Dekker neemt scholen in krimpregio’s serieus

De schoolbesturen en hun partners in de regio’s zijn aan zet om met samenwerking de problemen die voortkomen uit demografische krimp het hoofd te bieden. Het is goed dat staatssecretaris Sander Dekker van OCW in zijn visie op krimp de rol van de besturen serieus neemt, en dat hij het advies van de Onderwijsraad om de minimale opheffingsnorm in het primair onderwijs te verhogen van 23 naar 100 leerlingen naast zich neerlegt. Het is ook goed om te zien dat hij onze adviezen overneemt om de positie van het openbaar onderwijs te versterken.

In februari presenteerde de Onderwijsraad het advies Grenzen aan kleine scholen. Daarin stond onder meer het omstreden advies om alle scholen met minder dan 100 leerlingen te sluiten. Dit stuitte op veel verzet, zo bleek tijdens regionale bijeenkomsten die VOS/ABB samen met de collega-besturenorganisaties en de PO-Raad voor schoolbestuurders organiseerde.

Veel bestuurders pleitten op die bijeenkomsten voor een specifieke aanpak die aansluit op de situatie in de regio’s. De staatssecretaris heeft dat overgenomen, waarmee hij laat zien dat hij luistert naar wat er in het onderwijsveld leeft, ook als dat indruist tegen het advies van een gerenommeerd instituut.

Bonus op samenwerking
Hij benadrukt dat in de specifieke aanpak per regio samenwerking tussen verschillende schoolbesturen centraal moet staan. Dat samenwerking niet vrijblijvend is, blijkt uit zijn plan om de kleinescholentoeslag af te bouwen, omdat die wordt gezien als obstakel dat samenwerking in de weg zit. In plaats daarvan moet er een financiële prikkel komen om scholen tot elkaar te brengen.

Belangrijk element is dat het geld dat nu beschikbaar is, in principe beschikbaar blijft. Er lijkt dus niet een stiekeme bezuiniging in de visie van Dekker verstopt, hoewel nog niet duidelijk is hoe het allemaal precies wordt uitgewerkt. We moeten ook oppassen dat Den Haag met deze bonus niet een instrument in handen krijgt om te bepalen wanneer samenwerking gewenst is. Als het daar wel naartoe gaat, dan wordt de taak van de schoolbesturen alsnog uitgehold. Een zekere mate van gezonde argwaan blijft dus geboden!

Versterking openbaar onderwijs
Het is positief dat Dekker de wettelijke mogelijkheid wil creëren voor openbare schoolbesturen om samenwerkingsscholen in stand te houden. Nu kunnen openbare besturen dat nog niet, in tegenstelling tot besturen voor bijzonder onderwijs. Wij hadden de staatssecretaris geadviseerd dit in zijn visie op te nemen, omdat samenwerking alleen goed gestalte kan krijgen als er sprake is van een gelijkwaardige verhouding tussen het openbaar en bijzonder onderwijs.

We hadden er als VOS/ABB bij Dekker ook op aangedrongen om de wet zodanig te veranderen dat integrale kindcentra onder openbare schoolbesturen kunnen vallen. Nu kan dat vreemd genoeg nog niet, wat samenwerking in krimpregio’s in de weg kan zitten. In zijn brief aan de Tweede Kamer noemt hij deze verruiming van de wet slechts impliciet. Desgevraagd zei de staatssecretaris tijdens de persconferentie in Wolphaartsdijk, waarop hij zijn visie uiteenzette, dat hij ook dit punt meeneemt.

Gemakkelijker fuseren
De versoepeling van de fusietoets is een ander positief element uit de krimpvisie van Dekker. Bij VOS/ABB horen we geregeld dat de fusietoets samenwerking in de regio tegenwerkt. Dat hebben we herhaaldelijk in onze contacten met het ministerie aan de orde gesteld. Het voorstel van Dekker om in het primair onderwijs de grens voor de fusietoets te verhogen van 10 naar 30 scholen en ook in het voortgezet onderwijs een grens te stellen – die op 20 scholen komt te liggen – is goed nieuws.

Ten slotte wil ik wijzen op de positieve ontwikkeling dat Dekker de leerlingenstroom naar België wil indammen. Vooral in Zeeuws-Vlaanderen en Limburg heeft het Nederlandse onderwijs daarmee te maken. Door in krimpregio’s bij de grens met België het onderwijs toe te staan om kinderopvang te organiseren, wordt het voor Nederlandse ouders minder aantrekkelijk om voor (gratis) opvang en later voor een school in Vlaanderen te kiezen.

Al met al is VOS/ABB, overigens net als de PO-Raad, over het algemeen positief over de manier waarop staatssecretaris Dekker de krimpproblematiek in het funderend onderwijs wil aanpakken.

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB