Goed gesprek met Slob over actuele ontwikkelingen

Senior beleidsmedewerker Marleen Lammers van VOS/ABB en collega’s van de andere profielorganisaties hebben woensdag een goed gesprek gehad met minister Arie Slob over actuele ontwikkelingen in het onderwijs. Het ging onder andere over artikel 23 van de Grondwet.

Artikel 23 over de vrijheid van onderwijs staan midden in de schijnwerpers. Directe aanleiding daarvoor is de ophef rond het omstreden islamitische Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. Deze school zou artikel 23 gebruiken om onderwijs mogelijk te maken dat tegen democratisch burgerschap zou ingaan.

In de politiek gaan steeds meer stemmen op om dit artikel uit 1917 te moderniseren. Nog voor het zomerreces zal er in de Tweede Kamer een debat over worden gevoerd.

Burgerschap

In het gesprek met Slob kwamen ook andere actuele ontwikkelingen aan bod. Zo ging het over wetsvoorstel van de minister voor burgerschapsonderwijs. De Ministerraad stemde eind vorig in met dit voorstel. Het ligt nu ter advisering bij de Raad van State. Naar verwachting komt die er binnenkort mee naar buiten.

Kansengelijkheid kwam ook aan bod, net als de gevolgen van demografische krimp op het onderwijs, het lerarentekort, het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen, het belang van transparante publieke verantwoording en de aandacht in het onderwijs voor mensen- en kinderrechten. Wat dat laatste betreft: Lammers bracht de mede door VOS/ABB ontwikkelde toolbox Mensenrechten op School onder de aandacht.

Vaker gesprekken

Slob gaf te kennen er veel waarde aan te hechten om met VOS/ABB en de andere profielorganisaties op regelmatige basis de actuele ontwikkelingen in het onderwijs door te nemen.

 

 

 

 

OCW wint zaak over terugvordering fusiecompensatie

Er is geen sprake van een fusie van twee scholen als er geen leerlingen overgaan van de ene naar de andere school. Dat stelt de Rechtbank Noord-Holland in een zaak over de terugvordering van fusiecompensatie.

Het ministerie eiste ruim 3,3 ton terug van een stichting voor openbaar onderwijs. Reden daarvoor was dat bij het samenvoegen twee basisscholen geen leerlingen van de ene naar de andere school waren overgegaan. Volgens OCW was er daardoor geen sprake van samenvoeging.

De onderwijsstichting stelde dat op het moment van het samenvoegen van de twee scholen nergens in de toen geldende wet- en regelgeving stond dat er leerlingen moesten overgaan om voor fusiecompensatie in aanmerking te komen. Die voorwaarde kwam pas daarna.

De rechtbank ging niet in mee in die redenering. ‘De grammaticale uitleg, de wetssystematiek en de teleologische uitleg van de Regeling PO en de WPO’ rechtvaardigen volgens de rechtbank dat er geen sprake is van een samenvoeging van scholen als er geen leerlingen overgaan van de ene naar de andere school. Het doet er volgens de rechtbank niet toe dat dit niet letterlijk in de wet- en regelgeving stond.

In strijd met rechtszekerheid

Deze uitspraak  (die op het moment van publicatie van dit nieuwsbericht nog niet gepubliceerd was op rechtspraak.nl) staat haaks op een eerdere uitspraak in een vergelijkbare zaak. De Rechtbank Gelderland bepaalde in maart jongstleden dat het in strijd is met de rechtszekerheid om de overgang van leerlingen als vereiste te laten gelden bij de toekenning van fusiecompensatie.

In januari was er een vergelijkbare uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant. Die bepaalde ook dat het ministerie van OCW geen fusiecompensatie kon terugvorderen op basis van het criterium dat er sprake zou moeten zijn van de overgang van leerlingen.

Onderzoek naar btw-vrije regionale transfercentra

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën gaat bekijken hoe hij btw-heffing kan voorkomen bij de samenwerking tussen schoolbesturen en regionale transfercentra (RTC’s). Dat meldt hij mede namens onderwijsminister Arie Slob in antwoord op Kamervragen.

De vragen van het CDA en de SGP gingen over het probleem dat veel schoolbesturen ervaren dat ze btw moeten betalen als zij via hun RTC aan personeel komen.

Dit vloeit voort uit Europese en nationale wet- en regelgeving, meldt Snel. Er geldt btw-plicht als er net als via een uitzendbureau personeel ter beschikking wordt gesteld. Btw-vrijstelling is onder voorwaarden wel mogelijk als scholen personeel aan elkaar ter beschikking stellen, maar daarvan is volgens Snel bij een RTC geen sprake.

Hij meldt echter ook het ermee eens te zijn dat het niet gewenst is ‘dat schoolbesturen bij inspanningen om tekorten in het onderwijs zo efficiënt mogelijk tegen te gaan met extra kosten worden geconfronteerd’. Daarom gaat hij samen met de PO-Raad en het landelijk overleg van RTC’s ‘bekijken of er mogelijkheden zijn binnen de kaders van wet- en regelgeving om btw-heffing te voorkomen (…)’.

