Rekeninstrument gemiddelde schoolgrootte bijgesteld

In de map Basisschool van onze online Toolbox zit het bijgestelde instrument voor de berekening van de gemiddelde schoolgrootte.

De bijstelling was nodig vanwege het toevoegen van afzonderlijke opheffingsnormen voor de gemeente Zevenaar.

Download het bijstelde instrument

 

Laat besluit over vertrek van school bij bevoegd gezag

De besluitvorming om een school uit een schoolbestuur te laten stappen, moet bij het bevoegd gezag blijven liggen. Dat benadrukt VOS/ABB in een bijdrage over het wetsvoorstel over de afschaffing van de fusietoets.

Het bevoegd gezag is primair verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs van alle leerlingen op de scholen van een bestuur. ‘Dit eenzijdig per school bekijken en zo opting-out mogelijk maken, zou indruisen tegen de bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid die schoolbesturen hebben’, zo staat in de bijdrage.

Meer ruimte

VOS/ABB wijst erop dat ouders of leraren die het anders willen organiseren, zelf een school kunnen oprichten. Het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen geeft hun daartoe de mogelijkheid.

Om te voorkomen dat er ‘hokjesscholen’ ontstaan, die bijdragen aan de segregatie in het Nederlandse onderwijs, moet in dat wetsvoorstel wel staan dat nieuwe scholen:

  • algemeen toegankelijk zijn voor leerlingen,
  • algemeen benoembaar zijn ten aanzien van het personeel, en
  • actief pluriform zijn.

Lees de volledige bijdrage.

Voortgezet onderwijs vaak meer dan 12 kilometer fietsen

Achterhoek VO heeft een boekje samengesteld dat de gevolgen van de krimp van het aantal leerlingen letterlijk in kaart brengt. Ook kunt u op verschillende kaartjes van Nederland zien hoeveel aanbod er is van bepaalde vormen van voortgezet onderwijs.

Op de kaartjes van Nederland staan groene, oranje en rode gebieden. Als een leerling in een groen gebied woont, is er binnen 12 kilometer fietsafstand keuze uit twee of meer scholen. In oranje gebieden is binnen 12 kilometer één school en in rode gebieden ontbreekt er binnen die afstand een bepaalde vorm van voortgezet onderwijs.

De grens van 12 kilometer is de norm van de commissie Dijkgraaf. Deze commissie onder leiding van professor Elbert Dijkgraaf van de Erasmus Universiteit Rotterdam adviseerde het ministerie van OCW over de manier waarop kan worden omgegaan met de gevolgen van demografische krimp.

De commissie gaf in maart jongstleden aan dat voortgezet onderwijs op meer dan 12 kilometer fietsafstand niet wenselijk is. Op de kaartjes is te zien dat grote delen van het land, vooral het Noorden en Zeeland, niet aan de 12 kilometer-norm voldoen.

Er zijn twee versies van het boekje:  een digitale versie om op een device te lezen en een printversie.

GroenLinks wil fusies in onderwijs terugdraaien

GroenLinks wil dat onder andere het onderwijs weer kleinschaliger wordt. Het moet mogelijk worden eerdere fusies terug te draaien. Dat is onderdeel van een initiatiefnota die de partij indient bij de Tweede Kamer.

‘Publieke instellingen moeten de menselijke maat hanteren. Groter is niet altijd efficiënter, goedkoper en beter’, benadrukt GroenLinks-Kamerlid Paul Smeulders. Hij stelt dat het aantal leerlingen per instelling voor voortgezet onderwijs nu 255 procent groter is dan in 1980. Daarom bepleit GroenLinks een plafond voor de omvang van instellingen en wil de partij dat eerdere fusies worden teruggedraaid.

De initiatiefnota gaat ook over meer zeggenschap. Er staat in dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stelselverantwoordelijke moet worden voor zeggenschap in de publieke sector. Ook zouden burgers het recht moeten krijgen om bestuurders te bevragen over een voorgenomen besluit.

Klassen basisonderwijs worden kleiner

De gemiddelde groepsgrootte in het basisonderwijs is in 2018 gedaald tot 23,0 leerlingen. Onderwijsminister Arie Slob spreekt op Twitter van ‘een zeer knappe prestatie in deze tijd van lerarentekort’. 

