Week van de Liefde

Het is de Week van de Liefde. Van maandag 11 tot en met vrijdag 15 februari besteden veel scholen in het voortgezet onderwijs, praktijkonderwijs en mbo speciale aandacht aan seksuele vorming.

De Week van de Liefde heeft als doel om scholen kennis te laten maken met het thema ‘relaties en seksualiteit’. Deze themaweek kan voor scholen aanleiding zijn om het hele schooljaar vaker thema’s als ‘weerbaarheid’, ‘veilig vrijen’ en ‘seks en de media’ op de agenda te zetten.

Lees meer…

Leerlingen denken positiever over homo’s

In Nederland denken leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs steeds positiever over homo’s, lesbiennes en biseksuelen, maar het is voor een deel van de Nederlandse jongeren die niet heteroseksueel zijn nog steeds onmogelijk om op school uit de kast te komen. Dat blijkt uit het rapport Opvattingen over seksuele en genderdiversiteit in Nederland en Europa van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Leerlingen in het voortgezet onderwijs schatten op basis van de situatie op hun school in of het mogelijk is om daar te vertellen dat ze niet heteroseksueel zijn. Eén op de vijf geeft aan dit tegen niemand te kunnen zeggen. Ruim de helft geeft aan dat dat wel kan.

Zoenen

Net als Nederlandse volwassenen denken scholieren negatiever over twee zoenende jongens of twee zoenende meisjes dan over een jongen en een meisje die zoenen. Een beperkt deel geeft aan dat lesbische, homoseksuele of biseksuele jongeren niet hun vrienden mogen zijn.

Lees meer…

Wat moet aan bod komen in burgerschapsonderwijs?

Verschillende Tweede Kamerleden hebben in een debat met onderwijsminister Arie Slob moties ingediend om in burgerschapsonderwijs bepaalde aspecten aan bod te laten komen.

Slob is bezig met een wetsvoorstel om de burgerschapsopdracht van het onderwijs verder te verstevigen. Daarbij moeten zaken als respect, mensenrechten en kennis van de democratische rechtsstaat centraal staan, vindt de minister.

Tweede Kamerlid Kirsten van den Hul van de PvdA betreft moeten scholen seksuele weerbaarheid, veiligheid en diversiteit in hun curriculum opnemen. Ze diende daartoe een motie in.

Nederlandse identiteit, holocaust en duurzaamheid

Dat deed ook Harm Beertema van de PVV. Hij benadrukt in zijn motie de ‘gedeelde Nederlandse identiteit en verbondenheid met de nalatenschap van onze voorouders’. In een motie van zijn VVD-collega Rudmer Heerema staat dat docentenopleidingen aandacht moeten hebben voor de manier waarop in de klas de holocaust aan bod kan komen.

Kamerlid Lammert van Raan van de Partij voor de Dieren pleit in een motie voor duurzaamheid als onderliggend principe van goed burgerschapsonderwijs.

Week van de Lentekriebels: gratis lesmateriaal

Basisscholen kunnen in de Week van de Lentekriebels van 19 tot en met 23 maart gebruikmaken van gratis lesmateriaal van Kwink.

De Week van de Lentekriebels is een initiatief van kenniscentrum Rutgers. De projectweek staat in het teken van seksualiteit, weerbaarheid en relaties. Er doen meer dan 2500 basisscholen aan mee.

De online lesmethode voor sociaal-emotioneel leren Kwink ondersteunt de Week van de Lentekriebels met gratis lesmateriaal op drie verschillende niveaus (4-6 jaar, 7-9 jaar en 10-12 jaar).

Lees meer…

Lessenreeks Ik Ben Van Mij over seksualiteit en intimiteit

De Respect Education Foundation stelt voor het voortgezet onderwijs gratis de vierdelige lessenreeks Ik Ben Van Mij beschikbaar over seksualiteit en intimiteit.

De lessen hebben als doel gezond seksueel gedrag te bevorderen door leerlingen bewust te maken van hun eigen wensen en grenzen. De lessenreeks is tot stand gekomen in samenwerking met Ik Ben Van Mij van Movisie.

Ga naar lessenreeks Ik Ben Van Mij

Jongeren vinden informatie over seks matig

Jongeren beoordelen de informatie die ze op school hebben gekregen over seks als matig. Ze geven het gemiddeld een rapportcijfer 5,8. Dat blijkt uit het onderzoek Seks onder je 25e 2017 van kenniscentrum Rutgers en Soa Aids Nederland.

