EU-onderzoek naar democratie en tolerantie in onderwijs

Hoogleraar Wiel Veugelers van de Universiteit voor Humanistiek heeft in het Europees Parlement in Brussel de resultaten van een internationaal onderzoek naar democratie en tolerantie in het onderwijs gepresenteerd.

Uit het onderzoek blijkt blijkt dat veel scholen in EU-lidstaten relatief weinig aandacht besteden aan de algemeen gedeelde waarden democratie en tolerantie, maar ook dat er landen zijn met een samenhangend en goed uitgewerkt beleid op dit gebied.

Veugelers pleit voor een verdere uitwerking van teaching common values en een uitwisseling van praktijken en ervaringen in en tussen landen.

DOWNLOAD ONDERZOEKSRAPPORT

Stichtingsbesluit intrekken kan niet zomaar

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW had het stichtingsbesluit voor een omstreden islamitische school voor voortgezet onderwijs in Amsterdam niet mogen intrekken. Dat meldt de Raad van State.

De voorzieningenrechter van de afdeling Bestuursrechtspraak oordeelt dat Dekker het stichtingsbesluit niet had mogen intrekken, omdat hij daaraan geen feiten of omstandigheden ten grondslag had gelegd op grond waarvan mocht worden aangenomen dat de voorspelde leerlingaantallen niet zouden worden gehaald.

De tik op de vingers van de staatssecretaris betekent nog niet dat de omstreden islamitische school in Amsterdam er nu kan komen. Dekker besloot namelijk onlangs om de stichting die de school wil oprichten, hier geen bekostiging voor te geven. Over het negatieve bekostigingsbesluit loopt nog een gerechtelijke procedure.

Actief burgerschap en sociale integratie

De staatssecretaris wil de school in Amsterdam van de Stichting Islamitisch Onderwijs (SIO) niet bekostigen, omdat die volgens hem niet voldoet aan de eisen op het gebied van actief burgerschap en sociale integratie.

Lees meer…

Gratis bijscholing ISK-docenten

De Respect Education Foundation (REF) biedt docenten van internationale schakelklassen (ISK’s) de mogelijkheid om zich (gratis) bij te scholen.

De REF heeft het bijscholingsprogramma speciaal ontwikkeld voor leraren die lesgeven aan vluchtelingenkinderen. Het gaat om zogenoemde statushouders, maar ook om jongeren die nog in onzekerheid zijn over de vraag of ze in Nederland mogen blijven en leerlingen die al weten dat ze hier weg moeten.

Lees meer…

‘Maatschappelijke belang van onderwijs staat voorop’

Het maatschappelijke belang van het onderwijs moet zwaarder wegen dan het individuele belang van de leerling. Dat stelt de Onderwijsraad in het advies De leerling centraal?.

Individuele leerlingen en hun ouders hebben er belang bij dat onderwijs zo goed mogelijk aansluit bij hun behoeften. Vanuit dat perspectief zijn er argumenten om het onderwijs in te richten op basis van de wensen van leerlingen en hun ouders en van de groepen en gemeenschappen waar zij deel van uitmaken, stelt de Onderwijsraad.

De raad stelt echter dat onderwijs ook een verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van de samenleving. Het gaat dan bijvoorbeeld om sociale samenhang, algemeen welzijn en economische groei en welvaart. Dit belang stelt volgens de raad grenzen aan wat leerlingen en hun ouders van het onderwijs kunnen verlangen.

Waar het maatschappelijk belang en het individuele belang botsen, moet het maatschappelijk belang van onderwijs het zwaarst wegen, adviseert de raad.

Lees meer…

Symposium over inclusie en diversiteit

Hogeschool Windesheim houdt op woensdagmiddag 22 november in Zwolle een symposium over inclusie en diversiteit in het onderwijs en de zorg. 

Centrale vraag is hoe je als professional binnen het onderwijs of de zorg kunt omgaan met de diversiteit aan zingevingsverhalen van leerlingen en zorgvragers?

Het symposium is het startschot van de Kenniswerkplaats Levensbeschouwelijke Educatie en Diversiteit van het lectoraat Theologie en Levensbeschouwing van hogeschool Windesheim.

Deelname kost 12,50 euro per persoon. Voor studenten is het gratis.

Lees meer…

Veel leerlingen denken negatief over moslims

Niet-islamitische vmbo’ers oordelen over het algemeen negatiever over moslims dan niet-islamitische havo- en vwo-leerlingen. Dat staat in het rapport Oorzaak en triggerfactoren moslimdiscriminatie in Nederland.

Voor wat betreft het opleidingsniveau van niet-islamitische jongeren blijkt dat vwo-scholieren het positiefst oordelen over islamitische bevolkingsgroepen. Onder vmbo’ers met een niet-islamitische achtergrond is dat oordeel aanmerkelijk negatiever. Het oordeel is gemiddeld het negatiefst onder mbo’ers.

Uit interviews met niet-islamitische jongeren blijkt dat zij verschillende (voor)oordelen hebben over moslims. Die worden onder andere geassocieerd met jongeren die overlast veroorzaken. Ook wordt gedacht aan mensen die negatief denken over homoseksualiteit of die gelijke rechten van mannen en vrouwen afwijzen.

