‘Tegengaan van pesten moet in genen van school zitten’

‘Pesten los je niet op met protocollen en anti-pestprogramma’s. Het moet in de genen van de school zitten.’ Dat zegt kinderboekenschrijver en oud-basisschooldirecteur Jacques Vriens in een ingezonden stuk in Trouw.

Hij reageert met zijn stuk op het recente onderzoek naar de effectiviteit van anti-pestprogramma’s. Volgens hem zijn het niet de anti-pestprogramma’s die de doorslag geven, maar het beleid van de school. Hij benadrukt dat alle leerkrachten op één lijn moeten zitten als het om het tegengaan van pesten gaat.

Een ander punt is volgens Vriens dat alle kinderen vanaf groep 1 weten dat ze met elkaar verantwoordelijk zijn voor de sfeer in de school. ‘Niet alleen voor een opgeruimd lokaal of de rust in de groep tijdens het werken aan een taak, maar ook voor elkaars welbevinden’, aldus Vriens.

Het stuk van Vriens staat op pagina 21 van Trouw van maandag 4 juni.

Jacques Vriens (1946) was directeur van achtereenvolgens twee openbare basisscholen. Dat waren obs De Manse in het Utrechtse Abcoude en obs De Kleine Kapitein in het Brabantse Bakel. Hij is nu een van de bekendste kinderboekenschrijvers van Nederland. 

‘Conclusies over anti-pestprogramma’s te stellig’

De onafhankelijke Commissie Anti-Pestprogramma’s, die wordt ondersteund door het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), relativeert de uitkomsten van recent onderzoek naar de effectiviteit van anti-pestprogramma’s.

Het Trimbos Instituut en vijf universiteiten hebben onderzoek gedaan naar de effectiviteit van verschillende anti-pestprogramma’s die worden gebruikt in het primair onderwijs. De uitkomsten staan in dit eindrapport.

Daarin staat onder andere dat de veelgebruikte Kanjertraining op de onderzochte scholen niet effectief is om pesten tegen te gaan. De programma’s KiVa, PRIMA en Taakspel daarentegen werden wel als effectief beoordeeld.

Kleine effecten

De door het NJi ondersteunde Commissie Antipestprogramma’s relativeert de resultaten van het onderzoek door ze ‘heel bescheiden’ te noemen. De commissie wijst erop dat de effecten van de programma’s KiVa, PRIMA en Taakspel klein zijn en bovendien dat die programma’s niet in de volle breedte effectief blijken.

Gezien de geringe onderzoeksresultaten vindt de Commissie Anti-pestprogramma’s het te ver gaan door te stellen dat pesten in het primair onderwijs binnen een schooljaar kan worden verminderd door middel van programma’s die daar specifiek op zijn gericht.

Ook wil de commissie een relativering van de aanbeveling in het eindrapport, dat nu breed zou moeten worden ingezet op het verminderen van pesten in één schooljaar. In het rapport staat immers dat de effecten van de geëvalueerde programma’s op hun best vrij bescheiden zijn en dat die programma’s niet alle kinderen zullen helpen.

Lees meer…

Slob wil ook voor VO goede anti-pestprogramma’s

Onderwijsminister Arie Slob wil ook voor het voortgezet en voortgezet speciaal onderwijs goede anti-pestprogramma’s. Dat staat in een brief van de minister aan de Tweede Kamer.

Met zijn beleidsbrief reageert Slob op onderzoek door onder andere het Trimbos Instituut naar anti-pestprogramma’s voor het primair onderwijs. Uit dat onderzoek blijkt dat lang niet al die programma’s effectief zijn. Het baart hem zorgen, zo schrijft hij, ‘dat er scholen zijn die werken met niet effectief bewezen anti-pestprogramma’s, of die programma’s niet goed uitvoeren’.

De minister wil toe ‘naar een situatie waarin elke school op een effectieve manier pesten tegengaat en voorkomt zodat elke leerling (…) zich veilig en prettig voelt op school’. De minister dringt erop aan de aanbevelingen uit het onderzoek ter harte te nemen.

Voortgezet onderwijs

Het onderzoek heeft niet plaatsgevonden op scholen voor voortgezet onderwijs, omdat er maar weinig aanbieders zijn van anti-pestprogramma’s die zich op het VO richten. Ook waren er nauwelijks middelbare scholen die aan het onderzoek wilden meewerken. Dat geldt ook voor het voortgezet speciaal onderwijs.

Slob wil nu met aanbieders van anti-pestprogramma’s kijken of er ook voor het voortgezet en voortgezet speciaal onderwijs een goed aanbod kan worden ontwikkeld.

Lees meer…

 

 

Anti-pestprogramma’s lang niet altijd effectief

Het Trimbos Instituut en vijf universiteiten hebben onderzoek gedaan naar de effectiviteit van verschillende anti-pestprogramma’s die worden gebruikt in het primair onderwijs. Daaruit blijkt onder andere dat de veelgebruikte Kanjertraining op de onderzochte scholen niet effectief is om pesten tegen te gaan.

Doel van het onderzoek was om in de onderwijspraktijk de effecten van officieel als kansrijk bestempelde anti-pestprogramma’s te toetsen. Het blijkt dat niet al die programma’s effectief zijn om pesten tegen te gaan.

Hieronder staat puntsgewijs en kort samengevat weergegeven wat de conclusies over de verschillende programma’s zijn. Voor het volledige oordeel gaat u naar het eindrapport.

  • Kanjertraining
    Deze training heeft op de onderzochte scholen geen effecten op pesten. Uit eerder onderzoek bleek dat deze training wel grote effecten kan hebben op sociale acceptatie en klassenklimaat.
  • Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD)
    PAD heeft heeft geen gunstige effecten. Voor kinderen die veel gepest worden en in klassen met veel conflicten kan dit programma ongunstige effecten hebben.
  • PRIMA
    Dit programma heeft een positief effect: kinderen die in een klas zitten waar PRIMA wordt gebruikt, geven aan dat ze minder worden gepest.
  • School Wide Positive Behavior Support (SW PBS)
    De onderzoekers hebben onvoldoende informatie kunnen verzamelen om de effectiviteit van dit programma te kunnen bepalen.
  • Taakspel
    Kinderen geven aan dat Taakspel het aantal pesters in hun klas vermindert. Voorwaarde is wel dat dit programma goed wordt geïmplementeerd.
  • Plezier op school
    Het is de onderzoekers niet gelukt om voldoende te informatie te krijgen om dit programma te kunnen beoordelen. Eerder onderzoek had echter positief resultaat.
  • Alles Kidzzz
    Alles Kidzzz vermindert gedragsproblemen, maar dit vertaalt zich in de klas niet naar effecten op het gebied van pesten.

KiVa

Het onderzoek door onder meer het Trimbos Instituut richtte zich niet op het anti-pestprogramma KiVa, maar dat is eerder al getoetst op het effect op pesten.

Uit dat onderzoek door socioloog en hoogleraar René Veenstra van de Rijksuniversiteit Groningen bleek dat KiVa bewezen effectief is. Veenstra was ook een van de wetenschappers die het onderzoek naar bovenstaande programma’s uitvoerden.

Hij zit tevens in het aan de Groningse universiteit gelieerde KiVa-consortium, dat de kaders bepaalt waarbinnen KiVa BV ervoor zorgt dat het anti-pestprogramma KiVa in Nederland wordt uitgevoerd.