Sinds 1 augustus 2021 is het verboden om leerlingen uit te sluiten van activiteiten omdat hun ouders de vrijwillige ouderbijdrage niet hebben betaald. VOS/ABB is voorstander van deze wet: het verplichtende karakter van de vrijwillige ouderbijdrage leidde op sommige plekken tot zeer onwenselijke situaties. In het evaluatierapport wordt duidelijk: de wet lijkt het beoogde effect te hebben. Maar het gaat nog niet overal goed.
De wet kent een aantal neveneffecten die volgens VOS/ABB vragen om nader onderzoek. Een opvallend effect is voor VOS/ABB de ongelijke verdeling die soms ontstaat in de gevolgen van de wet voor verschillende scholen. Uit de evaluatie blijkt dat scholen over het algemeen minder vrijwillige ouderbijdrage ophalen sinds de invoer van de wet, maar dat dit vooral geldt op scholen met een minder welvarende populatie ouders. Daarmee heeft wetgeving over de vrijwillige ouderbijdrage niet overal het gewenste effect op de kansengelijkheid van leerlingen.
Het onderzoek wijst uit dat dit vooral voorkomt op scholen met een hoge achterstandsscore. Hoe hoger de achterstandsscore, hoe meer last scholen ervaren van de vrijwilligheid van de ouderbijdrage. Dit is wrang omdat de wet ontworpen is om juist deze leerlingen en ouders te helpen. Onderzocht moet worden hoe deze leerlingen en ouders dan wel geholpen worden.
Bovenschools fonds als oplossing?
Tegelijk met de evaluatie van de wet Vrijwillige ouderbijdrage, is onderzocht of en hoe een bovenschools fonds de problemen omtrent kansenongelijkheid door de vrijwillige ouderbijdrage kan wegnemen. Hieruit blijkt dat de bereidheid tot deelname aan een bovenschools fonds, verband houdt met de vrijwillige ouderbijdrage die een school nu vraagt. Uit de conclusies van het rapport wordt duidelijk dat een bovenschools fonds niet op alle plekken een oplossing biedt voor het probleem met de vrijwillige ouderbijdrage en kansengelijkheid.
Meer onderzoek nodig
VOS/ABB begrijpt uit de praktijk van haar leden, dat wat de keuze ook is: als in de praktijk beter aan ouders wordt uitgelegd wat er met het geld gebeurt, stijgt de betalingsbereidheid. VOS/ABB roept op tot meer onderzoek naar hoe de negatieve effecten op de kansengelijkheid kunnen worden weggenomen.