Troonrede legt nadruk op belang van goed onderwijs

Het kabinet heeft met de Troonrede, die koning Willem-Alexander op Prinsjesdag heeft uitgesproken, het belang van goed onderwijs benadrukt.

Nederland is volgens het kabinet een sterk land. ‘Sterk in termen van welvaart, ondernemerschap en bestaanszekerheid. Sterk door de democratische waarden die verankerd zijn in onze rechtsstaat: gelijkwaardigheid, tolerantie, vrijheid en rechtszekerheid. En Nederland is sterk door de beschikbaarheid van zorg, onderwijs en een dak boven het hoofd’, zo staat in de Troonrede.

Bij het vormgeven van beleid zegt het kabinet rekening te houden met vragen die in de maatschappij leven, zoals de vraag of ‘onze kinderen (kunnen) blijven rekenen op (…) goed onderwijs’. Het onderwijs is volgens het kabinet van groot belang voor het behouden van een goed vestigingsklimaat.

In de Troonrede kwamen onder andere ook de investeringen in technisch vmbo en voor- en vroegschoolse educatie aan bod alsmede het extra geld voor leraren in het primair onderwijs. Het lerarentekort ‘vraagt ook de komende jaren om actie en samenwerking van alle partijen in het onderwijs’, aldus het kabinet in de Troonrede.

Lees de Troonrede

Miljoenennota bevestigt investering in lerarensalarissen

In de Miljoenennota staat de al langer genoemde extra bijdrage van 270 miljoen euro voor de salarissen van de leraren in het primair onderwijs. Het kabinet presenteert het als een van de hoofdpunten van het beleid voor 2018.

De extra bijdrage voor de lerarensalarissen in het primair onderwijs wordt aldus verwoord:

Het kabinet investeert 270 miljoen euro in de verbetering van en nieuwe afspraken over de arbeidsvoorwaarden primair onderwijs. Deze middelen worden via een nota van wijziging bij de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap toegevoegd aan de begroting voor 2018.

Het bedrag van 270 miljoen euro is goed voor een salarisverhoging van ongeveer 3 procent. De sociale partners in het primair onderwijs, die zijn verenigd in PO Front, beschouwen dat als veel te mager. Om hun eisen kracht bij te zetten, hebben ze voor op 5 oktober een staking in het primair onderwijs aangekondigd, ook om geld af te dwingen voor werkdrukverlaging.

Onderwijs grootste begrotingspost

In de Miljoenennota, die op Prinsjesdag is gepresenteerd, staat ook dat er voor 2018 een bedrag van 37,2 miljard euro is geserveerd voor onderwijs, cultuur en wetenschap. Daarmee is dit de grootste post  die het kabinet alleen financiert met de belastingopbrengsten. Er gaat bijna 10,5 miljard euro naar primair onderwijs en ruim 8,1 miljard euro naar voortgezet onderwijs.

Het kabinet merkt verder op dat de onderwijsuitgaven -ook na correctie voor prijsstijgingen- vanaf 2006 harder zijn gestegen dan de groei van de economie, maar uit de Miljoenennota blijkt ook dat de uitgaven voor met name zorg en de sociale zekerheid harder zijn gestegen.

Excellent en breed toegankelijk onderwijs

Onderwijs wordt in de Miljoenennota genoemd als instrument van het overheidsbeleid om ‘de baten van globalisering zo breed mogelijk’ te laten ‘neerslaan’. Het gaat het demissionaire kabinet om overheidsbeleid dat gericht is op ‘een excellent en breed toegankelijk onderwijsstelsel’. Een dergelijk stelsel draagt eraan bij ‘dat zo veel mogelijk Nederlanders diploma’s halen die van waarde zijn op de arbeidsmarkt’.

Miniminister van Financiën

Het was voor de laatste keer dat minister Jeroen Dijsselbloem namens het inmiddels demissionaire kabinet-Rutte II in de Tweede Kamer de Miljoenenota presenteerde. Opmerkelijk is dat hij dat samen met de 12-jarige Haci Nuh deed.