Slob meldt in een brief aan de Tweede Kamer dat tot 2013 sprake was van een lichte stijging van de gemiddelde groepsgrootte. Tussen 2013 en 2016 stabiliseerde het op 23,3 leerlingen. In 2018 is het gedaald tot 23,0.

In zijn brief staat ook dat de variatie in groepsomvang groot is. In ruim twee op de drie groepen zitten minder dan 26 leerlingen. In ruim een kwart zitten 26 tot 30 leerlingen. Eén op de 25 klassen heeft 31 tot 35 kinderen.

Er zijn ook nog heel grote klassen met meer dan 35 leerlingen, maar die zijn met één op 500 een zeldzaamheid. In 2015 was het aandeel ‘plofklassen’ (een term van onder andere de onderwijsvakbonden en de SP) nog twee keer zo groot.

Superschool in Franeker overweegt leerlingenstop

Het gaat zo goed met de vestiging van RSG Simon Vestdijk in Franeker, dat deze openbare school overweegt een leerlingenstop in te stellen.

De Franeker Courant meldt dat het aantal aanmeldingen voor de eerste klas voor volgend schooljaar met 25 procent stijgt. Ook zijn er meer aanmeldingen voor het derde leerjaar. De sterke groei contrasteert met de forse krimp van het aantal leerlingen in de gemeente Waadhoeke, waar Franeker deel van van uitmaakt.

Volgens de krant wordt de leerlingenstop overwogen om het kleinschalige karakter van de school te behouden. Bovendien is het gebouw niet berekend op de huidige groei. De school heeft nu ongeveer 200 leerlingen.

Vriendenteam

In de Franeker Courant komt directeur Sydo de Jong aan het woord. Hij zegt dat de school in trek is vanwege de goede sfeer. De mensen die er werken vormen volgens hem ‘een vriendenteam met hart voor de leerlingen en elkaar’.

Ook wijst hij in de krant op het sportieve karakter van de school, de goede resultaten en de stabiele organisatie van RSG Simon Vestdijk. In 2018 riep weekblad Elsevier de vestiging van RSG Simon Vestdijk in Franeker uit tot ‘superschool’.

Slob niet bang voor meer segregatie in hokjesscholen

Het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen is niet bedoeld om segregatie in het onderwijs tegen te gaan. Dat meldt onderwijsminister Arie Slob in reactie op vragen uit de Tweede Kamer. D66, PvdA en GroenLinks vrezen net als VOS/ABB dat er met de nieuwe wet steeds meer ‘hokjesscholen’ komen.

Het wetsvoorstel is in 2016, dus in de vorige kabinetsperiode, opgesteld en ingediend door toenmalig VVD-staatssecretaris Sander Dekker van OCW. Het beoogt het mogelijk te maken een school te stichten op basis van belangstelling van ouders en leerlingen. Het zal daarbij niet meer nodig zijn om een bepaalde richting te kiezen. Ook een onderwijsconcept kan straks aan de basis liggen.

Dekker zette het destijds neer als een moderne interpretatie van artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs. Slob probeert het nu aan de man te brengen door het in de politieke etalage te zetten als ‘meer vrijheid van onderwijs’.

Hokjesscholen

VOS/ABB maakt zich zorgen over het wetsvoorstel, omdat het risico levensgroot is dat het tot nog meer segregatie zal leiden dan nu al het geval is.

‘De kern (…) is dat straks in principe iedereen een eigen school kan inrichten met eigen toelatingseisen. Dus niet meer naast de openbare scholen, die nadrukkelijk van en voor iedereen zijn, alleen scholen met bijvoorbeeld een protestants-christelijke, rooms-katholieke of islamitische grondslag, maar ook scholen van splintergroeperingen. Zeg maar: ‘hokjesscholen”, aldus directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB in een commentaar dat in december 2018 op deze website verscheen.

Selectief toelatingsbeleid

Die vrees voor het ontstaan van steeds meer ‘hokjesscholen’ bestaat ook in de Tweede Kamer, met name bij de fracties van regeringspartij D66 en oppositiepartijen PvdA en GroenLinks. In reactie op vragen hierover impliceert Slob dat die vrees niet relevant is, omdat het wetsvoorstel volgens hem helemaal losstaat van het fenomeen segregatie.

De minister verkeert in de veronderstelling dat met de nieuwe wet niet meer scholen een selectief toelatingsbeleid gaan voeren. Nu doet volgens Slob ‘slechts’ één op de twintig bijzondere scholen dat. ‘Er is geen aanleiding om aan te nemen dat dit aandeel door het onderhavige wetsvoorstel zal toenemen’, zo staat in zijn reactie.

