‘Gouden middenweg’ voor samenwerkingsscholen

Samenwerkingsscholen krijgen van Erik Renkema het advies een vorm van levensbeschouwelijk onderwijs aan te bieden waarin de kracht van zowel het openbaar als bijzonder onderwijs tot haar recht komt. Docent en onderzoeker Renkema van Hogeschool Windesheim is aan de Protestantse Theologische Universiteit gepromoveerd op een onderzoek naar de samenwerkingsschool.

‘Hoe je het ook wendt of keert, je bent een fusieschool van twee identiteiten. Je moet dus samen op zoek gaan naar een manier waarin je jezelf kunt herkennen’, zegt Renkema in een interview met de christelijke profielorganisatie Verus.

Hij spreekt van een ‘gouden middenweg’ om in de samenwerkingsschool om te gaan met bronnen en tradities ‘die bijdraagt aan dialoog en daarmee persoonsvorming’.

Renkema: ‘Vanuit de openbare kant zal men levensbeschouwelijke bronnen en tradities wel degelijk serieus moeten nemen voor de persoonsvorming van kinderen. Dat doen aan religie en godsvragen, dat zou door sommige vertegenwoordigers van openbaar onderwijs als verlies kunnen worden ervaren.’

‘Voor het christelijk perspectief kun je zeggen: besteed actief aandacht aan pluriformiteit. Voor een enkele ouder zal dat niet het beeld zijn dat hij voor ogen had toen hij voor een christelijke school koos’, aldus Renkema.

Lees meer…

Hoe denken VOS/ABB-leden over samenwerkingsscholen?

Leden van VOS/ABB kunnen een samenvatting downloaden van de drie discussiebijeenkomsten over de samenwerkingsscholen die afgelopen najaar werden gehouden.

VOS/ABB organiseerde de bijeenkomsten om onder de leden van de vereniging te peilen hoe zij denken over samenwerkingsscholen en/of -stichtingen, waarin openbaar en bijzonder onderwijs met elkaar samengaan.

Wetgeving samenwerkingsscholen

Aanleiding voor het organiseren van de bijeenkomsten was nieuwe wetgeving die het voor openbaar en bijzonder onderwijs makkelijker maakt om samen te gaan. Alle leden van VOS/ABB waren voor de discussiebijeenkomsten uitgenodigd.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u de samenvatting downloaden.

Verus blijft tegen ‘openbare’ samenwerkingsschool

Het is jammer dat het CDA er niet in is geslaagd om de samenwerkingsschool onder openbaar bestuur tegen te houden. Dat zegt scheidend voorzitter Wim Kuiper van de christelijke profielorganisatie Verus in een interview in Trouw.

In juli stemde de Eerste Kamer in met de Wet samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Deze wet maakt fusiescholen mogelijk waarin zowel openbaar als bijzonder onderwijs wordt gegeven en geeft gelijke rechten aan het bijzonder en openbaar onderwijs om zo’n school te besturen.

Aan de nieuwe wet ging een lang traject met veel discussie vooraf. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel eind vorig jaar al aan. VOS/ABB deed in juli nog een oproep aan de Eerste Kamer om ook akkoord te gaan, omdat – met name in krimpgebieden – veel samenwerkingstrajecten lopen waarbij verbinding wordt gezocht tussen het openbaar en bijzonder onderwijs. Dit is vaak de enige manier om goede onderwijsvoorzieningen voor elk kind te behouden. De oproep van VOS/ABB had dus resultaat.

Het bezwaar vanuit christelijke hoek was dat de wet zou indruisen tegen de Grondwet. Die visie werd gedeeld door de Raad van State, maar dat was voor de Tweede en Eerste Kamer geen reden om de wet weg te stemmen. Kuiper betreurt dat, en verwijst daarbij naar het CDA dat deze wet ‘jammer genoeg niet heeft kunnen tegenhouden’.

Algemene acceptatieplicht

Kuiper is positief over het feit dat er nog steeds geen algemene acceptatieplicht in Nederland is. Daarbij verwijst hij ook naar het CDA, de partij waarvoor hij eerder wethouder was in Maastricht. ‘De afgelopen jaren heeft het CDA mede kunnen voorkomen dat bijzondere scholen een acceptatieplicht kregen opgelegd, waarbij ze iedere leerling moeten toelaten’, aldus Kuiper.

VOS/ABB vindt het niet meer van deze tijd dat het bijzonder onderwijs met de Grondwet in de hand bepaalde leerlingen kan weigeren als hun visie op het leven of die van hun ouders niet zou passen bij de godsdienstige uitgangspunten van de school. Daarom drong VOS/ABB er samen met de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en het platform CBOO er in februari van dit jaar in een gezamenlijke brief nogmaals op aan om wetsvoorstel voor algemene acceptatieplicht in behandeling te nemen. Het PvdA-voorstel is al in 2005 ingediend en sindsdien is het een aantal keren aan de orde geweest, maar zonder resultaat.

In april verklaarde de Tweede Kamer het wetsvoorstel echter controversieel. Dit betekende dat het niet meer in de demissionaire periode van het kabinet-Rutte II kon worden behandeld. Het is de vraag wat er met het wetsvoorstel gaat gebeuren nu het ernaar uitziet dat het CDA en de ChristenUnie samen met VVD en D66 een volgend kabinet gaan vormen.

Resultaten en kernwaarden

In het interview in Trouw zegt Kuiper ook dat bijzondere scholen gemiddeld net iets betere resultaten laten zien dan openbare scholen. Uit de recente publicatie De staat van het openbaar onderwijs van VOS/ABB, VOO en platform CBOO blijkt dat Kuiper op dit punt niet helemaal gelijk heeft. Als het gaat om het welbevinden van leerlingen, blijken juist openbare scholen het net iets beter te doen.

