Actievoerders voor Zwarte Piet vallen basisschool binnen

Een openbare basisschool in Utrecht is donderdag binnengevallen door een actiegroep voor het behoud van Zwarte Piet. Dat melden diverse media.

Er kwamen donderdagmiddag ongeveer tien actievoerders verkleed als Zwarte Piet het plein van basisschool De Cirkel op. Ze gingen ook lokalen binnen. Dat gebeurde vlak voordat de school uitging. De actievoerders deelden pepernoten en stickers uit.

Ze verlieten de school zonder dat er geweld aan te pas hoefde te komen. Wel zouden zij discriminerende opmerkingen hebben gemaakt.

Directeur Jochem Grimmelikhuizen vertelt op Radio 1 dat de actievoerders hem overdonderden. De school heeft de actie bij de politie gemeld.

‘Vrienden’ in plaats van Zwarte Piet

In een brief die de directeur aan de ouders heeft gestuurd naar aanleiding van het incident, staat dat de school geen plek is voor demonstraties voor welk doel dan ook. ‘Deze actie staat haaks op hoe wij kinderen willen bijbrengen hoe je met elkaar omgaat en conflicten oplost’, aldus Grimmelikhuizen.

Het bestuur van SPO Utrecht, waar obs de Cirkel onder valt, beschouwt Zwarte Piet als een figuur met racistische kenmerken. Daarom neemt Sinterklaas geen Zwarte Pieten meer mee naar de Utrechtse openbare scholen, maar laat hij zich begeleiden door ‘vrienden’ aan wie tegenstanders van de traditionele Zwarte Piet geen aanstoot kunnen nemen.

Beluister het gesprek met de directeur op Radio 1

Minister doet niets tegen ‘stigmatiserende lesmethoden’

Minister Arie Slob voor primair en voortgezet onderwijs is het ermee eens dat lesmethoden voor het basisonderwijs die als stigmatiserend kunnen worden ervaren niet wenselijk zijn, maar niet hij maar de scholen moeten uitgeverijen hierop aanspreken.

Slob reageert op vragen van GroenLinks over een leesmethode die Chinezen belachelijk zou maken. In die methode staat bij uitleg over de ng-klank de zin ‘Shing, shang, shong speelt ping-pong in Hong Kong’. Vervolgens wordt als ezelsbruggetje voor het onthouden van ng-klank voorgesteld om met beide wijsvingers spleetogen te maken, daarmee refererend aan de vorm van de ogen van Chinezen. De lokale Amsterdamse krant Het Parool schreef erover.

Slob is het ermee eens dat als stigmatiserend kan worden aangemerkt, ‘omdat met dit gebaar een bevolkingsgroep wordt gelijkgesteld aan een stereotiep uiterlijk kenmerk’. Ook beaamt hij dat door dergelijke stereotype beschrijvingen vooroordelen en stereotypen kunnen ontstaan bij jonge kinderen.

Maar hij is niet van plan om in te grijpen, ‘aangezien de verantwoordelijkheid voor de inrichting van het onderwijsproces en de keuze van lesmaterialen is belegd bij het bevoegd gezag van scholen’. Het is volgens hem niet aan de overheid om de kwaliteit en de inhoud van lesmateriaal te beoordelen.

Lees meer…

Hoger beroep in zaak rond gemiste klassenfoto

De Haagse Scholen voor openbaar primair onderwijs in Den Haag gaat in beroep tegen de uitspraak in de zaak over een gemiste klassenfoto. De stichting werd in juli veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 500 euro vanwege indirect onderscheid op basis van geloofsovertuiging (discriminatie).

De Haagse Scholen werden veroordeeld tot het betalen van de schadevergoeding, omdat twee leerlingen van de openbare Maria Montessorischool in Den Haag niet op de klassenfoto konden vanwege het islamitische Offerfeest. De fotosessie was op de dag van dat feest gepland.

