Symposium over samenwerkingsschool

Op 12 december is er bij de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) in Amsterdam een symposium over de samenwerkingsschool van openbaar en bijzonder onderwijs. VOS/ABB verzorgt er twee workshops.

Het gratis toegankelijke symposium Kernfusie van het Onderzoekscentrum voor Jeugd, Kerk en Cultuur (OJKC) van de PThU vindt plaats ter gelegenheid van de promotie van onderzoeker Erik Renkema van de Hogeschool Windesheim in Zwolle.

Hij deed onderzoek naar de levensbeschouwelijke dimensie van de identiteit van samenwerkingsscholen en de wijze waarop die identiteit tot uitdrukking komt in levensbeschouwelijk onderwijs en in rituelen.

Tijdens het symposium komen verschillende deskundigen aan het woord. Vragen die aan bod komen:

  • Wat kan er gezegd worden over de samenwerkingsschool in relatie tot het duale onderwijssysteem?
  • Welke levensbeschouwelijke praktijken worden er door leerkrachten en leerlingen vormgegeven?
  • Hoe kan samenleven juist op een samenwerkingsschool worden geoefend?
  • Wat verwachten we van de toekomst van samenwerkingsscholen?

Vervolgens kunt u deelnemen aan twee van onderstaande vier workshops:

  1. Kernwaarden en de praktijk van levensbeschouwelijk onderwijs op een samenwerkingsschool
  2. Begeleiding van samenwerkingsscholen en fusieprocessen
  3. Over de toekomst van de samenwerkingsschool: beleid en uitdagingen
  4. Omgaan met diversiteit in de klas: een godsdienstpedagogisch perspectief

De workshop over de begeleiding van samenwerkingsscholen en fusieprocessen wordt namens VOS/ABB verzorgd door senior beleidsmedewerker Tamar Kopmels. Ook de workshop over de toekomst van de samenwerkingsschool wordt door VOS/ABB verzorgd, in samenwerking met Verus. Deze workshop wordt gegeven door senior beleidsmedewerker Marleen Lammers en haar collega Jacomijn van der Kooij van de christelijke profielorganisatie Verus.

Het symposium is op woensdag 12 december van 12 tot 15 uur bij de PThU in het gebouw van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Daarna, vanaf 15.45 uur, zal Erik Renkema zijn proefschrift verdedigen.

Deelname aan het symposium is gratis. U kunt zich tot 5 december online aanmelden.

Nieuwe Handreiking samenwerkingsschool

Onderwijsminister Arie Slob heeft in Den Haag in aanwezigheid van onder anderen directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB de nieuwe Handreiking samenwerkingsschool in ontvangst genomen. De handreiking is samengesteld door VOS/ABB in samenwerking met collega-organisaties.

De handreiking is gebaseerd op de wet Samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Deze wet is op 1 januari 2018 van kracht werd en is integraal in de publicatie opgenomen.

Deze wet komt tegemoet aan de maatschappelijke behoefte om samenwerkingsscholen te vormen, vooral in plattelandsgebieden waar het aantal leerlingen afneemt. Het continuïteitscriterium (een van beide te fuseren scholen wordt met opheffing bedreigd) is versoepeld en de fusietoets is afgeschaft.

Identiteitscommissie

De nieuwe wet gaat ook over het openbare karakter en de identiteit van de samenwerkingsschool. Die worden vooral gewaarborgd via een identiteitscommissie
met wettelijke bevoegdheden op schoolniveau.

De handreiking is opgesteld door VOS/ABB in samenwerking met de profielorganisatie Verus en VBS en de sectororganisaties PO-Raad en VO-raad.

Download Handreiking samenwerkingsschool

 

Overeenkomst over fusieschool Zeeuws-Vlaanderen

De nieuwe school die per 1 augustus ontstaat uit de fusie van de openbare Stedelijke Scholengemeenschap De Rede en het christelijke Zeldenrust-Steelantcollege in Terneuzen, zal uitgaan van actieve pluriformiteit. Dit houdt in dat de school op basis van gelijkwaardigheid aandacht zal hebben voor diversiteit zoals die in de huidige samenleving bestaat. Bovendien zal geen enkele leerling of leerkracht kunnen worden geweigerd op grond van onder meer levensovertuiging, godsdienst of seksuele geaardheid.

Dit hebben VOS/ABB, de Stichting Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen en de gemeente Terneuzen nadrukkelijk met elkaar afgesproken. Zij hebben daartoe een overeenkomst gesloten, waarin de actief pluriforme opdracht van de nieuwe school expliciet wordt benoemd. Zo ontstaat er een school die op basis van gelijkwaardigheid actief aandacht zal hebben voor diversiteit. Dit zal uiterlijk op 1 maart 2019 zijn opgenomen in het strategisch beleidsplan van de school.

De gemeenteraad heeft een toezichthoudende rol ten aanzien van de algemeen toegankelijk van de school. Daarom zal samen met de gemeente Terneuzen een toezichtkader worden ontwikkeld, waarin de algemene toegankelijkheid van de school centraal staat. In het toezichtkader zal ook het actief pluriforme onderwijs een duidelijke plaats krijgen.

VOS/ABB, de Stichting Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen en de gemeente Terneuzen zijn blij dat de overeenkomst op een positieve en constructieve wijze tot stand is gekomen. De drie partijen benadrukken dat dit van groot belang is voor goed en toekomstbestendig voortgezet onderwijs voor álle kinderen in de regio Zeeuws-Vlaanderen.

Nu deze overeenkomst is gesloten, heeft VOS/ABB een kort geding over de totstandkoming van de fusieschool in Terneuzen ingetrokken.

