Meer aandacht nodig voor burgerschapsonderwijs

Het is onaanvaardbaar dat de kwaliteit van het burgerschapsonderwijs zich onvoldoende ontwikkelt. Dat schrijven minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW in een brief aan de Tweede Kamer.

De brief gaat in op het themarapport Burgerschap op school van de Inspectie van het Onderwijs. In dat rapport staat onder andere dat scholen en instellingen weliswaar aan de wettelijke vereisten voldoen en burgerschap een belangrijk thema vinden, maar dat burgerschapsonderwijs op veel scholen weinig doelgericht wordt vormgegeven en dat op de resultaten ervan nauwelijks zicht is.

Versterking burgerschapsonderwijs

Bussemaker en Dekker vinden het onaanvaardbaar, ‘zeker gezien de huidige ontwikkelingen in de samenleving’, dat de kwaliteit van burgerschapsonderwijs zich onvoldoende ontwikkelt. ‘Burgerschap is te belangrijk om scholen er alleen voor te laten staan. Daarom willen we samen met scholen en instellingen verder werken aan de versterking van burgerschapsonderwijs’, zo staat in hun brief.

De minister en de staatssecretaris willen dat burgerschapsonderwijs een prominentere plaats krijgt in het curriculum. Daarbij moet wat hen betreft aandacht zijn voor de democratische rechtsstaat, de Nederlandse Grondwet, gedeelde waarden en ‘een gedeelde nationale identiteit’. Met dat laatste doelen ze op tradities, cultuur en taal.

Het doel van goed burgerschapsonderwijs moet volgens Bussemaker en Dekker zijn dat leerlingen een moreel kompas ontwikkelen.

Autonomie scholen en leraren

De PO-Raad en VO-raad vinden het ‘niet passend’ dat de overheid gaat voorschrijven aan welke thema’s scholen aandacht moeten besteden tijdens burgerschapslessen. Het is volgens de sectororganisaties aan autonome scholen en leraren zelf om invulling te geven aan burgerschapsvorming. ‘Een christelijke school doet dat anders dan een vrije school, en dat is prima’, zo staat in een reactie.

Wel zeggen de PO-Raad en VO-raad open te staan ‘voor een gesprek over hoe burgerschapsvorming verder verbeterd kan worden’.

Lees meer…

Het eerstvolgende nummer van ons magazine Naar School!, dat op 14 februari verschijnt, besteedt aandacht aan het initiatief van openbare basisschool De Meerwaarde in Strijen om waarden en normen centraal te stellen. Dit initiatief van de school is door het dorp in de Hoeksche Waard overgenomen.

Download preview artikel

Bouw mee aan app die de wereld in de klas brengt

Wij zijn op zoek naar scholen voor voortgezet onderwijs die met ons de app Goedemorgenopschool! willen ontwikkelen. 

Goedemorgenopschool! wordt een app voor openbare scholen voor voortgezet onderwijs die met hun leerlingen willen stilstaan bij onze complexe samenleving en de vragen die daarbij komen kijken. De app zal tools bieden voor een waardevolle start van de dag in de klas en in de groeiende behoefte aan zingeving in het openbaar onderwijs.

Helpt u mee de app te ontwikkelen?

De app wordt ontwikkeld door Creathlon in samenwerking met VOS/ABB. Dit schooljaar zijn er 12 plekken beschikbaar voor scholen die willen meeontwikkelen aan de app. Het is belangrijk dat Goedemorgenopschool! volledig aansluit op de wensen uit de praktijk.

Interesse? Neem contact op met directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB: 06-51603209, hteegelbeckers@vosabb.nl.

VOS/ABB en SGP in debat over artikel 23

Reformatorische scholen hebben meer aandacht voor diversiteit dan over het algemeen wordt gedacht. Dat benadrukte schooldirecteur Jan Willem Nieuwenhuyzen vrijdagavond in Arnemuiden tijdens een debat met VOS/ABB. Tegelijkertijd blijft het op deze scholen voor homoseksuele leerlingen en leerkrachten onmogelijk om daadwerkelijk voor hun geaardheid uit te komen, zo legde SGP-Kamerlid Roelof Bisschop uit. Hij deed ook aan het debat mee.

VOS/ABB was door Bisschop uitgenodigd om deel te nemen aan het debat in de kerk van de Hersteld Hervormde Gemeente in Arnemuiden. Het debat was georganiseerd door de SGP-jongeren op Walcheren. Het centrale thema was grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs, dat de SGP koste wat kost ongewijzigd wil laten. Namens VOS/ABB deed adjunct-directeur Anna Schipper aan het bebat mee, samen met algemeen directeur Rudi Meulenbroek van de Stichting Openbaar Onderwijs Kampen.

