Veel uitval door weinig autonomie en hoge werkdruk

In het onderwijs ervaren werknemers weinig grip op hun werk. Dit in combinatie met hoge werkdruk leidt tot veel stress en uitval. Dat staat in het rapport Het betere werk van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

De WRR verbindt geringe autonomie met het grote aantal burn-outklachten. Over het geheel genomen houdt de helft van alle verzuimdagen verband met het werk. Op basis van cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) meldt de WRR dat slechte arbeidsomstandigheden 5 procent van de totale ziektelast veroorzaken.

In het rapport komt leerkracht Marijke aan het woord. Zij legt uit dat lesgeven steeds meer teamwerk is: ‘Om leerlingen met al hun verschillen de hele schoolperiode door te laten presteren, is coördinatie en afstemming nodig’. Volgens haar brengt dit verlies van autonomie van de leerkracht met zich mee.

Giftige combinatie

Het rapport gaat ook over de intensivering van het werk. De WRR noemt hier als voorbeeld ‘de leerkracht in het basisonderwijs die nog steeds hetzelfde aantal uren voor de klas staat maar er veel taken bij heeft gekregen’.

De intensivering in het onderwijs heeft volgens de WRR vooral te maken met emotionele belasting, die tot meer werkdruk leidt. Het onderwijs en de zorg zijn de sectoren waarin de werknemers daar het meeste last van hebben. Geringe autonomie en hoge werkdruk zijn volgens de WRR ‘een giftige combinatie voor hoge werkstress en uitval’.

Lees meer…

Zzp’ers doen zwaarder werk, maar ervaren minder stress

Zzp’ers in het onderwijs doen zwaarder werk dan vaste werknemers, maar ze hebben minder behoefte aan maatregelen tegen werkdruk en werkstress. Dat staat in een verkenning van de Sociaal-Economische Raad (SER).

Daaruit blijkt ook dat zelfstandigen in het onderwijs minder onregelmatige werktijden hebben dan vaste werknemers en meer autonomie ervaren. Als wordt gekeken naar de moeilijkheidsgraad van het werk, dan valt volgens de SER op dat die onder vaste werknemers en zzp’ers als hetzelfde wordt ervaren.

De SER noemt het verder opvallend dat zzp’ers meer sociale steun van hun leidinggevende krijgen dan andere werkenden. Ze hebben minder vaak een conflict op de werkvloer en ervaren ook minder ongewenste omgangsvormen, zoals pesten. Uit de verkenning blijkt tevens dat zzp’ers minder toegang hebben tot de bedrijfsarts.

Lees meer…

Stress door werk leidt tot meer verzuimkosten

De kosten van verzuim dat is gerelateerd aan werkstress nemen toe. In 2017 bedroegen die kosten 2,8 miljard euro. In 2015 en 2016 was dat respectievelijk 2,0 en 2,5 miljard euro. Dit meldt TNO.

De kosten van werkgerelateerd verzuim namen in bovengenoemde jaren toe doordat meer mensen gingen verzuimen. De kosten per werknemer bleven met circa 8100 euro min of meer gelijk.

Te veel informatie en ongewenst gedrag

TNO ziet dat de toenemende werkstress te maken heeft met het gebruik van computers en smartphones. Werknemers krijgen tegenwoordig zo veel informatie op zich af, dat een deel van hen het niet meer trekt.

Ook ongewenst gedrag, in het onderwijs bijvoorbeeld van leerlingen, kan leiden tot werkstress. Bijna één op de vier werknemers heeft daar last van.

Lees meer…

Meer uren werken moet aantrekkelijker worden

Met het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Deeltijdwerk worden verschillende maatregelen in kaart gebracht om het voor deeltijders aantrekkelijker te maken meer uren te gaan werken. Dat melden de onderwijsministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob aan de Tweede Kamer.

Rond het kerstreces zal het resultaat van het IBO Deeltijdwerk naar de Kamer worden gestuurd. Dit onderzoek richt zich onder andere op verklaringen waarom Nederland een land is geworden met veel deeltijders.

De ministers merken wat betreft de situatie in het onderwijs op, dat veel deeltijders vrouw zijn. Van hen werkt 70 procent in deeltijd. Van de mannen in het onderwijs doet 20 procent dat. Volgens de ministers is niet duidelijk of er een link is tussen de keuze voor deeltijd en de hoge werkdruk die in het onderwijs wordt ervaren.