Uitzondering ketenbepaling in nieuwe schooljaar

Scholen in het primair onderwijs kunnen in het nieuwe schooljaar 2018-2019 gebruikmaken van een uitzondering op de ketenbepaling. Ze kunnen dan invalkrachten meerdere contracten achter elkaar aanbieden. 

Sinds de invoering van de wet Wet werk en zekerheid (WWZ) vallen scholen in het bijzonder onderwijs* onder de ketenbepaling. Dit betekent dat invalleerkrachten na een aantal tijdelijke contracten recht krijgen op een vaste baan.

Voor het primair onderwijs blijkt de ketenbepaling lastig in te passen. Leraren die invallen voor zieke collega’s, komen soms maar een dagje of enkele dagen bijspringen. Ze zijn dan al snel door hun maximumaantal contracten heen. Daarom is nu afgesproken dat de ketenbepaling niet geldt bij invalkrachten die invallen voor zieke leraren in het primair onderwijs.

Deze maatregel staat in de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB), die minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid na de zomer naar de Tweede Kamer stuurt. Daarop vooruitlopend wilden de werkgevers en werknemers in het primair onderwijs de ketenbepaling al per cao buiten werking stellen. Minister Koolmees heeft dit verzoek goedgekeurd.

Lees meer…

*De WWZ is nog niet van kracht voor het openbaar onderwijs, omdat de werknemers daar nog de status van ambtenaar hebben. Dat gaat veranderen vanwege de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren.

SP brengt algemene acceptatieplicht weer in beeld

De SP in de Tweede Kamer pleit opnieuw voor algemene acceptatieplicht in het onderwijs. Dat zou betekenen dat ook scholen voor bijzonder onderwijs, die nu nog leerlingen mogen weigeren op grond van hun levensovertuiging, voortaan alle leerlingen moeten toelaten.

De Tweede Kamer verklaarde het wetsvoorstel voor algemene acceptatieplicht in april vorig jaar controversieel, waardoor het niet meer in de demissionaire periode van het vorige kabinet-Rutte kon worden behandeld.

Het wetsvoorstel werd al in 2005 ingediend door voormalig PvdA-Tweede Kamerlid en huidig SER-voorzitter Mariëtte Hamer. Na advisering door de Raad van State in 2006 en een aantal wijzigingsvoorstellen in datzelfde jaar bleef het echter vier jaar stil.

In 2010 kwam de regeling wederom aan bod in de Tweede Kamer en ook in 2014, waarna de Onderwijsraad er mede op aandringen van toenmalig PvdA-Kamerlid en huidig Verus-voorzitter Loes Ypma een advies over uitbracht. Daarna bleef het wederom stil tot het wetsvoorstel vorig jaar dus controversieel werd verklaard.

Algemene acceptatieplicht: iedereen welkom!

De SP heeft het idee voor algemene acceptatieplicht nu weer naar boven gehaald. Om de wenselijkheid ervan te illustreren, verwijst SP-Tweede Kamerlid Peter Kwint naar het feit dat in het openbaar onderwijs iedereen welkom is. De vrijheid van onderwijs, zoals vastgelegd in artikel 23 van de Grondwet, moet wat hem betreft worden gewijzigd:

De onderste tweet van Kwint staat in het teken van thuisonderwijs. De SP’er is erop tegen dat ouders op grond van hun levensovertuiging voor hun kinderen een ontheffing van de leerplicht kunnen krijgen.

Algemene acceptatieplicht voor gelijke kansen

VOS/ABB, de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO stuurden in maart vorig jaar een gezamenlijke brief naar de Tweede Kamer om het belang van algemene acceptatieplicht te benadrukken.

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB had daarvoor in een commentaar op deze website laten weten dat het hoog tijd is dat algemene acceptatieplicht wordt ingevoerd om gelijke talenten daadwerkelijk gelijke kansen te geven.

Hoe denken VOS/ABB-leden over samenwerkingsscholen?

Leden van VOS/ABB kunnen een samenvatting downloaden van de drie discussiebijeenkomsten over de samenwerkingsscholen die afgelopen najaar werden gehouden.

VOS/ABB organiseerde de bijeenkomsten om onder de leden van de vereniging te peilen hoe zij denken over samenwerkingsscholen en/of -stichtingen, waarin openbaar en bijzonder onderwijs met elkaar samengaan.

Wetgeving samenwerkingsscholen

Aanleiding voor het organiseren van de bijeenkomsten was nieuwe wetgeving die het voor openbaar en bijzonder onderwijs makkelijker maakt om samen te gaan. Alle leden van VOS/ABB waren voor de discussiebijeenkomsten uitgenodigd.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u de samenvatting downloaden.

Nieuw boek over duale bestel gepresenteerd

Op het congres ‘100 Jaar Vrijheid van Onderwijs’ is het boek De houdbaarheid van het duale bestel gepresenteerd.

Het boek is uitgebracht vanwege het feit dat het 100 jaar geleden is dat in 1917 in grondwetsartikel 23 de gelijke overheidsbekostiging van openbaar en bijzonder onderwijs is vastgelegd. De redactie was in handen van Miek Laemers. Zij is bijzonder hoogleraar onderwijsrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Aan de publicatie werkten ook andere wetenschappers van de VU mee, alsmede bijzonder hoogleraar Pieter Huisman van de Erasmus Universiteit Rotterdam. De bijzondere leerstoel van Huisman wordt mede in stand gehouden door VOS/ABB.

Het congres waarop het boek werd gepresenteerd, was georganiseerd door VOS/ABB in samenwerking met de profielorganisatie Verus, VBS, LVGS en ISBO.