God schrijft voor
Kamerlid Bisschop gaf voorafgaand aan het debat een statement voor behoud van artikel 23. Hij stelde dat het voor het reformatorische onderwijs van essentieel belang is dat de opvoedingssituatie thuis overeenkomt met de pedagogisch-didactische omgeving van de school. Cruciaal in beide situaties zijn volgens hem de normen en waarden zoals God die in de Bijbel voorschrijft. ‘Als thuis en school in tegenspraak met elkaar zijn, raken kinderen de kluts kwijt’, aldus Bisschop. Tegelijkertijd moeten kinderen in het gezin en op school leren om vanuit een ‘goedverankerd waarden-en-normenpatroon’ anderen respectvol tegemoet te treden en ‘hun naasten lief te hebben als God en zichzelf’.

De SGP’er gaf ook andere argumenten voor het behoud van artikel 23, dat in 1917 tot stand kwam. Zo heeft het duale bestel van openbare en bijzondere scholen een historische basis om de verschillende denominaties ruimte te bieden. Bisschop staat kritisch tegenover het gelijkheidsdenken, dat volgens hem in de politiek te veel aandacht krijgt. Een ander punt is dat het duale bestel volgens hem door ouders wordt gelegitimeerd. Zij willen immers een vrije keuze hebben. Daar komt bij dat de keuze voor reformatorisch onderwijs volgens Bisschop sterker is dan voor openbaar onderwijs.

Kernwaarden openbaar onderwijs
Adjunct-directeur Anna Schipper benadrukte in haar statement de kernwaarden van openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs. Daarin staan onder andere algemene toegankelijkheid en algemene benoembaarheid centraal. Andere punten uit de kernwaarden zijn respect, waarden en normen en aandacht voor de diverse godsdiensten en levensbeschouwingen. Zij gaf een persoonlijke invulling aan haar statement door te benadrukken dat zij als kind pas in het openbaar onderwijs ontdekte dat de wereld veel meer te bieden heeft dan wat zij thuis van haar streng-christelijke ouders had meegekregen.

‘Waarom zouden we nog vasthouden aan het hokjesdenken?’, aldus Schipper. ‘Ik geef het toe, het is veilig en gemakkelijk. Met gelijkgestemden om je heen hoef je je niet te verplaatsen in de ander, kun je ervan uitgaan dat de mensen uit je eigen kring dezelfde basis hebben, jou direct begrijpen. Maar het betekent ook dat je de diversiteit die de huidige samenleving kenmerkt – en die zo bepalend is voor de kansen op succes van jezelf en de ander – bewust buiten de deur houdt.’

Seksuele geaardheid
Schipper ging in haar statement ook in om de enkele-feitconstructie. Deze wettelijke bepaling maakt het voor het bijzonder onderwijs mogelijk om leerlingen en personeelsleden te weigeren als zij in hun leven niet voldoen aan de monogame heteroseksuele eis, zoals die in de Bijbel omschreven staat in het zevende gebod. Aan de enkele-feitconstructie ‘moet het liefst gisteren nog een einde worden gemaakt’, aldus Schipper.

Directeur Jan Willem Nieuwenhuyzen van de reformatorische Petrus Immensschool in Middelburg wees er in het debat op dat van ‘hokjesdenken’ allang geen sprake meer is. Volgens hem hebben de reformatorische scholen tegenwoordig veel aandacht voor diversiteit, maar dan wel vanuit de eenduidigheid van de Bijbel. Daar hoort volgens Bisschop bij dat de docent ook in de privésituatie leeft volgens de Bijbelse waarden en normen, opdat de leerlingen hun christelijke identiteit kunnen ontwikkelen.

Algemeen directeur Rudi Meulenbroek van het openbaar primair onderwijs in Kampen reageerde daarop door te stellen dat kinderen in de openbare school leren om zelf hun identiteit te ontdekken. Op de vraag van zijn zesjarige dochtertje of Meulenbroek in God geloofde, vroeg hij haar hoe zij bij die vraag was gekomen. Het gaat er volgens hem om kinderen te leren hoe zij zelf antwoorden kunnen formuleren. Volgens Nieuwenhuyzen zijn in elk geval jonge kinderen daar niet toe in staat.

Verbinding leggen
Het ging tijdens het debat ook over het concept SCHOOL, waarin alle denominaties samenkomen. VOS/ABB ziet dit concept als een ideaal voor het onderwijs in de toekomst, omdat alle leerlingen ongeacht hun achtergrond dan met en van elkaar kunnen leren. Volgens Kamerlid Bisschop is het onmogelijk om in één school recht te doen aan alle denominaties. Schipper en Meulenbroek reageerden daarop door te stellen dat specifieke aandacht voor bepaalde godsdienstige stromingen mogelijk blijft als ouders daarom vragen. Waar het volgens hen om gaat is dat SCHOOL op basis van diversiteit verbindingen legt.