Hij stelt ook dat ‘bijzondere scholen voor katholieken, moslims, protestanten, joden of antroposofen’ recht doen aan minderheden in de samenleving. ‘Zij mogen er zijn’, aldus Kuiper. VOS/ABB benadrukt in dit kader dat juist in het openbaar onderwijs leerlingen en personeelsleden mogen zijn wie zij zijn, op basis van de kernwaarden van het openbaar onderwijs waarin diversiteit, wederzijds respect en gelijkwaardige aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing centraal staan.

Lees meer…

Positief advies over wetsvoorstel samenwerkingsschool

VOS/ABB heeft de Eerste Kamer positief geadviseerd over de Wet samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Op dinsdag 11 juli debatteert de Eerste Kamer over deze voorgestelde wet.

VOS/ABB is als belangenbehartiger voor het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs nadrukkelijk betrokken bij veel samenwerkingstrajecten, waarbij verbinding wordt gezocht tussen het openbaar en bijzonder onderwijs.

Er worden op die manier onderwijsvoorzieningen gecreëerd waar iedereen terechtkan: van en voor iedereen en met en door de directe belanghebbenden. ‘Dit wetsvoorstel bevordert dat en geeft het de wettelijke regeling die het verdient!’, zo staat in een brief van VOS/ABB aan de Eerste Kamer.

Lees de brief.

Samenwerkingsscholen: Onderwijsraad leeft in verleden

Het negatieve advies van de Onderwijsraad over de instandhouding van samenwerkingsscholen door stichtingen voor openbaar onderwijs is gebaseerd op achterhaalde omstandigheden van vijftien jaar geleden. Daarom neemt de regering het niet over, meldt staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

De Onderwijsraad stelde zich op het standpunt dat stichtingen voor openbaar onderwijs geen samenwerkingsscholen in stand kunnen houden, omdat dat buiten de constitutionele kaders zou zijn. Dekker meldt de Eerste Kamer in een nadere memorie van toelichting over de vereenvoudiging van de vorming van samenwerkingsscholen, dat de argumentatie van de Onderwijsraad is achterhaald.

Er hebben zich volgens hem ontwikkelingen voorgedaan die de verschillen tussen openbaar en bijzonder onderwijs hebben verkleind. Hij noemt als voorbeelden dat het meeste openbaar onderwijs tegenwoordig bestuurlijk is verzelfstandigd en dat de verschillen tussen ambtenaren (openbaar onderwijs) en werknemers (bijzonder onderwijs) aanzienlijk zijn verkleind.

De staatssecretaris stelt dat hij de overeenkomsten en mogelijkheden wil benadrukken. ‘De kern van het duale systeem is immers dat aan zowel openbaar als bijzonder onderwijs zo goed mogelijk recht wordt gedaan. De regering is van oordeel dat door haar gekozen vormgeving van de samenwerkingsschool op schoolniveau (in plaats van op bestuursniveau) ertoe leidt dat het ook mogelijk is dat een samenwerkingsschool door een stichting voor openbaar onderwijs in stand wordt gehouden.’

De uitleg van de staatssecretaris volgt op vragen van de ChristenUnie.

Lees meer…

‘Raad van State te strikt over samenwerkingsschool’

De Raad van State hanteert de grondwettelijke bepalingen rond de opheffingsnormen zo strikt, dat het vrijwel onmogelijk is een samenwerkingsschool tot stand te brengen. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW kiest daarom voor een ruimere interpretatie, meldt hij in een memorie van antwoord.

De wetgever heeft het mogelijk gemaakt dat een samenwerkingsschool van openbaar en bijzonder onderwijs kan worden gevormd. Voorwaarde is wel dat een bestuur kan aantonen dat de terugloop van het aantal leerlingen dusdanig is dat een school zou moeten sluiten. Het uitgangspunt is dat de samenwerkingsschool een uitzondering zou moeten blijven.

Samenwerkingsschool = uitzondering

De Raad van State koos in een advies voor de vereenvoudiging van de vorming van samenwerkingsscholen voor een termijn van zes jaar waarop de prognose van het aantal leerlingen betrekking moet hebben. De gedachte hierachter is dat hiermee kan worden voorkomen dat een samenwerkingsschool te vroeg van start kan gaan.

Staatssecretaris Dekker vindt dit een te strikte interpretatie, zo meldt hij in de memorie van antwoord, en kiest daarom voor een variant die meer ruimte biedt. ‘Schoolbesturen moeten nog steeds aantonen dat sprake is van geleidelijke terugloop van leerlingaantallen (…). Dat gebeurt echter niet aan de hand van een leerlingprognose over zes jaar, maar door een gerealiseerd aantal leerlingen één of twee schooljaren voorafgaand aan de beoogde fusiedatum.’

Wet moet wel functioneel zijn!

Hij verdedigt zijn keuze door op te merken dat de wet niet is bedoeld om er in de praktijk niets mee te kunnen. ‘Het wetsvoorstel beoogt de totstandkoming van de samenwerkingsschool te versoepelen zodanig dat de samenwerkingsschool uiteraard wel een uitzonderingsvariant (…) zal blijven, maar ook weer niet zo’n uitzondering dat het geen optie is voor scholen waarvoor de samenwerkingsschool de continuïteit van het openbaar dan wel het bijzonder onderwijs in een regio kan waarborgen.’

Lees meer…

Wetsvoorstel samenwerkingsschool door Tweede Kamer

De Tweede Kamer is akkoord met het wetsvoorstel van staatssecretaris Sander Dekker van OCW om de vorming van de samenwerkingsschool te vergemakkelijken.

Een duidelijke meerderheid in de Tweede Kamer stemde voor het wetsvoorstel van Dekker, maar de christelijke fracties stemden tegen. Zij vrezen voor een aantasting van de positie van het bijzonder onderwijs.

Identiteitscommissie

Een aantal amendementen op het wetsvoorstel werd verworpen. Zo wilde Michel Rog van het CDA dat de verplichte identiteitscommissie zou worden geschrapt, omdat die plicht tegen de grondwettelijke vrijheid van onderwijs zou indruisen. Sander Dekker zei tijdens de verdediging van zijn wetsvoorstel dat die commissie nou juist ‘het hart en het geweten’ van de formele samenwerkingsschool wordt.