Zij vinden het belangrijk is dat werkgevers het mogelijk maken voor hun personeel om meer te gaan werken. ‘Niet alleen om tekorten aan te pakken maar ook als impuls in de kwaliteit’, aldus Van Engelshoven en Slob. Ze benadrukken dat in het IBO Deeltijd wordt gekeken naar maatregelen die meer uren werken aantrekkelijker moeten maken, maar ze noemen wat dit betreft nog geen concrete opties.

Meer werken? Loont niet!

In het onderwijs klinkt vaak het bezwaar dat het nauwelijks loont om meer uren te gaan werken. Dat heeft te maken met het feit dat werknemers die meer gaan werken in een hoger belastingtarief terecht kunnen komen. Ze houden daardoor van hun extra gewerkte uren relatief weinig extra geld over.

Bovendien zeggen deeltijders dat ze niet meer uren willen werken, omdat ze bang zijn veel stress te krijgen als gevolg van de volgens hen hoge werkdruk in het onderwijs. Met name vrouwen geven vaak aan dat ze een (kleine) deeltijdbaan ambiëren om voldoende tijd over te houden voor hun gezin.

Lees meer…

Waarom verlaten startende leraren het onderwijs?

De persoonlijke situatie, bijvoorbeeld problemen met de gezondheid, kan een belangrijke reden zijn voor beginnende leraren in het voortgezet onderwijs om binnen vijf jaar uit het onderwijs te stappen.

Uit het onderzoek Begeleiding startende leraren blijkt ook dat uitval te maken kan hebben met bijvoorbeeld werkdruk en stress, weinig doorgroeimogelijkheden, gebrekkige communicatie en verstoorde relaties met collega’s en leidinggevenden. Andere redenen zijn het ontbreken van duidelijke verwachtingen, steun en feedback.

Er kan ook sprake zijn van elkaar versterkende redenen. Zo leidt stress bij startende leraren tot ontevredenheid en ontevredenheid tot meer uitval.

Lees meer…

Minister: ‘Toetsdruk leerlingen beperken’

De toetsdruk voor leerlingen moet beperkt blijven. Dat vindt onderwijsminister Arie Slob, die scholen oproept om hun verantwoordelijkheid te nemen, want ruim eenderde van de leerlingen is gestrest door hoge toetsbelasting.

Slob reageert hiermee op de schriftelijk gestelde vragen van Tweede Kamerlid Kirsten van den Hul (PvdA). Zij signaleerde dat scholieren in de media klagen over hoge toetsdruk. Ze zouden meer proefwerken op één dag krijgen dan volgens de eigen schoolregels is toegestaan.

‘Zorgelijke toename gestreste leerlingen’

Slob bevestigt op basis van eerder onderzoek door het Trimbos Instituut dat het aandeel leerlingen dat stress ervaart door schoolwerk de afgelopen jaren is gestegen van 28 procent in 2014 naar 35 procent in 2017. ‘Een opvallende en zorgelijke toename’, aldus de minister.

Hij wijst op de verantwoordelijkheid van scholen om de werkdruk voor leerlingen binnen de perken te houden. Scholen maken intern meestal wel afspraken over het maximaal toegestane aantal toetsen per dag, maar ze moeten er ook op letten dat deze regels door de docenten worden nageleefd.

Leerlingen die vinden dat er te vaak te veel toetsen worden ingepland, wordt aangeraden dit te bespreken met docenten of de afdelingsleider. Als dat geen effect heeft, kunnen ze terecht  bij de leerlingenraad of de medezeggenschapsraad.

In het uiterste geval kunnen leerlingen een officiële klacht indienen, schrijft minister Slob in zijn beantwoording van de Kamervragen.

 

Loopt u risico om overspannen te raken?

De Welzijnscheck-VO is vernieuwd. Hiermee kunt u zien hoe het is gesteld met de psychosociale arbeidsbelasting van uzelf en uw medewerkers.

De Welzijnscheck-VO is een (gratis) internetapplicatie, speciaal voor het voortgezet onderwijs, waarmee u en uw medewerkers feedback krijgen op de welzijnssituatie in relatie tot het werk. Aan de hand van een vragenlijst worden verschillende factoren in kaart gebracht, meldt arbeidsmarkt- en opleidingsfonds Voion.

Lees meer…

Meer burn-out door hoge werkdruk en weinig autonomie

De combinatie van hoge werkdruk en weinig autonomie vergroot onder andere in het onderwijs het risico op werkstress en burn-out. Dat staat in de Arbobalans 2018 van TNO.