Lees meer…

Islamitische basisschool Westland mag er komen

Onderwijsminister Slob kan niet voorkomen dat er in de gemeente Westland een nieuwe islamitische basisschool komt. De Raad van State heeft deze week beslist dat de plannen voldoen aan de wettelijke eisen, zodat de minister de school moet bekostigen.

De gemeente Westland had de school die de Stichting Yunus Emre daar wil starten al eerder op het gemeentelijke plan van scholen 2017-2019 gezet, maar de minister heeft dat plan tot twee keer toe afgekeurd. Volgens Slob kloppen de leerlingprognoses niet en zal de stichtingsnorm niet gehaald worden. Het schoolbestuur heeft prognosecijfers uit de gemeente Maastricht gebruikt, omdat deze gemeente vergelijkbaar zou zijn met Westland, met name als het gaat om het belangstellingspercentage voor islamitisch onderwijs. De minister vindt dat deze plaatsen niet vergelijkbaar zijn, maar volgens de Raad van State is dat argument onvoldoende onderbouwd.

De Raad van State heeft de zaak nu twee keer bekeken en vindt net als Yunus Emre dat Westland en Maastricht voldoende vergelijkbaar zijn, waardoor het aannemelijk wordt dat het vereiste minimumaantal leerlingen wel wordt gehaald. Daarom moet de rijksoverheid deze nieuwe islamitische basisschool gaan bekostigen.

Meer informatie

Openbaar onderwijs móet, bijzonder onderwijs mág

In krimpsituaties moet de laatste school altijd een openbare school zijn. Dat benadrukt bijzonder hoogleraar Pieter Huisman

In het aprilnummer van magazine Naar School! van VOS/ABB legt hij uit dat het volgens artikel 23 in de Grondwet heel simpel is: ‘Als een gebied te klein is voor afzonderlijke richtingen, dan bestaat er een grondwettelijke garantie in de vorm van de openbare school.’

Huisman voegt daaraan toe dat openbare scholen heel goed aandacht kunnen geven aan verschillende richtingen en geestelijke stromingen en wettelijk gezien ook gelegenheid moeten bieden tot godsdienstonderwijs. Bijzonder onderwijs is daarmee in feite overbodig.

Pieter Huisman is hoogleraar onderwijsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en bekleedt daar de leerstoel onderwijsrecht op pluriforme grondslag. Deze leerstoel wordt in stand gehouden door VOS/ABB en VBS.

Het aprilnummer van magazine Naar School! verschijnt op dinsdag 15 april, maar u kunt het artikel Openbare school prima oplossing voor krimpgebieden nu al lezen.

In krimpregio’s gaan onherroepelijk scholen dicht

In krimpregio’s zullen de komende jaren onherroepelijk scholen voor voortgezet onderwijs hun deuren moeten sluiten. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in reactie op Kamervragen van D66.

De vragen volgden op het nieuwsbericht VO-raad: middelbare scholen verdwijnen in krimpregio’s van de NOS. In dat artikel waarschuwt de VO-raad dat in Oost-Nederland, Groningen, Friesland, Limburg en Zeeland scholen zullen verdwijnen.

De minister antwoordt dat ook hij zich zorgen maakt over deze krimpregio’s. ‘Leerlingendaling gaat onherroepelijk leiden tot sluiten en fuseren van scholen: als er minder leerlingen zijn, is het logisch dat er ook minder scholen nodig zijn’, aldus Slob. Het is volgens hem de taak van de schoolbesturen ‘om te voorkomen dat leerlingendaling leidt tot een onacceptabele verschraling van het onderwijsaanbod’.

Lees meer… 

OCW teruggefloten: geen fusiecompensatie terugvorderen!

Het is in strijd met de rechtszekerheid om de overgang van leerlingen als vereiste te laten gelden bij de toekenning van fusiecompensatie. Dat blijkt uit een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland.

Het ministerie van OCW wilde ruim 143.000 euro terugvorderen van een stichting voor nationaal christelijk schoolonderwijs, omdat bij een fusie van twee basisscholen van deze stichting geen leerlingen van de ene naar de andere school waren overgegaan.

Het bestuur van de stichting voerde als tegenargument aan dat uit de Wet op het primair onderwijs nergens blijkt dat bij de samenvoeging van twee scholen sprake moet zijn van de overgang van leerlingen van de ene naar de andere school.

50 procent

Het ministerie stelde evenwel dat uit een toelichting op de wet zou blijken dat er bij samenvoeging sprake moet zijn van de overgang van 50 procent van het aantal leerlingen van de ene naar de andere school.