SGP’er Roelof Bisschop had een amendement tegen de overheersende invloed van de identiteitscommissie ingediend en ook dat werd verworpen.

Openbaar schoolbestuur

Rog wilde met nog een ander amendement, dat het evenmin haalde, voorkomen dat de samenwerkingsschool onder een openbaar schoolbestuur kan komen te vallen. Het zou volgens hem niet stroken met grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs, omdat de overheid, zo stelde Rog, dan verantwoordelijkheid zou krijgen over godsdienstig en levensbeschouwelijk onderwijs.

De amendementen uit christelijke hoek moeten worden gezien in het licht van het bijzonder onderwijs. De christelijke fracties in de Kamer, ook die van de ChristenUnie, vrezen dat de formele samenwerkingsschool zoals Sander Dekker die voor zich ziet, de positie van het bijzonder onderwijs wordt aangetast.

Acceptatieplicht

Een amendement van SP’er Jasper van Dijk om algemene acceptatieplicht te koppelen aan de formele samenwerkingsschool, haalde het wel. Dit betekent dat de samenwerkingsschool geen leerlingen zou mogen weigeren, zoals het bijzonder onderwijs met de wet in de hand nu nog wel kan.

Ook een gewijzigd amendement van Loes Ypma van de PvdA werd aangenomen. Dit amendement beoogt dat godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs (g/hvo) mogelijk worden in de samenwerkingsschool, ook als deze school formeel geen openbare school is. Dit amendement werd gewijzigd in verband met het initiatiefwetsvoorstel van onder anderen Ypma voor structurele financiering van g/hvo.

Lees meer…

Christelijke fracties vrezen plan samenwerkingsschool

De christelijke fracties in de Tweede Kamer blijven tegen het wetsvoorstel van staatssecretaris Sander Dekker van OCW om de vorming van de samenwerkingsschool te vergemakkelijken. Dat bleek dinsdag tijdens een debat waarin Dekker zijn plan verdedigde.

De Kamerleden Michel Rog van het CDA en Roelof Bisschop van SGP vinden dat het wetsvoorstel fusies tussen openbare en bijzondere scholen te gemakkelijk maakt. Zij stellen dat het tegen de Grondwet indruist, omdat de overheid zeggenschap over het bijzonder onderwijs zou krijgen. Dekker ontkent dat. Hij wijst op de identiteitscommissie, die, zoals hij het uitdrukte, ‘het hart en het geweten’ van de formele samenwerkingsschool wordt.

Algemene benoembaarheid in samenwerkingsschool

Eppo Bruins van de ChristenUnie vindt dat het wetsvoorstel van Dekker te veel naar algemene benoembaarheid neigt. Volgens hem moet een samenwerkingsschool, net zoals de bijzondere school dat nu met de wet in de hand kan, de mogelijkheid hebben om personeelsleden te weigeren als die niet bij bepaalde religieuze uitgangspunten zouden passen.

Niet-christelijke fractie zijn juist voorstander van het plan van Dekker. Loes Ypma van de PvdA is er erg blij mee. Door de al bestaande informele samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs te formaliseren, wordt het met name in gebieden met demografische krimp en dalende leerlingenaantallen volgens haar eenvoudiger een krachtige dorpsschool open te houden.

Samenwerkingsschool derde variant

Paul van Meenen van D66 en Jasper van Dijk van de SP gaat het wetsvoorstel van de staatssecretaris niet ver genoeg. Zij willen dat de samenwerkingsschool een derde variant wordt, naast het openbaar en bijzonder onderwijs.

De Tweede Kamer sprak op 14 december ook over het wetsvoorstel. De christelijke fracties lieten toen ook al blijken ertegen te zijn. Op donderdag 22 december wordt erover gestemd.

Hoe kunnen krimpende basisscholen samenwerken?

Krimpende basisscholen die willen samenwerken met andere scholen in hun regio, kunnen de publicatie Samen aan de slag met leerlingendaling: handreiking bij samenwerken in het primair onderwijs downloaden.

Deze handreiking biedt inzicht in de stappen die schoolbesturen doorlopen als zij willen samenwerken. De publicatie behandelt drie thema’s: het op te lossen vraagstuk, het proces om tot samenwerking te komen en de mogelijke samenwerkingsvormen.

Het eerste thema gaat over het benoemen van het vraagstuk waarvoor samenwerking de oplossing is. Daartoe leidt de handreiking u langs een aantal strategische vragen.

Het proces om tot samenwerking te komen, wordt als tweede behandeld. Alle stappen van dit proces komen naar voren in de handreiking: van het zoeken naar mogelijke samenwerkingspartners tot het vormgeven en implementeren van de samenwerking.

Als laatste komen de mogelijke samenwerkingsvormen aan bod. Bij elke samenwerkingsvorm worden tips en aandachtspunten gegeven.

 

Pilotscholen gezocht voor lesmateriaal levensbeschouwing

Het Centrum voor Levensbeschouwing zoekt (samenwerkings)scholen die willen meedoen aan een pilot met lesmateriaal voor levensbeschouwelijk onderwijs.

Het gaat om lesmateriaal voor basisscholen dat enerzijds open en breed is en anderzijds bijzondere aandacht heeft voor de christelijke verhalen en traditie. In de pilot worden de methodes Kleur op school en IKOS Onderwijs gecombineerd.

Gratis lesmateriaal levensbeschouwing

Scholen die meedoen aan de pilot krijgen het benodigde lesmateriaal gratis in ruil voor een bijdrage aan de evaluatie (zowel digitaal als twee keer per jaar mondeling).

U kunt meer lezen in de brochure Van samenwerken naar samenleven.

Informatie: Jik van de Laan, Centrum voor Levensbeschouwing, 058-2441894, j.v.d.laan@centrumvoorlevensbeschouwing.nl of Tamar Kopmels, Levensbeschouwelijke Educatie, info@levensbeschouwelijke-educatie.nl, 06-36047765.