Het onderzoeksinstituut noemt het zorgelijk dat er steeds hogere eisen aan werknemers worden gesteld en dat de autonomie die mensen op het werk ervaren minder wordt. Deze ontwikkeling doet zich met name voor in het onderwijs, maar ook in de gezondheidszorg en de horeca.

In de Arbobalans 2018 staat ook dat het onderwijs met 4,4 procent een hoger ziekteverzuim heeft dan gemiddeld. Dat kan mede samenhangen met het mentaal belastende karakter van het werk. Het ziekteverzuim in het openbaar bestuur en de horeca is hoger dan in het onderwijs.

Met vaste aanstelling vaker ziek

Het ziekteverzuim onder mensen in het onderwijs met een vaste aanstelling is met 5,0 procent een stuk hoger dan onder zzp’ers in het onderwijs. Bij de zelfstandigen ligt het ziekteverzuim op 3,0 procent. Met 2,0 procent ligt het ziekteverzuim onder mensen met een tijdelijke aanstelling in het onderwijs nog lager.

Een ander punt dat in het rapport aan bod komt, is ongewenst gedrag dat werknemers op hun werk ervaren. Het onderwijs staat wat dit betreft op de vijfde plaats, na de horeca, het openbaar bestuur, het vervoer en de gezondheidszorg.

Lees meer…

Onderzoek naar stress bij kinderen

De NOS besteedt aandacht aan stress bij kinderen en de mogelijke gevolgen daarvan, zoals schooluitval. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en de Universiteit van Maastricht doen er onderzoek naar. Na de zomer worden de resultaten verwacht.

De NOS sprak met de 12-jarige Fleur, die al op haar negende overspannen raakte. Het begon bij haar met hard werken en teleurstelling als er desondanks iets niet lukte. ‘Ik ging steeds vroeger opstaan, soms al om 6 uur, zodat ik om 8 uur klaarstond om naar school te gaan’, zo citeert de NOS haar.

Lees meer…

Onderzoek naar stress bij kinderen

Volgens het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid zijn er meer kinderen die overspannen raken. Samen met de Universiteit van Maastricht doet dit centrum onderzoek naar stress bij kinderen en de mogelijke gevolgen daarvan. De resultaten van dit onderzoek worden na de zomer verwacht.

Lees meer…

Werkdruk verminderen vereist wederzijds vertrouwen

De aanpak van werkdruk in het onderwijs vereist een gezamenlijke inspanning van schoolleiders en medewerkers. ‘Als draagvlak bij één van de twee ontoereikend is, dan zal de aanpak niet slagen’, stelt psycholoog Roosmarijn Schelvis. Zij is dinsdag aan de Vrije Universiteit in Amsterdam gepromoveerd op een onderzoek naar het verminderen van werkstress onder docenten.

Uit het onderzoek van Schelvis komt naar voren dat een gebrek aan wederzijds vertrouwen tussen management en medewerkers de aanpak van werkstress bemoeilijkt. Zij adviseert om alleen met een dergelijke aanpak te beginnen als aan de randvoorwaarde van wederzijds vertrouwen is voldaan.

Schelvis onderzocht ook de rol van het vertrouwen in eigen kunnen in het ontstaan van werkstress bij oudere docenten. Zij constateerde dat uitdagende eisen in het werk het vertrouwen in eigen kunnen vergroten en dat daardoor de werkdruk vermindert. Dit geldt echter niet in emotionele kwesties, zoals confrontaties met boze ouders.

Download proefschrift Decreasing work stress in teachers.

Minder psychische beroepsziekten in onderwijs

Het aantal mensen in het onderwijs met een psychische aandoening die gerelateerd is aan het werk (zoals burn-out), is in de periode 2014-2016 bijna gehalveerd. Wel is dat aantal nog steeds fors hoger dan het gemiddelde over alle beroepsgroepen in Nederland. Dit blijkt uit het rapport Kerncijfers beroepsziekten 2017 van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).

In het onderwijs lag de ‘incidentie’ wat betreft het aantal meldingen van beroepsziekten van psychische aard in 2014 op 250 per 100.000 werknemers. Dat was een duidelijke piek, want in de jaren daarvoor lag dat aantal fors lager. Na de piek in 2014 zakte de incidentie naar 130 per 100.000 werknemers in 2016.

