Sinds 2 augustus 2026 gelden nieuwe transparantieregels uit de Europese AI-verordening (AI Act). Deze regels zijn ook relevant voor scholen en onderwijsorganisaties.
Transparantieplicht sinds 2 augustus 2026
Artikel 50 van de AI Act bevat verplichtingen om mensen duidelijk te informeren wanneer zij met bepaalde AI-systemen of AI-gegenereerde content te maken hebben. Het gaat onder meer om:
- chatbots en AI-assistenten die zich bij het eerste contact als AI moeten kenmerken;
- AI-gegenereerde content, zoals tekst, beeld of audio, die herkenbaar en machineleesbaar moet worden gemarkeerd;
- deepfakes die een zichtbaar label krijgen als AI-gegenereerd of bewerkt materiaal;
- voorafgaande informatie bij het gebruik van emotieherkenning of biometrische categorisering.
Hoogrisico-AI-systemen in het onderwijs
De AI Act noemt onderwijs expliciet als hoogrisicocategorie, naast bijvoorbeeld HR-selectie en biometrische identificatie. Voor hoogrisico-AI-systemen gelden aanvullende eisen op het gebied van onder meer risicobeoordeling, conformiteitsbeoordeling, EU-registratie en menselijk toezicht.
Deze regels gaan volgens de planning vanaf 2 december 2027 gelden.
Digitale veiligheid
Ook informatiebeveiliging en privacy blijven belangrijke aandachtspunten voor schoolbesturen. Uit de sectorbrede verkenning van het programma Digitaal Veilig Onderwijs uit 2025, gebaseerd op zelfevaluaties van 485 schoolbesturen, blijkt dat het funderend onderwijs gemiddeld op volwassenheidsniveau 1,7 zit op het Normenkader Informatiebeveiliging en Privacy (IBP), op een schaal van 1 tot 5. Het streven is om in 3 jaar toe te werken naar minimaal volwassenheidsniveau 3.
Themabijeenkomst Governance over AI
VOS/ABB volgt de ontwikkelingen rond AI en deelt relevante informatie met leden. Voor inhoudelijke vragen over specifieke AI-toepassingen kunnen leden waar nodig worden doorverwezen naar deskundigen.
Ook organiseren we in oktober en november 2026 de themabijeenkomst Governance: de maatschappelijke opdracht van AI in het onderwijs. Jan Jaap Hubeek, directeur-bestuurder van Stichting NIVOZ en auteur van ‘Mens blijven tussen systemen’, gaat in op de kansen, risico’s en betekenis van AI voor het onderwijs. Daarna is er ruimte voor gesprek over de rol van AI in bestuur en toezicht.
Lees meer en meld je aan: Themabijeenkomst Governance: Wat is de invloed van AI op jouw maatschappelijke opdracht? (PO/VO) – VOS/ABB