Achterstandspositie openbaar onderwijs blijft onbenoemd

Binnen de huidige wet- en regelgeving zijn voldoende mogelijkheden om kinderopvang en onderwijs op elkaar af te stemmen, schrijven staatssecretaris Sander Dekker van OCW en minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. Wat ze in hun brief al of niet bewust onbenoemd laten, is de achtergestelde positie van het openbaar onderwijs.  

Het schrappen van regels om kinderopvang en onderwijs beter op elkaar af te stemmen, bijvoorbeeld in integrale kindcentra (IKC’s), is volgens Dekker en Asscher niet nodig, zo schrijven ze in hun brief die een reactie is op het actieplan Geef kinderen de ruimte. Daarbij gaan ze al of niet bewust voorbij aan de positie die het openbaar onderwijs in het huidige stelsel heeft ten opzichte van het bijzonder onderwijs.

Uit de aanvankelijke interpretatie van de wet bleek dat besturen van openbare basisscholen in tegenstelling tot schoolbesturen voor bijzonder onderwijs geen kinderopvang mochten aanbieden, omdat ze strikt genomen alleen onderwijs zouden mogen verzorgen.

Artikel 48 WPO
Eerder verklaarden het ministerie van OCW en de PO-Raad in het Bestuursakkoord voor het primair onderwijs dat de wet, in het bijzonder artikel 48 van de Wet op het primair onderwijs (WPO), voor het openbaar onderwijs geen belemmering meer is om IKC’s in stand te houden, waarin onderwijs en kinderopvang samenkomen.

VOS/ABB vraagt zich af waarom Dekker en Asscher dit belangrijke punt onbenoemd laten in hun recente brief aan de Tweede Kamer.

Samenwerkingsscholen
Een ander punt is dat het samenvoegen van verschillende scholen tot een samenwerkingsschool evenmin door een openbaar schoolbestuur kan worden gerealiseerd. Dit vormt vooral in gebieden afnemende leerlingenaantallen als gevolg van demografische krimp een belemmering bij samenwerking en zet het openbaar onderwijs daar op een achterstand ten opzichte van het bijzonder onderwijs.

Hierover is onlangs een buitengewoon conservatief advies van de Onderwijsraad verschenen. De raad vindt dat samenwerkingsscholen een grondwettelijke uitzondering moeten blijven. Voor dat advies baseert de Onderwijsraad zich op een vermeende onwrikbare handhaving en rigide interpretatie van grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Tweede Kamer wil gelijkwaardigheid openbaar onderwijs

De Tweede Kamer heeft in de nacht van donderdag op vrijdag een motie van de PvdA aangenomen om binnen de kaders van grondwetsartikel 23 een gelijkwaardige positie voor het openbaar onderwijs ten opzichte van het bijzonder onderwijs te creëren. Deze en andere moties werden maandag ingediend tijdens het debat over de initiatiefnota over krimp en samenwerkingsscholen van PvdA-Tweede Kamerlid Loes Ypma.

De motie van Tweede Kamerlid Tanja Jadnanansing van de Partij van de Arbeid roept de regering op te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het versoepelen van artikel 48 van de Wet op het primair onderwijs (WPO). Die versoepeling zou volgens Jadnanansing tot stand moeten komen met inachtneming van artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs.

Het probleem met artikel 48 WPO is dat op grond daarvan een openbare school niets anders mag geven dan openbaar onderwijs. Dit brengt met zich mee dat een bestuur voor openbaar onderwijs geen samenwerkingsschool in stand kan houden. Hierdoor heeft het openbaar onderwijs een achtergestelde positie ten opzichte van het bijzonder onderwijs, dat wel die mogelijkheid heeft.

Geen versoepeling criteria
Een andere motie van Jasper Van Dijk van de SP en zijn collega Paul van Meenen van D66 over de criteria voor het oprichten van een samenwerkingsschool is verworpen. In die motie stond dat de belemmeringen voor de oprichting van samenwerkingsscholen, zoals de criteria rond de opheffingsnorm, zo veel mogelijk moesten worden weggenomen.

Ook een motie van Van Dijk om zo snel mogelijk artikel 17 van de WPO aan te passen, heeft het niet gehaald. Die motie stond in het teken van een snelle versoepeling van de voorwaarden voor de vorming van een samenwerkingsbestuur. Nu kan dat pas als de continuïteit van het onderwijs in het geding is, maar de SP wilde die voorwaarde zo snel mogelijk laten schrappen, maar de Kamer ziet de noodzaak van die haast niet.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft al eens toestemming gegeven voor de totstandkoming van een samenwerkingsbestuur in Zuid-Limburg, hoewel strikt genomen de continuïteit van het onderwijs daar toen niet in het geding was.

Aangehouden/ingetrokken
Twee moties over de samenwerking in krimpgebieden zijn aangehouden. Dit betreft een motie van Karin Straus van de VVD en Michel Rog van het CDA over het starten van een nevenvestiging in een ander RPO-gebied, waarbij RPO staat voor Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen. De andere aangehouden motie is van Van Meenen en gaat over een blijvende verruiming van de zogenoemde 50%-regel.

Kamerlid Roelof Bisschop van de SGP trok zijn motie over de informele samenwerkingsschool in. In die motie stond dat de mogelijkheid van de informele samenwerkingsschool actief onder de aandacht van de schoolbesturen moest worden gebracht. Hij drong er ook op aan een verkenning te laten uitvoeren naar de wettelijke mogelijkheden om informele samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs te ondersteunen.

Een motie van Jadnanansing over het betrekken van de initiatiefnota over krimp van haar partijgenoot Loes Ypma bij het opstellen van het wetsvoorstel door staatssecretaris Dekker over samenwerkingsscholen was al tijdens het debat hierover ingetrokken.