Lees meer…

In krimpregio’s gaan onherroepelijk scholen dicht

In krimpregio’s zullen de komende jaren onherroepelijk scholen voor voortgezet onderwijs hun deuren moeten sluiten. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in reactie op Kamervragen van D66.

De vragen volgden op het nieuwsbericht VO-raad: middelbare scholen verdwijnen in krimpregio’s van de NOS. In dat artikel waarschuwt de VO-raad dat in Oost-Nederland, Groningen, Friesland, Limburg en Zeeland scholen zullen verdwijnen.

De minister antwoordt dat ook hij zich zorgen maakt over deze krimpregio’s. ‘Leerlingendaling gaat onherroepelijk leiden tot sluiten en fuseren van scholen: als er minder leerlingen zijn, is het logisch dat er ook minder scholen nodig zijn’, aldus Slob. Het is volgens hem de taak van de schoolbesturen ‘om te voorkomen dat leerlingendaling leidt tot een onacceptabele verschraling van het onderwijsaanbod’.

Lees meer… 

OCW teruggefloten: geen fusiecompensatie terugvorderen!

Het is in strijd met de rechtszekerheid om de overgang van leerlingen als vereiste te laten gelden bij de toekenning van fusiecompensatie. Dat blijkt uit een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland.

Het ministerie van OCW wilde ruim 143.000 euro terugvorderen van een stichting voor nationaal christelijk schoolonderwijs, omdat bij een fusie van twee basisscholen van deze stichting geen leerlingen van de ene naar de andere school waren overgegaan.

Het bestuur van de stichting voerde als tegenargument aan dat uit de Wet op het primair onderwijs nergens blijkt dat bij de samenvoeging van twee scholen sprake moet zijn van de overgang van leerlingen van de ene naar de andere school.

50 procent

Het ministerie stelde evenwel dat uit een toelichting op de wet zou blijken dat er bij samenvoeging sprake moet zijn van de overgang van 50 procent van het aantal leerlingen van de ene naar de andere school.

De rechtbank vindt het echter ‘in strijd met de rechtszekerheid (…) om doorslaggevende betekenis aan deze passage toe te kennen’. De conclusie van de rechtbank is dan ook dat er geen sprake kan zijn van terugvordering van fusiecompensatie.

In januari was er een vergelijkbare uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant. Die bepaalde ook dat het ministerie van OCW geen fusiecompensatie kon terugvorderen op basis van het criterium dat er sprake zou moeten zijn van de overgang van leerlingen.

Geen waarzeggers!

VOS/ABB is blij met deze uitspraken. Schoolbesturen kunnen nooit van tevoren weten of er bij een samenvoeging leerlingen overgaan van de ene naar de andere school. Niet het bestuur, maar de ouders bepalen immers waar hun kinderen naar school gaan.

Lees meer…

Informatie: Ronald Bloemers, 06-51914694, rbloemers@vosabb.nl

‘PO-Raad moet aanzet geven tot ontzuiling onderwijs’

Als we het verzuilde onderwijsbestel achter ons laten, komen er volgens HR-adviseur Willem Duifhuis miljarden euro’s vrij. Hij roept in een opiniestuk de PO-Raad op het initiatief te nemen om het huidige bestel te reorganiseren.

Duifhuis: ‘Voor basisonderwijs aan pakweg 1500 leerlingen worden soms wel 15 basisscholen in de lucht gehouden. Veelal vanuit de verschillende zuilen. Die leerlingen zouden ook naar drie grote scholen kunnen gaan. Scheelt 12 schoolgebouwen, 12 directeuren en heel veel bestuurskosten. En het stoppen van het betalen van geld aan schoolbesturen van welk geloof dan ook levert daarnaast een bijdrage aan de versterking van het onderwijs én brengt meer samenhang in de samenleving.’

‘Misschien is het idee om de kosten van de verzuiling eens goed in beeld te brengen. De PO-Raad kent vast wel iemand die dat kan. Vraag is uiteraard of de PO-Raad het aandurft. Er zitten immers de nodige mensen aan tafel die grote belangen hebben bij de huidige verdeling van de gelden’, aldus Duifhuis, die HR-adviseur in het primair onderwijs en vader van twee schoolgaande kinderen is.