De rechtbank vindt het echter ‘in strijd met de rechtszekerheid (…) om doorslaggevende betekenis aan deze passage toe te kennen’. De conclusie van de rechtbank is dan ook dat er geen sprake kan zijn van terugvordering van fusiecompensatie.

In januari was er een vergelijkbare uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant. Die bepaalde ook dat het ministerie van OCW geen fusiecompensatie kon terugvorderen op basis van het criterium dat er sprake zou moeten zijn van de overgang van leerlingen.

Geen waarzeggers!

VOS/ABB is blij met deze uitspraken. Schoolbesturen kunnen nooit van tevoren weten of er bij een samenvoeging leerlingen overgaan van de ene naar de andere school. Niet het bestuur, maar de ouders bepalen immers waar hun kinderen naar school gaan.

Lees meer…

Informatie: Ronald Bloemers, 06-51914694, rbloemers@vosabb.nl

Slob gaat scholen in krimpgebieden streng controleren

Onderwijsminister Arie Slob gaat streng controleren of middelbare scholen in krimpgebieden wel goede plannen maken om hun onderwijsaanbod op peil te houden.

Scholen moeten kunnen aantonen dat zij dit voor de komende tien jaar goed regelen, zo meldt het ministerie van OCW. Het besluit om hier streng op toe te zien, volgt op het advies van de commissie-Dijkgraaf over krimp in het voortgezet onderwijs.

Slob: ‘Iedere leerling moet op een acceptabele afstand naar een voor hem of haar goede school kunnen. Dat kan alleen als scholen in krimpregio’s nu al plannen maken voor de toekomst. In sommige regio’s gaat dat heel goed. Maar helaas zien we dat sommige scholen de omvang of urgentie van de leerlingendaling onderschatten. Om ervoor te zorgen dat het onderwijsaanbod overal op peil blijft, neem ik maatregelen.’

In het advies van de commissie staat dat de minister een regionale regisseur kan aanwijzen als blijkt dat scholen in krimpregio’s geen goede plannen maken om het onderwijsaanbod kwantitatief en kwalitatief op peil te houden.

Lees meer…

Amsterdam terug naar brede vo-scholen

Het voortgezet onderwijs in Amsterdam lijkt terug te gaan naar brede scholengemeenschappen om de toenemende segregatie te keren.

De hoogtijdagen van categorale vmbo’s, havo’s en vwo’s zijn voorbij, meldt dagblad Het Parool. Wethouder Marjolein Moorman van Onderwijs zegt in de Amsterdamse krant dat de hoeveelheid categorale scholen is doorgeslagen. ‘Kinderen worden al zo jong in hokjes geplaatst en dat is vreemd. Je woont in de meest diverse stad van het land, maar je gaat niet met elkaar naar school, dat is een gekke boodschap’, aldus Moorman.

Segregatie verkleinen

Voorzitter Rob Oudkerk van de vereniging van schoolbesturen in Amsterdam (OSVO) bevestigt dat de schoolbesturen niet meer verder willen categoriseren. In de Onderwijsagenda van OSVO staat dat de gezamenlijke schoolbesturen de segregatie binnen Amsterdam willen verkleinen en de kansengelijkheid vergroten door kinderen met achterstanden evenwichtiger te verdelen over scholen. Ook zeggen de schoolbesturen dat ze de tussentijdse opstroom van leerlingen maximaal willen faciliteren.

Weer bij elkaar intrekken

De komende jaren zullen diverse scholen, die eerder uit elkaar waren getrokken, weer bij elkaar in trekken. Dat geldt bijvoorbeeld voor drie scholen die eerder tot het Bredero College behoorden. Deze scholen zijn de afgelopen jaren uit elkaar gehaald, maar trekken in de toekomst weer bij elkaar in in een nieuw gebouw. Ook andere scholen verhuizen de komende jaren.

De maatregelen zijn overigens ook nodig omdat het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs na 2023 zal dalen.

Meer lezen

‘Laatsteschooltoeslag’ nodig in krimpgebieden

De VO-raad wil een ‘laatsteschooltoeslag’ voor middelbare scholen die de enige en de laatste zijn in een krimpregio. Daarnaast is volgens voorzitter Paul Rosenmöller van de sectororganisatie extra geld nodig om het voortgezet onderwijs in krimpgebieden overeind te houden.

Behalve de  ‘laatstescholentoeslag’ wil de VO-raad ook financiële steun om scholen te helpen nauwe vormen van samenwerking op te zetten om zo een divers onderwijsaanbod in een krimpregio te kunnen behouden. Dat zou al gerealiseerd kunnen door de terugloop in de bekostiging vanwege het dalende leerlingenaantal een paar jaar te vertragen, ofwel het budget te ‘bevriezen’.  ‘Dat geeft scholen extra tijd om vergaande samenwerking en vernieuwing van het regionale aanbod vorm te geven’, zo staat op de website van de VO-raad.