Aandacht voor beroepsziekten

De piek in het aantal meldingen hoeft volgens het NCvB geen verband te houden met wijzigingen in werkdruk in het onderwijs. Het zou wel te maken kunnen hebben met de toegenomen aandacht voor preventie van werkstress. Doordat daar meer aandacht voor was, kwamen er ook meer meldingen.

Meer vrouwen dan mannen

In het rapport staat dat psychische beroepsziekten vaker voorkomen bij vrouwen dan bij mannen. Bij vrouwen komen deze ziekten het vaakst voor onder veertigsters, bij mannen onder vijftigers.

Verder blijkt dat psychische beroepsziekten, zoals burn-out, veelal gepaard gaan met langdurig verzuim. In 2016 bleef een kwart langer dan zes maanden ziek. In 3,6 procent van de gevallen was sprake van een blijvende arbeidsongeschiktheid.

Lees meer…

Leraren in Vlaanderen gestresst maar ook tevreden

Leraren in Vlaanderen kampen met stress, maar zijn ook zeer tevreden met hun baan. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van een Vlaamse vacaturesite onder 2000 Vlamingen tussen 18 en 65 jaar.

Mensen die in het onderwijs werken, ervaren niet alleen veel stress, maar ook frustratie. Andere negatieve gevoelens die meer dan een kwart heeft, zijn spanning, onzekerheid, lusteloosheid, verlies van plezier en wantrouwen. De meest voorkomende lichamelijke klachten zijn oververmoeidheid, slapeloosheid, nekpijn, hoofdpijn en rugpijn.

Ondanks alle klachten willen maar weinig Vlaamse leerkrachten een ander beroep. Bijna 60 procent zegt bijzonder tevreden te zijn. Slechts 5,7 procent van de Vlaamse leerkrachten is actief op zoek naar een nieuwe baan.

Lees meer…

Peuters in opvang hebben meer stresshormoon

Peuters in de kinderopvang hebben meer stresshormoon cortisol dan peuters die thuisblijven, blijkt uit onderzoek van de universiteit in de Noorse stad Trondheim.

De onderzoekers zien bij peuters in de kinderopvang 32 procent meer cortisol in het speeksel dan bij peuters die niet naar de opvang gaan.

Volgens onderzoekster May Britt Drugli, die door de Britse krant Daily Mail wordt geciteerd, zegt dat peuters nog niet zo goed kunnen praten en vaak nog geen goede sociale vaardigheden hebben. Daardoor kunnen ze op de crèche veel stress ervaren.

Een hogere cortisolwaarde zou een negatieve invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van de hersenen van jonge kinderen, maar wetenschappelijk bewijs daarvoor is er niet.

Met vakantiebaan vol stress naar nieuwe schooljaar

Jongeren die in de zomervakantie werken, ervaren veel stress. Dat komt volgens vakbond FNV Jong door onregelmatige en onzekere roosters, hoge werkdruk en vervelende chefs of collega’s.

De jongerenvakbond meldt op basis van eigen onderzoek dat 63 procent van de jongeren met een vakantiebaan werkstress ervaart. Vice-voorzitter Kristina van der Molen van FNV Jong zegt bij de NOS dat werkende jongeren aan het einde van de zomer helemaal op zijn. ‘Ze beginnen dan niet goed aan school’, aldus Van der Molen.

Vakantiewerk zou niet bevorderend zijn voor de sfeer. Jongeren die in de zomervakantie werken zeggen dat ze sneller geïrriteerd raken en na een werkdag uitgeput zijn. De stress uit zich bovendien in somberheid, misselijkheid en slecht slapen.

Ritalin tegen stress populair onder Gooise leerlingen

Examenkandidaten in het Gooi misbruiken op grote schaal het adhd-medicijn Ritalin als ‘concentratiedoping’. Dit blijkt uit onderzoek dat twee vwo-leerlingen van het christelijke Comenius College in Hilversum voor hun profielwerkstuk hebben uitgevoerd.

Ritalin zou worden verhandeld en illegaal geslikt. Eén op de drie havo-leerlingen in het Gooi zou Ritalin gebruiken om minder last van stress te hebben.

Het onderzoek naar het gebruik van Ritalin onder scholieren is in de categorie Natuur en Gezondheid bekroond met de Onderwijsprijs van de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW).

In de regionale krant De Gooi- en Eemlander staat er een artikel over.