De moeder van de kinderen spande een rechtszaak aan, omdat zij het discriminerend vond dat de school de fotograaf juist op een islamitische feestdag liet komen, waardoor haar kinderen niet op de foto konden. Ze eiste een schadevergoeding van 10.000 euro. Dat bedrag ging de Haagse kantonrechter te ver, maar deze vond 500 euro (250 euro per kind) wel op zijn plaats, omdat de school volgens de rechter onderscheid heeft gemaakt tussen leerlingen. Dat mag niet volgens de Algemene wet gelijke behandeling.

De school voerde aan dat geprobeerd is de afspraak met de schoolfotograaf te verzetten, maar dat dat helaas niet lukte. Daarna is de fotograaf op een andere dag teruggekomen om van de islamitische leerlingen individuele foto’s te maken, maar de klassenfoto kon toen niet worden overgemaakt.

Openbaar onderwijs, iedereen welkom

De Haagse Scholen gaan in een persbericht in op het besluit om in hoger beroep te gaan. In het persbericht wordt benadrukt dat op openbare scholen iedereen welkom is en dat het openbaar onderwijs zich maximaal inzet om het onderwijs voor ieder kind toegankelijk te maken. ‘De school houdt dan ook bij het opstellen van de jaarkalender rekening met (onder andere islamitische) feestdagen’, zo staat er.

De planning van de klassenfoto berustte volgens de stichting op een misverstand, waarna actie ondernomen is om de gevolgen daarvan te herstellen. ‘De school heeft diverse initiatieven genomen om het zo goed mogelijk te organiseren voor de ouders die deze dag met hun kinderen het Offerfeest wilden vieren. Er zijn bijvoorbeeld vervangende foto’s vervaardigd en gratis beschikbaar gesteld. Helaas bleken de getroffen maatregelen onvoldoende voor de eisende ouders.’

Het oordeel van de kantonrechter dat de stichting indirect onderscheid heeft gemaakt op grond van geloofsovertuiging (discriminatie) is volgens de stichting onjuist. ‘Na een zorgvuldige afweging willen we deze zaak opnieuw laten beoordelen en kiezen wij voor hoger beroep. Daarbij speelt vooral een rol dat de rechtbank in eerste aanleg de feitelijke gang van zaken niet volledig heeft getoetst. De stichting heeft behoefte aan een uitspraak op basis van een volledige beoordeling van de gang van zaken.’

Sinterklaas gaat voor Pieten in ‘vijftig tinten grijs’

Er komen geen gekleurde Pieten meer in het Sinterklaasjournaal, meldt de NOS. In plaats daarvan komen er Pieten in ‘vijftig tinten grijs’.

Mediadirecteur Willemijn Francissen zegt dat de NTR, die het Sinterklaasjournaal verzorgt, de eerdere gekleurde Pieter achteraf niet zo geslaagd vond. Wat er precies voor in de plaats komt, is nog afwachten. Francissen wil daar vooralsnog alleen over kwijt dat de NTR ‘voor een soort vijftig tinten grijs gaat, maar dan anders’, waarmee ze een verwijzing maakt naar het erotische boek en dito film Fifty Shades of Grey.

Vanaf 13 november is het Sinterklaasjournaal weer op tv.

‘Meer burgerschapsonderwijs nodig’

In Nederlandse scholen moet meer aandacht komen voor burgerschapsonderwijs. Dat vindt Friso Roscam Abbing van de Europese Fundamental Rights Agency (FRA).

Hij gaat bij de NOS in op een onderzoek van het FRA waaruit blijkt dat moslims in Nederland zich vaker gediscrimineerd voelen dan in andere Europese landen. Ze zouden bijvoorbeeld moeilijker een woning krijgen vanwege hun Arabisch klinkende achternaam. Ook zouden ze op hun werk geen pauze mogen nemen om te bidden of geen vrij krijgen op islamitische feestdagen.

‘Als mensen stelselmatig slachtoffer worden van discriminatie, brokkelt het vertrouwen af. Er is geen directe link tussen discriminatie en extremisme, maar het gevoel te worden buitengesloten, maakt vatbaar voor alternatieve ideeën waaronder ook extremisme’, aldus Roscam Abbing. Hij pleit daarom voor meer burgerschapsonderwijs.

