Actief-pluriforme identiteit sterker uitdragen

Openbare basisscholen kunnen hun actief-pluriforme identiteit sterker uitdragen. Goede levensbeschouwelijke vorming en burgerschapsvorming kunnen daar in hoge mate aan bijdragen. Dat stelt Eline Bakker van VOS/ABB in haar masterthesis.

Met haar thesis heeft Bakker de studie Religie en Samenleving aan de Universiteit Utrecht afgerond. Zij baseert zich voor adviezen in haar onderzoeksrapport op een groep experts.

Levensbeschouwing is basis van burgerschap

Bakker: ‘Burgerschapsvorming en levensbeschouwelijke vorming zijn volgens de mensen die ik heb gesproken onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Het ontwikkelen van een visie op jezelf, de ander, het leven en de wereld hebben immers overlap met elkaar. Vanuit de persoonlijke levensvisie ontwikkelt de leerling een visie op de samenleving.’

‘Met andere woorden: levensbeschouwing, al of niet religieus geïnspireerd, is de basis van burgerschap. Het versterken van burgerschapsvorming impliceert dus dat er meer aandacht moet zijn voor de levensbeschouwelijke en persoonlijke ontwikkeling van kinderen. Ik vind dat scholen daar een eigen visie op moeten hebben en er op teamniveau over in gesprek moeten gaan’, aldus Bakker.

In het oktobernummer van het VOS/ABB-magazine Naar School! leest u er meer over in het artikel Voortrekkersrol voor openbaar onderwijs.

U kunt ook naar de masterthesis van Eline Bakker.

Vrijeschoolonderwijs op openbare school?

Wat vindt u: is het een goed idee om als bestuur van een openbare school vrijeschoolonderwijs aan te bieden? De kwestie is actueel in Zwolle, waar het vanaf komend schooljaar mogelijk is om op de openbare Van der Capellen scholengemeenschap te kiezen voor vrijeschoolonderwijs.

Vrijeschoolonderwijs is gebaseerd op de leer van de Oostenrijkse filosoof en pedagoog Rudolf Steiner oftewel de antroposofie. Vrijwel alle vrije scholen zijn algemeen bijzonder. In Maastricht bijvoorbeeld biedt de Bernard Lievegoed School voortgezet onderwijs aan ‘op basis van de uitgangspunten van de vrijeschoolpedagogie’. Deze school valt onder het algemeen bijzondere Bonnefanten College.

In Prinsenbeek echter wordt vrijeschoolonderwijs aangeboden door het Michaël College, dat deel uitmaakt van de unit Markenhage van de katholieke Scholengemeenschap Breda. Het Michaël College presenteert zichzelf als een ‘vrijeschool’, maar op de website wordt ook gesproken over ‘vrijeschoolonderwijs’.

Hierin zit een verschil, omdat een vrije school volgens de wet onder het begrip ‘richting’ kan vallen. Dit heeft te maken met het feit dat de antroposofie wettelijk is erkend als een levensbeschouwing op basis waarvan bekostiging mogelijk is. De term ‘vrijeschoolonderwijs’ daarentegen gaat uit van een pedagogisch-didactische visie, en valt als zodanig volgens de wet niet onder het begrip ‘richting’.

Voor zover bekend is het bestuur Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ) het eerste openbare schoolbestuur dat onder de noemer VS-VO voortgezet vrijeschoolonderwijs gaat aanbieden. De VS-VO wordt onder het brinnummer van de openbare Van der Capellen scholengemeenschap aangeboden als een leerroute met een specifiek pedagogisch-didactisch concept. OOZ houdt dus niet op grond van het begrip ‘richting’ een vrije school in stand, maar biedt onderwijs aan volgens een specifieke visie.

Wat vindt u?
Is het een goede ontwikkeling dat een openbaar schoolbestuur vrijeschoolonderwijs aanbiedt? In het openbaar onderwijs zijn ook montessori- en jenaplanscholen, dus scholen met vrijeschoolonderwijs zijn ook mogelijk. Het kan immers, zoals in Zwolle, om een pedagogisch-didactische visie gaan, waarmee de school zich bij ouders kan profileren.

Of is het volgens u niet wenselijk om te kiezen voor vrijeschoolonderwijs, omdat de openbare school hiermee onder het mom van een pedagogisch-didactische visie aanleunt tegen onderwijs op basis van één bepaalde levensbeschouwelijke richting? Een openbare school moet geen vrije school willen zijn, net zoals een openbare school geen rooms-katholieke, protestants-christelijke of islamitische school is. Is de keuze voor vrijeschoolonderwijs een keuze voor de antroposofie en daarmee mogelijk een gevaar voor de evenwichtige aandacht voor diverse godsdiensten en levensbeschouwingen in het openbaar onderwijs?

U kunt uw reactie mailen aan welkom@vosabb.nl onder vermelding van ‘Vrijeschoolonderwijs’. Wij willen uw input gebruiken voor een vervolgbericht op deze website en/of in magazine School! van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs. Geeft u alstublieft aan of wij uw reactie voor publicatie mogen gebruiken en of wij daarbij ook uw naam en functie mogen vermelden.

Informatie: Martin van den Bogaerdt, 06-13190311, mvandenbogaerdt@vosabb.nl