Voor Latijn naar een andere school

In dagblad AD vertelt Rosenmöller dat een aantal scholen in krimpgebieden al is begonnen met samenwerken. Hij geeft het voorbeeld van leerlingen van de ene school die op een andere school Latijn volgen, omdat er op de eigen school te weinig leerlingen voor dat vak zijn. ‘Scholen moeten meer tijd en financiële ruimte krijgen om de krimp te lijf te gaan’.

Ten slotte wil de VO-raad extra financiële steun voor scholen die in de problemen komen door een combinatie van krimp en de wijziging van het bekostigingsmodel, die een herverdeling van geld oplevert. Dit treft vooral kleine brede scholengemeenschappen en dan met name de onderbouw van vmbo-afdelingen.

Sbo en speciaal onderwijs groeien met 2000 leerlingen

Het aantal leerlingen in het speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs is vorig jaar met in totaal circa 2000 gestegen. Dat meldt onderwijsminister Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer.

In beide sectoren gaat het om een toename met ongeveer 1000 leerlingen. Het AD meldde eerder dat alleen al in het speciaal basisonderwijs het aantal leerlingen met 2000 was gegroeid, maar dat komt dus niet overeen met wat Slob meldt.

Binnen het speciaal onderwijs doet de stijging zich het sterkste voor bij de leerlingen uit cluster 3/4 (ruim 700 leerlingen), gevolgd door cluster 2 (ruim 260 leerlingen).

In het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs was vorig jaar sprake van lichte afname van het aantal leerlingen. Het reguliere onderwijs had vorig jaar te maken met behoorlijke krimp als gevolg van negatieve demografische ontwikkelingen.

Lees meer…

Friezen starten fusieproces openbaar onderwijs

Met de ondertekening van een intentieverklaring is het startschot gegeven voor het fusieproces tussen de Friese stichtingen Gearhing en Odyssee voor openbaar primair onderwijs.

Gearhing en Odyssee zijn actief in het zuidwesten van de provincie Fryslân. Ze hebben dezelfde missie: passend onderwijs voor álle leerlingen. Gearhing heeft vooral scholen op het platteland, Odyssee vooral in de stad Sneek. Ze willen hun kennis en expertise op het gebied van ondersteunende processen bundelen en efficiënter inkopen.

‘De scholen behouden hun eigen identiteit. Leerlingen en ouders merken vrijwel geen verschil met de huidige situatie. Leerkrachten behouden hun eigen school en groep, maar kunnen straks beter worden ondersteund en hebben meer kansen voor ontwikkeling en mobiliteit’, zo melden Gearhing en Odyssee.

Het fusieproces is vanaf de zomer 2018 voorbereid met onder andere een onafhankelijk vooronderzoek op de kans van slagen van het samengaan van beide organisaties. De resultaten zijn aan beide gemeenschappelijke medezeggenschapsraden en raden van toezicht voorgelegd en als zeer positief bestempeld.

OCW mag geen fusiecompensatie terugvorderen

Het kan niet zo zijn dat het ministerie van OCW na een fusie van scholen de spelregels verandert en dan ineens met terugwerkende kracht fusiecompensatie terugvordert. Dat heeft de rechtbank Oost-Brabant bepaald.

OCW vorderde ruim 3,5 ton terug van Stichting GOO. De reden hiervoor was dat bij de samenvoeging in 2014 van de protestants-christelijke Ds. Swildenschool en de rooms-katholieke Michaëlschool in Gemert tot Kindcentrum De Samenstroom geen leerlingen van de eerstgenoemde school naar de fusieschool overgingen. De Inspectie van het Onderwijs oordeelde op basis hiervan dat er in feite geen sprake was van een fusie, waarvoor OCW wel geld beschikbaar had gesteld.

Stichting GOO voerde aan dat ten tijde van de samenvoeging nergens vermeld stond dat er leerlingen naar de fusieschool moesten overgaan. Het vereiste van een substantiële instroom op de fusieschool is pas voor het eerst in april 2015 vermeld. Dat was dus ná het samengaan van de Ds. Swindenschool en de Michaëlschool.

De rechtbank oordeelt dat Stichting GOO op het moment van de fusie inderdaad niet kón weten dat de minister de overgang van een substantieel deel van de leerlingen zou gaan eisen. Daarom mag het ministerie de fusiecompensatie niet terugvorderen.

Lees de uitspraak

Informatie: Onderwijsjuristen, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, onderwijsjuristen@vosabb.nl

 

 

Ook zonder fusietoets menselijke maat behouden

Schoolbesturen moeten oog blijven houden voor de menselijke maat in het onderwijs, ook nu sinds 1 januari de fusietoets niet meer bestaat. Dat is de strekking van het essay Schaal in beschouwing van professor Renée van Schoonhoven van de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Socioloog en onderwijswetenschapper Van Schoonhoven pleit voor referentiepunten voor fusievoornemens. Met dergelijke referentiepunten kunnen schoolbestuurders, toezichthouders en stakeholders zicht houden op schaalvergroting in het primair en voortgezet onderwijs. Het gaat bijvoorbeeld om referentiepunten met betrekking tot gemiddelde schoolgrootte, verdeling van schoolsoorten en soorten bestuursvormen.