Lees meer…

Moslima claimt 10.000 euro vanwege discriminatie

Een islamitische moeder eist 10.000 euro schadevergoeding en excuses van de openbare Maria Montessorischool in Den Haag, omdat deze school de jaarlijkse klassenfoto inplande tijdens het islamitische offerfeest. Er is volgens haar advocaat sprake van discriminatie, meldt het AD.

Toen de schoolfotograaf langskwam, was het dochtertje van de vrouw niet op school vanwege de viering van het islamitische feest. De krant citeert de advocaat van de moeder, die dit een ‘schoolvoorbeeld van discriminatie’ noemt.

‘Door het fotomoment op een islamitische feestdag te plannen, zijn moslims getroffen. De school heeft dan de plicht om alles in het werk te stellen om de schoolfotograaf op een andere dag te laten komen’, aldus advocaat Laura Zuydgeest in het AD.

De krant meldt dat volgens het bestuur van de school de planning inderdaad niet handig was, maar dat de drukbezette fotograaf niet op een andere dag kon. De school kwam islamitische kinderen die officieel vrij hadden tegemoet door de klassenfoto ’s ochtends vroeg te laten maken, zodat zij de rest van de dag het offerfeest konden vieren. De moeder maakte geen gebruik van die mogelijkheid, zo meldt de krant.

Lees meer…

Online toolbox ‘Zet een streep door discriminatie’

De rijksoverheid heeft de online toolbox Zet een streep door discriminatie gelanceerd.

De toolbox bevat vijf tools die weinig of niets kosten:

De tools passen bij de belevingswereld van jongeren tussen 10 en 16 jaar.

Lees meer…

Meer geweld op scholen, maar minder discriminatie

Het aantal meldingen van fysiek geweld in het onderwijs is in het schooljaar 2015-2016 fors toegenomen. Het aantal meldingen van discriminatie wegens ras of geloof daarentegen daalde aanzienlijk, meldt de Inspectie van het Onderwijs.

Het totale aantal meldingen bij de vertrouwensinspecteurs van de inspectie nam enigszins af ten opzichte van het schooljaar 2014-2015 (van 2000 tot 1962), maar het aantal meldingen van fysiek geweld nam met 30 procent toe (van 426 tot 569).  In één op de drie gevallen ging het over mishandeling, bijvoorbeeld tijdens een vechtpartij.

De inspectie meldt verder dat het aantal meldingen van seksueel misbruik licht is gedaald. In bijna de helft van deze meldingen is de beschuldigde bijvoorbeeld een leerkracht of conciërge. Dit is een duidelijke stijging ten opzichte van eerdere rapportagejaren.

Verder valt op, zo meldt de inspectie, dat het aantal meldingen van discriminatie wegens ras of geloof met ruim 40 procent is afgenomen.

Lees meer…

Kinderombudsman: Zwarte Piet schendt kinderrechten

De figuur van Zwarte Piet kan bijdragen aan pesten, uitsluiting of discriminatie en is daarmee in strijd met het internationale Kinderrechtenverdrag. Dat stelt de Kinderombudsman.

Zwarte Piet zou zodanig moeten worden aangepast, dat kinderen geen negatieve effecten meer zouden kunnen ervaren door het Sinterklaasfeest.

‘Door Zwarte Piet te ontdoen van discriminerende en stereotyperende kenmerken kan er van hem een figuur gemaakt worden die recht doet aan het plezier dat zovelen beleven aan de Sinterklaastraditie’, aldus de Kinderombudsman.

Hoe Zwarte Piet er dan wel uit zou moeten zien, zegt de Kinderombudsman niet. Dat laat ze over aan ouders en scholen.

Lees meer…

Doodsbedreigingen om Zwarte Piet

Kinderombudsman Margrite Kalverboer heeft naar aanleiding van haar standpunt ‘vele tientallen bedreigingen’ gehad, melden verschillende media. Via e-mail kwamen zelfs doodsbedreigingen binnen. Verder ging het vooral om scheldpartijen.