Sprekers waren wiskundeleraar René Kneyber die lid is van de Onderwijsraad, de Nijmeegse hoogleraar Ben Vermeulen die onder meer verbonden is aan de Raad van State, hoogleraar Maarten Simons van KU Leuven en trendwatcher Farid Tabarki. Het congres was vrijdag op landgoed Zonheuvel in Doorn.

Er is verslag van het congres gemaakt.

Het boek De houdbaarheid van het duale bestel kan worden besteld via Miek Laemers: m.t.a.b.laemers@vu.nl. Het kost 15 euro (ex. btw en ex. verzendkosten).

Trek de portemonnee voor Zeeuws-Vlaanderen!

De nieuwe regering moet de portemonnee trekken voor het breed gedragen plan van de Taskforce Zeeuws-Vlaanderen, zeggen VOS/ABB en de protestants-christelijke en rooms-katholieke profielorganisatie Verus tegen minister Arie Slob voor primair en voortgezet onderwijs. 

De Zeeuws-Vlaamse middelbare scholen stemmen in met de aanbeveling van de taskforce om van vier naar één schoolbestuur en van vier scholen naar drie scholen voor voortgezet onderwijs te gaan. Zij nemen daarmee samen de verantwoordelijkheid voor toekomstbestendig voortgezet onderwijs.

Openbaar onderwijs Zeeuws-Vlaanderen behouden

De aanbeveling tot fusie, zoals die in het rapport van de taskforce staat, botst echter met de grondwettelijke eis dat overal in Nederland, dus ook in Zeeuws-Vlaanderen, openbaar onderwijs moet zijn. In het rapport staat dat er één stichting voor algemeen bijzonder onderwijs moet komen. Daarmee zou het openbaar voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen verdwijnen.

VOS/ABB benadrukt dat een fusie tot één samenwerkingsbestuur van samenwerkingsscholen meer voor de hand ligt. Daarmee zou zowel het openbaar als bijzonder onderwijs voor Zeeuws-Vlaanderen behouden blijven. Op deze manier zou dus wel aan grondwetsartikel 23 voldaan worden en blijft het duale bestel bestaan.

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB heeft dit toegelicht op Omroep Zeeland.

Grote leerlingendaling

Scholen in Zeeuws-Vlaanderen hebben het al jaren zwaar, omdat het aantal leerlingen sterk afneemt. Veel kinderen gaan al op jonge leeftijd naar scholen in België. Het wordt steeds lastiger om met minder kinderen voldoende onderwijs te behouden.

Als er scholen voor voortgezet onderwijs dicht moeten, dreigt de situatie dat leerlingen van 12 tot 18 jaar over grote afstanden (tot 30 kilometer) moeten gaan reizen. Dat is extra bezwaarlijk, omdat Zeeuws-Vlaanderen relatief weinig openbaar vervoer heeft.

Net als op de Wadden

VOS/ABB en Verus roepen minister Slob op het onderwijs voor deze kinderen en de scholen in Zeeuws-Vlaanderen te redden door structureel toereikende financiële middelen vrij te maken. Zoals scholen op Waddeneilanden een aparte status hebben vanwege slechte bereikbaarheid van scholen en de lage leerlingdichtheid, zou ook Zeeuws-Vlaanderen apart behandeld moeten worden.

Steun startgroepen duurzaam

Veel ouders en kinderen uit Zeeuws-Vlaanderen kiezen voor België omdat het dichtbij is en omdat kinderopvang vanaf twee-en-een-half jaar daar vrijwel gratis is. Als ouders voor hun kinderen niet voor het Zeeuws-Vlaamse basisonderwijs kiezen, heeft dit ook negatief effect op het voortgezet onderwijs in het gebied.

Om deze ontwikkeling tegen te gaan is met succes geëxperimenteerd met startgroepen in Zeeuws-Vlaanderen. Kinderen zijn al jong welkom, tegen gereduceerd tarief. Het is daarom goed dat de Taskforce adviseert structureel extra middelen vrij te maken voor startgroepen. Den Haag zou dit advies moeten overnemen.

Lees het rapport

 

Gezamenlijke visie op religie en levensbeschouwing

Het kan zeer waardevol zijn als het openbaar en het bijzonder voortgezet onderwijs samen een visie vormen op religie en levensbeschouwing die aansluit op actuele ontwikkelingen in onze pluriforme samenleving. Dat stellen onder anderen de beleidsmedewerkers Eline Bakker en Marleen Lammers van VOS/ABB in het godsdienstpedagogisch tijdschrift Narthex.

Bakker en Lammers schreven samen met Gerdien Bertram-Troost, Taco Visser en Aart Jon Schimmel van de protestants-christelijke en rooms-katholieke profielorganisatie Verus een artikel voor Narthex. In hun artikel analyseren zij de resultaten van een online enquête onder schoolleiders van openbare en bijzondere scholen voor voortgezet onderwijs. De vragen gingen over de wijze waarop aandacht wordt besteed aan religie en levensbeschouwing en over ideeën over de doelen, inhouden, vorm en toekomst van dit vakgebied.

Religie en levensbeschouwing als apart vak?

Uit de enquête kwam onder meer naar voren dat de respondenten uit het openbaar onderwijs een sterke voorkeur hebben voor integratie van religie en levensbeschouwing in andere vakken. Respondenten uit het bijzonder onderwijs vinden juist dat aandacht voor religie en levensbeschouwing in een apart schoolvak past.

Verder bleek dat de respondenten van de openbare scholen unaniem tegen nationale eindtermen op het gebied van religie en levensbeschouwing zijn. In het bijzonder onderwijs zijn twee op de drie schoolleiders daarop tegen. Er zou vooral ruimte moeten zijn voor eigen inhoudelijke accenten.

