Passend onderwijs loopt goed, maar is nog niet af

Door het jaar heen zijn scholen, ouders en samenwerkingsverbanden beter bekend geraakt met de wet- en regelgeving en beginnen zij de ruimte te gebruiken die hun hiermee wordt geboden. Dat staat in de zevende voortgangsrapportage over passend onderwijs, die staatssecretaris Sander Dekker van OCW naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

In de voortgangsrapportage staat onder andere dat leerlingen die zonder onderwijs thuiszitten steeds beter in beeld komen: ‘Onderwijs en gemeenten registreren beter over welke leerlingen het gaat en maken afspraken over hoe voor alle leerlingen een passende plek gevonden kan worden. Meer dan de helft van de samenwerkingsverbanden organiseert, al dan niet met de gemeenten, een doorzettingsmacht om een plek te realiseren als de partijen er samen niet uit komen. Concreet betekent dit dat één persoon mandaat heeft gekregen om een passend aanbod te doen.’

De rapportage gaat ook in op de maatregelen die zijn genomen om de knelpunten op te lossen die scholen en ouders ervaren in het onderwijs voor leerlingen met een ernstige meervoudige beperking. Dit voorjaar was daar veel discussie over. ‘Naar aanleiding daarvan is een regeling gemaakt voor aanvullende bekostiging, is er één formulier waarmee voor deze groep leerlingen een toelaatbaarheidsverklaring voor het speciaal onderwijs kan worden aangevraagd en kunnen ouders en scholen een beroep doen op de onderwijszorgconsulenten om bij onenigheid samen tot een oplossing te komen.’

Hoewel er dus positieve ontwikkelingen zijn, is passend onderwijs nog niet af. ‘Scholen en samenwerkingsverbanden leren van hun ervaringen en kunnen daarmee hun werkwijze verbeteren. De komende periode staat in het teken van het doorontwikkelen van passend onderwijs.’

Ondersteuning VOS/ABB
VOS/ABB kan op het gebied van passend onderwijs ondersteuning bieden aan schoolbesturen en samenwerkingsverbanden. U kunt daarvoor contact opnemen met Anna Schipper (06-30056066, aschipper@vosabb.nl).

U kunt natuurlijk ook bellen of mailen met de Helpdesk van VOS/ABB: 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl.

Zelfevaluatie en quickscan passend onderwijs

VOS/ABB heeft een handreiking gemaakt die samenwerkingsverbanden passend onderwijs kunnen gebruiken voor zelfevaluatie. Bij de handreiking zit een praktische quickscan.

De samenwerkingsverbanden zijn nu bijna een schooljaar bezig om hun weg te vinden in de nieuwe organisatie van passend onderwijs. Het was een schooljaar van overgangen, waarin oude werkwijzen werden vervangen door nieuwe.

Nu het einde van het eerste schooljaar met passend onderwijs nadert, is het tijd de ontwikkelingen van afgelopen jaar te evalueren. Hoe zijn deze verlopen en waar zijn nog verbeteringen denkbaar of nodig?

De beleidsmedewerkers Anna Schipper en Simone Baalhuis van VOS/ABB hebben de handreiking voor zelfevaluatie geschreven. Er worden verschillende domeinen benoemd, zoals governance, management & organisatie, communicatie en resultaten.

Bij de handreiking zit een quickscan om snel een overzicht te krijgen van het reilen en zeilen van het samenwerkingsverband.

De handreiking en quickscan kunnen door samenwerkingsverbanden die bij VOS/ABB zijn aangesloten worden gedownload uit het besloten gedeelte van deze website:

Handreiking en quickscan passend onderwijs 

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

‘Al voor augustus handelen naar regels passend onderwijs’

Tweede Kamerlid Paul van Meenen van D66 roept de scholen op om nu al te handelen naar de regels van passend onderwijs, hoewel die officieel pas per 1 augustus in werking treden. Zijn collega Loes Ypma van de PvdA zegt dat ouders zich bij haar kunnen melden als kinderen op scholen worden geweigerd.