Lees het opiniestuk van Willem Duifhuis

 

 

Bijna alle bestuurders in juiste bezoldigingsklasse

Het aantal onderwijsinstellingen dat voor bestuurders een hogere bezoldigingsklasse heeft berekend dan de Wet normering topinkomens (WNT) voorschrijft, is gedaald van iets minder dan 60 in 2016 naar 30 in 2017. Dat komt neer op 2 procent van het totaal. Dat melden de onderwijsminister Ingrid van Engelshoven en Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer.

Als een instelling een te hoge bezoldigingsklasse heeft vastgesteld, leidt dat niet automatisch tot een overtreding van de WNT door de bestuurder. ‘In veel gevallen ontvangt de bestuurder, ondanks de indeling in de te hoge bezoldigingsklasse, een bezoldiging die onder het door OCW berekende WNT-maximum ligt’, zo benadrukken Van Engelshoven en Slob in hun brief.

De bezoldigingsmaxima voor schoolbestuurders liggen tussen 115.000 en 194.000 euro per jaar. Hoe kleiner de instelling is, hoe lager de bezoldigingsklasse en dus ook hoe lager het individuele WNT-maximum (en andersom).

Lees meer…

Jo Ritzen nieuwe voorzitter raad van toezicht LVO

Oud-onderwijsminister Jo Ritzen is de nieuwe voorzitter van de raad van toezicht van de Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO). Hij volgt Jan Schrijen op, die eind vorig jaar moest opstappen nadat er een vernietigend rapport over het examendebacle bij VMBO Maastricht was verschenen.

De PvdA’er Ritzen (63) was van 1989 tot 1998 minister van Onderwijs. Daarna werkte hij voor de Wereldbank. Van 2003 tot 2011 was hij bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht. Hij is daar nu honorair hoogleraar International economics of science, technology and higher education.

Zijn voorganger Jan Schrijen (tevens (partijloos) burgemeester van Valkenburg aan de Geul) moest eind vorig jaar opstappen nadat er een vernietigend rapport over het examendebacle bij VMBO Maastricht was verschenen.

De Inspectie van het Onderwijs keurde in 2018 vlak voor de zomervakantie alle eindexamens van VMBO Maastricht af, omdat de leerlingen niet aan de eisen voldeden om examen te mogen doen. Het examendebacle kostte uiteindelijk ook bestuursvoorzitter (en tevens PvdA-Eerste Kamerlid) André Postema bij LVO de kop, hoewel hij tot het eind toe zei dat hij het examendebacle niet had kunnen voorkomen.

Ritzen verdedigde Postema

Ritzen zei in juli 2018 in NRC, dus vlak nadat het debacle zich onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van Postema had voltrokken, dat de toenmalige LVO-bestuursvoorzitter weinig te verwijten viel. Postema bestuurde op afstand en had de verantwoordelijkheid bij de individuele scholen belegd. Ritzen zei in NRC dat deze werkwijze ‘onder alle omstandigheden verantwoord’ is.

Postema en Ritzen zijn overigens geen onbekenden van elkaar. Ze zijn beiden verbonden aan de PvdA. Daarnaast was Postema co-auteur van het boek Adieu Jo Ritzen dat in 2011 verscheen naar aanleiding van het vertrek van Ritzen als bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht.

Slob gaat scholen in krimpgebieden streng controleren

Onderwijsminister Arie Slob gaat streng controleren of middelbare scholen in krimpgebieden wel goede plannen maken om hun onderwijsaanbod op peil te houden.

Scholen moeten kunnen aantonen dat zij dit voor de komende tien jaar goed regelen, zo meldt het ministerie van OCW. Het besluit om hier streng op toe te zien, volgt op het advies van de commissie-Dijkgraaf over krimp in het voortgezet onderwijs.

Slob: ‘Iedere leerling moet op een acceptabele afstand naar een voor hem of haar goede school kunnen. Dat kan alleen als scholen in krimpregio’s nu al plannen maken voor de toekomst. In sommige regio’s gaat dat heel goed. Maar helaas zien we dat sommige scholen de omvang of urgentie van de leerlingendaling onderschatten. Om ervoor te zorgen dat het onderwijsaanbod overal op peil blijft, neem ik maatregelen.’

In het advies van de commissie staat dat de minister een regionale regisseur kan aanwijzen als blijkt dat scholen in krimpregio’s geen goede plannen maken om het onderwijsaanbod kwantitatief en kwalitatief op peil te houden.