Na de nachtelijke stemmingen over onder andere de samenwerkingsscholen is de Tweede Kamer met zomerreces gegaan.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Zeker jaar wachten op wetsvoorstel samenwerkingsschool

Het duurt nog zeker een jaar voordat staatssecretaris Sander Dekker van OCW met een wetsvoorstel komt voor de samenwerkingsschool. Tijdens een nota-overleg met de vaste Kamercommissie van OCW zei hij dat hij daarmee in de zomer van 2015 denkt te kunnen komen.

De vaste Kamercommissie van OCW sprak maandag met Dekker over de aanpak van de gevolgen van demografische krimp op het onderwijs. Het overleg ging specifiek over de initiatiefnota van PvdA-Kamerlid Loes Ypma over de samenwerkingsscholen.

Naar aanleiding van deze nota liet adviseur Ronald Bloemers van VOS/ABB in een schriftelijke reactie aan Ypma weten dat zij net als Dekker weliswaar ‘met goede en ambitieuze voorstellen tot versoepeling van de wetgeving op het gebied van vorming van samenwerkingsscholen’ komt, maar dat die allang zijn ingehaald door de feiten.

‘Elke wettelijke drempel die er nog ligt, zal een drempel meer zijn dan het veld nu ervaart met de vorming van een informele samenwerkingsschool. Krimp geeft de mogelijkheid op uitstel doorgaans juist niet. Wachten tot een wet genoegzaam zal zijn gewijzigd, is niet doeltreffend’, aldus Bloemers.

‘Het is wat VOS/ABB betreft dan ook wrang te vernemen’, zo concludeert Bloemers, ‘dat de politiek nog met wijzigingen voor het verleden bezig is, terwijl het veld de toekomst al aan het inrichten is’. Hij adviseert om naar de huidige vorm van het onderwijsveld te kijken en ‘in lijn daarmee daadwerkelijk grondige herzieningsvoorstellen te doen’.

Het nota-overleg laat zien dat die maatregelen nog wel even op zich laten wachten. Dekker zei dat hij in de zomer van 2015 – dus over een jaar – met een wetsvoorstel denkt te kunnen komen. Dat kan volgens hem niet eerder vanwege de adviezen die moeten worden ingewonnen bij onder andere de Onderwijsraad en de Raad van State.

Voorafgaand aan het nota-overleg stuurden VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs gezamenlijk deze brief naar de vaste Kamercommissie voor OCW.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

 

Krimpadvies aan Tweede Kamer: snel maatregelen nemen!

VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) dringen in een gezamenlijke brief aan de vaste commissie voor OCW van de Tweede Kamer aan op wijzigingen in wet- en regelgeving om samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs in krimpgebieden te bevorderen.

De Tweede Kamer debatteert maandag over voorstellen die staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft gedaan om in krimpgebieden goed onderwijs te kunnen waarborgen. VOS/ABB en VOO wijzen er in de brief aan de Tweede Kamer op dat de praktijk waarmee de scholen in krimpgebieden te kampen hebben, uitwijst dat de politiek achter de (krimp)feiten aanloopt.

VOS/ABB en VOO noemen met name drie punten waarop de huidige wet- en regelgeving in het belang van een gelijkwaardige samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs (snel) dient te worden aangepast. Als eerste punt wordt de afschaffing van de fusietoets voor het funderend onderwijs genoemd. De praktijk wijst uit dat de fusietoets, die is voortgekomen uit ongewenste schaalvergroting in het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs, noodzakelijke samenwerking in krimpgebieden alleen maar in de weg zit.

Als tweede punt noemt VOS/ABB ruimere mogelijkheden voor het delen van onderwijsvoorzieningen en symbiose op bepaalde onderdelen van het onderwijs. De huidige wettelijke beperkingen op dit gebied werken tegendraads in de uitvoering van de zorgplicht voor goed onderwijs voor alle kinderen. Dit klemt des te meer in krimpgebieden.

Het derde punt in de brief aan de Tweede Kamer betreft een verruiming van de doelstellingsvereiste van openbaar schoolbestuur om ook kinderopvang te mogen organiseren. Nu mogen schoolbesturen voor bijzonder onderwijs dat wel, maar openbare schoolbesturen niet. Dit zorgt voor een achterstelde positie van het openbaar onderwijs bij het realiseren van integrale kindcentra (IKC’s), die vooral ook in krimpgebieden brede voorzieningen voor alle kinderen kunnen waarborgen.

De brief van VOS/ABB en VOO gaat ook in op het gezamenlijke toekomstperspectief dat is gebaseerd op het concept School!, dat boven de denominaties uitstijgt. Daarbij wordt opgemerkt dat in de praktijk al volgens dit concept op uitgebreide schaal wordt samengewerkt tussen openbaar en bijzonder onderwijs, maar dat de besturenorganisaties voor bijzonder onderwijs desondanks vast willen houden aan het duale onderwijsbestel en hun respectievelijke zuilen.

VOS/ABB en VOO vragen de Tweede Kamer om voor een gezonde toekomst van het funderend onderwijs dat past bij de 21ste eeuw serieus en op constructieve wijze grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs tegen het licht te houden.

Download de brief aan de Tweede Kamer

Eerder heeft beleidsmedewerker Ronald Bloemers van VOS/ABB een advies over de samenwerkingsschool aan PvdA-Tweede Kamerlid Loes Ypma gestuurd.

Lees ook het artikel over krimp en samenwerking in het zomernummer van magazine School! van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs.

Krimp: beleidsmakers lopen achter de feiten aan

De voorstellen om in het kader van demografische krimp de wetgeving voor het onderwijs te versoepelen komen te laat. Dat schrijft beleidsmedewerker en adviseur Ronald Bloemers van VOS/ABB in reactie op de initiatiefnota van PvdA-Tweede Kamerlid Loes Ypma over krimp en samenwerkingsscholen.

Ypma komt net als staatssecretaris Sander Dekker van OCW met ‘goede en ambitieuze voorstellen tot versoepeling van de wetgeving op het gebied van vorming van samenwerkingsscholen’, aldus Bloemers. Hij schrijft ook, ‘een resumé van die goede punten is echter niet opsommingswaardig’.

