Betere verantwoording? Alles staat al online!

Met verbazing heb ik de brief van de ministers van OCW aan de Tweede Kamer gelezen over de maatregelen die ze willen nemen om schoolbesturen betere verantwoording te laten afleggen.

De afgelopen tijd heb ik bijna 100 schoolbestuurders gesproken, onder andere over de manier waarop zij verantwoording afleggen. Uit die gesprekken bleek dat ze allemaal hun jaarverslagen met uitgebreide financiële verantwoording online zetten. Zo kan iedereen die dat wil, zien waaraan het onderwijsgeld is besteed.

De praktijk leert echter dat maar weinig mensen de moeite nemen om de jaarverslagen te lezen, terwijl daar toch echt veel relevante informatie in staat. Dat is jammer. Je gaat als schoolbestuurders serieus om met verantwoording, maar dat heeft niet zo veel effect als jaarverslagen grotendeels ongelezen blijven. Dat laatste ligt niet aan de schoolbesturen, maar zij krijgen er nu wel de schuld van.

Moeizame gesprekken

Mijn ervaring is dat schoolbestuurders ook altijd openstaan voor vragen. Maar als over verantwoording wordt gesproken met de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad of met de raad van toezicht, dan komt het nogal eens voor dat die gesprekken moeizaam verlopen. Dat heeft mede te maken met het feit dat de materie ingewikkeld kan zijn. Het is dan ook een goede zaak dat de Onderwijsraad het kabinet adviseert de bekostiging van het onderwijs te vereenvoudigen.

De maatregelen die de ministers aankondigen in hun brief aan de Tweede Kamer, zijn volgens mij echter weinig productief. Ten eerste storten de bewindslieden hun ideeën uit over de schoolbesturen zonder dat ze er met hen over hebben gesproken. Ten tweede zullen de voorgestelde maatregelen ertoe leiden dat er extra bestuurlijke druk ontstaat. Die zal extra personele inzet vereisen, zonder dat daarvoor geld beschikbaar wordt gesteld. Ik noem als voorbeeld de benchmarks die het ministerie van OCW wil opleggen, waarvoor schoolbesturen hun verantwoordingsgegevens moeten invullen. Dat leidt tot dubbel werk, want al die gegevens staan al in de online jaarverslagen!

Toereikende bekostiging

De Onderwijsraad heeft meer adviezen aan OCW gegeven. Zoals over de toereikendheid van de bekostiging en dat dit goed moet worden gemonitord. Op dat punt zie ik van de ministers van OCW weinig eigen initiatief, omdat de toereikendheid van de bekostiging niet goed te monitoren zou zijn. Verschillende onderzoeken hebben echter laten zien dat dit wel degelijk mogelijk is, dus mag van de ministers worden verwacht dat ze daarmee aan de slag gaan.

Ik noem als voorbeeld het structurele tekort van 350 miljoen euro op de materiële instandhouding, alleen al in het basisonderwijs. Let wel: dat zijn omgerekend ruim 5200 voltijdbanen. Door dit structurele tekort kunnen nu dus duizenden leraren niet voor de klas staan – als die er al zouden zijn. De ministers weten natuurlijk ook wel dat schoolbesturen ook geld moeten besteden aan bijvoorbeeld energie en onderhoud. Goed onderwijs wordt immers erg lastig in een koud schoolgebouw waarvan het dak is weggewaaid. Ook het klimaatakkoord zal aanvullende eisen gaan stellen aan de schoolgebouwen, met aanvankelijk extra kosten als resultaat.

Wederzijds vertrouwen

Kan verantwoording beter? Jazeker, en mijn ervaring is dat de schoolbesturen die ik geregeld bezoek dat ook willen en zich daarvoor inzetten. VOS/ABB ondersteunt ze daar graag bij. Goede verantwoording is echter een kwestie van wederzijds vertrouwen. Niet apart, maar samen maken we het onderwijs beter. De brief van de ministers laat zien dat ze op school niet hebben geleerd dat samenwerken iets anders is dan maatregelen opleggen en de ander de schuld geven.