Download artikel De toekomst van het vakgebied religie en levensbeschouwing.

Verus blijft tegen ‘openbare’ samenwerkingsschool

Het is jammer dat het CDA er niet in is geslaagd om de samenwerkingsschool onder openbaar bestuur tegen te houden. Dat zegt scheidend voorzitter Wim Kuiper van de christelijke profielorganisatie Verus in een interview in Trouw.

In juli stemde de Eerste Kamer in met de Wet samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Deze wet maakt fusiescholen mogelijk waarin zowel openbaar als bijzonder onderwijs wordt gegeven en geeft gelijke rechten aan het bijzonder en openbaar onderwijs om zo’n school te besturen.

Aan de nieuwe wet ging een lang traject met veel discussie vooraf. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel eind vorig jaar al aan. VOS/ABB deed in juli nog een oproep aan de Eerste Kamer om ook akkoord te gaan, omdat – met name in krimpgebieden – veel samenwerkingstrajecten lopen waarbij verbinding wordt gezocht tussen het openbaar en bijzonder onderwijs. Dit is vaak de enige manier om goede onderwijsvoorzieningen voor elk kind te behouden. De oproep van VOS/ABB had dus resultaat.

Het bezwaar vanuit christelijke hoek was dat de wet zou indruisen tegen de Grondwet. Die visie werd gedeeld door de Raad van State, maar dat was voor de Tweede en Eerste Kamer geen reden om de wet weg te stemmen. Kuiper betreurt dat, en verwijst daarbij naar het CDA dat deze wet ‘jammer genoeg niet heeft kunnen tegenhouden’.

Algemene acceptatieplicht

Kuiper is positief over het feit dat er nog steeds geen algemene acceptatieplicht in Nederland is. Daarbij verwijst hij ook naar het CDA, de partij waarvoor hij eerder wethouder was in Maastricht. ‘De afgelopen jaren heeft het CDA mede kunnen voorkomen dat bijzondere scholen een acceptatieplicht kregen opgelegd, waarbij ze iedere leerling moeten toelaten’, aldus Kuiper.

VOS/ABB vindt het niet meer van deze tijd dat het bijzonder onderwijs met de Grondwet in de hand bepaalde leerlingen kan weigeren als hun visie op het leven of die van hun ouders niet zou passen bij de godsdienstige uitgangspunten van de school. Daarom drong VOS/ABB er samen met de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO er in februari van dit jaar in een gezamenlijke brief nogmaals op aan om wetsvoorstel voor algemene acceptatieplicht in behandeling te nemen. Het PvdA-voorstel is al in 2005 ingediend en sindsdien is het een aantal keren aan de orde geweest, maar zonder resultaat.

In april verklaarde de Tweede Kamer het wetsvoorstel echter controversieel. Dit betekende dat het niet meer in de demissionaire periode van het kabinet-Rutte II kon worden behandeld. Het is de vraag wat er met het wetsvoorstel gaat gebeuren nu het ernaar uitziet dat het CDA en de ChristenUnie samen met VVD en D66 een volgend kabinet gaan vormen.

Resultaten en kernwaarden

In het interview in Trouw zegt Kuiper ook dat bijzondere scholen gemiddeld net iets betere resultaten laten zien dan openbare scholen. Uit de recente publicatie De staat van het openbaar onderwijs van VOS/ABB, VOO en platform CBOO blijkt dat Kuiper op dit punt niet helemaal gelijk heeft. Als het gaat om het welbevinden van leerlingen, blijken juist openbare scholen het net iets beter te doen.

Hij stelt ook dat ‘bijzondere scholen voor katholieken, moslims, protestanten, joden of antroposofen’ recht doen aan minderheden in de samenleving. ‘Zij mogen er zijn’, aldus Kuiper. VOS/ABB benadrukt in dit kader dat juist in het openbaar onderwijs leerlingen en personeelsleden mogen zijn wie zij zijn, op basis van de kernwaarden van het openbaar onderwijs waarin diversiteit, wederzijds respect en gelijkwaardige aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing centraal staan.

Lees meer…

Katholieke en protestantse scholen verliezen terrein

In het voortgezet onderwijs verliezen katholieke en protestants-christelijke scholen terrein. In het primair onderwijs is de verhouding stabiel. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Bijna drie op de tien leerlingen gaan naar openbare scholen. Dat is al decennia zo in het primair onderwijs. Inmiddels is dat in het voortgezet onderwijs ook zo. Sinds de jaren 80 is wat dit betreft een stijgende lijn te zien.

Katholieke en protestants-christelijke scholen voor voortgezet onderwijs verliezen niet alleen terrein aan openbare scholen, maar ook aan andere bijzondere scholen, zoals islamitische, reformatorische en joodse scholen.

Lees meer…

Schoolvoorbeelden: 100 jaar onderwijsdiversiteit

Naar aanleiding van het feit dat het 100 jaar geleden is dat openbaar en bijzonder onderwijs financieel gelijk werden gesteld, is het boek Schoolvoorbeelden: 100 jaar onderwijsdiversiteit in 10 portretten verschenen.

De auteurs Bea Ros en Peter Zunneberg interviewden voor hun boek tien Nederlanders over hun tijd op de basisschool. ‘Hun verhalen verbeelden honderd jaar onderwijs in vele soorten en smaken’, meldt Ten Brink Uitgevers.

Daarnaast komen in het boek politici en onderwijsmensen aan het woord over de vraag in hoeverre artikel 23 van de Grondwet nog bij de tijd is.

Het boek kost 22,50 euro. U kunt het bestellen bij Ten Brink Uitgevers.