Lees meer…

Actief burgerschap vereiste voor bekostiging

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW handhaaft zijn besluit om de Stichting Islamitisch Onderwijs niet te bekostigen, omdat deze stichting volgens hem niet voldoet aan de voorwaarde om actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen. Dat staat in een brief aan de Tweede Kamer.

‘Voor dit bestuur voorzie ik vooral voor deze opdracht grote problemen vanwege een publiekelijke steunbetuiging aan IS van een (oud-)bestuurder van SIO, het niet onmiddellijk en publiekelijk afstand nemen daarvan door de overige bestuurders en het weigeren van medewerking aan onderzoek daarnaar’, aldus Dekker.

De staatssecretaris besloot vorig jaar al dat SIO geen bekostiging kreeg, maar het bestuur ging tegen dit besluit in beroep, omdat de stichting al over huisvesting beschikt. Voor Dekker maakt dit niet uit. Hij blijft erbij dat deze stichting voor islamitisch onderwijs geen rijksbekostiging krijgt, omdat volgens hem niet wordt voldaan aan de voorwaarde om actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen.

Gedeeld burgerschap

De weigering van Dekker om bekostiging beschikbaar te stellen, sluit aan bij wat rechtsgeleerde en CDA-politicus Ernst Hirsch Ballin onlangs zei op het congres van de PO-Raad in Nijkerk. Hij zei daar dat bijzonder onderwijs ‘niet al te bijzonder’ moet worden. Daarmee bedoelde hij dat we ervoor moeten oppassen dat er in het bijzonder onderwijs stromingen opkomen die onvoldoende oog hebben voor gedeeld burgerschap.

Lees meer…

‘Bijzonder onderwijs moet niet al te bijzonder worden’

‘Bijzonder onderwijs is goed, maar het moet niet al te bijzonder worden’. Dat heeft rechtsgeleerde en CDA-politicus Ernst Hirsch Ballin gezegd op het congres van de PO-Raad in Nijkerk. Hirsch Ballin deed zijn uitspraak in het licht van 100 jaar onderwijspacificatie en artikel 23 van de Grondwet over de gelijke overheidsbekostiging van openbaar en bijzonder onderwijs.

Hij bedoelde ermee dat we er in Nederland voor moeten oppassen dat er in het bijzonder onderwijs stromingen opkomen die onvoldoende oog hebben voor gedeeld burgerschap. Hij noemde als voorbeeld bepaalde islamitische scholen.

‘De externe pluriformiteit’ van het bijzonder onderwijs moet volgens Hirsch Ballin altijd dienstbaar blijven aan ‘de interne cohesie van een samenleving met gedeeld burgerschap’.  Hij voegde eraan toe dat de vrijheid van godsdienst niet los mag worden gezien van andere fundamentele rechten en vrijheden.

Hij riep er in zijn speech tijdens het congres van de PO-Raad toe op om burgerschapsonderwijs te betrekken in de kwaliteitseisen die de overheid aan scholen stelt.

Gijzeling lagere school Bovensmilde 40 jaar geleden

Het is zondag 40 jaar geleden dat een einde werd gemaakt aan de gijzeling van de openbare lagere school in Bovensmilde. Vijf jaar geleden sprak VOS/ABB met toenmalig directeur Gerard Samson van openbare basisschool De Meenthe in het Drentse dorp. Hoe keek hij met zijn Molukse achtergrond terug op de gijzeling? 

De gijzeling begon op 23 mei 1977. Vier Zuid-Molukse jongeren kwamen de school in Bovensmilde binnen en hielden 105 leerlingen en vijf leerkrachten gegijzeld. Deze actie viel samen met de treinkaping bij De Punt.

Vier dagen later werden een leerkracht en de kinderen, die ziek waren geworden, vrijgelaten. Vier leerkrachten bleven gegijzeld. Op 11 juni 1977 werd er met geweld een einde aan gemaakt. Een pantserwagen reed het schoolgebouw binnen en de gijzelnemers gaven zich over.

‘Gijzeling greep mij enorm aan’

Gerard Samson, wiens vader van de Molukken kwam, was destijds 19 jaar en zat op de Pedagogische Academie. ‘Het greep mij enorm aan. Ik had er juist voor gekozen om met kinderen te gaan werken en dan gebeurt er zoiets!’, aldus Samson.

In 2008 werd hij interim-directeur van obs De Meenthe, de uit de openbare lagere school in Bovensmilde was voortgekomen. Er was toen nog een medewerker die de gijzeling had meegemaakt. ‘Hij werkte niet meer als leerkracht, maar was nog wel een dagdeel per week op de school aanwezig voor allerlei facilitaire werkzaamheden. Hij verwelkomde mij heel warm en is altijd een geweldige man voor mij geweest.’

Lees het interview Toeval maakt de cirkel rond.

