Segregatie in basisonderwijs neemt toe

De segregatie in het basisonderwijs neemt toe doordat met name hoogopgeleide ouders steeds vaker kiezen voor scholen met vernieuwende leerconcepten.

Dat blijkt uit onderzoek en ook de Inspectie voor het Onderwijs signaleert het. ‘Leerlingen gaan steeds meer in hun eigen bubbel naar school. Ze zitten in de klas bij gelijkgestemden en komen anderen niet meer tegen’, zei Inge de Wolf namens de inspectie in het televisieprogramma Nieuwsuur van dinsdagavond.

Hoogopgeleide ouders kiezen voor scholen met onderwijsconcepten als Montessori, Vrijeschool of Jenaplan, omdat daar meer aandacht zou zijn voor creativiteit en persoonlijke ontwikkeling. Het effect is een tweedeling tussen hoogopgeleid en laagopgeleid en impliciet ook tussen rijk en arm en wit en zwart.

In de reportage werd het voorbeeld gegeven van de Vrijeschool Rotterdam-West, die in een gemengde wijk met veel culturen staat, terwijl de leerlingen overwegend wit zijn.

‘Actief beleid nodig om segregatie tegen te gaan’

Onderzoeker Guido Walraven ziet meer van dit soort scholen. Hij zegt in Nieuwsuur dat er actief beleid nodig is om deze segregatie tegen te gaan. ‘Scholen moeten samenwerken en proberen leerlingen te mengen. Want het wordt steeds erger, ook door de woonsegregatie, doordat de huizenprijzen stijgen.’

SP-Tweede Kamerlid Peter Kwint reageerde daar meteen op via Twitter: ‘Iedereen in het hokje van zijn eigen clubje. Funest voor de maatschappelijke samenhang. En de overheid doet helemaal niks.’ In de discussie die daarna op Twitter ontstond, noemt hij als mogelijke oplossingen: acceptatieplicht, dubbele wachtlijsten en maximering van de ouderbijdrage.

‘Geen hokjesschool, maar School!’

Intussen lijken de plannen voor modernisering van artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs) het probleem alleen maar te versterken, doordat straks iedereen een eigen school met eigen toelatingseisen kan inrichten. VOS/ABB-directeur Hans Teegelbeckers schreef in december al het alarmerende commentaar ‘Bij hokjesscholen is niemand gebaat’.

VOS/ABB pleit al jaren voor het concept School! Dat is een school zonder denominatie, waar elk kind welkom is en gelijke kansen krijgt: ‘Niet apart, maar samen’.

 

 

 

 

Onderwijsraad ziet ‘doorgeschoten differentiatie’

De Onderwijsraad signaleert een ‘doorgeschoten differentiatie’ in het huidige onderwijssstelsel en pleit daarom voor meer verbinding tussen schoolsoorten. Dit staat in het advies Stand van educatief Nederland 2019.

De raad vindt dat er een fundamentele bezinning nodig is op de organisatie van het onderwijsstelsel, met als doel het op onderdelen aan te passen. In het advies worden drie knelpunten aangewezen, die volgens de Onderwijsraad samenhangen met de differentiatie van het onderwijsstelsel:

  • Tendens van sociale segmentering.
  • Druk op toegankelijkheid van en doorstroom binnen het onderwijs.
  • Behoefte aan permanente scholing en vorming buiten onderwijsvoorzieningen.

Vertrekpunten Onderwijsraad

Op weg naar oplossingen, heeft de raad vijf ‘vertrekpunten’ of adviezen geformuleerd, die een bijdrage moeten leveren aan een stelseldiscussie ‘die de afgelopen jaren te weinig is gevoerd’:

  • Verminder differentiatie waar nuttig en mogelijk.
  • Verbind schoolsoorten en opleidingen met elkaar.
  • Stimuleer beroepsgericht onderwijs op havo en vwo.
  • Verminder en verbeter selectie.
  • Geef permanente educatie een structurele plek.

De publicatie Doorgeschoten differentiatie in het onderwijsstelsel. Stand van educatief Nederland 2019 is te downloaden als pdf of als e-book.

 

 

Onderwijsraad luidt noodklok over segregatie

De differentiatie in het Nederlandse onderwijsstelsel is doorgeschoten. Daardoor neemt de segregatie toe: leerlingen met verschillende sociale achtergronden ontmoeten elkaar steeds minder. De Onderwijsraad is daar zeer bezorgd over, zo blijkt uit de Stand van educatief Nederland 2018.

De raad vindt dat er ‘een fundamentele bezinning’ nodig is op de organisatie van het onderwijsstelsel. Niet alleen omdat jongeren uit verschillende sociale groepen elkaar niet meer vanzelfsprekend tegenkomen in het onderwijs, maar ook omdat plaatsing in het voortgezet onderwijs steeds bepalender wordt voor het eindniveau van jongeren. Bovendien heeft permanente educatie geen formele plek in het onderwijsstelsel.

Omgaan met verschillen

De school is volgens de Onderwijsraad ‘bij uitstek de plaats waar jongeren moeten leren omgaan met verschillen, door te oefenen in het omgaan met conflicten en het respect bijbrengen voor andersdenkenden’. Doordat de differentiatie van het stelsel is doorgeschoten, komt hier nog maar weinig van terecht.

De sterke differentiatie is ook gaan knellen, zo stelt de raad, ‘omdat de scheidingen tussen schoolsoorten en leerwegen strikter zijn geworden en het aantal brede brugklassen is afgenomen’. Daardoor bepaalt de plaatsing van leerlingen in het voortgezet onderwijs steeds meer het verdere verloop van hun schoolloopbaan. Dat is bijvoorbeeld nadelig voor laatbloeiers, die hierdoor minder kansen krijgen.

De Onderwijsraad komt met de volgende suggesties om het stelsel aan te passen:

  • Verminder differentiatie waar nuttig en mogelijk
  • Verbind schoolsoorten en opleidingen
  • Stimuleer beroepsgericht onderwijs op havo en vwo
  • Verminder en verbeter selectie
  • Geef permanente educatie een structurele plek in het onderwijsstelsel

Lees meer…

Leraren willen ondersteuning bij differentiatie

Leraren in het voortgezet onderwijs willen ruimte om te experimenteren met differentiatie en verwachten hierbij ondersteuning van de schoolleiding. Dat blijkt onderzoek van de Leidse promovenda Saskia Stollman.

Haar onderzoek laat zien dat veel docenten in de dagelijkse lespraktijk elk op hun eigen manier bezig zijn met differentiatie. Dit betekent dat de initiatieven die er zijn om docenten te ondersteunen moeten worden afgestemd op de verschillen tussen leraren.

De conclusie is dat voor de ontwikkeling van docenten een gedifferentieerd aanbod van ondersteuning nodig is. ‘Daarnaast is het belangrijk dat docenten ruimte krijgen om te experimenteren met differentiatie. Hiervoor moeten zij wel voldoende steun krijgen van uit de school(leiding)’, zo staat op de website van de Universiteit Leiden.

Lees meer…