De praktijk is namelijk al verder, zo benadrukt hij. ‘Elke wettelijke drempel die er nog ligt, zal een drempel meer zijn dan het veld nu ervaart met de vorming van een informele samenwerkingsschool. Krimp geeft de mogelijkheid op uitstel doorgaans juist niet. Wachten tot een wet genoegzaam zal zijn gewijzigd, is niet doeltreffend.’

‘Het is wat VOS/ABB betreft dan ook wrang te vernemen’, zo concludeert hij, ‘dat de politiek nog met wijzigingen voor het verleden bezig is, terwijl het veld de toekomst al aan het inrichten is’. Hij adviseert de politiek om naar de huidige vorm van het onderwijsveld te kijken en ‘in lijn daarmee daadwerkelijk grondige herzieningsvoorstellen te doen’.

Lees de initiatiefnota van Ypma

Lees de reactie van Bloemers

Groene Amsterdammer over krimp en samenwerking

Weekblad De Groene Amsterdammer besteedt onder de kop De kleine schoolstrijd aandacht aan de gevolgen van demografische krimp op het onderwijs. In het artikel, dat over de samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs gaat, komt onder anderen senior beleidsmedewerker Hans Teegelbeckers van VOS/ABB aan het woord.

Journalist Jurre van den Berg illustreert in de editie van 5 juni van De Groene Amsterdammer de krimpproblematiek aan de hand van de situatie in het Groningse dorp Zuidwolde. Daar staan de openbare Venhuisschool en de protestants-christelijke basisschool De Akker vlak bij elkaar.

De Venhuisschool heeft nog 60 leerlingen, De Akker maar 50. Die aantallen zullen verder dalen. Beide scholen zoeken toenadering tot elkaar om in het dorp één basisschool te behouden.’Wij hechten aan christelijk onderwijs’, zegt moeder Ines van der Beek, die voor haar drie dochters voor De Akker koos. Maar ze beseft ook dat als er nu niets gebeurt, er over vijf jaar geen school meer in Zuidwolde is. ‘Dat zou funest zijn voor de leefbaarheid.’

Hans Teegelbeckers van VOS/ABB signaleert in het artikel dat toenadering tussen openbaar en bijzonder onderwijs in krimpgebieden niet altijd vanzelfsprekend is. ‘De macht van het getal groot is. Zeker op het platteland waar confessionele scholen vaak groter zijn dan openbare scholen en dus geen directe noodzaak hebben om samen te werken.’

Hij vertelt dat VOS/ABB voorstander is van samenwerking. ‘Identiteitsontwikkeling is mooi, maar goed onderwijs is in ieders belang’, aldus Teegelbeckers. Hij begeleidt verschillende scholen die samen verder willen. Draagvlak is daarbij cruciaal, benadrukt hij. ‘Als je ouders voor een voldongen feit stelt, zetten ze hun hakken in het zand.’

U kunt het artikel downloaden via Blendle.

Informatie: Hans Teegelbeckers, 06-51603209, hteegelbeckers@vosabb.nl

Samenvatting van uitgewerkte beleidsvisie op krimp

Adviseur mr. Ronald Bloemers van de Helpdesk van VOS/ABB heeft een verhelderende samenvatting gemaakt van de uitgewerkte beleidsvisie op demografische krimp. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft die uitwerking naar de Tweede Kamer gestuurd. Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u de samenvatting ervan downloaden.

Op 29 mei 2013 kwam Dekker met zijn beleidsvisie op krimp. Hij presenteerde die toen in brede school Het Samenspel in het Zeeuwse dorp Wolphaartsdijk. Sindsdien was het wachten op een vervolg met concrete maatregelen. Dat vervolg is er nu eindelijk.

Dekker kondigt in zijn uitwerking veel maatregelen aan, zowel voor het primair onderwijs als voor het voortgezet onderwijs. Het gaat onder meer over de fusietoets, de samenwerkingsschool en de kleinescholentoeslag.

Lees de uitwerking van de beleidsvisie op krimp

Lees de samenvatting door Ronald Bloemers (voor leden)

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Regels voor samenwerkingsscholen vereenvoudigd

De ministerraad heeft ingestemd met een vereenvoudiging van de regels voor samenwerkingsscholen. Openbare en bijzondere scholen die vanwege krimp samen verder willen gaan, hoeven niet langer te wachten tot ze op omvallen staan.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW meldt op de website van het ministerie dat hij goed en bereikbaar onderwijs voor ieder kind centraal stelt, ook in krimpgebieden. ‘We helpen scholen daarom om binnen hun regio tot een gezamenlijke aanpak te komen. Samenwerken wordt gemakkelijker en aantrekkelijker.’

Het ministerie meldt verder dat kleine scholen die fuseren nog zes jaar lang de kleinescholentoeslag behouden, ‘waardoor zij niet financieel gestraft worden voor hun samenwerking’. Ook wordt het gemakkelijker een school te verplaatsen of van identiteit te doen veranderen. Scholen kunnen met geld van het rijk een regionale coördinator aanstellen die hen helpt om tot afspraken over samenwerking te komen.

De maatregelen zijn een uitwerking van de visie op leerlingendaling die de staatssecretaris een jaar geleden in brede school Het Samenspel in het Zeeuwse dorp Wolphaartsdijk presenteerde. In het regeerakkoord is afgesproken dat in krimpgebieden alle vormen van samenwerking tussen scholen mogelijk moeten zijn en dat denominatie noch de fusietoets daar een belemmering voor mogen vormen.

Samenvatting
Adviseur mr. Ronald Bloemers van de Helpdesk van VOS/ABB heeft een samenvatting gemaakt van de uitgewerkte beleidsvisie op krimp zoals staatssecretaris Sander Dekker van OCW die naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u de samenvatting downloaden.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Echte samenwerking vereist snelle actie van wetgever

De stichting openbaar onderwijs moet samenwerkingsscholen in stand kunnen houden en ook kinderopvang kunnen ontplooien. Dat vindt niet alleen VOS/ABB, ook de staatssecretaris heeft gezegd dat hij dat wil. Alleen de wetsvoorstellen daartoe zijn er ondanks toezeggingen van hem nog steeds niet.