‘Het gebeurt wel vaker dat de Kinderombudsman een boze mail krijgt, maar het is nog nooit zo heftig geweest als nu’, zo laat een woordvoerder weten via Nu.nl.

Minister Ard van der Steur van Justitie en Veiligheid heeft in de ministerraad gezegd dat de bedreigingen aan het adres van de Kinderombudsman onacceptabel zijn.

Advies Zwarte Piet

VOS/ABB houdt vast aan het advies uit 2014 om op een ontspannen en respectvolle wijze om te gaan met het sinterklaasfeest en het uiterlijk van Piet. Dat advies is in 2015 herhaald en blijft ook nu van kracht.

Ga naar het advies

Nieuw lesmateriaal over discriminatie en vervolging

Scholen kunnen via de website ellisenbernie.nl gratis lesmateriaal downloaden over discriminatie en jodenvervolging. Het lesmateriaal is voor vmbo gemaakt, maar kan ook worden gebruikt in de onderbouw van havo en vwo.

Op 30 maart is de officiële lancering van het digitale project Ellis en Bernie, maar scholen kunnen nu al het lesmateriaal downloaden. Het kan bijvoorbeeld worden gebruikt in aanloop naar de oorlogsherdenking in mei.

Lees meer…

Rabbijn Soetendorp over Week van Respect

‘Op het moment dat je je levensverhaal vertelt, maak je leerlingen ontvankelijk voor de begrippen respect, tolerantie en discriminatie.’ Dit zegt rabbijn Awraham Soetendorp in het kader van de Week van Respect in de Telegraaf.

Soetendorp nam tien jaar geleden het initiatief voor de Dag van Respect, die zich inmiddels heeft ontwikkeld tot de Week van Respect. De rabbijn vertelt geregeld in scholen over zijn joodse wortels.

‘Als joodse baby, geboren in 1943, werd ik in een koffer met gaten gestopt. Aan een vrouw werd gevraagd of zij de baby in bescherming wilde nemen en zij aarzelde niet. Dat verhaal maakt altijd weer indruk op de kinderen’, zo citeert de Telegraaf hem. Soetendorp wijst erop dat dat het verschil tussen een respectvolle en niet respectvolle burger wordt gemaakt in het klaslokaal.

In het licht van de huidige vluchtelingenstroom stelt hij in de krant dat religieuze leiders in Nederland en ook politici veel meer de toon moeten zetten. ‘Dat kunnen ze in deze dagen doen, in de Week van Respect’, aldus de rabbijn.

Bij verplichte vakken geen sprake van discriminatie

Een school maakt zich niet schuldig aan discriminatie door een leerling te verplichten vakken te volgen die voor hem een te groot struikelblok zouden zijn. Dat oordeelt het College voor de Rechten van de Mens.

De moeder van een jongen uit het tweede jaar van het vwo van het Gerrit Rietveld College in Utrecht was naar het College voor de Rechten van de Mens gestapt. Zij wilde voor haar zoon, die ernstige dyslexie, ADHD en het syndroom van Asperger heeft, per se een vrijstelling voor Frans en Duits.

De school stond dat niet toe, omdat volledige vrijstelling voor deze vakken in de onderbouw wettelijk niet mogelijk is. Wel regelde de school voor deze leerling een aantal aanpassingen. De moeder vond dat er sprake was van discriminatie van haar zoon.

Het College voor de Rechten van de Mens oordeelt dat de school naar de wet heeft gehandeld. ‘Volledige vrijstelling van vakken is niet toegestaan. Wel moet een school het lesprogramma aanpassen voor leerlingen met dyslexie.’ Dat is precies wat de school heeft gedaan.

Daarom luidt de conclusie van het College voor de Rechten van de Mens dat de school deze jongen niet discrimineert door hem geen vrijstelling te geven voor Frans en Duits.

Lees meer…

Goed burgerschap essentieel voor respectvol schoolklimaat

Scholen hebben de belangrijke taak om burgerschap te bevorderen, discriminatie binnen de school tegen te gaan en een veilig en respectvol schoolklimaat te waarborgen. Dat benadrukken minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW mede namens minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken in antwoord op Kamervragen van de SP over de discriminatie van leerlingen met een islamitische achtergrond.