‘Op school krijgt weliswaar vrijwel iedereen enige informatie over seksualiteit, maar volgens de jongeren gaat deze informatie vooral over thema’s als anticonceptie, voortplanting en soa/hiv. Alleen voor deze drie thema’s geeft een kleine meerderheid van de jongeren aan dat ze hierover voldoende informatie kregen’, zo staat in de samenvatting van de onderzoeksresultaten.

Jonge pubers weten weinig over seks

Daarin staat ook dat leerlingen in de leeftijd van 12 tot 14 jaar vergeleken met oudere jongeren minder kennis hebben over seks, soa’s en anticonceptie. Ze geven ook aan minder informatie te hebben gekregen op school en waarderen de informatie die ze hebben gekregen lager. Dit geldt ook voor laagopgeleide jongeren.

Lees meer…

Studiemiddag ‘Openbaar onderwijs verbindt’

Tijdens de studiemiddag ‘Openbaar onderwijs verbindt!’ zijn in workshops verschillende actuele kwesties aan bod gekomen. De studiemiddag bij de pabo van Hogeschool De Kempel in Helmond was onderdeel van de School!Week 2017.

Na het welkomstwoord door bestuurslid Marcel Lemmen van Hogeschool De Kempel, volgde een inleiding door Wouter Sanderse van Fontys Lerarenopleiding Tilburg & Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Hij is lector Beroepsethiek van leraren en sprak over morele dilemma’s waarmee leraren te maken kunnen krijgen.

Diploma Openbaar Onderwijs

Na de inleiding door Sanderse, volgde een aantal workshops. Zo verzorgde Monique Santegoets van Fontys Hogeschool Kind en Educatie een workshop over het door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs ontwikkelde Diploma Openbaar Onderwijs. De leidende vraag in haar workshop was welke kennis een leerkracht nodig heeft om een zinvolle bijdrage te kunnen leveren aan de levensbeschouwelijke en morele ontwikkeling op openbare basisscholen.

In de workshop die docent godsdienst/levensbeschouwing Karel Koolen van Hogeschool De Kempel gaf, ging het over de manier waarop docenten in de klas omstreden kwesties aan bod kunnen laten komen. Het traditionele instructiemodel blijkt niet toereikend als het erom gaat bepaalde vooroordelen onder leerlingen te corrigeren. De dialogische aanpak werkt beter. Daarbij staat het het onderzoekend leren in dialoog centraal.

Samenwerkingsscholen

Docent en onderzoeker Erik Renkema van Hogeschool Windesheim in Zwolle gaf een workshop over samenwerkingsscholen, die vooral in gebieden met demografische krimp in aantal toenemen. Het ging in deze workshop over de vraag wat er in samenwerkingsscholen gebeurt met de identiteit van het bijzonder respectievelijk openbaar onderwijs en hoe deze scholen levensbeschouwelijk onderwijs geven.

Psychotherapeute Reineke Buijsman en docent Lindi Thissen ten slotte verzorgden een workshop over het bespreekbaar maken van taboes in het licht van seksuele en emotionele ontwikkeling en het tegengaan van misbruik. Zij besteedden in dit kader specifiek aandacht aan doelen voor pabo-docenten en leerkrachten in het basisonderwijs.

Informatie: Marleen Lammers, 06-10946652, mlammers@vosabb.nl

Meer aandacht voor relationele aspecten seksualiteit

In het stembusakkoord Handen Thuis staat dat scholen meer aandacht moeten hebben voor relationele aspecten van seksualiteit.

Het akkoord is maandag ondertekend door zes politieke partijen: GroenLinks, D66, PvdA, PvdD, SP en 50PLUS. Er staat in dat er ‘een effectief aanvalsplan tegen seksueel ongewenst gedrag’ moet komen, omdat 40 procent van de vrouwen en 13 procent van de mannen een vorm van fysieke seksuele grensoverschrijding heeft meegemaakt. ‘Naar schatting 850.000 vrouwen hadden weleens geslachtsgemeenschap tegen hun wil’, meldt kenniscentrum Rutgers die het initiatief nam tot het opstellen van het stembusakkoord.