Mr. Ronald Bloemers, VOS/ABB

‘Bestaansrecht cao bestuurders niet ter discussie’

De vereniging van toezichthouders in onderwijs en kinderopvang (VTOI-NVTK) is blij dat minister Ingrid van Engelshoven van OCW de motie heeft ontraden om bestuurders in het onderwijs terug te brengen in de reguliere onderwijs-cao’s. De motie werd afgelopen dinsdag aangenomen door de Tweede Kamer.

‘Los van de inbreuk op de vrijheid die partijen hebben om zelf een cao af te sluiten, laten de indieners van de motie blijken niet goed te hebben nagedacht over de bijkomende consequenties’, meldt de VTOI-NVTK. De motie was ingediend door SP-Tweede Kamerlid Peter Kwint en PVV’er Harm Beertema.

De VTOI-NVTK verwijst naar 2014, toen een motie van dezelfde strekking werd ingediend. Die motie ‘bleek eveneens onuitvoerbaar en in strijd met wet- en regelgeving’, aldus de vereniging van toezichthouders.

‘Het aangaan van overeenkomsten tussen werkgever en werknemer is een zaak tussen deze betreffende partijen. Buiten dit feit stuit de motie op principiële bezwaren en heeft ze onwenselijke juridische en praktische consequenties.’

Lees meer…

‘Schoolbestuurders moeten in onderwijs-cao’

De salarissen van schoolbestuurders moeten worden ondergebracht in de onderwijs-cao’s. Dat vindt de Tweede Kamer, terwijl die geen cao-partij is.

Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft een motie aangenomen van SP’er Peter Kwint en PVV’er Harm Beertema. Zij stellen dat schoolbestuurders ‘taken verrichten die binnen het onderwijs vallen’ en dat de salarissen van bestuurders daarom moeten worden ondergebracht in een van de onderwijs-cao’s.

In de huidige situatie vallen schoolbestuurders in het funderend onderwijs onder de respectievelijke bestuurders-cao’s voor het primair en voortgezet onderwijs.

Politiek gaat niet over cao’s

Het is om meerdere redenen vreemd dat in de Tweede Kamer een motie aan bod komt over cao’s en de positie van bestuurders daarin, vindt juridisch adviseur Christiaan Rooseboom van VOS/ABB.

‘In cao’s maken vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers afspraken over onder meer de arbeidsvoorwaarden. Het zijn de vakbonden en werkgevers die naar eigen inzicht de werkingssfeer van de cao vaststellen en daarmee ook bepalen welke werknemers daaronder vallen’, zo legt Rooseboom uit.

Hij vervolgt: ‘De motie van de Tweede Kamer is opmerkelijk, omdat de politiek zich daarmee mengt in een aangelegenheid waar zij niet over gaat. Als de Tweede Kamer invloed wil op de werkingssfeer van een cao, ligt het meer voor de hand om de uit 1927 stammende Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst te wijzigen.’

Bestuurders niet onder reguliere cao

‘Daar komt bij dat het gebruikelijk is om de statutair bestuurder niet onder de werkingssfeer van de reguliere cao te brengen. Werkgevers en vakbonden maken in veel sectoren in de cao’s zelfs onderscheid tussen hoog en laag personeel. Er zijn ook sectoren waar werkgevers en vakbonden aparte cao’s sluiten voor het hoger en lager personeel. Dat is in het onderwijs niet aan de orde, maar het is dus niet vreemd dat schoolbestuurders niet onder de werkingssfeer van het reguliere personeel vallen.’

Schoolbesturen geldverspillers? Onzin!

‘Ik zie in het primair onderwijs geen dure adviseurs en nutteloze cursussen. Ieder dubbeltje wordt omgedraaid’. Dat zegt bestuurder Marten Elkerbout van Stichting Spaarnesant voor openbaar primair onderwijs in Haarlem.