De vragen van de Kamerleden Sadet Karabulut en Jasper van Dijk volgden op een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van de Anne Frank Stichting en FORUM en waaruit blijkt dat twee op de drie docenten in het voortgezet onderwijs getuige zijn van de discriminatie van islamitische leerlingen. De SP’ers wilden van Bussemaker, Dekker en Asscher weten hoe die daarover denken.

Bussemaker en Dekker benadrukken dat ieder geval van discriminatie er één te veel is: ‘Ieder kind moet zich veilig en gerespecteerd voelen op school, ongeacht afkomst, seksuele voorkeur of religie. De bevindingen van het onderzoek onderstrepen daarom eens te meer het belang van aanhoudende aandacht voor het tegengaan van discriminatie en het bevorderen van burgerschapsvorming en sociale veiligheid.’

Docenten hebben hierbij volgens hen een cruciale rol. ‘Het komt er daarbij ook op aan dat docenten onderscheid weten te maken tussen ‘functioneel pubergedrag’ en bewuste discriminatie of ander risicovol grensoverschrijdend gedrag. Het rapport laat gelukkig eveneens zien dat bijna alle leraren adequaat lijken in te grijpen bij voorvallen van moslimdiscriminatie’, aldus Bussemaker en Dekker.

Zwarte Piet discriminerend, maar mag voorlopig wel

De Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht discrimineert niet als zij dit jaar het sinterklaasfeest met Zwarte Piet viert. De school heeft voldoende laten zien dat zij haar verantwoordelijkheid neemt om te zorgen voor een discriminatievrije onderwijsomgeving, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens.

Een moeder was naar het college gestapt, omdat ze een sinterklaasfeest wil zonder Zwarte Piet op de school van haar kinderen, de openbare Professor Kohnstammschool in Utrecht. Zij vindt dat de school haar kinderen blootstelt aan een karikatuur van mensen met een donkere huidskleur. Op school worden volgens haar allerlei activiteiten georganiseerd waarin stereotiepe beelden als dom, knecht en donker naar voren zouden komen. Zij wil niet dat de school haar kinderen daaraan blootstelt.

Discriminatieverbod
Het College voor de Rechten van de Mens wijst erop dat de school op grond van de gelijkebehandelingswetgeving de zorgplicht heeft om leerlingen een discriminatievrije onderwijsomgeving te bieden. Het college stelt vast dat de Professor Kohnstammschool in de sinterklaastijd geen volledig discriminatievrije onderwijsomgeving biedt, omdat de figuur Zwarte Piet discriminerende aspecten heeft. De school moet daar volgens het college iets aan doen. Eind 2013 is de school de discussie hierover gestart. Deze maand komt de medezeggenschapsraad bij elkaar, waarin ouders en docenten zijn vertegenwoordigd.

Het college ziet dat het bestuur van Stichting Openbaar Primair Onderwijs Utrecht zich in een spanningsveld bevindt. De stichting heeft te maken met meerdere scholen, leraren en ouders. De school heeft volgens het college laten zien actie te ondernemen om te voldoen aan haar zorgplicht. Daarom concludeert het college dat de school op dit moment niet discrimineert door Zwarte Piet onderdeel te laten zijn van het sinterklaasfeest.

Wel verwacht het college het komende jaar verdere actie van de school om ervoor te zorgen dat Zwarte Piet zoveel mogelijk wordt ontdaan van discriminerende aspecten.

Verbazing
De moeder die de zaak bij het College voor de Rechten van de Mens aanspande, zegt in Trouw dat ze in eerste instantie teleurgesteld was over het oordeel en daarna vooral verbaasd. ‘Ze vinden Zwarte Piet wel racistisch, maar ze doen er niks aan. Dat is toch vreemd?’

Ze zegt geen geld te hebben om naar de rechter te stappen, maar zegt ook dat ze wil ‘doorvechten’. De moeder heeft plannen om de zaak rond het vermeende racistische karakter van Zwarte Piet in te brengen bij het Europese Hof of bij de Verenigde Naties.