‘Zicht houden op schaalgrootte is van groot belang omdat de ontwikkeling van schaal veel zegt over de ontwikkeling van onderwijs in onze samenleving. Door het blijvend in beschouwing nemen van schaalgrootte in het funderend onderwijs kunnen we in ieder geval met elkaar zien wat er gebeurt’, aldus Van Schoonhoven.

Download het essay Schaal in beschouwing, dat op maandag 14 januari is gepresenteerd tijdens het afscheidssymposium van de Commissie Fusietoets Onderwijs. Het symposium werd gehouden bij Driestar educatief in Gouda.

Terugvordering fusiegeld kost 100 voltijdsbanen

Met de terugvordering van fusiegeld is een bedrag aan fusiescholen ontrokken waarmee honderd voltijdsbanen van leraren kunnen worden betaald. Dat blijkt uit antwoorden van de onderwijsministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob op vragen vanuit de Tweede Kamer over de tweede suppletoire begroting 2018.

Een fusieschool heeft recht op fusiecompensatie als ná de fusie blijkt dat er daadwerkelijk leerlingen zijn overgegaan van de opgeheven school naar de fusieschool. Het bestuur van de fusieschool maakt echter al daarvóór kosten, bijvoorbeeld voor leraren die overgaan naar de fusieschool.

Dus terwijl de fusiecompensatie vanaf de fusiedatum wordt toegekend, wordt achteraf op basis van de eerste leerlingentelling ná de fusie bekeken hoe het daadwerkelijk zit met de leerlingenstroom. Dan kan worden besloten tot terugvordering van fusiegeld.

Overheid wentelt risico af

VOS/ABB heeft er herhaaldelijk op gewezen dat schoolbesturen niet door een glazen bol in de toekomst kunnen kijken, terwijl ze wel genoodzaakt zijn om voor de ongewisse toekomst kosten te maken.

De terugvordering van 6,8 miljoen euro aan fusiegelden door de Inspectie van het Onderwijs is het navrante bewijs voor het feit dat de rijksoverheid de financiële risico’s die aan fusies zijn verbonden op de besturen van fusiescholen afwentelt.

De ministers erkennen in hun antwoorden dat het inderdaad zo werkt: ‘Dit is mogelijk omdat ouders van leerlingen van de opgeheven school de vrijheid hebben om hun kind niet naar de door het bestuur gekozen fusieschool te laten gaan.’

Het probleem speelt bij de besturen van 18 fusiescholen voor primair onderwijs.

Honderd banen

Als het bedrag dat de inspectie terugvordert wordt afgezet tot het aantal voltijdsbanen voor leraren, dan kan op basis van de genormeerde gemiddelde personeelslast van bijna 68.000 euro worden gesteld, dat de terugvordering 100 lerarenbanen kost.

‘Gouden middenweg’ voor samenwerkingsscholen

Samenwerkingsscholen krijgen van Erik Renkema het advies een vorm van levensbeschouwelijk onderwijs aan te bieden waarin de kracht van zowel het openbaar als bijzonder onderwijs tot haar recht komt. Docent en onderzoeker Renkema van Hogeschool Windesheim is aan de Protestantse Theologische Universiteit gepromoveerd op een onderzoek naar de samenwerkingsschool.

‘Hoe je het ook wendt of keert, je bent een fusieschool van twee identiteiten. Je moet dus samen op zoek gaan naar een manier waarin je jezelf kunt herkennen’, zegt Renkema in een interview met de christelijke profielorganisatie Verus.

Hij spreekt van een ‘gouden middenweg’ om in de samenwerkingsschool om te gaan met bronnen en tradities ‘die bijdraagt aan dialoog en daarmee persoonsvorming’.

Renkema: ‘Vanuit de openbare kant zal men levensbeschouwelijke bronnen en tradities wel degelijk serieus moeten nemen voor de persoonsvorming van kinderen. Dat doen aan religie en godsvragen, dat zou door sommige vertegenwoordigers van openbaar onderwijs als verlies kunnen worden ervaren.’

‘Voor het christelijk perspectief kun je zeggen: besteed actief aandacht aan pluriformiteit. Voor een enkele ouder zal dat niet het beeld zijn dat hij voor ogen had toen hij voor een christelijke school koos’, aldus Renkema.

Lees meer…

‘Leerrecht en algemene toegankelijkheid in artikel 23’

PvdA-leider Lodewijk Asscher wil artikel 23 van de Grondwet aanpassen. Hij pleit ervoor in het artikel over de vrijheid van onderwijs op te nemen dat elk kind recht heeft op onderwijs en gelijke kansen. Ook wil hij algemene toegankelijkheid regelen, zodat het bijzonder onderwijs geen leerlingen meer kan weigeren.