Gerard Samson heeft in augustus 2013 afscheid genomen als meerschoolse directeur van De Meenthe. Hij is tegenwoordig hoofd facilitaire zaken van Kits Primair. De school is nu onderdeel van IKC De Meenthe.

‘Voldoende aandacht voor slavernijverleden’

Bij de curriculumherziening van het primair en voortgezet onderwijs zal aandacht voor migratiegeschiedenis en het slavernijverleden onderdeel van de kerndoelen blijven. Dat staat in antwoorden van minister Jet Bussemaker van OCW op Kamervragen van Tunahan Kuzu van DENK.

Kuzu stelde de vragen over de curriculumherziening in het verlengde van vragen over de VOC-dag op de Bataviawerf in Lelystad. Een aantal mensen had bezwaar tegen dit evenement vanwege het omstreden verleden van de Vereenigde Oostindische Compagnie.

Het DENK-Kamerlid wilde van de minister weten of het onderwijs voldoende aandacht heeft voor ‘de wandaden van de VOC en het slavernijverleden’.  Volgens Bussemaker is dat het geval: ‘Alle basis- en middelbare scholen moeten in hun onderwijs aandacht besteden aan de geschiedenis van de VOC, aan het slavernijverleden en de rol die Nederland daarbij speelde.’

Ze verwijst daarbij naar de onderwerpen VOC (1602-1799) en Slavernij – Mensenhandel en gedwongen arbeid in de Nieuwe Wereld (1637-1863) uit de Canon van Nederland.

Slavernijverleden zit al in kerndoelen

Op de vraag of Bussemaker bereid is ‘om in het traject van de curriculumherziening van het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs in te zetten op het vastleggen van migratiegeschiedenis en het slavernijverleden als kerndoelen in het onderwijs’, antwoordt zij dat dat niet nodig is.

‘Migratiegeschiedenis en slavernijverleden zijn op dit moment reeds onderdeel van het formele curriculum voor het primair en voortgezet onderwijs (…). Bij de curriculumherziening zal erop worden toegezien dat dit gewaarborgd blijft’, aldus Bussemaker.

Nieuw gratis lesmateriaal Goedemorgen op school!

Er is nieuw gratis lesmateriaal online gezet waarmee u kunt kennismaken met de nog te ontwikkelen app Goedemorgen op school!. VOS/ABB ontwikkelt deze app voor het voortgezet onderwijs in samenwerking van uitgeverij Creathlon.

Het gratis lesmateriaal bestaat uit voorbeeldteksten, opdrachten en filmpjes zoals die dagelijks zullen worden aangeboden in de app die zal inspelen op de volgende vragen:

  • Hoe kunt u met leerlingen de ontwikkelingen in de wereld volgen en duiden?
  • Hoe kunt u actuele maatschappelijke thema’s in de klas bespreekbaar maken?
  • Hoe kunt u met leerlingen werken aan een open, kritische en respectvolle houding?

Goedemorgen op school!: zingeving in openbaar onderwijs

De ontwikkeling van deze app staat in het teken van de groeiende behoefte aan zingeving in het openbaar onderwijs. Een school die de app gaat gebruiken, werkt structureel en intensief aan burgerschap en persoonlijke ontwikkeling. Ook komen diverse levensbeschouwingen en levensvragen aan bod.

In het nieuwe lesmateriaal gaat het over ‘Thuis’. In maart was het thema ‘Vertel!’ en in mei ging het over vooroordelen.

GRATIS PROBEREN? KLIK HIER!

Hulplijn voor vragen over extremisme

Een speciaal kennisplatform en een hulplijn moeten ervoor zorgen dat onder anderen mensen uit het onderwijs extremisme beter leren herkennen.

Het kabinet komt met deze maatregelen op advies van speciaal rapporteur Naïma Azough, die het rapport Weerbare jongeren, weerbare professionals heeft aangeboden aan minister Jet Bussemaker van OCW en staatssecretaris Martin van Rijn van VWS.

In dat rapport staat dat ervoor moet worden gezorgd dat professionals er niet alleen voor staan en dat er een intensievere samenwerking moet komen tussen onderwijs, jeugdzorg en onder meer de politie om extremisme en sociale spanningen te voorkomen.

Lees meer…

Inspectie: vrijheid van onderwijs leidt tot segregatie

De keerzijde van grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs is dat het sociale segregatie in de hand werkt. Dat zegt inspecteur-generaal Monique Vogelzang van de Inspectie van het Onderwijs.

‘Ik vind de onderwijsvrijheid uniek en heel goed voor de keuzevrijheid, de autonomie en de kwaliteit van scholen. Er is ook geen enkel land in Europa dat zo’n gevarieerd onderwijsaanbod heeft als Nederland. Maar tegelijkertijd lopen we ook tegen keerzijde van de onderwijsvrijheid op. We zien dat sociale groepen elkaar op school opzoeken. Hoger opgeleide ouders kiezen heel bewust voor de kansen. Zij denken daarbij eerder aan een categoraal gymnasium, dan aan een brede scholengemeenschap’, aldus de baas van de inspectie in Trouw.