Tentoonstelling in Dordrecht

In samenwerking met onder anderen de auteurs van dit boek hebben Het Hof van Nederland en het Nederlands Onderwijsmuseum in Dordrecht de tentoonstelling Vrijheid blijheid? samengesteld. De expositie is tot eind maart 2018 te zien.

Symposium ‘De staat van het openbaar onderwijs’

VOS/ABB, de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO organiseren een landelijk symposium naar aanleiding van 100 jaar onderwijspacificatie. Op dit congres op woensdag 13 september in De Observant in Amersfoort wordt de gezamenlijke publicatie De staat van het openbaar onderwijs gepubliceerd.

Het is 100 jaar geleden dat er een politiek staakt-het-vuren werd gesloten over de gelijke bekostiging van het bijzonder onderwijs. Dat werd in 1917 vastgelegd in artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs. Hiermee kwam een formeel einde aan de jarenlange schoolstrijd in Nederland.

Onderzoek

De drie landelijke organisaties in het openbaar onderwijs grijpen deze gelegenheid aan om een gezamenlijk symposium te organiseren over de staat van het openbaar onderwijs.

Bij het symposium hoort de gezamenlijke uitgave De staat van het openbaar onderwijs. Daarin zal worden ingegaan op het openbaar onderwijs in het verleden, het heden en de toekomst. Auteurs die een bijdrage leveren aan deze uitgave, zullen diverse workshops verzorgen.

Meer informatie en aanmelden.

Fusietoets, toekomstbestendig aanbod, samenwerking

Mr. Ronald Bloemers van VOS/ABB heeft drie notities geschreven over recente ontwikkelingen die het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs raken.

De notities gaan over respectievelijk de versoepeling van de fusietoets, de Wet toekomstbestendig onderwijsaanbod en de vereenvoudiging van de vorming van samenwerkingsscholen.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u de notities downloaden:

Informatie: Onderwijsjuristen, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, onderwijsjuristen@vosabb.nl

 

Positief advies over wetsvoorstel samenwerkingsschool

VOS/ABB heeft de Eerste Kamer positief geadviseerd over de Wet samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Op dinsdag 11 juli debatteert de Eerste Kamer over deze voorgestelde wet.

VOS/ABB is als belangenbehartiger voor het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs nadrukkelijk betrokken bij veel samenwerkingstrajecten, waarbij verbinding wordt gezocht tussen het openbaar en bijzonder onderwijs.

Er worden op die manier onderwijsvoorzieningen gecreëerd waar iedereen terechtkan: van en voor iedereen en met en door de directe belanghebbenden. ‘Dit wetsvoorstel bevordert dat en geeft het de wettelijke regeling die het verdient!’, zo staat in een brief van VOS/ABB aan de Eerste Kamer.

Lees de brief.

Samenwerkingsscholen: Onderwijsraad leeft in verleden

Het negatieve advies van de Onderwijsraad over de instandhouding van samenwerkingsscholen door stichtingen voor openbaar onderwijs is gebaseerd op achterhaalde omstandigheden van vijftien jaar geleden. Daarom neemt de regering het niet over, meldt staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

De Onderwijsraad stelde zich op het standpunt dat stichtingen voor openbaar onderwijs geen samenwerkingsscholen in stand kunnen houden, omdat dat buiten de constitutionele kaders zou zijn. Dekker meldt de Eerste Kamer in een nadere memorie van toelichting over de vereenvoudiging van de vorming van samenwerkingsscholen, dat de argumentatie van de Onderwijsraad is achterhaald.

Er hebben zich volgens hem ontwikkelingen voorgedaan die de verschillen tussen openbaar en bijzonder onderwijs hebben verkleind. Hij noemt als voorbeelden dat het meeste openbaar onderwijs tegenwoordig bestuurlijk is verzelfstandigd en dat de verschillen tussen ambtenaren (openbaar onderwijs) en werknemers (bijzonder onderwijs) aanzienlijk zijn verkleind.

De staatssecretaris stelt dat hij de overeenkomsten en mogelijkheden wil benadrukken. ‘De kern van het duale systeem is immers dat aan zowel openbaar als bijzonder onderwijs zo goed mogelijk recht wordt gedaan. De regering is van oordeel dat door haar gekozen vormgeving van de samenwerkingsschool op schoolniveau (in plaats van op bestuursniveau) ertoe leidt dat het ook mogelijk is dat een samenwerkingsschool door een stichting voor openbaar onderwijs in stand wordt gehouden.’

De uitleg van de staatssecretaris volgt op vragen van de ChristenUnie.

Lees meer…

Conferentie 100 jaar onderwijspacificatie

Op 17 november houdt VOS/ABB in Doorn samen met de profielorganisaties ISBO, LVGS, VBS, Verus en VGS een landelijke conferentie over 100 jaar onderwijspacificatie.

De (financiële) gelijkstelling van het openbaar en bijzonder onderwijs die in 1917 tot stand kwam heeft ertoe geleid dat er in Nederland een diversiteit aan scholen is ontstaan. Met de andere profielorganisaties willen we in beeld brengen wat dit 100-jarig jubileum voor het verleden, heden en de toekomst betekent. Dit doen wij met een gezamenlijk congres.

Wat kunt u verwachten?

Een van de sprekers is Ben Vermeulen, hoogleraar, lid van de Raad van State en specialist in het Nederlandse en internationale onderwijsrecht. Hij zal ingaan op de huidige maatschappelijke situatie in relatie tot het duale onderwijsbestel en een aantal recente ontwikkelingen daarin.