Er zou daarom meer nadruk moeten komen te liggen op relationele aspecten van seksualiteit. ‘In alle klassen (…) zou uitgebreid aandacht moeten worden besteed aan seksuele vorming, inclusief seksuele wensen en grenzen. De huidige kerndoelen kunnen concreter: seksuele grensoverschrijding moet onderdeel zijn van het curriculum van de toekomst’, zo staat in het stembusakkoord.

Download stembusakkoord Handen Thuis

Seksuele diversiteit krijgt steeds meer aandacht

Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW zijn positief over de groeiende aandacht van scholen voor seksuele diversiteit. Dat melden ze in een brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van de resultaten van een onderzoek door de Inspectie van het Onderwijs.

Het onderzoek maakt volgens Bussemaker en Dekker duidelijk dat het lesaanbod nog wel ‘meer planmatig en gestructureerd moet worden ingevuld om te borgen dat scholen voldoende aandacht besteden aan deze thema’s’.

Seksuele diversiteit en respect

De inspectie keek naar de randvoorwaarden die goede invulling van de kerndoelonderdelen bevorderen. ‘De factoren die scholen helpen, liggen vooral in de pedagogisch-didactische sfeer en in het versterken van de sturing door de schoolleiding’, aldus Bussemaker en Dekker.

Dit houdt volgens hen in dat ‘scholen die een positief schoolklimaat weten te realiseren, waarin sprake is van aansluiting bij de leefwereld van hun leerlingen en van een goede relatie tussen leerlingen en docenten, ook beter zijn in het bevorderen van respectvolle omgang met seksualiteit en (seksuele) diversiteit’.

‘Seksualiteit’ en ‘seksuele diversiteit’ behoren sinds december 2012 tot de kerndoelen van het primair en voortgezet onderwijs.

Seksles met Goedele Liekens in Tweede Kamer

Kenniscentrum Rutgers voor seksualiteit heeft in de Tweede Kamer samen met seksuologe Goedele Liekens en een groep scholieren een seksles verzorgd.

Doel van de les was om de politiek ervan te overtuigen dat weerbaarheid moet worden opgenomen in de onderwijskerndoelen over seksualiteit. Dokter Corrie verzorgde op video de aftrap van de seksles.

Seksles in teken van actiedag

Rutgers organiseerde de les in de Tweede Kamer in het kader van de wereldwijde actiedag van de International Planned Parenthood Federation (IPPF) over seksuele en relationele vorming en rechten van jongeren.

Directeur Ton Coenen van Rutgers: ‘Het is belangrijk dat alle jongeren op de wereld recht hebben op goede en bij hun leeftijd passende informatie en tools over seksualiteit en relaties. Daarmee verhogen zij hun weerbaarheid en zijn ze in staat om bewuste, gezonde en respectvolle keuzes maken.’

Filmpjes en quiz

In de les kwamen daarom onderwerpen als man–vrouwverhoudingen, sekse-stereotiepe opvattingen, sociale druk en seksuele wensen en grenzen aan bod. Ook werden diverse filmpjes en een interactieve quiz ingezet en gesprekken met jongeren gevoerd. Verder was er vooral ook ruimte voor vragen van de aanwezige Kamerleden.

Christelijke partijen spijbelen

De fracties van de christelijke partijen CDA, ChristenUnie en SGP woonden de seksles bewust niet bij. CDA-Kamerlid Michel Rog en zijn CU-collega Eppo Bruins vonden het niet nodig om de les bij te wonen, omdat er volgens hen al voldoende aandacht is voor seksuele opvoeding. SGP’er Roelof Bisschop vond de les ‘misplaatst’, meldt het Reformatorisch Dagblad. Vanuit christelijke hoek was eerder al kritiek op Dokter Corrie.

Seksualiteit onderwerp van onderzoek inspectie

De Inspectie van het Onderwijs komt deze zomer met een rapport over de manier waarop scholen aandacht besteden aan seksualiteit en seksuele diversiteit, meldt minister Jet Bussemaker van OCW aan de Tweede Kamer.

De minister kondigt het inspectierapport aan in antwoorden op Kamervragen van de PvdA. Die vragen volgden op een onderzoek van kenniscentrum Rutgers en het NOS Jeugdjournaal, waaruit naar voren kwam dat veel kinderen van 9 tot 12 jaar aangeven geen les te krijgen over onderwerpen als verliefdheid, relaties, puberteit en seksualiteit.

Seksualiteit in kerndoelen

Bussemaker benadrukt in haar antwoorden dat het tot de opdracht van het onderwijs behoort om aandacht te besteden aan seksualiteit en seksuele diversiteit. ‘Deze thema’s zijn sinds 2012 expliciet opgenomen in de kerndoelen’, aldus de minister.