Zij verwijst in de krant naar de situatie in Amsterdam, waar ouders ‘bereid zijn kilometers te fietsen naar een bepaalde basisschool omdat ze die in de buurt niet goed genoeg vinden’. Dit is volgens haar een voorbeeld van hoe artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs sociale segregatie veroorzaakt.

Lees meer…

Tien tips om in de klas over terreur te praten

De docenten Erik van Meersbergen en John Jeninga van Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg hebben tien tips opgesteld voor het bespreken van de terreuraanslagen in Parijs in november 2015. Deze tips zijn helaas weer actueel, nu er in Manchester een aanslag is gepleegd.

De tips zijn onder andere gericht op de houding die een leerkracht het best kan aannemen in gesprekken over de aanslagen. Volgens Van Meersbergen en Jeninga is het bijvoorbeeld belangrijk dat leerkrachten zich neutraal opstellen en dat ze respectvol omgaan met verschillende meningen.

Ze geven ook tips over de structuur en de inhoud van de verschillende fases in de gesprekken met leerlingen.

Download de tien tips

Meer tips

Er staan ook tips op de Britse onderwijswebsite www.tes.com

Lees meer…

Ophef over ‘afzwakken paasviering’ afgezwakt

‘De scholen van Lucas Onderwijs vieren Pasen vanuit de christelijke traditie’, schrijft demissionair staatssecretaris Sander Dekker van OCW in een brief aan de Tweede Kamer. Aanleiding voor zijn brief is een bericht in het AD dat scholen die onder het bewuste Haagse bestuur voor confessioneel primar en voortgezet onderwijs vallen het christelijke karakter van de paasviering afzwakken om islamitische leerlingen en hun ouders te behagen.

Het bericht leidde tot felle reacties, onder anderen van de rooms-katholieke Tweede Kamerleden Michel Rog en Martijn van Helvert van het CDA in het Katholiek Nieuwsblad: ‘Niemand kan ons geloof, onze tradities of onze waarden kapot maken. Het past bij onze christelijke overtuiging om rekening te houden met de gevoelens van andersdenkenden. Maar dat is iets anders dan onze tradities en religieuze symbolen af te breken (…) opdat moslims zich niet aangevallen zouden voelen.’

Rog en Van Helvert benadrukten in de roomse krant dat geen ouder verplicht is om te kiezen voor een bijzondere school. Zij gaven islamitische ouders, als die moeite hebben met het christelijke karakter van de school, impliciet het advies te kiezen voor openbaar onderwijs: ‘(…) zeker in de stad Den Haag is er een ruime keuze uit scholen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden én een keur aan openbare scholen.’

Respect voor christelijke paasviering

VVD-Kamerlid Malik Azmani liet in een vervolgartikel in het AD weten dat het wat hem betreft ‘niet te verteren (is) als er zulke concessies worden gedaan’. Azmani wees er in de krant op dat het om kinderen gaat die door hun ouders op een bijzonder school zijn gedaan. ‘Dan moet iedereen respect op kunnen brengen voor de tradities en feestdagen die daar gevierd worden. Dit is nu precies zo’n voorbeeld van cultuurrelativisme dat gevaarlijk is voor dit land’, aldus Azmani, die als kind met een moslimachtergrond op een katholieke school zat.

De PVV in de Haagse gemeenteraad liet naar aanleiding van het bericht in het AD weten dat christelijke scholen bij de viering van Pasen geen rekening mogen houden met leerlingen met een islamitische achtergrond. In de Telegraaf sprak PVV-raadslid Elias van Hees van ‘verraad aan onze cultuur’. Raadslid Richard de Mos van de naar hem genoemde Haagse gemeenteraadsfractie noemde het ‘bizar’.

Paasviering vanuit christelijke traditie

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW laat nu in zijn brief aan de Tweede Kamer weten dat het allemaal een stuk genuanceerder ligt. ‘Lucas Onderwijs heeft aangegeven zich niet te herkennen in deze berichtgeving’, aldus Dekker. De berichtgeving is volgens het Haagse schoolbestuur ‘eigen leven gaan leiden, zonder dat deze recht doet aan de visie en de praktijk van de scholen’.

‘De scholen van Lucas Onderwijs vieren Pasen vanuit de christelijke traditie. Zo organiseren de scholen een paasontbijt en wordt het paasverhaal verteld. De scholen van Lucas Onderwijs zien het als hun taak om de boodschap van Pasen uit te dragen. Over Pasen en het paasverhaal wordt met en tussen de leerlingen het gesprek gevoerd. De scholen willen de leerlingen leren naar elkaar te luisteren en kennis te nemen van verschillen en overeenkomsten. Dit zien zij als belangrijke bagage voor de ontwikkeling van de leerlingen’, zo staat in de brief van Dekker.

Hij voegt eraan toe dat de viering van het paasfeest tussen scholen kan verschillen. ‘Dit is geheel in lijn met de vrijheid van scholen om hun onderwijs in te richten op een manier die past bij hun pedagogische opvattingen en bij de identiteit van de school.’