Blij
Bestuursvoorzitter Thea Meijer van SPO Utrecht is blij met de uitspraak. De Volkskrant citeert haar: ‘We voeren al sinds de zomer een discussie op de scholen over het sinterklaasfeest. Het college heeft dat gezien.’

Bijzonder onderwijs mag homo’s straks niet meer weren

In de Tweede Kamer is een ruime meerderheid voor het schrappen van de enkelefeitconstructie. Dit betekent dat het bijzonder onderwijs personeelsleden en leerlingen niet meer mag weigeren of wegsturen op grond van het feit dat ze een niet-heteroseksuele relatie hebben of op een andere wijze uiting geven aan hun seksuele geaardheid. De Kamer debatteerde woensdag over dit onderwerp.

De enkelefeitconstructie is onderdeel van de Algemene wet gelijke behandeling. De wettelijke constructie komt erop neer dat een bijzondere school of een andere instelling met een godsdienstige, levensbeschouwelijke of politieke grondslag een personeelslid of leerling niet mag weigeren of ontslaan om het enkele feit dat hij of zij bijvoorbeeld niet heteroseksueel is, maar wel als blijkt dat dat personeelslid of die leerling leeft naar of uiting geeft aan zijn of haar seksuele geaardheid. Met andere woorden: niet-heteroseksueel zijn mag, maar niet-heteroseksueel doen mag niet.

D66 is de partij die de enkelefeitconstructie het hardst bekritiseert. Kamerlid Vera Bergkamp van die partij heeft samen met haar collega’s Tamara van Ark (VVD), Keklik Yücel (PvdA), Jasper van Dijk (SP) en Jesse Klaver (GroenLinks) een initiatiefwetsvoorstel ingediend om deze constructie uit de wet te schrappen.

Onduidelijk, onwenselijk, onnodig
Tijdens het Kamerdebat zei SP-Kamerlid Michiel Nispen dat de enkelefeitconstructie ‘onduidelijk, onwenselijk en onnodig’ is. Linda Voortman van GroenLinks sprak over een ‘rare regel’. Ton Elias van de VVD zei dat het schrappen van de enkelefeitconstructie ‘bijdraagt aan de gelijkwaardigheid van mensen’. De PvdA’er Astrid Oosenbrug en D66’er Steven van Weyenberg wezen erop dat Nederland met het schrappen van de constructie kan voldoen aan de Europese richtlijn over gelijke behandeling.

Michel Rog van het CDA vroeg in het debat om aandacht voor de balans tussen verschillende grondrechten van enerzijds de scholen en anderzijds personeelsleden en leerlingen, maar hij sloot niet uit dat zijn fractie het initiatiefwetsvoorstel zal steunen. Gert-Jan Segers van de ChristenUnie merkte op dat het schrappen van de enkelefeitconstructie niet nodig zou zijn, omdat die volgens hem nauwelijks leidt tot conflicten op christelijke scholen. PVV’er Harm Beertema zei in dit kader dat het probleem van ongelijkheid vooral speelt in het islamitisch onderwijs.

Onderschrijven of respecteren?
Ook na het schrappen van de enkelefeitconstructie zouden scholen en andere organisaties op godsdienstige, levensbeschouwelijke of politieke grondslag nog steeds eisen mogen stellen. Die moeten voortaan echter gebaseerd zijn op ‘de houding van goede trouw en loyaliteit aan de grondslag van de instelling’.

Voor scholen zou de invulling hiervan volgens Rog, Segers en hun collega Roelof Bisschop van de SGP moeten zijn dat van leraren en leerlingen gevraagd mag worden om de grondslag van de school te onderschrijven. Volgens Elias, Van Nispen en Van Weyenberg is het echter voldoende als ze die grondslag respecteren.

De indieners van het initiatiefwetsvoorstel en minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken reageren op een later moment op de inbreng van de Tweede Kamer.