Nieuwsuur besteedde dinsdagavond aandacht aan passend onderwijs. De teneur van de uitzending was dat scholen nu nog niet aan de zorgplicht willen voldoen, die met de invoering van passend onderwijs per 1 augustus aanstaande een feit zal zijn. In de uitzending komt de moeder van twee jongens aan het woord. Zij vindt in haar regio geen school die een passende plaats voor haar kinderen heeft.

Naar aanleiding van signalen die bij Van Meenen binnenkomen, pleit hij ervoor dat scholen voorafgaand aan 1 augustus al zouden moeten handelen als ware passend onderwijs al van kracht. Hij verwijst daarbij naar een aangenomen motie waarin hij stelt dat scholen kinderen die extra ondersteuning nodig hebben al voor 1 augustus goed terecht moeten laten komen.

Kamerlid Ypma van de PvdA zegt in de uitzending van Nieuwsuur dat ze veel meldingen van ouders binnenkrijgt over kinderen die door scholen worden geweigerd vanwege hun ondersteuningsbehoeften. Ouders die dat ervaren, kunnen zich bij haar melden.

Nieuwsuur meldt dat staatssecretaris Sander Dekker van OCW laat weten bekend te zijn met het probleem. Hij vindt het belangrijk dat scholen nu al alert zijn op kinderen die tussen wal en schip dreigen te vallen. ‘Eén ding is zeker: straks heeft niemand nog een excuus als een kind thuis komt te zitten’, aldus de staatssecretaris.

In de uitzending komt ook de landelijke Geschillencommissie passend onderwijs aan bod, die al voor 1 augustus klachten over passend onderwijs in behandeling kan nemen.

Bekijk de uitzending van Nieuwsuur.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Samenwerkingsverbanden klaar voor passend onderwijs

De samenwerkingsverbanden zijn klaar voor de invoering van passend onderwijs, maar het schort nog wel aan de informatie aan ouders en onderwijspersoneel. Dat blijkt uit de Vijfde voortgangsrapportage.

‘Alle mijlpalen zijn gehaald en die prestatie van de samenwerkingsverbanden is een compliment waard’ en er is ‘voldoende vertrouwen in een succesvolle start’, zo staat in de voortgangsrapportage. Passend onderwijs wordt op 1 augustus ingevoerd, als het schooljaar 2014-2015 officieel begint.

Maatwerk
In de voortgangsrapportage staat ook dat de ondersteuningsplannen grote diversiteit laten zien. ‘De verschillen zorgen ervoor dat aangesloten kan worden bij de lokale situatie en maatwerk voor leerlingen mogelijk wordt’.

Per 1 augustus zal er nog weinig veranderen: ‘Samenwerkingsverbanden kiezen voor een geleidelijke overgang, waarbij de komende jaren een doorontwikkeling zal plaatsvinden’. Dit betekent dat het nieuwe schooljaar grotendeels begint zoals het huidige wordt beëindigd: ‘De begeleiding aan leerlingen die nu een rugzakje hebben wordt bijvoorbeeld veelal voortgezet.’

Informatie
Belangrijk aandachtspunt voor de komende periode, zo vervolgt de voortgangsrapportage, is het informeren en betrekken van ouders en onderwijspersoneel. ‘Uit de tweede meting onder ouders blijkt dat zij iets beter weten wat passend onderwijs betekent in vergelijking met de meting uit februari.’

Ouders van leerlingen met een rugzakje die aan hebben gegeven nog niet in contact te zijn met de school, ontvangen binnenkort een brief waarin opgeroepen wordt in gesprek te gaan met school. Ouders kunnen daarbij ondersteuning vragen bij het steunpunt passend onderwijs voor ouders.

Onderwijspersoneel wil graag weten wat er komend schooljaar in hun eigen klas verandert. ‘Zij zijn onzeker over de ambigue boodschappen die zij krijgen: via officiële kanalen horen zij dat er vooralsnog weinig verandert, maar het beeld in de media zorgt voor onrust.’