Lees meer…

Moslima claimt 10.000 euro vanwege discriminatie

Een islamitische moeder eist 10.000 euro schadevergoeding en excuses van de openbare Maria Montessorischool in Den Haag, omdat deze school de jaarlijkse klassenfoto inplande tijdens het islamitische offerfeest. Er is volgens haar advocaat sprake van discriminatie, meldt het AD.

Toen de schoolfotograaf langskwam, was het dochtertje van de vrouw niet op school vanwege de viering van het islamitische feest. De krant citeert de advocaat van de moeder, die dit een ‘schoolvoorbeeld van discriminatie’ noemt.

‘Door het fotomoment op een islamitische feestdag te plannen, zijn moslims getroffen. De school heeft dan de plicht om alles in het werk te stellen om de schoolfotograaf op een andere dag te laten komen’, aldus advocaat Laura Zuydgeest in het AD.

De krant meldt dat volgens het bestuur van de school de planning inderdaad niet handig was, maar dat de drukbezette fotograaf niet op een andere dag kon. De school kwam islamitische kinderen die officieel vrij hadden tegemoet door de klassenfoto ’s ochtends vroeg te laten maken, zodat zij de rest van de dag het offerfeest konden vieren. De moeder maakte geen gebruik van die mogelijkheid, zo meldt de krant.

Lees meer…

Opleidingsniveau ouders bepalender dan etniciteit

Het opleidingsniveau van hun ouders lijkt bepalender voor de toekomstplanning van jongeren met een migratieachtergrond dan hun etnische afkomst. Dat staat in het onderzoeksrapport Gedeelde toekomst – Toekomstoriëntatie van Nederlandse (migranten)jongeren van het Kennisplatform Integratie en Samenleving.

‘Jongeren met hoogopgeleide ouders, zowel degenen met een migratieachtergrond als met een Nederlandse achtergrond, hebben over de hele linie meer vertrouwen in de toekomst dan hun leeftijdgenoten met laagopgeleide ouders’, zo staat in het rapport.

De onderzoekers merken op dat jongeren met een Marokkaanse achtergrond zich van andere jongeren onderscheiden, doordat zij minder overtuigd lijken van hun opleidingskeuze. Zij geven ook aan dat ze meer behoefte hebben aan steun van docenten.

Een ander verschil dat de onderzoekers constateren, is dat jongeren met een Nederlandse achtergrond over het algemeen met meer plezier naar school gaan dan jongeren met een Marokkaanse, Turkse Surinaamse of Antilliaanse achtergrond.

Lees meer…

Nederlandse leerlingen (heel) tevreden

Nederlandse leerlingen zijn (heel) tevreden met hun leven. Het maakt daarbij niet uit welke achtergrond ze hebben. Dat meldt staatssecretaris Sander Dekker van OCW in een brief aan de Tweede Kamer op basis van het rapport Students’ Well-Being van het Programme for International Student Assessment (PISA), dat onderdeel is van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

Dekker benadrukt dat Nederlandse leerlingen over het algemeen niet alleen (heel) tevreden zijn met hun leven, maar ook nog eens goed presteren. ‘Nederland staat daarmee met Zwitserland en Finland in de top 3’, aldus de staatssecretaris.

Uit het rapport komt ook naar voren dat het aandeel Nederlandse leerlingen dat stress en/of angst ervaart bij het maken van een toets met 39 procent minder groot is dan het gemiddelde van de OESO-landen.

Verder blijkt dat het overgrote deel van de Nederlandse leerlingen (81 procent) zich thuisvoelt op school en zich geen buitenstaander voelt (91 procent). Dat geldt ook, zo staat in het rapport en in de brief van Dekker, voor leerlingen in Nederland met een migratieachtergrond.

CDA na ophef Pasen: kies voor openbare school!

‘Geen ouder is verplicht om te kiezen voor een bijzondere school’, zeggen de CDA-Kamerleden Michel Rog en Martijn van Helvert in het Katholiek Nieuwsblad. Aanleiding voor hun uitspraak is de ophef over christelijke basisscholen in Den Haag die de paasviering zouden afzwakken om islamitische leerlingen en hun ouders niet te ontrieven.

‘Niemand kan ons geloof, onze tradities of onze waarden kapot maken’, aldus de CDA’ers in een opiniestuk in de roomse krant. ‘Het past bij onze christelijke overtuiging om rekening te houden met de gevoelens van andersdenkenden. Maar dat is iets anders dan onze tradities en religieuze symbolen af te breken (…) opdat moslims zich niet aangevallen zouden voelen.’

Rog en Van Helvert benadrukken dat geen ouder verplicht is om te kiezen voor een bijzondere school. Ze geven islamitische ouders, als die moeite hebben met het christelijke karakter van de school, impliciet het advies te kiezen voor openbaar onderwijs: ‘(…) zeker in de stad Den Haag is er een ruime keuze uit scholen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden én een keur aan openbare scholen.’

Lees meer…

Online toolbox ‘Zet een streep door discriminatie’

De rijksoverheid heeft de online toolbox Zet een streep door discriminatie gelanceerd.