Lees meer…

Amsterdam terug naar brede vo-scholen

Het voortgezet onderwijs in Amsterdam lijkt terug te gaan naar brede scholengemeenschappen om de toenemende segregatie te keren.

De hoogtijdagen van categorale vmbo’s, havo’s en vwo’s zijn voorbij, meldt dagblad Het Parool. Wethouder Marjolein Moorman van Onderwijs zegt in de Amsterdamse krant dat de hoeveelheid categorale scholen is doorgeslagen. ‘Kinderen worden al zo jong in hokjes geplaatst en dat is vreemd. Je woont in de meest diverse stad van het land, maar je gaat niet met elkaar naar school, dat is een gekke boodschap’, aldus Moorman.

Segregatie verkleinen

Voorzitter Rob Oudkerk van de vereniging van schoolbesturen in Amsterdam (OSVO) bevestigt dat de schoolbesturen niet meer verder willen categoriseren. In de Onderwijsagenda van OSVO staat dat de gezamenlijke schoolbesturen de segregatie binnen Amsterdam willen verkleinen en de kansengelijkheid vergroten door kinderen met achterstanden evenwichtiger te verdelen over scholen. Ook zeggen de schoolbesturen dat ze de tussentijdse opstroom van leerlingen maximaal willen faciliteren.

Weer bij elkaar intrekken

De komende jaren zullen diverse scholen, die eerder uit elkaar waren getrokken, weer bij elkaar in trekken. Dat geldt bijvoorbeeld voor drie scholen die eerder tot het Bredero College behoorden. Deze scholen zijn de afgelopen jaren uit elkaar gehaald, maar trekken in de toekomst weer bij elkaar in in een nieuw gebouw. Ook andere scholen verhuizen de komende jaren.

De maatregelen zijn overigens ook nodig omdat het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs na 2023 zal dalen.

Meer lezen

SGP: ‘Stop met terugvordering fusiecompensatie’

De SGP-fractie in de Tweede Kamer heeft het ministerie van OCW gevraagd te stoppen met het terugvorderen van fusiecompensatie bij schoolbesturen.

De fractie kaartte dit onderwerp gisteren aan in de vaste commissie voor OCW, die vergaderde over het wetsvoorstel voor afschaffing van de fusietoets. Daarbij verwezen de SGP-leden naar een artikel van VOS/ABB-jurist mr. Ronald Bloemers in het tijdschrift School en Wet van december 2018.

Bloemers betoogt in dit stuk dat de fusiecompensatieregeling in het primair onderwijs geen stand kan houden. Het gaat om het criterium dat 50 procent van de leerlingen van een op te heffen school moet overgaan naar de nieuwe fusieschool. Dat criterium blijkt onhoudbaar en vindt geen steun in de wetgeving.

‘Terugvordering ongedaan maken’

Ook de SGP ziet nu ‘onoverzienbare risico’s’ in de regeling, die al heeft geleid tot de nodige rechtszaken nadat OCW fusiecompensatie ging terugvorderen op basis van het omstreden criterium. De rechtbank Oost-Brabant stelde OCW op 9 januari in het ongelijk. De SGP vraagt de minister nu om met dergelijke rechtszaken te stoppen en terugvordering ongedaan te maken. ‘Zodat we met een schone lei kunnen beginnen’.

In het VOS/ABB-magazine Naar School! van 12 februari staat een interview met Ronald Bloemers over de afschaffing van de fusietoets en de kansen dit dit oplevert: ‘Eindelijk ruimte voor krimpoplossingen’.

 

Friezen starten fusieproces openbaar onderwijs

Met de ondertekening van een intentieverklaring is het startschot gegeven voor het fusieproces tussen de Friese stichtingen Gearhing en Odyssee voor openbaar primair onderwijs.

Gearhing en Odyssee zijn actief in het zuidwesten van de provincie Fryslân. Ze hebben dezelfde missie: passend onderwijs voor álle leerlingen. Gearhing heeft vooral scholen op het platteland, Odyssee vooral in de stad Sneek. Ze willen hun kennis en expertise op het gebied van ondersteunende processen bundelen en efficiënter inkopen.

‘De scholen behouden hun eigen identiteit. Leerlingen en ouders merken vrijwel geen verschil met de huidige situatie. Leerkrachten behouden hun eigen school en groep, maar kunnen straks beter worden ondersteund en hebben meer kansen voor ontwikkeling en mobiliteit’, zo melden Gearhing en Odyssee.