Rust
Het ministerie van OCW roept scholen en onderwijspersoneel daarom nogmaals op om duidelijkheid te creëren over wat er voor leraren in de klas verandert. ‘Het geeft leraren rust als zij weten dat er op hun school komend schooljaar nog weinig verandert’, zo staat in de voortgangsrapportage.

Samenwerkingsverbanden passend onderwijs op koers

De samenwerkingsverbanden liggen op koers voor de invoering van passend onderwijs op 1 augustus aanstaande. Dat stelt staatssecretaris Sander Dekker van OCW op basis van de vierde voortgangsrapportage Passend Onderwijs, die hij naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

‘De conceptplannen van de samenwerkingsverbanden zijn afgerond en daaruit blijkt dat er komend schooljaar geen grote veranderingen optreden. Dat geeft scholen de kans om passend onderwijs in de komende jaren samen met leraren, ouders en leerlingen zorgvuldig en geleidelijk vorm en inhoud te geven’, zo schrijft Dekker aan de Kamer.

Hij signaleert echter ook dat ouders en leraren zich nog onvoldoende geïnformeerd voelen. ‘Nu de plannen zijn afgerond, zijn schoolleiders in staat om leraren en ouders duidelijkheid te geven over hoe passend onderwijs er in het nieuwe schooljaar uit zal zien. Mijn inzet is dat ouders en leraren voor 1 mei geïnformeerd zijn.’

Dekker benadrukt dat goede informatie over passend onderwijs van bijzonder van belang is voor ouders van leerlingen met een rugzakje, omdat deze vorm van financiering vervalt. ‘Ook als de ondersteuning voor deze leerlingen nagenoeg hetzelfde blijft, is het van belang dat de school de zorgen van ouders wegneemt’, aldus de staatssecretaris.

Hij heeft in een brief alle samenwerkingsverbanden, schoolbesturen en schooldirecteuren opgeroepen om voor 1 mei aanstaande het gesprek te voeren met ouders en leraren.

Passend onderwijs: is uw school er wel klaar voor?

Scholen zijn niet klaar voor passend onderwijs. Dat meldt de Algemene Onderwijsbond (AOb) op basis van een eigen inventarisatie.

De AOb sprak met directeuren, leraren en onderwijsondersteuners. In het basisonderwijs is volgens de AOb 73 procent van de scholen nog niet klaar voor passend onderwijs. In het voortgezet onderwijs is dat 79 procent. Veel scholen weten bijvoorbeeld niet hoe het zit met medische handelingen.

Nog lang niet overal is een schoolondersteuningsprofiel beschikbaar, waarin staat hoe de school met zorgleerlingen omgaat. Bovendien weten veel scholen volgens de AOb niet voor welke leerlingen wel of geen plek is. Passend onderwijs wordt op 1 augustus aanstaande ingevoerd.

Lees meer…

‘NRC bericht onjuist over passend onderwijs’

NRC heeft een advies van de Evaluatie- en adviescommissie Passend Onderwijs (ECPO) verkeerd begrepen: de ECPO adviseert niet om met de invoering van passend onderwijs te stoppen, zoals de krant ten onrechte suggereert, maar om er versneld mee door te gaan.

De ECPO vindt het onjuist dat NRC de boodschap Passend onderwijs in gevaar. Staatssecretaris, grijp nu in! aan het advies Passend Onderwijs: Code Oranje van de commissie linkt. ‘De citaten in het artikel zijn op zich correct’, maar de teneur komt volgens de ECPO ‘niet echt overeen met het uitgebrachte advies’.

De ECPO heeft de weg van passend onderwijs vergeleken met het naderen van een kruispunt terwijl het verkeerslicht op oranje staat. ‘Dat betekent: direct remmen of direct gas geven. Het advies van de ECPO is: gas geven’, aldus de commissie.

Van staatssecretaris Sander Dekker van OCW worden initiatieven richting de Tweede Kamer en actoren in het onderwijsveld verwacht omdat de complexe invoering van passend onderwijs volgens de ECPO geen vanzelfsprekende zaak is. ‘Er was en is veel aandacht voor de formele vormgeving, het wordt nu echt tijd de inhoud voorop te stellen en ouders en leraren duidelijkheid te geven’, zo adviseert de commissie.