VOS/ABB heeft op verzoek van de PvdA meegedacht over de wijze waarop het meer dan 100 jaar oude grondwetsartikel 23 beter kan aansluiten bij de realiteit van de 21e eeuw. Daarbij spelen in het kader van kansengelijkheid leerrecht en algemene toegankelijkheid een essentiële rol.

Elke leerling welkom

Nu is het nog zo dat bijvoorbeeld een christelijke school met de Grondwet in de hand leerlingen mag weigeren als die niet bij de godsdienstige uitgangspunten van de school zouden passen. Als het aan Asscher ligt, verdwijnt die mogelijkheid uit artikel 23.

Hij wil alle scholen wettelijk verplichten elke leerling te accepteren, ook als het kind of diens ouders een andere levensovertuiging huldigen dan de school. Wel mag worden verwacht dat alle leerlingen en hun ouders de grondslag van de school respecteren.

In het openbaar onderwijs is het per definitie altijd al zo dat elke leerling welkom is. Openbaar onderwijs is immers van en voor iedereen. Met algemene toegankelijkheid zou dit ook gaan gelden voor het – eveneens door de overheid bekostigde – bijzonder onderwijs.

Kansengelijkheid

Daarnaast wil Asscher in de Grondwet opnemen dat elk kind in Nederland leerrecht krijgt en dat het onderwijs voor ouders kosteloos is. Algemene toegankelijkheid, leerrecht en kosteloos onderwijs zijn volgens Asscher nodig voor kansengelijkheid.

Nu is het nog zo dat sommige bijzondere scholen zeer hoge vrijwillige ouderbijdragen vragen. Geen enkele school die zo’n hoge bijdrage vraagt, zal erkennen dat dit middel wordt ingezet om leerlingen van ouders met een lage sociaal-economische status te weren. De realiteit is echter dat met hoge bijdragen dit effect wel degelijk wordt bereikt.

Asscher wil in artikel 23 van de Grondwet handhaven dat ouders met geld van de overheid een school op religieuze grondslag mogen stichten. Het moet volgens hem wel moeilijker worden voor bijvoorbeeld orthodox-christelijke en islamitische scholen om geen aandacht te schenken aan onderwerpen die bij bepaalde doelgroepen gevoelig kunnen liggen, zoals seksuele diversiteit en de Holocaust.

Kwestie van lange adem

Algemene toegankelijkheid is een thema waar de PvdA al lange tijd aan werkt. Toenmalig PvdA-Tweede Kamerlid en huidig SER-voorzitter Mariëtte Hamer kwam in 2005 met een voorstel voor algemene acceptatieplicht. Toen de PvdA echter samen met het CDA en de ChristenUnie in het kabinet-Balkenende plaatsnam, verdween het onder druk van de christelijke coalitiedwang in de la.

In 2010, toen de sociaal-democratische deelname aan het kabinet werd beëindigd, kwam Hamer opnieuw met het voorstel. De liberale VVD liet later dat jaar weten het voorstel niet te zullen steunen, waardoor er geen meerderheid in de Tweede Kamer voor was. Die weigering had te maken met het feit dat de VVD ging regeren met het CDA. Er was dus wederom sprake van christelijke coalitiedwang.

Slob ‘hogelijk verbaasd’

Voormalig PvdA-Kamerlid Loes Ypma, die later korte tijd voorzitter was van de christelijke profielorganisatie Verus, probeerde het in 2014 opnieuw om algemene acceptatieplicht in de wet vast te leggen. De huidige onderwijsminister Arie Slob die toen namens de ChristenUnie in de Tweede Kamer zat, reageerde ‘hogelijk verbaasd’.

Slob zei dat het PvdA-plan voor algemene toegankelijkheid een oplossing zou zijn voor een niet bestaand probleem, omdat er nauwelijks scholen zouden zijn die leerlingen weigeren. Hij benadrukte dat als er scholen zijn die misbruik maken van de vrijheid van onderwijs, de rechter hen op de vingers kan tikken.

Lees het plan van de PvdA

Lees ook het Algemeen Dagblad dat uitgebreid bericht over het plan van Asscher.

Fusiecompensatieregeling kan geen stand houden!

Politiek en juridisch adviseur mr. Ronald Bloemers van VOS/ABB heeft een artikel geschreven over de fusiecompensatieregeling in het primair onderwijs. Hij legt daarin uit waarom deze regeling geen stand kan houden.

Bij de wettelijke term ‘scholenfusie of samenvoeging van scholen’ wordt slechts uitgegaan van de aanwezigheid van leerlingen. Er is bepaald dat minimaal 50 procent van de leerlingen van de school die bij een fusie wordt opgeheven, overgaat naar de fusieschool.