De toolbox bevat vijf tools die weinig of niets kosten:

De tools passen bij de belevingswereld van jongeren tussen 10 en 16 jaar.

Lees meer…

Concept School!: workshop over ontzuild onderwijs

Marleen Lammers, Ronald Bloemers en Eline Vrenken van VOS/ABB hebben woensdag op het congres ‘De Staat van het Onderwijs’ in Utrecht een workshop gegeven over het concept School!.

Het door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs ontwikkelde toekomstconcept School! laat de 20e-eeuwse hokjesgeest van de verzuiling achter zich en gaat uit van algemeen toegankelijk onderwijs dat boven de denominaties is uitgestegen.

Er zullen dan geen openbare, protestants-christelijke, katholieke, islamitische of wat voor scholen dan ook meer zijn, maar ‘scholen’ die voor alle leerlingen toegankelijk zijn. Er zal daar op basis van diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht zijn voor onder andere levensbeschouwing en godsdienst.

Van duale bestel naar concept School!

In hun workshop legden Lammers, Bloemers en Vrenken het duale onderwijsbestel en de verzuiling onder de loep. Zij gingen in op de vraag of het onderscheid in openbaar en bijzonder onderwijs nog wel aansluit bij de huidige samenleving en het hedendaagse onderwijs.

Het congres De Staat van het Onderwijs was georganiseerd door de Inspectie van het Onderwijs.

OCW wil burgerschapsonderwijs versterken

Het burgerschapsonderwijs moet worden verstevigd door onder andere de opdracht die scholen op dit gebied hebben in de wet te versterken. Dat schrijven de demissionaire minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW in een brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van de publicatie van het onderwijsverslag De Staat van het Onderwijs van de Inspectie van het Onderwijs.

De minister en staatssecretaris sturen aan op ‘een prominentere plek van burgerschapsonderwijs in het curriculum’, zo staat in hun brief. Daarin staat ook dat scholen in het primair en voortgezet onderwijs meer ondersteuning zullen krijgen bij het bespreekbaar maken in de klas van ‘moeilijk bespreekbare thema’s’.

Verschillen tussen scholen

In hun brief gaan Bussemaker en Dekker ook in op kwaliteitsverschillen tussen scholen die de inspectie signaleert. ‘Het feit dat het van je school afhangt of je talenten volledig worden benut, zorgt voor kansenverschillen tussen leerlingen op verschillende scholen. Dat is uiterst ongewenst’, aldus de minister en staatssecretaris.

Maar de verschillen tussen scholen bieden volgens hen ook een kans: ‘De scholen (…) die het maximale uit hun leerlingen (…) weten te halen, hebben waardevolle ervaringen en inzichten te delen met de middenmoot.’ Met andere woorden: scholen kunnen zich aan elkaar optrekken.

In hun brief aan de Tweede Kamer verwijzen zij hierbij naar het nieuwe toezicht van de inspectie, dat ‘vooral bedoeld (is) om de scholen met basiskwaliteit te prikkelen om zich voortdurend te verbeteren’.

Nederland in subtop

Bussemaker en Dekker wijzen erop dat Nederlandse scholen internationaal gezien tot de subtop behoren. Dit betekent volgens hen dat het (nog) beter kan, vooral als het gaat om de hoog presterende leerlingen.

Onderdeel daarvan is de verdere professionalisering van leraren. In de brief worden ook verscherpte toelatingseisen genoemd, bijvoorbeeld van de pabo’s.

Download de brief van Bussemaker en Dekker

 

 

 

‘Christelijke basisscholen zwakken paasfeest af’

Protestants-christelijke en katholieke scholen in Den Haag die veel leerlingen met een islamitische achtergrond hebben, zwakken het christelijke karakter van het paasfeest af, meldt het AD. De christelijke profielorganisatie Verus noemt het in de krant begrijpelijk dat scholen ‘rekening houden met hun populatie’. 

‘De leerlingpopulatie kan leidend zijn voor de mate waarin het paasfeest wordt gevierd’, zo citeert de krant bestuursvoorzitter Ewald van Vliet van de katholieke stichting Lucas Onderwijs. Scholen pakken de viering volgens hem heel uiteenlopend aan.

Koran met Pasen

Op de katholieke basisschool ’t Palet in de Haagse Schilderswijk wordt tijdens het paasontbijt een link gelegd met de koran. ‘Op deze manier is er herkenning bij de kinderen’, zegt leerkracht Sebahat Yildiz in het AD.

De krant noemt ook de christelijke buurtschool O3 van de Stichting Christelijk Onderwijs Haaglanden (SCOH) als voorbeeld. Op deze school in de Haagse Rivierenbuurt hoeven volgens het AD islamitische kinderen niet rond te lopen met een paasstok waar een kruis op staat. ‘Voor ons is het belangrijker dat iedereen zich hier welkom voelt dan vasthouden aan conservatieve tradities’, aldus directeur John Verhoeff in de krant.

Woordvoerder Wouter van den Berg van de christelijke profielorganisatie Verus zegt in de krant dat scholen zelf mogen bepalen hoe zij met Pasen omgaan. ‘We kunnen en willen niet van een afstand oordelen over keuzes die scholen hierin maken en vinden het begrijpelijk dat scholen rekening houden met hun populatie’, aldus Van den Berg.