Deze jongen zit op de Openbare Scholengemeenschap  Hugo de Groot in Rotterdam. In maart jongstleden, toen hij nog in groep 8 van de Da Costaschool zat, werd hij in het kader van de Week van het Geld benoemd tot ‘miniminister’ van Financiën, omdat hij had laten zien heel goed met geld te kunnen omgaan.

Dijsselbloem benadrukte in de Kamer dat een goede begroting rekening houdt met de toekomst en dus met de belangen van de huidige jeugd. Hij zei ook dat Haci over 30 jaar wel eens minister van Financiën zou kunnen zijn.

Troonrede: 270 miljoen extra voor leraren

Koning Willem-Alexander heeft op Prinsjesdag in de Troonrede bevestigd dat er 270 miljoen euro extra beschikbaar komt voor de salarissen van de leraren in het primair onderwijs.

Het bedrag van 270 miljoen euro werd eerder al genoemd, dus het was bepaald niet een verrassing dat de koning het in de Troonrede noemde. Hij verwoordde het zo:

Goed onderwijs voor alle kinderen is belangrijk en leraren maken daarin het verschil. Daarvoor verdienen zij waardering. De regering investeert € 270 miljoen in de verbetering van en nieuwe afspraken over de arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs.

Het bedrag is goed voor een salarisverhoging van ongeveer 3 procent. De sociale partners, verenigd in PO Front, hebben eerder al gezegd dat dit te veel weinig is. Er is daarom voor 5 oktober een staking aangekondigd, ook om extra geld af te dwingen voor werkdrukverlaging in het primair onderwijs.

Weinig onderwijs in Troonrede

Het onderwijs nam verder een zeer bescheiden plaats in. Willem-Alexander noemde het in de Troonrede nog in relatie tot radicalisering:

Bestrijden van radicalisering vraagt zowel om preventieve als repressieve acties, van aandacht op scholen tot intrekken van het Nederlanderschap.

Ook noemde hij het onderwijs toen hij het over normen en waarden had:

Een verbonden samenleving is bovenal een gedeelde verantwoordelijkheid en een permanente opdracht waarin gezinnen, scholen, verenigingen, kortom wij allen, een eigen en belangrijke rol hebben.

Snel klaar!

Het was een relatief korte Troonrede van 1664 woorden. Dat hangt samen met de demissionaire status van het kabinet. Vanwege die status kan het kabinet geen grootse plannen presenteren. Vorig jaar telde de Troonrede 2164 woorden.

Troonrede: geld om kansenongelijkheid tegen te gaan

Koning Willem-Alexander heeft in de Troonrede gezegd dat er geld wordt uitgetrokken om kansenongelijkheid in het onderwijs tegen te gaan. Een concreet bedrag noemde hij niet.

In de Troonrede werd ook aangekondigd dat de regering met geld komt om kinderen uit arme gezinnen in staat te stellen mee te gaan op schoolreis, op muziekles te gaan of om lid te worden van een sportclub.

Deze maatregel hangt samen met het groeiende aantal kinderen dat niet mee kan op schoolreis of voor wie andere extraatjes onbereikbaar zijn, omdat hun ouders daar geen geld voor hebben. Hier wordt structureel 100 miljoen euro voor uitgetrokken.

De koning zei ook dat niet eerder een kabinetsperiode is geweest waarin zoveel grote hervormingen tegelijk in gang werden gezet. Hij wees erop dat dit onder andere in het onderwijs gebeurde, overigens zonder dat hij voorbeelden noemde.

Burgerschap in Troonrede

Willem-Alexander noemde het onderwijs ook in relatie tot islamitisch jihadisme en terrorisme. ‘Het kabinet wil de voedingsbodem voor radicalisering in Nederland wegnemen, onder andere door actief burgerschap op scholen te bevorderen’, zo staat in de Troonrede.

De koning zei verder dat gezonde overheidsfinanciën en een sterke economie bijdragen aan onder andere goed onderwijs.

Onderwijs speelt maar kleine rol in Troonrede

Het funderend onderwijs is in de Troonrede slechts marginaal aan bod gekomen.

