De staatssecretaris onderzoekt een mogelijke tijdelijke tegemoetkoming voor schoolbesturen die sterk worden geraakt door de herijking van de achterstandsscores. Tijdens het Kamerdebat over ‘Stichting, Sturing en Toezicht’ kondigde zij aan na het herfstreces en vóór de begrotingsbehandeling met een Kamerbrief te komen. Daarin werkt zij uit hoe de negatieve herverdeeleffecten kunnen worden verzacht.
PRO en DENK vroegen tijdens het debat aandacht voor de gevolgen van de herijking. Een aantal schoolbesturen krijgt per 1 januari 2027 aanzienlijk minder onderwijsachterstandsbudget. In sommige gevallen gaat het om miljoenen euro’s op bestuursniveau en tonnen per school. De omvang van deze vermindering en de korte voorbereidingstijd stellen deze besturen voor een grote opgave. De middelen worden vooral ingezet voor extra personeel. Personeelsinzet en de bijbehorende verplichtingen kunnen niet van de ene op de andere dag worden aangepast.
D66 wees erop dat andere besturen door de herijking juist meer middelen ontvangen en vroeg of zij die bij een tegemoetkoming weer zouden moeten inleveren. De staatssecretaris gaf aan voor de mogelijke tegemoetkoming aanvullende middelen te willen inzetten. Daarmee zou de verzachting voor getroffen besturen niet ten koste gaan van de positieve herverdeeleffecten voor andere besturen. Voor welke besturen de tegemoetkoming zou gelden en wat de omvang, voorwaarden en duur zouden zijn, is nog niet bekend.
Gevolgen verschillen per bestuur en school
Verschillende leden van VOS/ABB, onder meer in Den Haag, Haarlem en Utrecht, krijgen te maken met grote negatieve herverdeeleffecten. Bij andere besturen is het totale effect beperkter, maar zijn er aanzienlijke verschuivingen tussen scholen. Ook die verschillen vragen om aanpassing van de verdeling van middelen en de personeelsinzet binnen het bestuur.
Voor besturen die structureel aanzienlijk minder ontvangen, kunnen bezuinigingen noodzakelijk zijn. Daarbij kunnen ook personele gevolgen aan de orde zijn. Tegelijkertijd zijn er leden met positieve herverdeeleffecten, bijvoorbeeld in Parkstad Limburg en Oost-Groningen. Zij ontvangen door de herijking meer middelen voor de ondersteuning van de leerlingen op hun scholen.
Zorgvuldige overgang nodig
Voor VOS/ABB staat voorop dat schoolbesturen moeten kunnen rekenen op zorgvuldige en voorspelbare bekostiging. Een wijziging met grote financiële gevolgen vraagt om voldoende voorbereidingstijd, zodat besturen hun organisatie en personeelsinzet verantwoord kunnen aanpassen en de kwaliteit van het onderwijs kunnen bewaken.
Het is daarom goed dat de staatssecretaris onderzoekt hoe de negatieve effecten tijdelijk kunnen worden verzacht, met behoud van de extra middelen voor besturen die erop vooruitgaan. Of de tegemoetkoming voldoende ruimte biedt voor een zorgvuldige overgang, zal moeten blijken uit de aangekondigde Kamerbrief. VOS/ABB blijft aandacht vragen voor de gevolgen voor de getroffen besturen.
Brochure en informatietool voor leden
OCW heeft een brochure gepubliceerd over de vernieuwde indicator onderwijsachterstanden, waarin de herijking en de gevolgen daarvan worden toegelicht. Daarnaast heeft OCW een informatietool beschikbaar gesteld waarmee leden op schoolniveau de verschillen tussen de situatie vóór en na de herijking kunnen bekijken. Zo krijgen zij inzicht in de financiële effecten voor hun bestuur en afzonderlijke scholen. Waar nodig ondersteunt VOS/ABB leden bij het duiden van de uitkomsten.