Het onderzoek van de inspectie, waarvan de minister de resultaten in de zomer verwacht, moet duidelijk maken hoe en in hoeverre scholen hieraan invulling geven.

Week van de Lentekriebels: de dutch approach

Basisscholen kunnen in de week van 14 tot 18 maart weer meedoen aan de Week van de Lentekriebels, een projectweek over seksualiteit en relaties voor groep 1 tot en met 8. Het is al de 11e keer en dit keer staat de rol van ouders centraal. 

Rutgers, kenniscentrum seksualiteit stelt een lespakket met tips en materialen beschikbaar waar scholen in die week gebruik van kunnen maken. Steeds meer scholen doen mee aan de Week van de Lentekriebels en het initiatief trekt inmiddels internationale belangstelling. De Amerikaanse publieke omroep PBS besteedde er vorig jaar bij het 10-jarig jubileum uitgebreid aandacht aan. Daarbij werd aangegeven dat in Nederland vijf keer minder tienerzwangerschappen zijn dan in Amerika, en dat de meeste jongeren in Nederland een veilige, gewenste en prettige eerste seksuele ervaring hebben. De omroep werd vervolgens overspoeld met reacties: zou er dan toch iets zitten in deze dutch approach en zo’n Spring Fever Week, vragen de Amerikanen zich af.

Bewuste keuze
Doel van de Week van de Lentekriebels is kinderen van jongs af aan bewust te maken van hun eigen wensen en grenzen en hen met de juiste kennis en vaardigheden te begeleiden bij een gezonde en veilige seksuele ontwikkeling. Bovendien worden kinderen zo weerbaarder en stellen makkelijker vragen. Als kinderen beter zijn voorbereid op de puberteit, relaties en seksualiteit, maken zij op latere leeftijd bewuste, weloverwogen en veilige keuzes, is de gedachte.

Rol van ouders
De Week van de Lentekriebels 2016 met het thema ouders biedt als extra veel praktische tips en informatie voor ouders: 10 feiten en fabels over seksuele ontwikkeling en voorlichting, 10 redenen om seksuele voorlichting te geven, 10 tips hoe te praten over seks met pubers en 10 smoezen waarom ouders dat niet doen. Dit staat allemaal op www.weekvandelentekriebels.nl, net als een toolkit met het lespakket, tips voor leerkrachten en lesmaterialen. De regionale GGD’en bieden begeleiding aan scholen.

Over de Week van de Lentekriebels
In Nederland is seksualiteit en seksuele diversiteit sinds 2012 in de kerndoelen opgenomen voor het primair en voortgezet onderwijs. Nederlandse scholen zijn echter vrij om hier zelf invulling aan te geven. In magazine Naar School! nr 2 van februari 2016, het ledenblad van VOS/ABB, vertelt openbare basisschool De Rakt in Helmond hoe het daar wordt aangepakt, en geeft preventiemedewerker Klien van der Burgt van de GGD Brabant-Zuidoost een toelichting. Leden hebben het blad medio februari ontvangen.

Jongens willen praten over machogedrag

Jongens tussen 12 en 18 jaar willen onder bepaalde voorwaarden graag over mannelijkheid en machogedrag praten. Dit blijkt uit onderzoek van kenniscentrum Rutgers in het kader van de campagne Beat the Macho, die is uitgevoerd met Soa aids Nederland en Movisie.

Het kenniscentrum op het gebied van seksualiteit schrijft dat normen en groepsdruk jongens belemmeren te luisteren naar hun gevoel. ‘Onder groepsdruk vertonen jongens vaak machogedrag en doen ze dingen die ze eigenlijk liever niet zouden doen’, zo meldt Rutgers.

De resultaten van de campagne Beat the Macho biedt volgens Rutgers handvatten voor onder anderen docenten om voorlichting te geven aan jongensgroepen.

Lees meer…

ChristenUnie poogt discriminatie van homo’s te handhaven

Tweede Kamerlid Gert-Jan Segers van de ChristenUnie heeft een amendement ingediend waarmee hij voor het bijzonder onderwijs de mogelijkheid wil behouden om werknemers op grond van godsdienstige uitgangspunten te discrimineren. 