De PO-Raad citeert hem in reactie op recente beweringen van de Tweede Kamerleden Lisa Westerveld van GroenLinks, Peter Kwint van de SP, Paul van Meenen van D66 en Michel Rog van het CDA dat schoolbesturen geld zouden verspillen. De sectororganisatie benadrukte toen direct dat de bewuste politici ‘een volstrekt onjuist beeld van het primair onderwijs’ schetsten.

Heel zuinig werken

Met de woorden van bestuurder Elkerbout van Stichting Spaarnesant laat de PO-Raad vanuit de praktijk zien dat de aantijgingen aan het adres van de schoolbesturen niet kloppen. ‘Het meeste geld gaat naar het primaire proces en er blijft heel weinig over voor ondersteuning en staftaken. Je moet heel zuinig werken’, aldus Elkerbout.

Ook het door de politici geschetste beeld als zou het niet duidelijk zijn waar het onderwijsgeld aan wordt besteed, strookt volgens hem niet met de werkelijkheid. ‘Ik zou hun willen zeggen: lees onze jaarverslagen. Die zijn helder en daar staat alles keurig in. Er wordt in het primair onderwijs geen geld over de balk gesmeten.’

Achterblijvende bekostiging

Elkerbout verwijt in zijn reactie verder dat de politiek geen oog heeft voor de al jaren achterblijvende materiële bekostiging. ‘Het is al lang bekend dat hier een tekort is, maar de politiek wil er gewoon niet aan’, zo benadrukt hij. Daarnaast wijst hij erop dat de salarissen in het primair onderwijs achterblijven, niet alleen de salarissen van leraren, maar ook die van schoolleiders en onderwijsondersteunend personeel.

Over de Tweede Kamerleden merkt hij op dat die zijn ‘losgezongen van de werkelijkheid’.

Lees meer…

Fraudezaak Rotterdam betreft niet een schoolbestuur

Een grote fraudezaak bij een onderwijsstichting in de regio Rotterdam, heeft geen betrekking op een schoolbestuur voor primair en/of voortgezet onderwijs. Dat bevestigt het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie tegenover VOS/ABB. Het Algemeen Dagblad meldt dat het de Islamitische Universiteit Europa betreft.

Vrijdag werd bekend dat er drie bestuurders zijn aangehouden in een onderzoek naar witwassen, valsheid in geschrift en fraude met giftenaftrek. Het Functioneel Parket van het OM meldde vrijdag niet om welke stichting het gaat, maar een woordvoerder bevestigt tegenover VOS/ABB dat het niet een schoolbestuur voor primair en/of voortgezet onderwijs is. Het gaat volgens de woordvoerder om ‘een stichting die cursussen verzorgt’.

Het Algemeen Dagblad meldt dat het de Islamitische Universiteit Europa betreft. Dit is een niet door de overheid bekostigde opleiding met hbo-accreditatie voor het opleiden van islamitische geestelijke verzorgers.

Kwitanties

De drie aangehouden bestuurders worden ervan verdacht valse kwitanties te hebben uitschreven voor contante giften aan de stichting. Zij zouden de kwitantie voor een klein deel van de waarde die op de kwitantie vermeld staat hebben verkocht.

De kopers brachten het volledige bedrag van de kwitantie als gift in aftrek in hun belastingaangifte. Zij ontvingen hierdoor een hogere belastingteruggaaf dan waar zij recht op hadden. Op die manier hebben vermoedelijk ongeveer 2000 mensen voor circa 8.500.000 euro ten onrechte aan giftenaftrek geclaimd.

Er is beslaggelegd op een woning, ruim 87.000 euro cash geld, creditcards, bankrekeningen, sieraden en auto’s. Ook is er administratie in beslag genomen.

Schoolbestuurders hebben baat bij tegenspraak

Schoolbestuurders hebben er baat bij als het intern toezicht en de medezeggenschap goed zijn geregeld. Dat benadrukken minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

Bussemaker en Dekker gaan in een nota in op vragen uit de Tweede Kamer over de versterking van de bestuurskracht in het onderwijs. Zo gaan zij in op de vraag hoe ze aankijken tegen tegenspraak en wat daarmee kan worden bereikt.