Alles bij het oude laten?
In het bijzonder onderwijs wordt veel waarde gehecht aan de enkelefeitconstructie. Zo stelde de Besturenraad vorig jaar dat het voor scholen mogelijk moet blijven om docenten te weigeren als blijkt dat zij door hun leefwijze en persoonlijke opvattingen de identiteit en grondslag van de school niet geloofwaardig kunnen uitdragen.

De christelijke besturenorganisatie pleit voor een alternatieve formulering op basis waarvan scholen personeel kunnen blijven kiezen dat past binnen de eigen (godsdienstige) visie. Daarmee zou in feite alles bij het oude blijven, hetgeen in de ogen van VOS/ABB een verkeerde keuze zou zijn.

Kernwaarden!
VOS/ABB vindt het op grond van de kernwaarden van het openbaar onderwijs een buitengewoon goed initiatief om de enkelefeitconstructie uit de wet te schrappen. In de kernwaarden staat immers expliciet vermeld dat er in het openbaar onderwijs algemene toegankelijkheid en algemene benoembaarheid geldt, ‘ongeacht levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele geaardheid’.

De enkelefeitconstructie laat zich bovendien moeilijk combineren met het grondwettelijk vastgelegde antidiscriminatiebeginsel.

‘Te laag cijfer kan duiden op discriminatie’

Eén op de tien scholieren en studenten heeft in het afgelopen jaar op enige wijze discriminatie ervaren in het onderwijs. Dat meldt het Sociaal en Cultureel Planbureau in het rapport Ervaren discriminatie in Nederland.

Scholieren en studenten ervaren discriminatie bijvoorbeeld als een docent of begeleider hen onvriendelijk behandelt of als ze naar eigen zeggen een te lage beoordeling krijgen. Ook discriminatoir uitgescholden of gepest worden komt in het onderwijs relatief veel voor. Etnische herkomst, huidskleur en geloof zijn volgens de betrokkenen de belangrijkste gronden achter discriminatie in het onderwijs.

Met name niet-westerse migranten rapporteren discriminatie-incidenten: ongeveer eenderde van de Turks- en Marokkaans-Nederlandse scholieren en studenten en ongeveer een kwart van de Surinaams- en Antilliaans-Nederlandse studenten en scholieren. Ook deze groepen maken daarbij melding van een onvriendelijke behandeling door een docent of begeleider.

Specifiek Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse scholieren en studenten ervaren problemen met het vinden van een stage. Zij denken dat dit te maken heeft met hun achtergrond.

Ophef over hoofddoekverbod in Rotterdam

De PvdA in de Rotterdamse gemeenteraad wil opheldering over het weigeren van een pabo-stagiaire met een hoofddoek. Een openbare basisschool in Rotterdam zou deze islamitische stagiaire alleen zonder hoofddoek willen toelaten. Uit het bericht van de PvdA wordt niet duidelijk om welke openbare school het gaat.

De PvdA-raadsleden Zeki Baran van Emancipatie en Participatie en Fouad el Haji van Onderwijs zeggen geschokt te zijn over het vermeende hoofddoekverbod. Zij vragen het Rotterdamse stadsbestuur om actie. De stagiaire die vanwege haar hoofddoek door een openbare basisschool zou zijn geweigerd, zit volgens de PvdA-raadsleden in het vierde jaar van de pabo van de Hogeschool Rotterdam.

Mag hoofddoekverbod?
Het openbaar onderwijs mag leerlingen, personeelsleden en stagiaires niet weigeren als zij een hoofddoek, keppeltje, tulband of ander religieus geïnspireerd kledingstuk dragen. Met zo’n verbod zou de openbare school onderscheid op grond van godsdienst maken, terwijl de openbare school nadrukkelijk open staat voor alle religies. Dat niet iedere gelovige deze kledingvoorschriften als verplichtend ziet, maakt daarbij niets uit.

Een verbod op het dragen van bijvoorbeeld een hoofddoek is wel mogelijk, ook in het openbaar onderwijs, als de school daar een objectieve rechtvaardigingsgrond voor heeft. Een voorbeeld van zo’n rechtvaardigingsgrond kan zijn dat door het dragen van gezichtsbedekkende kleding de communicatie wordt belemmerd, waardoor de kwaliteit van het onderwijs niet kan worden gewaarborgd.