Maarten Simons, hoofddocent Educatie en samenleving aan de Katholieke Universiteit van Leuven, zal vanuit onderwijskundig perspectief over de vrijheid van onderwijs spreken. Henriëtte Maassen van den Brink, onder andere hoogleraar Evidence based education aan de Universiteit Maastricht en voorzitter van de Onderwijsraad, zal ingaan op de toekomst van het Nederlandse onderwijs in relatie tot artikel 23 van de Grondwet.

U hoeft niet alleen te luisteren: u gaat ook met elkaar in gesprek over de toekomst van het onderwijs en uw droomschool. Trendwatcher Farid Tabarki denkt daarbij met u mee.

U bent van harte welkom! Blokkeert u vrijdag 17 november alvast in uw agenda? Het congres zal plaatsvinden op Landgoed Zonheuvel in Doorn. Na de zomervakantie kunt u zich voor het congres aanmelden.

Deelname is gratis. Let op: als u zich aanmeldt en uiteindelijk zonder dat te melden niet komt, zal 50 euro in rekening worden gebracht.

Let op: op woensdag 13 september houdt VOS/ABB in samenwerking met de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO een ander landelijk congres over de onderwijspacificatie. Tijdens dit congres in Amersfoort zullen de uitkomsten worden gepresenteerd van een onderzoek naar de positie van het openbaar onderwijs, waarin de kernwaarden van het openbaar onderwijs uitgangspunt zijn.

Lees meer…

‘Bijzonder onderwijs moet niet al te bijzonder worden’

‘Bijzonder onderwijs is goed, maar het moet niet al te bijzonder worden’. Dat heeft rechtsgeleerde en CDA-politicus Ernst Hirsch Ballin gezegd op het congres van de PO-Raad in Nijkerk. Hirsch Ballin deed zijn uitspraak in het licht van 100 jaar onderwijspacificatie en artikel 23 van de Grondwet over de gelijke overheidsbekostiging van openbaar en bijzonder onderwijs.

Hij bedoelde ermee dat we er in Nederland voor moeten oppassen dat er in het bijzonder onderwijs stromingen opkomen die onvoldoende oog hebben voor gedeeld burgerschap. Hij noemde als voorbeeld bepaalde islamitische scholen.

‘De externe pluriformiteit’ van het bijzonder onderwijs moet volgens Hirsch Ballin altijd dienstbaar blijven aan ‘de interne cohesie van een samenleving met gedeeld burgerschap’.  Hij voegde eraan toe dat de vrijheid van godsdienst niet los mag worden gezien van andere fundamentele rechten en vrijheden.

Hij riep er in zijn speech tijdens het congres van de PO-Raad toe op om burgerschapsonderwijs te betrekken in de kwaliteitseisen die de overheid aan scholen stelt.

‘Raad van State te strikt over samenwerkingsschool’

De Raad van State hanteert de grondwettelijke bepalingen rond de opheffingsnormen zo strikt, dat het vrijwel onmogelijk is een samenwerkingsschool tot stand te brengen. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW kiest daarom voor een ruimere interpretatie, meldt hij in een memorie van antwoord.

De wetgever heeft het mogelijk gemaakt dat een samenwerkingsschool van openbaar en bijzonder onderwijs kan worden gevormd. Voorwaarde is wel dat een bestuur kan aantonen dat de terugloop van het aantal leerlingen dusdanig is dat een school zou moeten sluiten. Het uitgangspunt is dat de samenwerkingsschool een uitzondering zou moeten blijven.

Samenwerkingsschool = uitzondering

De Raad van State koos in een advies voor de vereenvoudiging van de vorming van samenwerkingsscholen voor een termijn van zes jaar waarop de prognose van het aantal leerlingen betrekking moet hebben. De gedachte hierachter is dat hiermee kan worden voorkomen dat een samenwerkingsschool te vroeg van start kan gaan.

Staatssecretaris Dekker vindt dit een te strikte interpretatie, zo meldt hij in de memorie van antwoord, en kiest daarom voor een variant die meer ruimte biedt. ‘Schoolbesturen moeten nog steeds aantonen dat sprake is van geleidelijke terugloop van leerlingaantallen (…). Dat gebeurt echter niet aan de hand van een leerlingprognose over zes jaar, maar door een gerealiseerd aantal leerlingen één of twee schooljaren voorafgaand aan de beoogde fusiedatum.’

Wet moet wel functioneel zijn!

Hij verdedigt zijn keuze door op te merken dat de wet niet is bedoeld om er in de praktijk niets mee te kunnen. ‘Het wetsvoorstel beoogt de totstandkoming van de samenwerkingsschool te versoepelen zodanig dat de samenwerkingsschool uiteraard wel een uitzonderingsvariant (…) zal blijven, maar ook weer niet zo’n uitzondering dat het geen optie is voor scholen waarvoor de samenwerkingsschool de continuïteit van het openbaar dan wel het bijzonder onderwijs in een regio kan waarborgen.’

Lees meer…

CDA na ophef Pasen: kies voor openbare school!

‘Geen ouder is verplicht om te kiezen voor een bijzondere school’, zeggen de CDA-Kamerleden Michel Rog en Martijn van Helvert in het Katholiek Nieuwsblad. Aanleiding voor hun uitspraak is de ophef over christelijke basisscholen in Den Haag die de paasviering zouden afzwakken om islamitische leerlingen en hun ouders niet te ontrieven.

‘Niemand kan ons geloof, onze tradities of onze waarden kapot maken’, aldus de CDA’ers in een opiniestuk in de roomse krant. ‘Het past bij onze christelijke overtuiging om rekening te houden met de gevoelens van andersdenkenden. Maar dat is iets anders dan onze tradities en religieuze symbolen af te breken (…) opdat moslims zich niet aangevallen zouden voelen.’