Het fusieproces is vanaf de zomer 2018 voorbereid met onder andere een onafhankelijk vooronderzoek op de kans van slagen van het samengaan van beide organisaties. De resultaten zijn aan beide gemeenschappelijke medezeggenschapsraden en raden van toezicht voorgelegd en als zeer positief bestempeld.

OCW mag geen fusiecompensatie terugvorderen

Het kan niet zo zijn dat het ministerie van OCW na een fusie van scholen de spelregels verandert en dan ineens met terugwerkende kracht fusiecompensatie terugvordert. Dat heeft de rechtbank Oost-Brabant bepaald.

OCW vorderde ruim 3,5 ton terug van Stichting GOO. De reden hiervoor was dat bij de samenvoeging in 2014 van de protestants-christelijke Ds. Swildenschool en de rooms-katholieke Michaëlschool in Gemert tot Kindcentrum De Samenstroom geen leerlingen van de eerstgenoemde school naar de fusieschool overgingen. De Inspectie van het Onderwijs oordeelde op basis hiervan dat er in feite geen sprake was van een fusie, waarvoor OCW wel geld beschikbaar had gesteld.

Stichting GOO voerde aan dat ten tijde van de samenvoeging nergens vermeld stond dat er leerlingen naar de fusieschool moesten overgaan. Het vereiste van een substantiële instroom op de fusieschool is pas voor het eerst in april 2015 vermeld. Dat was dus ná het samengaan van de Ds. Swindenschool en de Michaëlschool.

De rechtbank oordeelt dat Stichting GOO op het moment van de fusie inderdaad niet kón weten dat de minister de overgang van een substantieel deel van de leerlingen zou gaan eisen. Daarom mag het ministerie de fusiecompensatie niet terugvorderen.

Lees de uitspraak

Informatie: Onderwijsjuristen, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, onderwijsjuristen@vosabb.nl

 

 

Ook zonder fusietoets menselijke maat behouden

Schoolbesturen moeten oog blijven houden voor de menselijke maat in het onderwijs, ook nu sinds 1 januari de fusietoets niet meer bestaat. Dat is de strekking van het essay Schaal in beschouwing van professor Renée van Schoonhoven van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Socioloog en onderwijswetenschapper Van Schoonhoven pleit voor referentiepunten voor fusievoornemens. Met dergelijke referentiepunten kunnen schoolbestuurders, toezichthouders en stakeholders zicht houden op schaalvergroting in het primair en voortgezet onderwijs. Het gaat bijvoorbeeld om referentiepunten met betrekking tot gemiddelde schoolgrootte, verdeling van schoolsoorten en soorten bestuursvormen.

‘Zicht houden op schaalgrootte is van groot belang omdat de ontwikkeling van schaal veel zegt over de ontwikkeling van onderwijs in onze samenleving. Door het blijvend in beschouwing nemen van schaalgrootte in het funderend onderwijs kunnen we in ieder geval met elkaar zien wat er gebeurt’, aldus Van Schoonhoven.

Download het essay Schaal in beschouwing, dat op maandag 14 januari is gepresenteerd tijdens het afscheidssymposium van de Commissie Fusietoets Onderwijs. Het symposium werd gehouden bij Driestar educatief in Gouda.

‘Gouden middenweg’ voor samenwerkingsscholen

Samenwerkingsscholen krijgen van Erik Renkema het advies een vorm van levensbeschouwelijk onderwijs aan te bieden waarin de kracht van zowel het openbaar als bijzonder onderwijs tot haar recht komt. Docent en onderzoeker Renkema van Hogeschool Windesheim is aan de Protestantse Theologische Universiteit gepromoveerd op een onderzoek naar de samenwerkingsschool.

‘Hoe je het ook wendt of keert, je bent een fusieschool van twee identiteiten. Je moet dus samen op zoek gaan naar een manier waarin je jezelf kunt herkennen’, zegt Renkema in een interview met de christelijke profielorganisatie Verus.

Hij spreekt van een ‘gouden middenweg’ om in de samenwerkingsschool om te gaan met bronnen en tradities ‘die bijdraagt aan dialoog en daarmee persoonsvorming’.