Het amendement van Segers houdt verband met het voorstel tot het schrappen van de enkele-feitconstructie uit de Algemene wet gelijke behandeling. Dat voorstel is ingediend door D66-Kamerlid Vera Bergkamp en haar collega’s Tamara van Ark van de VVD, Keklik Yücel van de PvdA, Jasper van Dijk van de SP en Jesse Klaver van GroenLinks. Woensdag heeft de Kamer hierover gedebatteerd. Op 27 mei wordt erover gestemd.

Segers wil dat bijzondere scholen (en andere instellingen) ten aanzien van personen op grond van godsdienst, levensovertuiging of politieke gezindheid onderscheid mogen maken ‘voor zover deze kenmerken vanwege de aard van de betrokken specifieke beroepsactiviteit of de context waarin deze wordt uitgeoefend een wezenlijk, legitiem en gerechtvaardigd beroepsvereiste vormen, gezien de grondslag van de instelling en de houding van goede trouw en loyaliteit die nodig zijn voor de verwezenlijking daarvan.’

Met de wet in de hand
Het bovenstaande komt er in feite op neer dat de ChristenUnie met dit amendement vast wil houden aan de mogelijkheid voor het bijzondere onderwijs om met de wet in de hand werknemers te weigeren of te ontslaan als hun levenswijze niet zou passen bij de godsdienstige uitgangspunten van de school.

Het amendement gaat nog verder dan de bestaande enkele-feitconstructie, omdat die verbiedt een werknemer te weigeren of te ontslaan op basis van het enkele feit dat hij of zij bijvoorbeeld homoseksueel is. In het amendement wordt gesproken over ‘kenmerken’ die zouden kunnen botsen met de grondslag van de school.

Het lijkt erop dat Segers geen onderscheid wil maken tussen ‘kenmerken’ van een persoon en het leven dat die persoon onder meer op grond van die kenmerken leidt. Alleen de ‘kenmerken’ zouden dus al grond voor weigering of ontslag kunnen zijn.

Reformatorische scholen
De discriminatie van onder anderen homoseksuele personeelsleden en leerlingen speelt vooral op orthodoxe scholen, waaronder reformatorische. In deze scholen wordt een levenswijze die afwijkt van wat volgens orthodoxe christenen door de Bijbel is toegestaan gezien als een overtreding van wat God van de mens eist.

Homoseksuelen of transgenders worden volgens deze leer op zich geaccepteerd, maar het wordt niet geaccepteerd als zij uiting geven aan hun geaardheid. Dit kan op basis van de huidige wetgeving reden tot weigering of ontslag zijn.

Openbare scholen
In de kernwaarden van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs staat expliciet vermeld dat alle leerlingen en alle bekwame personeelsleden welkom zijn, ‘ongeacht hun levensovertuiging, godsdienst, politieke gezindheid, afkomst, geslacht of seksuele geaardheid. Dit geldt nadrukkelijk ook als mensen hieraan uiting geven.

Reactie Segers
Gert-Jan Segers spreekt tegen als zou hij met het amendement laten blijken voorstander te zijn van discriminatie. In een discussie op Twitter tussen hem en VOS/ABB benadrukt hij dat discriminatie bij wet verboden is en dat dat zo moet blijven. Hij verdedigt de inhoud van zijn amendement door erop te wijzen dat er in Nederland vrijheid van godsdienst en vrijheid van onderwijs is.

VOS/ABB is van mening dat de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van onderwijs niet in stelling mogen worden gebracht om bepaalde mensen uit te sluiten op grond van hun persoonlijke kenmerken, hetgeen Segers met zijn amendement voorstaat. Uitsluiting van personen op grond van hun persoonlijke kenmerken is immers discriminatie.

E-zine ‘School en seksualiteit’ met achtergrondinfo en tips

De Stichting School en Veiligheid/PPSI heeft het elektronische magazine ‘School en seksualiteit’ uitgebracht. Het e-zine richt zich op het primair en voortgezet onderwijs.

In het e-zine, dat is gemaakt in opdracht van het ministerie van OCW, krijgen scholen praktische tips, achtergrondinformatie en voorbeelden uit de onderwijspraktijk.

Later volgt een toolkit met informatie, tips en handige tools voor onderwijsprofessionals in het primair en voortgezet onderwijs die aan de slag willen met het thema seksualiteit of die te maken hebben met grensoverschrijdend seksueel gedrag van leerlingen.

Lees het e-zine ‘School en seksualiteit’