Schoolbestuurders scherp houden

Het organiseren van tegenspraak draagt volgens de minister en de staatssecretaris bij aan het scherp houden van schoolbestuurders. ‘Door het voeren van het goede gesprek met de interne toezichthouder en de medezeggenschap en open te staan voor hun denkbeelden, blijft de bestuurder zich ervan bewust dat hij of zij zelf een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs en de maatschappelijke context waarin dat gebeurt’, aldus Bussemaker en Dekker.

Zij schrijven in hun nota ook dat het voorstel om de medezeggenschapsraad te laten meepraten over de profielen en benoemingen van schoolbestuurders in het teken staat van beter onderwijs. Het gaat er volgens hen uiteindelijk om dat er een samenspel ontstaat van verschillende tegenkrachten die elkaar in balans houden.

Lees meer…

Tegengaan segregatie: schoolbesturen maken het verschil!

Als schoolbesturen zich actief inzetten om segregatie tegen te gaan, dan pakken de lokale politiek, de media en de ouders het thema op. Dat blijkt uit onderzoek van kennisinstituut FORUM voor multiculturele vraagstukken.

In het factsheet Basisscholen en hun buurt staat dat de segregatie tussen autochtone kinderen en leeftijdgenoten met een allochtone achtergrond de afgelopen jaren wat minder is geworden.

Volgens FORUM hangt dat samen met gerichte pilots in 12 grote gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Aan die pilot deden in totaal 315 basisscholen mee. Op tweederde van die scholen nam de segregatie af.

Maar, zo waarschuwt FORUM, als het onderwerp van de beleidskaart verdwijnt, zal de segregatie de komende jaren weer scherper worden. Het instituut signaleert bij schoolbesturen weinig animo voor een meer gemengde leerlingenpopulatie, terwijl uit de praktijk blijkt dat het de besturen zijn die het verschil kunnen maken.

‘Wanneer bestuurders en beleidsmakers met het thema aan de slag gaan, zoals in de pilots, dan spreekt de gemeenteraad erover, worden er discussies gevoerd met ouders en professionals in het onderwijsveld, en komt er vaak aandacht voor in de pers’, stellen de onderzoekers van FORUM.

Segregatie verdwijnt uit beleid
Het Kohnstamm Instituut signaleerde in oktober vorig jaar na een onderzoek in opdracht van FORUM dat steeds minder gemeenten segregatie in het onderwijs bestrijden. In het rapport ‘Bestrijding van onderwijssegregatie in gemeenten’ staat dat er op dit vlak een duidelijke afname zichtbaar is van afspraken tussen gemeenten en schoolbesturen.

De onderzoeksresultaten uit oktober vorig jaar volgden op het landelijke beleid dat onder het door de PVV gedoogde eerste kabinet-Rutte in gang werd gezet. Toenmalig CDA-minister Marja van Bijsterveldt van OCW gaf in 2012 aan dat er geen maatregelen meer nodig waren om segregatie in het onderwijs tegen te gaan.

Dit beleid is overgenomen door het huidige VVD/PvdA-kabinet, hoewel de PvdA, die in de vorige kabinetsperiode nog in de oppositie zat, bij monde van toenmalig Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem zei dat er wél maatregelen nodig waren om de segregatie in het onderwijs bij wet tegen te gaan.

Kom naar congres op Dag van het Onderwijsbestuur!

Op 26 mei is het de eerste Dag van het Onderwijsbestuur. Er is dan een congres in Nieuwegein. Het thema van de dag is ‘aansprekend besturen’.

Het congres, dat wordt georganiseerd door het ministerie van OCW, is interessant voor onderwijsbestuurders, leden van raden van toezicht en van (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraden. De vraag die tijdens het congres centraal staat: hoe kan onderwijsbestuur (nog) beter worden georganiseerd?

Het congres is op maandag 26 mei van 12 tot 18 uur in congrescentrum MeetingDistrict in Nieuwegein.