Rog en Van Helvert benadrukken dat geen ouder verplicht is om te kiezen voor een bijzondere school. Ze geven islamitische ouders, als die moeite hebben met het christelijke karakter van de school, impliciet het advies te kiezen voor openbaar onderwijs: ‘(…) zeker in de stad Den Haag is er een ruime keuze uit scholen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden én een keur aan openbare scholen.’

Lees meer…

Toezicht binnen duale onderwijsbestel

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB en voorzitter Wim Kuiper van de christelijke profielorganisatie Verus hebben vrijdag, op de Dag van het Toezicht in Nieuwegein, twee keer een gezamenlijke workshop gegeven over het toezicht op het openbaar en bijzonder onderwijs binnen het duale bestel.

De Dag van het Toezicht was georganiseerd door de Vereniging van Toezichthouders in Onderwijsinstellingen (VTOI) en stond in het teken van de veranderende samenleving en de maatschappelijke waarde van het onderwijs en de kinderopvang.

School als waardegemeenschap

De veranderingen vragen om een andere benadering van het intern toezicht, zoals door professor en wetenschappelijk directeur Hans Boutellier van het Verwey-Jonker Instituut is verwoord in de notitie Beter toezien. Het gaat er volgens hem om dat interne toezichthouders de school als waardegemeenschap zien.

In het decembernummer van VTOI Nieuws heeft Teegelbeckers er in dit kader op gewezen dat de openbare identiteit ook in het toezichtkader thuishoort. ‘Ik noem dat expliciet openbaar onderwijs. De openbare identiteit op basis van de kernwaarden die VOS/ABB met de leden heeft vastgelegd is geen papieren werkelijkheid, maar moet merkbaar, zichtbaar en voelbaar zijn!’, aldus Teegelbeckers.

Presentatie downloaden

In de workshops die hij met Kuiper verzorgde, ging hij hier nader op in. U kunt de presentatie downloaden die tijdens de workshops is gebruikt.

In het februarinummer van ons magazine Naar School! staat een interview met professor Hans Boutellier over toezicht op de school als waardegemeenschap.

Algemene acceptatieplicht controversieel verklaard

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel voor algemene acceptatieplicht controversieel verklaard. Dit betekent dat het niet meer in de demissionaire periode van het huidige kabinet zal worden behandeld.

VOS/ABB, de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO hebben er voor de Tweede Kamerverkiezingen in een gezamenlijke brief op aangedrongen om nu eindelijk het wetsvoorstel voor algemene acceptatieplicht in behandeling te nemen. Het PvdA-voorstel is al in 2005 ingediend en sindsdien is het een aantal keren aan de orde geweest, maar zonder resultaat.

VOS/ABB, VOO en CBOO vinden het niet meer van deze tijd dat scholen leerlingen kunnen weigeren, omdat dit getuigt van de hokjesgeest uit het verzuilde Nederland in de voorbije 20e eeuw. Bijzondere scholen, zoals protestants-christelijke, rooms-katholieke en islamitische, kunnen echter op basis van de wet nog steeds de deur dichthouden voor leerlingen als hun levenswijze niet bij de religieuze uitgangspunten van de school zou passen.

Openbare scholen laten in principe alle leerlingen toe, ongeacht hun levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele voorkeur. Dit geldt ook voor personeelsleden.

Ga voor informatie naar de kernwaarden van het openbaar onderwijs.

Brief over algemene acceptatieplicht naar Tweede Kamer

VOS/ABB, de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO pleiten voor algemene acceptatieplicht in het primair en voortgezet onderwijs. In een brief aan de Tweede Kamer wordt de Regeling toelatingsrecht bijzonder onderwijs in herinnering geroepen, met het verzoek om deze regeling (eindelijk) in behandeling te nemen. 

De regeling is in 2005 door toenmalig PvdA-Tweede Kamerlid Mariëtte Hamer ingediend. Na advisering door de Raad van State in 2006 en een aantal wijzigingsvoorstellen in datzelfde jaar bleef het vier jaar stil. In 2010 is de regeling wederom aan bod gekomen in de Tweede Kamer en ook in 2014, waarna de Onderwijsraad er een advies over heeft uitgebracht. Sindsdien is het wederom stil.

De strekking van de voorgestelde regeling – algemene acceptatieplicht in het primair en voortgezet onderwijs – is echter nog steeds buitengewoon actueel. In dit kader wordt er in de brief gewezen op het honderdjarig bestaan van artikel 23 van de Grondwet over de gelijke bekostiging van openbaar en bijzonder onderwijs. Dit grondwetsartikel laat het bijzonder onderwijs toe om leerlingen uit te sluiten als die op grond van godsdienstige uitgangspunten niet bij de school zouden passen.

‘Algemene acceptatieplicht in het funderend onderwijs is een belangrijke kwestie die gezien de maatschappelijke noodzaak van integratie niet meer op de lange baan mag worden geschoven’, zo staat in de brief van VOS/ABB, VOO en CBOO.

Gelijke kansen

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB liet afgelopen december in een commentaar op deze website al weten dat het hoog tijd is dat in het gehele funderend onderwijs algemene toegankelijkheid moet worden ingevoerd om gelijke talenten daadwerkelijk gelijke kansen te geven.

Lees meer…

 

Levenskunst in school van de toekomst

In de school van de toekomst wordt het vak ‘levenskunst’ gegeven. Hierin zal de nadruk liggen op de diversiteit aan opvattingen die er in de samenleving zijn. Docent en onderzoeker Erik Renkema van Hogeschool Windesheim sprak hier dinsdag over tijdens een expertmeeting over het toekomstconcept School!. Deze bijeenkomst bij VOS/ABB in Woerden stond in het teken van de School!Week van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs.