Demografische krimp zet in steeds meer regio’s het behoud van goed onderwijs voor alle kinderen onder druk. Samenwerking tussen verschillende scholen en hun besturen kan een oplossing zijn, maar de wet zit samenwerking in de weg.

De staatssecretaris ziet dat ook in. Hij kondigde in mei vorig jaar aan, toen hij in brede school Het Samenspel in Wolphaartsdijk zijn beleidsvisie op krimp presenteerde, dat hij rond de jaarwisseling met wetsvoorstellen zou komen. Hij zei er niet bij welke jaarwisseling. De beloofde wetsvoorstellen zijn er nog steeds niet.

Ondertussen gaat de krimp natuurlijk gewoon door – die maakt niet even pas op de plaats als het in Den Haag stroperig stil blijft. Als gevolg van die traagheid en stilte, behoudt het openbaar onderwijs onnodig lang zijn achtergestelde positie ten opzichte van het bijzonder onderwijs.

De stichting openbaar onderwijs kan immers, in tegenstelling tot besturen voor bijzonder onderwijs, volgens de huidige wet- en regelgeving geen samenwerkingsschool in stand houden. Bovendien hebben openbare schoolbesturen op dit moment nog niet de wettelijke mogelijkheid om in integrale kindcentra onderwijs en kinderopvang met elkaar te combineren.

Het lijkt er helaas op dat de langverwachte actie van de staatssecretaris verder wordt uitgesteld, omdat het Nederlands Centrum van Onderwijsrecht (NCOR) onlangs heeft aangegeven dat het grondwettelijk niet mogelijk zou zijn om samenwerkingsscholen onder stichtingen voor openbaar onderwijs te hangen. Volgens het NCOR zou een samenwerkingsschool slechts in stand kunnen worden gehouden door een samenwerkingsbestuur, dat per definitie niet openbaar kan zijn.

Het is wrang te moeten vrezen dat het openbaar onderwijs hierdoor in ieder geval langer dan nodig zijn achtergestelde positie behoudt. Dit is extra wrang, omdat juist in de stichting openbaar onderwijs iedereen zijn plaats heeft en zijn eigen rol kan vervullen onder extern toezicht van de democratisch gekozen gemeenteraad. Dat is pas echt samenwerking!

Het is daarom zaak dat de staatssecretaris, ondanks de kritische bevindingen van het NCOR, haast maakt met zijn toegezegde voorstellen om recht te doen aan de gelijkwaardigheid van het openbaar en bijzonder onderwijs.

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB

Adviesrapport over samenwerkingsscholen samengevat

Het adviesrapport ‘Regeling van de samenwerkingsschool in krimpgebieden’ van het Nederlands Centrum voor Onderwijsrecht (NCOR) is naar de Tweede Kamer gestuurd. Mr. Ronald Bloemers van VOS/ABB heeft er een toegankelijke samenvatting van gemaakt.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW had het NCOR gevraagd om te bepalen welke ruimte de Grondwet biedt voor de versoepeling van de regels voor het vormen van een samenwerkingsschool.

Zijn adviesaanvraag kwam voort uit de complexiteit van de wetgeving, waarover eerder de Eerste en Tweede Kamer, de Raad van State en de Onderwijsraad zich hebben gebogen. Op basis van het advies van het NCOR komt Dekker met een voorstel voor de aanpassing van de regels rondom de samenwerkingsschool.

Moeilijk leesbaar
Het rapport van de NCOR is moeilijk leesbaar en te begrijpen als u niet geheel thuis bent in de materie. Mr. Ronald Bloemers van de Helpdesk van VOS/ABB heeft er daarom een beter toegankelijke samenvatting van gemaakt.

Download het adviesrapport  Regeling van de samenwerkingsschool in krimpgebieden

Download de samenvatting door mr. Ronald Bloemers van de Helpdesk van VOS/ABB

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Samenwerkingsschool ook onder openbaar bestuur!

Alle vormen van samenwerking moeten mogelijk zijn om het aanbod en de kwaliteit van het onderwijs in krimpgebieden op peil te houden. Denominatie noch fusietoets mag daarbij in de weg staan. Dat is wat in het Regeerakkoord staat. Dan moet het nu eindelijk ook voor openbare schoolbesturen mogelijk worden om samenwerkingsscholen in stand te houden!

De samenwerkingsschool wordt door staatssecretaris Sander Dekker van OCW terecht gezien als een goede mogelijkheid om de negatieve gevolgen demografische krimp voor het onderwijs tegen te gaan. Als openbaar en bijzonder onderwijs de handen ineenslaan, kunnen zij samen werken aan kwaliteitsonderwijs. De positieve drang die Dekker in mei vorig jaar – niet voor niets in basisschool Samenspel in het Zeeuwse dorpje Wolphaartsdijk – aankondigde, was dan ook specifiek gericht op samenwerking.

Hij ontvouwde in Wolphaartsdijk zijn plan om de kleinescholentoeslag af te schaffen. In plaats daarvan zou er een soort bonus op samenwerking komen, waarbij, zo garandeerde Dekker, er geen euro van het beschikbare geld af zou gaan. Hij legde de bal dus nadrukkelijk bij de schoolbesturen, die daar niet allemaal even blij mee waren.

De constructieve oppositie van D66, ChristenUnie en SGP heeft er echter voor gezorgd dat de kleinescholentoeslag blijft bestaan. Dit brengt het gevaar met zich mee dat nu de financiële prikkel weg is niet meer alle schoolbesturen de noodzaak van samenwerking voelen en dat sommige denken dat het allemaal wel losloopt. Niets is minder waar!