Renkema: ‘Vanuit de openbare kant zal men levensbeschouwelijke bronnen en tradities wel degelijk serieus moeten nemen voor de persoonsvorming van kinderen. Dat doen aan religie en godsvragen, dat zou door sommige vertegenwoordigers van openbaar onderwijs als verlies kunnen worden ervaren.’

‘Voor het christelijk perspectief kun je zeggen: besteed actief aandacht aan pluriformiteit. Voor een enkele ouder zal dat niet het beeld zijn dat hij voor ogen had toen hij voor een christelijke school koos’, aldus Renkema.

Lees meer…

Wetsvoorstel afschaffen fusietoets naar Tweede Kamer

Het wetsvoorstel voor het afschaffen van de fusietoets in het primair en voortgezet onderwijs ligt bij de Tweede Kamer. Onderwijsminister Arie Slob laat weten dat de Raad van State er geen inhoudelijke opmerkingen over had. 

VOS/ABB heeft jarenlang gepleit voor het afschaffen van de fusietoets, omdat die samenwerking in krimpregio’s ernstig in de weg stond. Voorgenomen fusies moesten worden uitgesteld. Andere schoolbesturen kozen vanwege de fusietoets met tegenzin voor minder intensieve samenwerking dan ze voor ogen hadden.

In april van dit jaar werd bekend dat het kabinet had besloten de fusietoets af te schaffen. Het wetsvoorstel dat dit moet regelen, ligt nu dus bij de Tweede Kamer.

Totdat de fusietoets is verdwenen, vindt enkel een procedurele toetsing van fusies plaats.

Informatie: Onderwijsjuristen, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, onderwijsjuristen@vosabb.nl

Slob over fusies openbare en christelijke scholen

Het voortgezet onderwijs zal niet ontkomen aan meer samenwerking of zelfs fusies, en dan zullen christelijke en openbare scholen elkaar op moeten zoeken. Dat zegt onderwijsminister Arie Slob in It Polytburo, het politieke televisieprogramma van Omrop Fryslân.

‘We weten dat er in 2030 12 procent minder leerlingen zullen zijn in het voortgezet onderwijs’, zegt Slob op de regionale Friese zender. Hij benadrukt dat het voortgezet onderwijs op tijd moet reageren op de krimp, ‘want als je dat niet doet, loop je vast’.

Hij waarschuwt de scholen dat ze niet de strijd met elkaar moeten aangaan, maar moeten gaan samenwerken. ‘Dat kan in een extreem geval ook betekenen dat openbaar en bijzonder onderwijs samengaan. Daar is ook ruimte voor.’ Het allerbelangrijkste is volgens hem dat leerlingen niet te ver moeten reizen.


RTL Nieuws snapt niet hoe het werkt met kleine scholen

RTL Nieuws meldt dat voor bijna duizend kleine basisscholen sluiting dreigt. De redactie van de commerciële nieuwszender houdt bij deze constatering geen rekening met de gemiddelde schoolgrootte binnen schoolbesturen.

De redactie in Hilversum baseert zich voor de stelling dat voor bijna duizend kleine basisscholen sluiting dreigt op een eigen analyse. Op de website van RTL Nieuws staat een lijst met daarop overigens niet bijna duizend, maar ruim 900 scholen waarvan het aantal leerlingen onder de opheffingsnorm zit.

Het blijkt dat op die lijst ook scholen staan die helemaal niet met sluiting worden bedreigd als rekening wordt gehouden met de gemiddelde schoolgrootte binnen een schoolbestuur. Het is niet zo snel te bepalen hoeveel scholen ten onrechte op de lijst van RTL Nieuws staan, maar feit is dat lang niet alle scholen waarvan het leerlingenaantal onder de opheffingsnorm zit, dicht zouden moeten.

Kleine scholen hoeven niet dicht

Een voorbeeld dat illustreert dat de lijst van RTL Nieuws niet klopt: twee basisscholen van STIP Hilversum voor openbaar basisonderwijs zouden te klein zijn om open te kunnen blijven. Het gaat om de Dr. ir. C. Lelyschool en de Sterrenschool.

Deze scholen zitten weliswaar onder de opheffingsnorm van 169 leerlingen die voor de gemeente Hilversum geldt, maar aan de hand van de gemiddelde schoolgrootte van ruim 360 leerlingen binnen STIP Hilversum kunnen deze scholen gewoon openblijven.