Boodschap van Pasen

Op de website van Verus is na de publicatie van het artikel in het AD een bericht geplaatst, waarin staat dat het de taak van christelijke scholen is om de boodschap van Pasen te laten horen. ‘De vorm waarin dat betekenis krijgt, verschilt per school en situatie’, aldus Verus.

De christelijke profielorganisatie meldt ook dat het niet zo kan zijn ‘dat scholen zich belemmerd voelen om de boodschap van Pasen uit te dragen’. Als dat ergens aan de orde is, vindt Verus dat zorgelijk.

Gevaarlijk cultuurrelativisme

VVD-Kamerlid Malik Azmani laat in een vervolgartikel in het AD weten dat het wat hem betreft ‘niet te verteren (is) als er zulke concessies worden gedaan’. Hij heeft er samen met zijn partijgenoot Bente Becker direct vragen over gesteld aan staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

Azmani wijst er in de krant op dat het om kinderen gaat die door hun ouders op een bijzonder school zijn gedaan. ‘Dan moet iedereen respect op kunnen brengen voor de tradities en feestdagen die daar gevierd worden. Dit is nu precies zo’n voorbeeld van cultuurrelativisme dat gevaarlijk is voor dit land’, aldus Azmani, die als kind met een moslimachtergrond op een katholieke school zat.

De rooms-katholieke cultuurtheoloog Frank Bosman is het niet met Azmani eens: ‘Het is heel mooi dat je als christelijke school zegt: iedereen mag zijn kinderen bij ons brengen, ook al onderschrijf je niet onze signatuur’. Wat christelijke scholen volgens hem niet moeten doen ‘is een christelijk feest door de strotjes van islamitische kinderen proppen’. Hij kan zich goed voorstellen dat deze kinderen ‘het niet leuk vinden om met het kruis van de Here Jezus rond te lopen’.

Foute knieval

Het Haagse gemeenteraadslid Pieter Grinwis van de ChristenUnie/SGP noemt het in de Telegraaf ‘fout als er een knieval wordt gemaakt door een kruissymbool af te breken’.

De PVV in de Haagse gemeenteraad vindt het niet kunnen dat christelijke scholen bij de viering van Pasen rekening houden met leerlingen met een islamitische achtergrond. In de Telegraaf spreekt PVV-raadslid Elias van Hees van ‘verraad aan onze cultuur’. Raadslid Richard de Mos van de naar hem genoemde fractie noemt het ‘bizar’.

Inspectie: burgerschapsonderwijs schiet tekort

Het burgerschapsonderwijs vertoont weinig samenhang en is weinig doelgericht. Bovendien ontbreekt inzicht in wat leerlingen ervan leren. Dit en meer stelt de Inspectie van het Onderwijs in het onderwijsverslag De Staat van het Onderwijs, dat woensdag is overhandigd aan de demissionaire minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

De inspectie dringt aan op versterking van de condities voor burgerschapsonderwijs, maar ziet in de huidige situatie ook aanknopingspunten voor verbetering. Zo wordt in het onderwijsverslag samenwerking genoemd in de Alliantie voor Burgerschap. ‘Ook laten veel scholen zien dat burgerschapsonderwijs – anders dan soms wordt gedacht – niet altijd ‘ingewikkeld’ of ‘gevoelig’ voor meningsverschillen over waarden en normen hoeft te zijn’, aldus de inspectie.

De kritische bevindingen van de inspectie steken af tegen de positieve beoordeling van burgerschapsonderwijs door schoolleiders, zoals onlangs bleek uit een peiling van DUO Onderwijsonderzoek. Uit die peiling kwam onder andere naar voren dat een ruime meerderheid van zeven op de tien directeuren in zowel het basis- als voortgezet onderwijs (zeer) tevreden is over de kwaliteit van het burgerschapsonderwijs bij hen op school.

Rekenen en wiskunde

De Staat van het onderwijs gaat natuurlijk over (veel) meer dan alleen burgerschapsonderwijs. Zo signaleert de inspectie dat vooral bij rekenen, wiskunde en natuurwetenschappen de prestaties dalen. De sterkste daling is te zien bij de resultaten van basisschoolleerlingen in het natuuronderwijs. Toch presteren Nederlandse kinderen vergeleken met leeftijdgenoten in andere landen nog steeds goed als het gaat om rekenen, wiskunde en natuurwetenschappen.

Een ander punt dat de inspectie benoemt, is dat er in Nederland in vergelijking met andere landen relatief weinig zwakke en ook relatief weinig excellente leerlingen zijn.

Gelijke kansen

Hoewel in 2016 twee keer zoveel schooladviezen naar boven zijn bijgesteld dan in 2015, neemt de kansenongelijkheid niet af. ‘De kans op onderadvisering voor leerlingen met laagopgeleide ouders (…) is weliswaar sterk gedaald, maar vooral leerlingen met hoogopgeleide ouders profiteren van verschuivingen in 2016’, zo staat in het verslag.