Het bijzonder onderwijs kan het dragen van een hoofddoek ook verbieden als de school aannemelijk kan maken dat deze geloofsuiting het onmogelijk maakt de grondslag van de school te verwezenlijken. Zo’n verbod mag alleen worden toegepast als er een consequent aannamebeleid wordt gevoerd in het licht van de grondslag van de school en als het kledingvoorschriftenbeleid consequent wordt gehandhaafd.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Bijzonder onderwijs moet homo’s accepteren

De enkelefeitconstructie verdwijnt uit de wet. Dit betekent dat het bijzonder onderwijs de wettelijke mogelijkheid verliest om homoseksuele leraren en leerlingen te weigeren als die uiting geven aan hun geaardheid. VOS/ABB dringt er al jaren op aan deze discriminatoire constructie uit de wet te halen. Met een wetsvoorstel dat kan rekenen op een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer lijkt dit nu eindelijk te gaan lukken.

De enkelefeitconstructie is verwoord in artikel 5 lid 2 van de Algemene wet gelijke behandeling. Het maken van onderscheid tussen personen op onder andere hun seksuele geaardheid is verboden, zo staat in deze wet, maar dat geldt niet voor het bijzonder onderwijs bij het stellen van eisen die nodig zouden zijn voor de verwezenlijking van de grondslag van de school. Overigens geldt die uitzondering voor het bijzonder onderwijs ook als het gaat om politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit of burgerlijke staat.

In de praktijk komt het erop neer dat vooral reformatorische scholen deze uitzondering gebruiken om personeelsleden en leerlingen uit te sluiten als die uiting geven aan een andere dan de heteroseksuele geaardheid. Ook komt het voor dat personeelsleden worden geweigerd als blijkt dat zij ongehuwd samenwonen. Deze scholen baseren zich hierbij op het zevende gebod uit de Bijbel, waarin staat dat alleen een man en een vrouw een seksuele relatie met elkaar mogen hebben, waarbij het huwelijk en monogamie strikte uitgangspunten zijn.

SGP uitgespeeld
Al sinds jaren probeert de politiek om de enkelefeitconstructie uit de wet te halen, maar tot nu toe zonder succes. In de vorige kabinetsperiode had de liberale VVD de steun van de orthodox-christelijke SGP nodig, die destijds naast de Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders functioneerde als reservegedoger. De staatkundig gereformeerden gebruikten hun positie in de Tweede Kamer om zaken tegen te houden die in hun ogen de Bijbelse waarden zouden aantasten. De VVD, die in het vorige kabinet ook de steun van het christelijke CDA nodig had, liet zich dat uit machtspolitieke motieven aanleunen en zette de enkelefeitconstructie in de koelkast.

Nu de christelijke partijen in de huidige machtsverhoudingen in de Tweede Kamer geen beslissende rol meer spelen, lijkt het na jaren eindelijk te gaan lukken om een einde te maken aan de enkelefeitconstructie. Een wetsvoorstel van D66, VDD, PvdA, SP en GroenLinks kan rekenen op een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De maatregel was al aangekondigd in het regeerakkoord van VVD en PvdA.

Eindelijk!
VOS/ABB is verheugd dat het er na vele jaren nu eindelijk van lijkt te komen dat het bijzonder onderwijs niet meer de mogelijkheid heeft om leraren en leerlingen te discrimineren als zij uiting geven aan hun seksuele geaardheid. Het is in de ogen van VOS/ABB in de huidige maatschappij, die wordt gekenmerkt door diversiteit, niet meer te verdedigen dat de wet het toestaat dat scholen en hun besturen op grond van godsdienstige of welke andere uitgangspunten dan ook anderen mogen uitsluiten.

In de kernwaarden van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs, die VOS/ABB met de leden heeft opgesteld, staat dat het openbaar onderwijs algemeen toegankelijk is. Dit betekent dat iedereen welkom is, ongeacht zijn of haar levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele geaardheid. Dit geldt uiteraard voor personeel én leerlingen.