Openbaar onderwijs benadeeld!
Een ander, zo mogelijk nog belangrijker punt dat een vertragende werking heeft op de samenwerking tussen de denominaties en dat met name het openbaar onderwijs benadeelt, ligt op het gebied van het arbeidsrecht. De huidige regels bepalen dat het personeel van de samenwerkingsschool een privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst moet hebben. Een ambtelijke aanstelling, zoals in het openbaar onderwijs, is niet mogelijk.

Dit brengt met zich mee dat een samenwerkingsschool nu niet onder een openbaar schoolbestuur kan vallen, terwijl staatssecretaris Dekker klip en klaar heeft beloofd dat dit wel moet kunnen. Wij horen bij VOS/ABB op dit punt niets meer van Dekker, terwijl het voor het openbaar onderwijs, zeker in krimpgebieden van cruciaal belang is. Dit arbeidsrechtelijke probleempunt moet nu snel worden aangepakt. Het zal een lastige klus zijn, maar waar een wil is, is een weg!

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB

‘Geld geen reden voor uitstel samenwerking’

Het is voor schoolbesturen niet nodig om voor regionale samenwerking een afwachtende houding aan te nemen. Dat stelt staatssecretaris Sander Dekker van OCW in een brief, waarin hij de Tweede Kamer informeert over het voornemen de regelgeving omtrent samenwerkingsscholen te wijzigen.

Dekker signaleert in zijn brief aan de Tweede Kamer dat schoolbesturen soms een afwachtende houding aannemen als het gaat om samenwerking, omdat zij onzeker zijn over de toekomst van de kleinescholentoeslag. Die toeslag wordt echter teruggegeven aan de schoolbesturen, zo benadrukt hij.

‘Bij de teruggave van de  kleinescholentoeslag wordt de hoogte van het nieuwe budget bepaald aan de hand van de peildatum 1 augustus 2013. Nu starten met regionale samenwerking om de gevolgen van leerlingendaling aan te pakken, leidt daarom niet tot nadeel in de toekomst. Het is dus niet nodig om een afwachtende houding aan te nemen’, aldus Dekker.

Stand van zaken
In zijn brief informeert hij de Tweede Kamer over de stand van zaken rond de versoepeling van de regels voor het vormen van een samenwerkingsschool. Hij geeft onder andere een tijdschema. Zo verwacht Dekker deze maand een rapport waarin het Centrum voor Onderwijsrecht de juridische mogelijkheden schetst die artikel 23 van de Grondwet biedt voor het vereenvoudigen van de wetgeving.

‘Op basis van dit advies volgt in de uitwerkingsbrief van april 2014 een voorstel voor de aanpassing van de regels rondom de samenwerkingsschool. De nieuwe wetgeving kan op zijn vroegst per 1 augustus 2016 van kracht worden’, zo schrijft de staatssecretaris.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Concept ‘school’ voor kwaliteit en ontmoeting

Het concept ‘school’ dat boven de denominaties uitstijgt, waarborgt dat er in de toekomst overal scholen kunnen zijn die onderwijs van goede kwaliteit bieden. Dat heeft adviseur Ronald Bloemers van VOS/ABB dinsdag toegelicht in het PvdA Onderwijsparlement. Hij was hiervoor uitgenodigd door Tweede Kamerlid Loes Ypma. Het ging onder andere over modernisering van artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs).

VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs streven naar ‘school’. Dit concept gaat uit van samenwerking die boven de denominaties uitstijgt. Niet meer de verzuilde maatschappij uit de twintigste eeuw is het uitgangspunt, maar de gehele samenleving. Daarbij staan diversiteit, wederzijds respect en gelijkwaardigheid centraal. ‘School’ besteedt op grond van deze uitgangspunten aandacht aan levensbeschouwing en godsdienst. Uiteraard staat onderwijskwaliteit voorop.

Bloemers bracht het concept ‘school’ in verband met demografische krimp waar steeds meer regio’s in Nederland mee te maken hebben. De dalende leerlingenaantallen in deze regio’s zetten het voortbestaan van kleine dorpsscholen onder druk. Door boven de zuilen uit met elkaar samen te gaan werken, kan ook in krimpregio’s een kwalitatief goede onderwijsinfrastructuur blijven bestaan.

De reacties in het PvdA Onderwijsparlement op het concept ‘school’ waren positief. Vooral het aspect ‘ontmoeting’ dat is het concept een belangrijke plaats inneemt, werd als een zeer positief element beschouwd.

In het komende decembernummer van magazine School! geeft Bloemers een nadere toelichting op wat VOS/ABB en VOO met het concept ‘school’ willen. In het artikel wordt ingegaan op bestaande samenwerking in Zuid-Limburg, die boven de denominaties uitstijgt.

Onderzoek naar identiteit van samenwerkingsscholen

Samenwerkingsscholen voor primair onderwijs kunnen meedoen aan een promotieonderzoek naar hun identiteit en levensbeschouwelijk onderwijs. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de Protestantse Theologische Universiteit in Amsterdam in samenwerking met de Christelijke Hogeschool Windesheim in Zwolle.

Het brede doel van dit onderzoek is een bijdrage te leveren aan een kwaliteitsverbetering van het levensbeschouwelijk aspect van het primair onderwijs. Meer specifiek gaat de belangstelling uit naar de vraag hoe dit aspect zo kan worden vormgegeven dat het verschillende zuilen verbindt of mogelijk zelfs overstijgt. Juist in de samenwerkingsschool kunnen vragen over de levensbeschouwelijke identiteit en de vormgeving hiervan relevant zijn.

Samenwerkingsscholen hebben twee digitale vragenlijsten voor directeuren respectievelijk leerkrachten toegestuurd gekregen. Het doel van beide lijsten is het in kaart brengen van de visie op en de praktijk van de levensbeschouwelijke identiteit en het levensbeschouwelijk onderwijs in samenwerkingsscholen. Het is voor godsdienstpedagoog en onderzoeker Erik Renkema van groot belang om zoveel mogelijk ingevulde vragenlijsten te ontvangen.

Werkt u op een samenwerkingsschool en heeft uw school de vragenlijsten niet ontvangen? Neemt u dan contact op met erik.renkema@windesheim.nl.