Het concept School! is ontwikkeld door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs. Het voorziet in onderwijs dat het duale bestel op basis van grondwetsartikel 23 achter zich heeft gelaten en aldus boven de denominaties zal zijn uitgestegen.

Er zullen in de toekomst in Nederland geen openbare, christelijke, islamitische of wat voor scholen dan ook zijn, maar ‘scholen’ die goed onderwijs verzorgen voor álle kinderen. Het concept School! gaat ervan uit dat het primair en voortgezet onderwijs op basis van diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht zullen hebben voor onder andere godsdienst en levensbeschouwing.

Levenskunst voor identiteitsvorming

Erik Renkema spreekt in dit kader over het ‘School!Vak levenskunst’. Hierin zou wat hem betreft de nadruk moeten liggen op de diversiteit aan opvattingen die er in de samenleving zijn. Hij beschouwt het concept School! als het voorbeeld van onderwijs dat uitgaat van democratie en pluralisme.

Het vak ‘levenskunst’ zou volgens Renkema oriënterend vormingsonderwijs moeten zijn, dat in dienst staat van de identiteitsvorming van leerlingen, zodat die zichzelf en anderen leert kennen en begrijpen. Het vak zou diverse vormingsgebieden kunnen samenbrengen. Daarbij kunnen verhalen, symbolen en rituelen hun rol spelen.

‘Levenskunst’ is nadrukkelijk een schoolvak voor álle kinderen. Het liefst ziet Renkema hierin vakleerkrachten opereren die de ‘kunst van het vragen stellen’ goed beheersen. Hij pleitte tijdens de bijeenkomst in Woerden voor constructief overleg tussen het openbaar en bijzonder onderwijs over de beginselen van het vak ‘levenskunst’.

Monistisch bestel

Tijdens expertmeeting sprak ook emeritus hoogleraar Siebren Miedema van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Als godsdienstpedagoog lanceerde hij het ‘monistische bestel’ in plaats van het huidige duale bestel van openbaar en bijzonder onderwijs. In het monistische bestel zijn alle scholen bijzonder in de zin van pedagogische vorming op het gebied van levensbeschouwing. De school ziet hij als ‘embryo’ van de samenleving.

Privéscholen moeten worden voorkomen, stelt Miedema. Alle scholen worden door de overheid bekostigd, waarbij zij aan ‘reële overheidsdoelen’ voldoen. Dit betekent volgens Miedema echter geenszins dat er sprake zal zijn van staatsonderwijs. Er is evenmin invloed van welke godsdienstige instelling dan ook. Miedema ziet in de toekomst een school voor zich met levensbeschouwelijke vorming voor álle kinderen.

De emeritus hoogleraar is geen voorstander van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) zoals de zogenoemde zendende instanties dat nu buiten de pedagogische verantwoordelijkheid van de school in het openbaar onderwijs verzorgen.

Verbinding met g/hvo

Docent en trainer Tamar Kopmels die ook auteur is van Verhalen vertellen en vragen stellen, sprak over lessen ‘leren leven’ die een verbinding tot stand brengen tussen de actief pluriforme opdracht van het openbaar onderwijs en g/hvo. Hierin gaat het over kennisoverdracht, brede vorming en de ontwikkeling van de eigen levensbeschouwing via ontmoeting.

Acceptatieplicht

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB concludeert dat de expertmeeting waardevolle discussies opleverde over de school van de toekomst. Alle aanwezigen waren het erover eens dat er nog een lange weg te gaan is naar het concept School!.

De invoering van algemene acceptatieplicht wordt gezien als een eerste stap, omdat het niet meer van deze tijd is dat het bijzonder onderwijs met de grondwet in de hand de mogelijkheid heeft om leerlingen te weigeren. ‘Wij zullen stevig op inzetten, in onze politieke lobby en in het maatschappelijke debat over goed onderwijs’, aldus Teegelbeckers.

‘Veel bijzondere scholen zijn in feite openbaar’

‘Bijzondere scholen zijn in naam nog katholiek of protestant, maar hebben vaak een openbaar karakter’, zegt voorzitter Boris van der Ham van het Humanistisch Verbond.

De Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) sprak met Van der Ham naar aanleiding van oprichting van De Amsterdamse Mavo, de eerste humanistische school in Nederland. Het humanisme is sinds 2014 erkend als stroming binnen het duale bestel, wat het mogelijk maakt om een school op humanistische grondslag te stichten.

Openbaar karakter

De humanistische school valt onder het bijzonder onderwijs, is algemeen toegankelijk en profileert zich als ‘burgerschapsschool’. In dit kader merkt Van der Ham op dat het bijzonder onderwijs pluriformer is dan gedacht. De verschillen met het openbaar onderwijs zijn volgens hem in de loop der jaren kleiner geworden. ‘Bijzondere scholen zijn in naam nog katholiek of protestant, maar hebben vaak een openbaar karakter’, aldus het voormalig D66-Tweede Kamerlid.

Toch vindt Van der Ham de discussie over artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs nog steeds heel actueel. ‘Want er zijn nog steeds bijzondere scholen waar direct of indirect selectie plaatsvindt en erger nog, we kennen voorbeelden van reformatorisch of islamitisch onderwijs waar vormen van uitsluiting voorkomen en waar interpretaties worden gegeven die onze kinderen beslist niet opleiden tot zelfstandige en breed geïnformeerde burgers. Daar moeten we geen genoegen mee nemen.’

Lees meer…

Magazine Naar School! van VOS/ABB besteedde in het februarinummer aandacht aan De Amsterdamse Mavo. Lees het artikel Nieuw: humanistisch voortgezet onderwijs.