Inschrijven kan digitaal (tot en met 18 mei).

Lees meer…

Inzet van schoolbesturen loont

De kwaliteit van het onderwijs hangt sterk af van de kwaliteit van de schoolleiders en -bestuurders. Het is goed dat de Inspectie van het Onderwijs dit in het Onderwijsverslag 2012-2013 benadrukt. Het laat zien dat bestuur en management worden erkend als cruciale voorwaarde voor goed onderwijs, zeggen Ritske van der Veen en Anna Schipper van VOS/ABB.

Het zijn de leraren die leerlingen goed onderwijs geven. Zij staan voor de klas, of zoals dat in het onderwijs vaak wordt gezegd ‘met de poten in de modder’. Een uitspraak die wij nooit zo goed hebben begrepen, omdat die suggereert dat het in het onderwijs slechts moeizaam voortmodderen is. Goed onderwijs verdient positieve beeldspraak!

Afgezien van dat modderige beeld, is het niet zo dat alleen leraren goed onderwijs maken. Het is, zo constateert de inspectie terecht, een samenspel van personeel, schoolleiders en –bestuurders. Organisaties waarin die drie groepen met elkaar de schouders eronder zetten, bereiken de beste resultaten. Dat dit werkt, blijkt uit de afname van het aantal zwakke en zeer zwakke scholen.

Aan de kwaliteit van die samenwerking kan nog wel het één en ander worden verbeterd. Het beeld van de inspectie dat schoolleiders over het algemeen goed functioneren, herkennen wij in de praktijk. Maar wij herkennen helaas ook het beeld dat het hun nogal eens ontbreekt aan zelfreflectie – een gebrek dat overigens meer mensen parten speelt.

Ook zien we dat het management niet altijd voldoende alert is op risico’s die de kwaliteit van het onderwijs onder druk kunnen zetten. Dit benadrukt het belang van verdere professionalisering van schoolleiders. Als zij goed functioneren, komt dat immers de kwaliteit van de school ten goede.

Kritischer is de inspectie over de rol van de schoolbesturen. De inspectie stelt terecht dat de kwaliteit van de schoolleiders, en daarmee de kwaliteit van het onderwijs, gebaat is bij goede schoolbestuurders die daarop actief sturen. Dit is nog onvoldoende het geval, zo staat in het Onderwijsverslag, omdat de meeste besturen de kwaliteit van hun scholen slechts globaal in de gaten houden. Ook het functioneren van hun schoolleiders volgen zij slechts in grote lijnen.

Ook dit punt uit het Onderwijsverslag herkennen wij. Het is natuurlijk niet zo dat het overal kommer en kwel is – verre van dat! – maar als we in het primair en voortgezet onderwijs een volgende kwaliteitsslag willen maken, dan zullen schoolbestuurders daar meer op moeten focussen. De inzet van besturen loont, concludeert de inspectie. Daar zijn wij het helemaal mee eens!

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB
Anna Schipper, adjunct-directeur VOS/ABB

Kwaliteit is kwestie van samenwerking op alle niveaus

‘Waar het beter kan, moet het ook beter, want goed onderwijs is cruciaal voor de samenleving.’ Dat stellen minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW in hun beleidsreactie op het Onderwijsverslag 2012-2013 van de Inspectie van het Onderwijs.  

Ze willen samen met schoolbestuurders, schoolleiders, toezichthouders, leraren en andere betrokkenen ‘consequent verder werken aan de stap van goed naar beter onderwijs’. De minister en de staatssecretaris schrijven dat ze daarvoor het Regeerakkoord, het Nationaal Onderwijsakkoord, de Lerarenagenda en binnenkort de sectorakkoorden willen gebruiken. ‘Met onze plannen willen we de gewenste kwaliteitscultuur in de praktijk van de klas realiseren zodat de leerling (…) optimaal in de gelegenheid wordt gesteld om zijn talenten te ontwikkelen. Daar willen we maximaal op inzetten.’

