Wat weten we over de effecten van inclusief onderwijs? Onderwijskennis heeft de resultaten van nationaal en internationaal onderzoek gebundeld in een nieuw overzicht. De belangrijkste conclusie: inclusief onderwijs heeft over het algemeen geen nadelige effecten op leerprestaties. Wel hangen de uitkomsten sterk af van de manier waarop het onderwijs is ingericht en ondersteund.
Nederland werkt toe naar inclusief onderwijs in 2035. Het uitgangspunt is dat kinderen en jongeren, waar mogelijk, dicht bij huis samen onderwijs volgen en zich samen kunnen ontwikkelen. Inclusief onderwijs gaat daarbij niet alleen over leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte, maar over een onderwijssysteem dat aansluit bij de behoeften van álle leerlingen.
Wat laat het onderzoek zien?
De onderzoekers concluderen dat inclusief onderwijs voor leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte overwegend geen nadelige gevolgen heeft voor de leerprestaties. Op de langere termijn zijn de uitkomsten voor deze leerlingen vaak positief: zij behalen vaker een diploma, stromen vaker door naar vervolgonderwijs en hebben vaker een baan.
Voor leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoefte zijn de effecten op leerprestaties in het primair onderwijs meestal neutraal of positief. In het voortgezet onderwijs zijn de effecten overwegend neutraal. In enkele onderzoeken worden kleine negatieve effecten gevonden.
Ook op sociaal en emotioneel gebied lopen de resultaten uiteen. Volgens de onderzoekers zijn die afhankelijk van verschillende factoren, zoals de ondersteuning die beschikbaar is en de manier waarop scholen inclusief onderwijs vormgeven.
De auteurs plaatsen daarbij een belangrijke kanttekening. Door verschillen tussen leerlingen, scholen en onderwijssystemen is het niet mogelijk om harde uitspraken te doen over oorzaak en gevolg. Het onderzoek laat wel zien dat inclusief onderwijs niet los kan worden gezien van de voorwaarden waaronder scholen hun werk doen.
Randvoorwaarden maken het verschil
Volgens Onderwijskennis zijn goede randvoorwaarden onmisbaar voor het slagen van inclusief onderwijs. Het gaat onder meer om voldoende ondersteuning in de klas, professionele ontwikkeling van leraren en schoolleiders, samenwerking met zorg en gemeenten, passende huisvesting, voldoende bekostiging en duidelijke wet- en regelgeving.
Voor schoolbesturen zijn dat herkenbare thema’s. Zij spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling naar inclusiever onderwijs, maar zijn daarbij afhankelijk van de ruimte en ondersteuning die nodig zijn om deze beweging in de praktijk vorm te geven.
Platform Naar Inclusiever Onderwijs
VOS/ABB is aangesloten bij het Platform Naar Inclusiever Onderwijs. Binnen dit platform werken onderwijsorganisaties samen aan een onderwijsstelsel waarin alle kinderen, waar mogelijk, samen naar school kunnen. Het platform biedt kennis, praktijkvoorbeelden en handreikingen voor scholen en schoolbesturen die werken aan inclusiever onderwijs.
Lees ook het volledige overzicht van Onderwijskennis over de effecten van inclusief onderwijs.