Bloemers wijst erop dat ‘deze beperkte definitie geen grondslag in de wet’ vindt. ‘Het is daarbij zeer opmerkelijk te noemen dat juist dat element als essentieel is aangemerkt om al dan niet te spreken over samenvoeging van scholen’, aldus Bloemers.

Lees het artikel Fusiecompensatieregeling kan geen stand houden! uit het tijdschrift School en Wet.

Eerste school in nieuwbouwwijk altijd openbaar!

In een nieuwbouwwijk moet de eerste school altijd een openbare school zijn. Dat is een van de punten die VOS/ABB heeft ingebracht voor het gesprek in de Tweede Kamer over het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen.

Dat de eerste school in de wijk een openbare school moet zijn, vloeit direct voort uit artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs. Daarin staat immers dat de overheid ‘zich ten taak stelt voor alle burgers gelegenheid tot schoolonderwijs te verschaffen’ en dat de vervulling van die taak niet afhankelijk mag zijn ‘van het ontbreken van particulier initiatief’.

Er staat ook in dat onderwijs niet een zaak is ‘waarvan het belang door particulier initiatief moet blijken’, maar dat het ‘uit zichzelf een publiek belang’ is dat de overheid ‘geheel zelfstandig’ dient te behartigen’.

Niet nog meer segregatie!

De bijdrage van VOS/ABB gaat ook in op de huidige segregatie in het Nederlandse en het risico dat het wetsvoorstel op dit vlak met zich meebrengt. ‘Dit heeft met name te maken met de mogelijkheid dat eenieder straks een eigen school kan oprichten volgens een eigen gekozen grondslag. Ieder hokje een eigen school: de hokjesschool.’

Het wetsvoorstel gaat niet uitgaat van de huidige 19 vastgestelde richtingen, maar van ontelbare richtingen. Op basis van elke visie of grondslag kan er straks een school worden ingericht met een eigen toelatingsbeleid. ‘Dit wetsvoorstel geeft niet zozeer meer ruimte voor een verrijking van het onderwijsaanbod, maar zorgt voor meer ruimte voor segregatie’, zo staat in de bijdrage van VOS/ABB.

Algemene toegankelijkheid noodzakelijk

Een ander punt dat VOS/ABB in het licht van het tegengaan van segregatie noemt, is de noodzaak van algemene toegankelijkheid. ‘De gelijkheid van bekostiging van ons onderwijs moet er immers voor zorgen dat wij met ons allen kunnen genieten van ons onderwijs.’

Algemene toegankelijkheid botst niet met schoolkeuze, omdat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat slechts een klein percentage van de ouders bereid is extra te reizen voor een denominatie.

De punten die VOS/ABB heeft ingebracht, hebben nadrukkelijk de aandacht van de politiek. Dat bleek tijdens een gesprek in de Tweede Kamer over het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen.

Lees de bijdrage van VOS/ABB

Wetsvoorstel afschaffen fusietoets naar Tweede Kamer

Het wetsvoorstel voor het afschaffen van de fusietoets in het primair en voortgezet onderwijs ligt bij de Tweede Kamer. Onderwijsminister Arie Slob laat weten dat de Raad van State er geen inhoudelijke opmerkingen over had. 

VOS/ABB heeft jarenlang gepleit voor het afschaffen van de fusietoets, omdat die samenwerking in krimpregio’s ernstig in de weg stond. Voorgenomen fusies moesten worden uitgesteld. Andere schoolbesturen kozen vanwege de fusietoets met tegenzin voor minder intensieve samenwerking dan ze voor ogen hadden.

In april van dit jaar werd bekend dat het kabinet had besloten de fusietoets af te schaffen. Het wetsvoorstel dat dit moet regelen, ligt nu dus bij de Tweede Kamer.

Totdat de fusietoets is verdwenen, vindt enkel een procedurele toetsing van fusies plaats.

Informatie: Onderwijsjuristen, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, onderwijsjuristen@vosabb.nl

Bestuurder PO-Raad ziet in robots oplossing lerarentekort

Het lerarentekort oplossen met robots voor de klas. Dat is wat bestuurder Wiely Hendricks van De Haagse Scholen voor openbaar primair onderwijs voor zich ziet. Hij zit ook in het algemeen bestuur van de PO-Raad. Het AD sprak met hem.

Hij benadrukt in de krant dat het onderwijs out of the box moet denken om het lerarentekort op te lossen. De extra aanmeldingen op de pabo’s zijn volgens hem niet voldoende. Het inzetten van uitzendkrachten is ook geen oplossing, stelt hij, want die zijn erg duur.

‘Ik denk dat we toegaan naar klassen met virtuele leerkrachten. Die zien eruit als een mens, lijken net echte leraren, reageren ook op wat kinderen zeggen. Maar eigenlijk zijn ze een soort robots. Robots hebben zo’n negatief imago, maar ik denk dat ze een deel van de lessen gaan overnemen’, aldus Hendricks.