Jonge werknemers centraal in Week van de Werkstress

Meer dan een miljoen werknemers in Nederland hebben last van burn-out-klachten. Jonge werknemers van 25 tot 35 jaar hebben daar relatief vaak last van, blijkt uit onderzoek van TNO. Daarom staan zij dit jaar centraal in de Week van de Werkstress.

‘Praten met collega’s helpt tegen werkstress. Ook is het belangrijk dat werkgevers zorgen voor een prettige werkomgeving en oog hebben voor de eisen die ze aan hun werknemers stellen’, zei minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maandag in Den Haag bij de start van de tweede Week van de Werkstress.

In het onderwijs komen de meeste burn-out-klachten voor. Volgens het CBS heeft een op de vijf leraren ermee te maken. Dat zou komen door de hoge werkdruk in het onderwijs en de emotionele betrokkenheid van leraren.

Onderwijs is sector waarin veel stress wordt ervaren

Mensen die in het onderwijs werken, ervaren meer stress dan gemiddeld. Dat blijkt uit het Onderzoek psychosociale arbeidsbelasting onder werkgevers en werknemers van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Dat mensen die in het onderwijs werken meer stress ervaren, komt door het feit dat zij met mensen werken. Hetzelfde is herkenbaar in de zorg.

In het onderzoeksrapport staat ook dat stress door gemiddeld ongeveer 60 procent van alle werknemers wordt ervaren, ook buiten het onderwijs. Circa één op elke vijf mensen wordt er ziek van. De meest genoemde oorzaak van stress is een hoge werkdruk, maar ook zorgen over mogelijk ontslag, conflicten en te moeilijk werk worden vaak genoemd.

Verder blijkt dat stress op het werk toeneemt naarmate de organisatie groter is. In grote organisaties wordt stress vaak gezien als een fenomeen dat er nu eenmaal bij hoort.

Hoge werkdruk en stress bij starters in grote stad

Veel beginnende basisschoolleraren die werken in een grote stad, voelen een hoge werkdruk en ervaren veel stress. Dit blijkt uit onderzoek van Lisa Gaikhorst, die hierop promoveert aan de Universiteit van Amsterdam.

Gaikhorst begon haar onderwijscarrière op een kleine basisschool in de provincie Groningen en werkte later als leraar op een basisschool in de de Amsterdamse Bijlmer. ‘Op mijn dorpsschooltje in Groningen had ik hooguit twee allochtone leerlingen in de klas. In Amsterdam zat de groep vol met Surinamers en Antillianen. En daar sta je dan, als starter’, zo vertelde ze in 2010 aan het Onderwijsblad van de Algemene Onderwijsbond (AOb).

De grootstedelijke problematiek waarmee ze maken kreeg, zorgde ervoor dat ze afhaakte. ‘Ik was letterlijk ziek van frustratie. Ik wilde deze kinderen zo graag iets leren en ze helpen maar ik wist niet hoe’, zo citeert de website van de Universiteit van Amsterdam haar nu.

Naast hoge werkdruk en veel stress ondervond ze als beginnende leraar onvoldoende begeleiding en ondersteuning. ‘Uit mijn onderzoek bleek dat ik daar niet alleen in stond. De leraren die ik sprak ervoeren ook regelmatig problemen, bijvoorbeeld in het contact met ouders, zowel hoogopgeleide kritische ouders als ouders met een niet-Nederlandse achtergrond.’

Uit haar onderzoek Supporting beginning teachers in urban environments blijkt dat de problemen waar beginnende leraren op scholen in grote steden tegenaan lopen, in grote mate samenhangen met de leerlingpopulatie. Dit blijkt vooral zo te zijn op scholen met overwegend leerlingen met lage sociaal-economische en cultureel diverse achtergronden.

Lees meer…

Ontstressen met Lodewijk Asscher

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft de campagne ‘Check je werkstress’ gelanceerd.

Eenderde van het werkgerelateerde ziekteverzuim wordt veroorzaakt door werkstress. Daarmee is stress op de werkvloer het grootste beroepsrisico, ook in het onderwijs.

De campagne Check je werkstress is bedoeld om werkgevers en werknemers te wijzen op de risico’s van te veel werkstress en om het onderwerp bespreekbaar te maken.

Minister Asscher: ‘Het is nu vaak nog een taboe om over werkstress te praten, daar schamen werknemers zich voor. Maar de bekende uitspraak van hard werken wordt niemand ziek, klopt in de praktijk niet. Met hard werken is niks mis, maar de randvoorwaarden om dit te kunnen doen moeten er wel zijn.’

Lees meer…