Verder blijkt dat hoog presterende leerlingen met academisch geschoolde ouders vaker in homogene vwo-brugklassen zitten en dito leerlingen zonder academisch geschoolde ouders vaker in een gemengde brugklas. ‘Dit kan gevolgen hebben voor het niveau waarop zij de lesstof krijgen aangeboden’, stelt de inspectie.

De segregatie naar etnische achtergrond vermindert in zowel het basis- als voortgezet onderwijs. Sociale segregatie in het onderwijs is volgens de inspectie vooral een verschijnsel dat zich voordoet in steden. Op scholen met veel kinderen van ouders met een lage sociaaleconomische status signaleert de inspectie de meeste leerachterstanden.

Professionalisering

Leraren, scholen en schoolbesturen verschillen aanzienlijk van elkaar in tijd en aandacht voor professionalisering. ‘Op sommige scholen lijkt het leraren aan tijd te ontbreken om zich te professionaliseren, terwijl op andere scholen (…) leraren juist intensieve en gerichte professionaliseringsactiviteiten ondernemen’, schrijft de inspectie.

In het verslag staat ook dat professionaliseringsactiviteiten weinig gericht zijn op effectieve aanpakken en maar zelden een relatie hebben met het strategisch beleid van de school. Bovendien blijken de directie en de leraren vaak heel verschillend tegen de ontwikkeling van de school aan te kijken. ‘De onderwijsvisie (…) is niet altijd duidelijk en wordt niet altijd gedeeld. Leraren en schoolleider praten vaak langs elkaar heen (…).’

Passend onderwijs

Het beeld dat er met de invoering van passend onderwijs grote verschuivingen zijn opgetreden, klopt volgens de inspectie niet. ‘Leerlingen met een ondersteuningsbehoefte blijven vaker in het regulier onderwijs en vanuit het speciaal onderwijs gaan er leerlingen naar het regulier onderwijs. Het ging de afgelopen twee jaar om kleine verschuivingen, waardoor er per school geen of nauwelijks leerlingen uit het speciaal onderwijs bij komen’, zo staat in het onderwijsverslag.

Volgens de inspectie zijn er succesvolle interventies geweest om het aantal leerlingen dat zonder onderwijs thuiszit omlaag te brengen. ‘Samenwerkingsverbanden die doorzettingsmacht hebben georganiseerd, lijken er beter in te slagen leerlingen niet langdurig thuis te laten zitten.’

Informatie: André de Jong, 06-30056066, adejong@vosabb.nl

‘Religie en levensbeschouwing’ als zelfstandig vak

Het voortgezet onderwijs zou een zelfstandig vak ‘Religie en levensbeschouwing’ kunnen krijgen met een eigen centraal schriftelijk examen, maar het zou ook in andere vakken geïntegreerd kunnen worden. Dat stelt onder anderen beleidsmedewerker Marleen Lammers van VOS/ABB in een artikel in het godsdienstpedagogisch vaktijdschrift Narthex over een breed kerncurriculum.

Lammers heeft het artikel geschreven samen met religiewetenschapper Markus Altena Davidsen van de Universiteit Leiden, de eveneens Leidse vakdidacticus godsdienst/levensbeschouwing Jeannette den Ouden en adviseur Taco Visser van de christelijke profielorganisatie Verus. Het artikel is onder meer gebaseerd op input van docenten godsdienst/levensbeschouwing.

Domeinen ‘Religie en levensbeschouwing’

De vier auteurs beschrijven in het artikel drie domeinen van een kerncurriculum ‘Religie en levensbeschouwing’ voor het gehele voortgezet onderwijs:

  1. Eigenheid en diversiteit: Leerlingen kennen een aantal wereldreligies en zijn zich bewust van de diversiteit die hierbinnen bestaat.
  2. Cultuur en geschiedenis: leerlingen kennen de rol en betekenis van het christendom en van andere tradities voor de westerse en Nederland cultuurgeschiedenis.
  3. Samenleving en burgerschap: leerlingen hebben kennis, bewustzijn en vaardigheden om te kunnen participeren en bijdragen aan de sociale cohesie en veerkracht van de maatschappij.

Waarom zelfstandig vak?

Het vak ‘Religie en levensbeschouwing’ kan worden geïntegreerd in andere vakken, maar de auteurs spreken hun voorkeur uit voor een zelfstandig vak met een eigen centraal schriftelijk examen. Dat wordt in het artikel ondersteund met het argument dat de overheid dan deugdelijkheidseisen kan stellen aan de kwaliteit en de inhoud van het vak.

Bovendien zou de zelfstandige status ervoor kunnen zorgen dat het vak gegarandeerd is in de lessentabel. Het derde argument is dat er gekwalificeerde en bevoegde vakdocenten aangesteld kunnen worden die voldoende zijn toegerust om het vak te doceren.

Download artikel Religie en levensbeschouwing: rationale voor een kerncurriculum vo.

Informatie: Marleen Lammers, 06-10946652, mlammers@vosabb.nl