Daarnaast blijven volgens hem ‘echte’ leerkrachten nodig. ‘Maar misschien kunnen virtuele leraren wel een deel van het routinematige werk doen, als hulp. De leerkracht kan dan zelf extra aandacht besteden aan een groepje of individuele leerlingen.’

Kleine scholen

Hij noemt in het AD ook de inefficiëntie van kleine scholen. ‘Nu zijn er soms wel acht scholen binnen een heel kleine straal. Dat betekent acht gebouwen, acht teams, acht ICT-voorzieningen en noem maar op. Dat kan veel efficiënter.’

Voor steden gaat hij uit van basisscholen met 500 leerlingen, in minder dichtbevolkte gebieden van basisscholen met 250 leerlingen en op het platteland van basisscholen met 100 leerlingen. ‘Ik laat die berekeningen nu uitvoeren. Mijn inschatting is dat we echt veel geld kunnen besparen.’

Lees meer… (let op: premium-artikel waarvoor u bij het AD moet inloggen)

In Nederland krimp, in Vlaanderen groei

Terwijl het het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs in Nederland de komende jaren fors krimpt, is in Vlaanderen sprake van groei.

De Vlaamse zakenkrant De Tijd meldt dat het aantal leerlingen in het secundair onderwijs (zoals het voortgezet onderwijs in Vlaanderen wordt genoemd) tussen 2017 en 2025 met 50.000 toeneemt tot bijna 459.000. In het Vlaamse lager onderwijs (basisonderwijs) blijft het leerlingenaantal in diezelfde periode stabiel.

De kosten voor het Vlaamse voortgezet onderwijs zullen door de toename van het aantal leerlingen tot 2025 naar schatting met 100 miljoen euro stijgen.

Lees meer…

Slob over fusies openbare en christelijke scholen

Het voortgezet onderwijs zal niet ontkomen aan meer samenwerking of zelfs fusies, en dan zullen christelijke en openbare scholen elkaar op moeten zoeken. Dat zegt onderwijsminister Arie Slob in It Polytburo, het politieke televisieprogramma van Omrop Fryslân.

‘We weten dat er in 2030 12 procent minder leerlingen zullen zijn in het voortgezet onderwijs’, zegt Slob op de regionale Friese zender. Hij benadrukt dat het voortgezet onderwijs op tijd moet reageren op de krimp, ‘want als je dat niet doet, loop je vast’.

Hij waarschuwt de scholen dat ze niet de strijd met elkaar moeten aangaan, maar moeten gaan samenwerken. ‘Dat kan in een extreem geval ook betekenen dat openbaar en bijzonder onderwijs samengaan. Daar is ook ruimte voor.’ Het allerbelangrijkste is volgens hem dat leerlingen niet te ver moeten reizen.


Nieuwe Handreiking samenwerkingsschool

Onderwijsminister Arie Slob heeft in Den Haag in aanwezigheid van onder anderen directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB de nieuwe Handreiking samenwerkingsschool in ontvangst genomen. De handreiking is samengesteld door VOS/ABB in samenwerking met collega-organisaties.

De handreiking is gebaseerd op de wet Samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Deze wet is op 1 januari 2018 van kracht werd en is integraal in de publicatie opgenomen.

Deze wet komt tegemoet aan de maatschappelijke behoefte om samenwerkingsscholen te vormen, vooral in plattelandsgebieden waar het aantal leerlingen afneemt. Het continuïteitscriterium (een van beide te fuseren scholen wordt met opheffing bedreigd) is versoepeld en de fusietoets is afgeschaft.

Identiteitscommissie

De nieuwe wet gaat ook over het openbare karakter en de identiteit van de samenwerkingsschool. Die worden vooral gewaarborgd via een identiteitscommissie
met wettelijke bevoegdheden op schoolniveau.

De handreiking is opgesteld door VOS/ABB in samenwerking met de profielorganisatie Verus en VBS en de sectororganisaties PO-Raad en VO-raad.

Download Handreiking samenwerkingsschool

 

Provincies luiden noodklok over krimp

De voorgestelde vereenvoudiging van de bekostiging van het voortgezet onderwijs kan tot grote problemen leiden in gebieden met demografische krimp. Daarvoor waarschuwen de provincies Groningen, Drenthe, Fryslân, Gelderland, Zeeland en Limburg in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer.

De zes provincies melden dat schoolbesturen voor voortgezet onderwijs in krimpgebieden zich grote zorgen maken over de effecten van de nieuwe bekostiging op hun scholen. ‘In sommige gevallen wordt er (…) zelfs voor gevreesd of vestigingen in stand kunnen worden gehouden’, zo staat in de brief aan de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer krijgt het nadrukkelijke advies een grondige ‘krimpcheck’ toe te passen op het wetsvoorstel met betrekking tot de vereenvoudiging van de basisbekostiging van het voortgezet onderwijs.

Lees de brief