Koning Willem-Alexander noemde belastingmaatregelen voor laagbetaalde werknemers. Die maatregelen maken het financieel aantrekkelijker om onder anderen onderwijsassistenten aan te stellen. Ook zei de koning dat iedereen in Nederland recht heeft op hoogwaardig onderwijs. Verder werd nog ingegaan op het hoger onderwijs.

Wel ging Willem-Alexander nog in op thema’s die het funderend onderwijs raken, zonder dat hij er expliciet een verband mee legde. Het ging bijvoorbeeld over innovatie die nodig is voor een krachtige economie. Ook zei hij dat ‘normaal en respectvol’ met elkaar omgaan past in de lange Nederlandse traditie van burgerschap. Hier kan een link worden gelegd met de kernwaarden van het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs.

Koning van de Jeugd is er voor álle kinderen

Stijn Harder uit Bloemendaal heeft vrijdag, op Kleine Prinsjesdag, als Koning van de Jeugd in de Ridderzaal in Den Haag zijn Troonrede voorgelezen. Daarin zei hij onder andere dat hij koning wil zijn voor álle kinderen, dus ook voor leeftijdgenoten die naar Nederland zijn gevlucht.

De 15-jarige leerling van het interconfessionele Mendelcollege in Haarlem werd in maart tijdens een door Unicef georganiseerd debattoernooi in Arnhem benoemd tot Koning van de Jeugd. Hij zet zich dit jaar in voor de kinderrechten in Nederland.

In zijn Troonrede zei Harder onder meer dat hij koning is van álle kinderen in Nederland, dus ook van ‘kinderen die op de vlucht zijn en huis en haard achtergelaten hebben’. Hij vertelde over een ontmoeting met de eveneens 15-jarige Almoëd uit Syrië, die in het asielzoekerscentrum in Alkmaar zit.

‘Vroeger had hij een prima leven. Net als ik, een warm gezin, een goede school en vrienden. Alle kans er een mooi leven van te maken. Toen brak er oorlog uit. Alles was van de ene op de andere dag anders en ze moesten op de vlucht. Hij heeft dagen door de woestijn gelopen met zijn moeder, zijn broers en zijn kleine zusje aan zijn hand. Bijna verdronken in een gammel bootje naar Griekenland. Een lange, moeilijke reis dwars door Europa en uiteindelijk veilig in Nederland’, aldus Harder.

De Koning van de Jeugd pleit ervoor om kinderen als Almoëd welkom te heten, ook op de scholen in Nederland. ‘Vluchtelingen verdienen een veilige plek en zijn een verrijking voor ons allemaal. Wij kunnen veel van hen en hun verhaal leren. En zij van ons.’

Download de hele Troonrede van de Koning van de Jeugd.

Troonrede benadrukt belang kernwaarden

Koning Willem-Alexander heeft in de Troonrede indirect verwezen naar de kernwaarden van het openbaar onderwijs. Hij zei dat iedereen in Nederland moet kunnen uitkomen voor zijn geloof, geaardheid en levensovertuiging.

In de kernwaarden van het openbaar onderwijs staan algemene toegankelijkheid en benoembaarheid centraal in combinatie met wederzijds respect. Daarbij gaat het onder meer over geloof, geaardheid of levensovertuiging.

Door in de Troonrede deze aspecten concreet te benoemen, laat de regering zien hoe belangrijk de kernwaarden zijn voor een in alle opzichten gezonde samenleving.

Verder nam het onderwijs in de Troonrede een bescheiden plaats in. Echt nieuws zat er, zoals gebruikelijk, niet in. De koning zei dat de inkomens van leraren weer kunnen meestijgen met de marktontwikkelingen, dat de kwaliteit van het onderwijs en het onderwijspersoneel wordt verhoogd en dat er extra wordt geïnvesteerd in het primair en voortgezet onderwijs.

De internationale spanningen (Irak, Syrië, Gaza en Oekraïne) en de gevolgen daarvan voor de Nederlandse samenleving waren het belangrijkste thema van de Troonrede. Koning Willem-Alexander verwees naar de ramp met vlucht MH17. De vliegramp trof onder andere veel scholen in Nederland.

