daarin staan ideeën om met de klas activiteiten te organiseren rond het boek Oorlogswinter.

Oorlogswinter, gepubliceerd in 1972,  is met recht een klassieker. In 40 jaar zijn er meer dan 500.000 exemplaren van verkocht. Het boek kreeg ook verschillende prijzen, waaronder een Gouden Griffel in 1973. In 2008 is het verhaal verfilmd door Martin Koolhoven. Die film trok meer dan een miljoen bezoekers in Nederland en België.
Het spannende verhaal gaat over de belevenissen van een jongen uit Zwolle in de laatste oorlogswinter, 1944/1945. Hij wordt gevraagd een brief te bezorgen als een verzetsactie mis mocht gaan. De actie gaat inderdaad mis en dan moet Michiel op zichzelf vertrouwen.

De Stichting Geef mij maar een Boek! wil de actie voortaan elk jaar herhalen met een ander klassiek jeugdboek.

Leesprestaties gaan (iets) omhoog

Kinderen in het (speciaal) basisonderwijs zijn iets beter gaan lezen. Dat meldt het Cito.

In de periode 2011-2012 heeft het toetsinstituut peilingen uitgevoerd naar het niveau van leesvaardigheid van leerlingen in de groepen 5 en 8 van de basisschool en in het speciaal basisonderwijs (SBO). Het blijkt volgens het Cito dat de prestaties licht stijgen voor wat betreft de vaardigheid van het interpreteren van teksten.

‘Verder lijkt in groep 5 de daling van het plezier in lezen die zich sinds 1994 heeft voorgedaan tot stilstand te zijn gekomen. In groep 8 en het SBO is het percentage leerlingen dat plezier heeft in lezen sinds de vorige peiling gestegen van 35 procent naar 47 procent!’, meldt het Cito op zijn website.