Deskundigheidsbevordering neemt in de beleidsreactie een prominente plaats in. Daarbij richten Bussemaker en Dekker hun aandacht niet alleen op de leraren, maar ook op de schoolleiders en zeer zeker op de schoolbestuurders. ‘Verbetering van de bestuurskracht van de onderwijssector is een blijvende opdracht aan iedereen en een proces van continue verbetering.’

De beleidsreactie gaat tevens in op het feit dat kwaliteit van onderwijs van meer factoren afhangt dan alleen prestaties op rekenen en taal. ‘De inspectie vraagt terecht aandacht voor het belang van een brede kijk’, zo schrijven de minister en de staatssecretaris. Ze willen ‘samen met schoolleiders en schoolbestuurders nader onderzoeken of en zo ja hoe het curriculum verder versterkt moet worden’.

Lees ook Schoolbesturen moeten meer doen voor goed onderwijs.

Tweede Kamer wil af van bestuurders-cao

Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het kabinet een einde maakt aan de aparte cao voor onderwijsbestuurders. Alleen de VVD en de SGP zijn voor de cao voor bestuurders.

D66, PvdA en SP hadden motie ingediend tegen de bestuurders-cao. Zij kregen een ruime meerderheid achter zich voor de wens om de arbeidsvoorwaarden voor onderwijsbestuurders te regelen in de cao die ook geldt voor het personeel. Dat zou transparanter en rechtvaardiger zijn.

De eigen cao voor onderwijsbestuurders is vorig jaar mede op aandringen van de Tweede Kamer ingevoerd, maar er kwam veel kritiek toen bleek dat bestuurders er in geld en arbeidsvoorwaarden meer op vooruit zouden gaan dan personeelsleden.

De Tweede Kamer steunde ook een voorstel van PvdA en D66 om de salarissen van leraren en bestuurders meer in lijn te brengen met elkaar. Dat moet voorkomen dat bestuurders er wel op vooruit gaan en personeelsleden niet.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Geen geld voor nieuwe school van falend bestuur

Beperk falende onderwijsbesturen in de mogelijkheid om in aanmerking te komen voor bekostiging van een nieuwe school of nevenvestiging. Dat adviseert de Onderwijsraad.

De aanbeveling moet voorkomen dat schoolbesturen die aantoonbaar en langdurig tekort zijn geschoten opnieuw een school of nevenvestiging oprichten die door de overheid moet worden gefinancierd.

Het advies Voorkomen draaideurconstructie is op verzoek van staatssecretaris Sander Dekker van OCW geschreven naar aanleiding van verschillende kwesties, waaruit bleek dat falende schoolbesturen na sluiting van een school ongehinderd weer hun gang konden gaan.

Directe meting
‘Om de levensvatbaarheid van nieuwe scholen te bepalen en herhaald sluiten wegens te lage leerlingenaantallen te voorkomen, dient tevens het aantal te verwachten leerlingen in het vervolg via directe meting te worden vastgesteld’, zo adviseert de Onderwijsraad ook.

Met het laatste punt, de directe meting, neemt de Onderwijsraad een lang gekoesterde wens van VOS/ABB over. De directe meting, die de actuele situatie in een gebied weergeeft, is altijd beter dan de tot nu toe vaak gehanteerde indirecte meting, die vooral behoeften uit het verleden weerspiegelt.

Juist beeld
Uit indirecte metingen is vaak ten onrechte afgeleid dat er bijvoorbeeld in een nieuwbouwwijk behoefte was aan bijzonder onderwijs, omdat die behoefte er historisch gezien was in bestaande wijken.

In bestaande wijken woonden relatief veel mensen die zich al of niet actief gebonden voelden aan een kerk en daarom een school op religieuze grondslag wilden. De praktijk wijst uit dat in een nieuwbouwwijk de bevolking zich over het algemeen meer aangetrokken voelt tot het openbaar onderwijs, dat op een moderne wijze en op basis van respect en gelijkwaardigheid aandacht besteedt aan verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Moeten bestuurders en directeuren eed afleggen?