Prinsjesdag: Bé Keizer analyseert Miljoenennota

Financieel expert Bé Keizer analyseert ook dit jaar voor VOS/ABB de Miljoenennota.

Zoals elk jaar komt VOS/ABB op Prinsjesdag direct met berichtgeving over de Troonrede en de Miljoenennota. Na een eerste analyse door de webredactie, komt Keizer zo snel mogelijk met een grondige analyse van de begrotingsvoorstellen voor 2015. De berichtgeving kunt u uiteraard ook op Twitter volgen (@VOSABB).

Prinsjesdag valt dit jaar op 16 september.

Kabinet biedt zicht op meer scholenbouw

Het kabinet heeft via koning Willem-Alexander het onderwijs hoop gegeven op huisvestingsgebied. In de Troonrede zei hij dat investeringen in scholenbouw een oppepper kunnen geven aan de economie.

‘De regering zal – samen met pensioenfondsen, verzekeraars en banken – een Nederlandse investeringsinstelling oprichten. Het doel van deze instelling is grote beleggers te koppelen aan geschikte investeringsprojecten op terreinen als zorg, energie, schoolgebouwen en infrastructuur, om zo de economie te stimuleren’, zo staat in de Troonrede.

Het mag duidelijk zijn dat deze frase aansluit op de oproep die de brancheorganisatie Bouwend Nederland in augustus deed. Voorzitter Maxime Verhagen pleitte toen voor meer renovatie en nieuwbouw van scholen. Die activiteiten zouden de bouwsector uit de crisis kunnen trekken.

Verhagen baseerde zich op onderzoek van het Economisch Instituut Bouwnijverheid (EIB), waaruit blijkt dat een schoolgebouw in de praktijk vaak 100 jaar wordt gebruikt. Volgens hem zijn de gebouwen daar niet op ontworpen. Hij wees er in augustus ook op dat uit hetzelfde onderzoek blijkt dat veel onderwijsgebouwen energieslurpers zijn.

Wat Verhagen in augustus zei, was in feite een herhaling van een pleidooi uit 2009 van VOS/ABB. Toen bleek al dat verscheidene gemeenten overwogen scholenbouwplannen naar voren te halen om de negatieve gevolgen van de crisis voor de bouwsector te verzachten en werkgelegenheid te creëren. VOS/ABB riep andere gemeenten toen op dat voorbeeld te volgen.

Het lijkt er op dat dit idee nu eindelijk door het kabinet wordt omarmd.

Onderwijs nauwelijks genoemd in Troonrede

Koning Willem-Alexander heeft in de Troonrede nauwelijks aandacht besteed aan het onderwijs.

Het Onderwijsakkoord kwam heel even aan bod, en de afspraak daarin dat er werk behouden moet blijven/gecreëerd moet worden voor 3000 leraren. Ook noemde hij het techniekpact, dat bedoeld is om in het onderwijs meer aandacht te besteden aan bètavakken. Het onderwijs werd ook even genoemd bij een stukje over de jeugdzorg.

Om drie uur biedt minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën in de Tweede Kamer het bekende koffertje met de Miljoenennota aan. Zodra dat is gebeurd, komt de begroting online (rond kwart over drie). VOS/ABB zal dan een eerste analyse van de onderwijsbegroting maken.

Uiteraard zal de focus ook specifiek op het openbaar onderwijs zijn gericht. Zo biedt de begroting mogelijk eindelijk helderheid over de handhaving van de rijkssubsidie voor godsdienstig en humanistische vormingsonderwijs in de openbare scholen. Staatssecretaris Sander Dekker wil van die subsidie af, maar de Tweede Kamer heeft een motie aangenomen voor handhaving ervan. Op Twitter heeft Dekker aan VOS/ABB laten weten dat er positieve helderheid komt. Het lijkt er dus op dat de rijkssubsidie, zoals VOS/ABB herhaaldelijk heeft bepleit, behouden blijft.

Financieel expert Bé Keizer zal de onderwijsbegroting vervolgens nauwkeurig analyseren. Zijn analyse wordt waarschijnlijk woensdag in de loop van de dag op deze website gepubliceerd.