Gijzeling lagere school Bovensmilde 40 jaar geleden

Het is zondag 40 jaar geleden dat een einde werd gemaakt aan de gijzeling van de openbare lagere school in Bovensmilde. Vijf jaar geleden sprak VOS/ABB met toenmalig directeur Gerard Samson van openbare basisschool De Meenthe in het Drentse dorp. Hoe keek hij met zijn Molukse achtergrond terug op de gijzeling? 

De gijzeling begon op 23 mei 1977. Vier Zuid-Molukse jongeren kwamen de school in Bovensmilde binnen en hielden 105 leerlingen en vijf leerkrachten gegijzeld. Deze actie viel samen met de treinkaping bij De Punt.

Vier dagen later werden een leerkracht en de kinderen, die ziek waren geworden, vrijgelaten. Vier leerkrachten bleven gegijzeld. Op 11 juni 1977 werd er met geweld een einde aan gemaakt. Een pantserwagen reed het schoolgebouw binnen en de gijzelnemers gaven zich over.

‘Gijzeling greep mij enorm aan’

Gerard Samson, wiens vader van de Molukken kwam, was destijds 19 jaar en zat op de Pedagogische Academie. ‘Het greep mij enorm aan. Ik had er juist voor gekozen om met kinderen te gaan werken en dan gebeurt er zoiets!’, aldus Samson.

In 2008 werd hij interim-directeur van obs De Meenthe, de uit de openbare lagere school in Bovensmilde was voortgekomen. Er was toen nog een medewerker die de gijzeling had meegemaakt. ‘Hij werkte niet meer als leerkracht, maar was nog wel een dagdeel per week op de school aanwezig voor allerlei facilitaire werkzaamheden. Hij verwelkomde mij heel warm en is altijd een geweldige man voor mij geweest.’

Lees het interview Toeval maakt de cirkel rond.

Gerard Samson heeft in augustus 2013 afscheid genomen als meerschoolse directeur van De Meenthe. Hij is tegenwoordig hoofd facilitaire zaken van Kits Primair. De school is nu onderdeel van IKC De Meenthe.

Krimp in Friesland: terugblik op dorpje Nes in 1973

Omrop Fryslân heeft donderdag een uitzending van Van Gewest tot Gewest uit 1973 herhaald. De reportage uit het dorpje Nes in de gemeente Dongeradeel gaat over de openbare lagere school, die toen de kleinste school van Nederland was. Het laat zien dat ook toen de discussie over het sluiten van kleine scholen actueel was.

Het dorpje Nes in het dunbevolkte noordoosten van de provincie Friesland heeft sinds juli 2006 geen basisschool meer. De christelijke basisschool De Tarissing sloot toen de deuren. De openbare lagere school in Nes ging dicht in 1983. Het gebouw van de openbare lagere school uit 1883 werd toen woning en expositieruimte. Het gebouw was precies 100 jaar in functie geweest als school.

Jarenlang vocht de openbare school tegen sluiting. In 1931 werd de openbare school in Wierum gesloten en kon de school nog profiteren van Wierumer kinderen die met een bus naar Nes werden gebracht. In 1934 vroeg minister Henri Marchant van Onderwijs, gedwongen door de slechte economische toestand, gemeenten medewerking te verlenen om openbare scholen te sluiten. In Oostdongeradeel werden de scholen te Oosternijkerk, Oostrum en Engwierum gesloten en in Westdongeradeel die te Hantum. 

De gemeente keerde zich echter tegen sluiting van de school in Nes met een beroep op de Kroon. Het hoofdargument was dat die school in het noordoostelijke gedeelte van de gemeente lag waar verder geen openbaar onderwijs was. Jonge kinderen zouden elke dag met de bus naar Ternaard gebracht moeten worden. De Kroon gaf de gemeente gelijk en zorgde voor een ontheffing voor onbepaalde tijd. In de jaren 80 was de school in Nes met vijf of zes leerlingen de kleinste van Nederland. Als er griep heerste, was er soms maar één leerling. 

Na de zomervakantie van 1983 zouden er nog maar twee leerlingen zijn. De inspecteur adviseerde toen om de school te sluiten. 'Het is onderwijskundig onverantwoord een school met twee leerlingen in stand te houden. Vanuit financieel oogpunt lijkt het mij, gezien de economische toestand, niet verantwoord voor twee leerlingen een gebouw van twee lokalen te exploiteren en een hoofdensalaris beschikbaar te stellen.' De gemeenteraad ging toen akkoord met de sluiting van de openbare lagere school in Nes.

De reportage van Van Gewest tot Gewest uit 1973 kunt hier bekijken:

Foto: www.nesdongeradeel.nl