Minister Jet Bussemaker van OCW wil schoolbestuurders en -directeuren een eed of gelofte laten afleggen in aanwezigheid van personeel, studenten en leerlingen. Dat moet een bijdrage leveren om tot een meer integere bestuurscultuur bij scholen te komen. Is dit een goed idee?

Het NTR-programma Dichtbij NL op Radio 5 ging maandagavond over dit onderwerp. De stelling was dat het een goed idee is van de minister om bestuurders en directeuren in het onderwijs een eed of gelofte te laten afleggen. Directeur Ritske van der Veen van VOS/ABB (zie foto) legde in het radioprogramma uit waarom hij het niet met de stelling eens is.

Hij benadrukte dat vrijwel alle schoolbestuurders en -directeuren integer handelen. ‘Onze bestuurders zijn voor 99,9 procent integer, werken keihard en zijn zich bewust van het feit dat ze de verantwoordelijkheid dragen voor een goede besteding van maatschappelijke middelen’, aldus Van der Veen.

Moreel kompas
Het is volgens hem een illusie om met een symbolische handeling mensen op het rechte pad te houden. ‘Je moet sowieso een moreel kompas hebben. Met een eed ga je niet voorkomen dat er altijd wel mensen zijn die verkeerde beslissingen nemen of bereid zijn om welke reden dan ook verkeerd met geld om te gaan.’

De oproep van de minister hangt samen met de excessen die zich de laatste tijd hebben voorgedaan bij de gevallen onderwijskolos Amarantis en bij de stichting BOOR voor openbaar onderwijs in Rotterdam. Bij die stichting was sprake van een slechte bestuurscultuur en jarenlange bouwfraude.

Van den Anker: wél goed idee!
In de radio-uitzending kwam ook Marianne van den Anker aan het woord. Zij zit in de nieuwe raad van toezicht van BOOR. Ze zei dat onder het vorige bestuur van deze stichting, toen Wim Blok nog voorzitter was, er een sfeer heerste van ouwe-jongens-krentenbrood. De toezichthouders, waaronder de gemeenteraad, zaten volgens haar te slapen. Een eed is volgens haar wel een goed idee: ‘Het is een symbolische daad die enorm helpt, het doet iets met je als mens’, aldus Van den Anker.

De opmerkingen van Van den Anker over de slapende toezichthouders zijn opmerkelijk. Zij was van 2004 tot 2006 voor Leefbaar Rotterdam wethouder van Veiligheid en Volksgezondheid. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2006 was zij lid van de Rotterdamse raad, die toen kennelijk als externe toezichthouder zat te slapen.

Strakke regels voor bestuurders en toezichthouders

Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW willen onderwijsbestuurders en -toezichthouders aan strakke regels binden. Dat schrijven ze in een brief aan de Tweede Kamer.

Bestuurders en toezichthouders kunnen straks niet alleen bij financieel wanbeleid, maar ook bij onderwijskundig falen worden aangepakt. Ook wordt het mogelijk om hen te schorsen of te ontslaan om daarmee de continuïteit van het onderwijs te kunnen garanderen. Als ze op onbehoorlijke wijze hun taak vervullen, kunnen bestuurders en toezichthouders hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld.

Bussemaker en Dekker schrijven dat de maatregelen pas in beeld komen als bestuurders zelf geen gebruik maken van het instrumentarium dat hun al ter beschikking staat, bijvoorbeeld in governance codes, en er blijk van geven dat hun 'moreel kompas niet goed genoeg staat afgesteld om in het onderwijs te kunnen werken'. Het doel van de maatregelen is het verbeteren van de kwaliteit van het bestuur van en het in- en extern toezicht op onderwijsinstellingen.

De brief volgt onder andere op het omvallen van onderwijskolos Amarantis en de bestuurscrisis bij Stichting BOOR voor openbaar onderwijs in Rotterdam.

​Op de website van het ministerie staat een uitgebreider bericht.