Bestuursvoorzitter Geert Looyschelder van STIP Hilversum benadrukt dat deze scholen niet alleen gewoon open kunnen blijven, maar ook onderwijs kunnen blijven bieden dat van goede kwaliteit is. In de berichtgeving van RTL Nieuws wordt een verband gesuggereerd tussen de geringe omvang van scholen en slecht onderwijs.

Gemiddelde schoolgrootte

Een school die qua leerlingenaantal onder de opheffingsnorm zit, kan voor bekostiging in aanmerking blijven komen als de gemiddelde schoolgrootte van alle scholen van een bestuur ten minste 10/6 keer (het gewogen gemiddelde van) de opheffingsnorm(en) bedraagt van de gemeente(n) waarin een bestuur scholen heeft. Dit geldt tot de ondergrens van 23 leerlingen.

RTL Nieuws noemt het hanteren van de gemiddelde schoolgrootte een uitzondering, terwijl deze maatregel in werkelijkheid veelvuldig en door het hele land wordt toegepast.

Krimp duurt nog jaren, vooral in voortgezet onderwijs

Het aantal leerlingen in het primair onderwijs blijft zeker tot en met het schooljaar 2024-2025 dalen. In het voortgezet onderwijs zal sprake zijn van krimp tot en met 2031-2032. Dat blijkt uit de referentieraming OCW 2018.

Het primair onderwijs heeft na de piek van ruim 1.663.000 leerlingen in het schooljaar 2008-2009 te maken met een daling van het aantal leerlingen. In het huidige schooljaar zijn het er ruim 1.505.000. Er blijft sprake van krimp tot en met het schooljaar 2024-2025. Het aantal leerlingen zal dan waarschijnlijk ruim 1.444.000 bedragen. Daarna zal naar verwachting weer sprake zijn van groei.

Het voortgezet onderwijs heeft na de piek in 2016-2017 van ruim 1.002.000 leerlingen sinds vorig schooljaar te maken met krimp. In het huidige schooljaar telt het voortgezet onderwijs ruim 976.000 leerlingen. In 2031-2032 zal dat zijn afgenomen tot ruim 878.000. Daarna neemt het aantal leerlingen waarschijnlijk weer toe.

VOS/ABB voorstander van afschaffing fusietoets

VOS/ABB heeft sinds de invoering in 2011 ervaren dat de wet fusietoets niets bijdraagt aan de toekomstbestendigheid van het onderwijs en steunt dan ook de voorgestelde afschaffing van deze wet. 

Dit staat in de bijdrage van VOS/ABB aan de internetconsultatie over het wetsvoorstel Afschaffing van de fusietoets in het funderend onderwijs. In deze bijdrage staat ook dat de fusietoets veel bureaucratie en administratieve lasten met zich meebrengt, ‘wat leidt tot een onwerkbare situatie’. Bovendien zorgt de fusietoets voor een afschrikwekkende werking, ‘waardoor in verschillende regio’s samenwerking niet van de grond kwam, terwijl dat wel nodig was’.

In de bijdrage wijst VOS/ABB er verder op dat de fusietoets voor het openbaar onderwijs in feite overbodig is, omdat de gemeenteraad altijd kan ingrijpen als blijkt dat de grondwettelijke vereiste alomtegenwoordigheid van het openbaar onderwijs in het geding is.

Iedereen kan een bijdrage leveren aan de internetconsultatie. Dat kan tot 6 augustus.

Minister doet niets met ideeën Commissie Fusietoets

Minister Ingrid van Engelshoven van OCW voelt niets voor het voorstel van de Commissie Fusietoets Onderwijs om nog een meldpunt of een ondersteuningsfaciliteit voor medezeggenschapsraden in stand te houden.

De Commissie Fusietoets Onderwijs (CFTO) houdt op te bestaan. De minister had gevraagd om met ideeën te komen om de kennis en ervaring van de commissie te borgen. De CFTO gaf aan dat er een meldpunt en een ondersteuningsfaciliteit voor medezeggenschapsraden zouden kunnen komen.

Van Engelshoven heeft in een brief aan CFTO-voorzitter Lenie Dwarshuis echter laten weten daar niets voor te voelen. Ze wil wel dat de CFTO een conferentie organiseert of een bundel presenteert om de kennis en ervaring van de commissie over te dragen.

De CFTO verdwijnt, omdat het kabinet heeft besloten de fusietoets in het basis- en voortgezet onderwijs af te schaffen.