Dat de tijd dringt, heeft te maken met het feit dat de open dagen in het voortgezet onderwijs al in januari gepland staan. De invoering van passend onderwijs moet voor het primair en voortgezet onderwijs op 1 augustus 2014 een feit zijn. Schoolbesturen zullen vanaf die datum zorgplicht hebben. Dit betekent dat er voor elke leerling een passende plaats in het onderwijs moet worden gevonden, binnen of buiten de eigen organisatie, zodat er geen leerlingen meer buiten de boot kunnen vallen.

Foto: ECPO

Inspectie kritisch over samenwerkingsverbanden

De Inspectie van het Onderwijs verwacht dat de nieuwe samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs die de oprichtingsdeadline van 1 november niet hebben gehaald, binnenkort alsnog worden opgericht. Het ministerie van OCW heeft opdracht gegeven hier strak op toe te zien. VOS/ABB heeft zich hierover door de inspectie laten informeren.

De inspectie heeft in kaart gebracht in hoeverre de samenwerkingsverbanden nieuwe stijl zijn voorbereid op de invoering van passend onderwijs op 1 augustus 2014. Het blijkt dat tientallen swv’s de gestelde oprichtingsdeadline van 1 november jongstleden niet hebben gehaald. De inspectie constateert bovendien dat de voorbereidingen op passend onderwijs tot nu toe vooral plaatsvinden op het niveau van bestuur, management en functionarissen. Tot die laatste groep behoren intern begeleiders en zorgcoördinatoren.

Tevens blijkt dat de huidige plannen van de onderzochte swv’s nog niet concreet genoeg zijn en bovendien niet zijn doorgerekend op hun financiële haalbaarheid. Het komt maar zelden voor dat de activiteiten smart zijn geformuleerd. Het ontbreekt in de meeste gevallen aan een goede kwaliteitszorg. De inspectie vindt dat de swv’s op dit punt hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Het toezicht wordt daarop ingesteld.

De Helpdesk van VOS/ABB geeft uitleg over wat er kan gebeuren als swv’s de oprichtingsdeadline van 1 november niet hebben gehaald. Als uw samenwerkingsverband hulp nodig heeft, kunt u altijd aankloppen bij VOS/ABB!

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Gratis praktijktoets voor samenwerkingsverbanden

Samenwerkingsverbanden kunnen zich aanmelden voor de gratis praktijktoets. Daarmee kunt u erachter komen in hoeverre uw samenwerkingsverband klaar is voor de invoering van passend onderwijs.

Uitgangspunt voor de praktijktoets zijn casussen van leerlingen. Een zogenoemd spiegelteam neemt deze casussen met het samenwerkingsverband door. Het spiegelteam bestaat uit vier personen:

  • Een deskundige vanuit het ouderperspectief.
  • Een deskundige op het gebied van passend onderwijs.
  • Een collega uit een ander samenwerkingsverband.
  • Een onafhankelijk gespreksleider.

De praktijktoets duurt één dag en is gratis

Op de website van het Informatiepunt Passend Onderwijs staat meer informatie. Daar staat ook hoe u zich kunt aanmelden.

Wilt u graag van VOS/ABB meer informatie over de praktijktoets? Neemt u dan contact op met Anna Schipper: 06-30056066, aschipper@vosabb.nl.

Bestuurlijke basis passend onderwijs krijgt vorm

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft de tweede voortgangsrapportage passend onderwijs naar de Tweede Kamer gestuurd. Hij toont zich daarin optimistisch over de bestuurlijke basis van passend onderwijs, maar signaleert ook dat vooral het primair onderwijs nog achterloopt met het oprichten van samenwerkingsverbanden nieuwe stijl.

Er is volgens Dekker nog veel werk te doen, zeker op het gebied van de uitwerking van het ondersteuningsplan en de financiële en operationele inrichting van de samenwerkingsverbanden. VOS/ABB kan op dit gebied ondersteuning op maat bieden, zeker aan samenwerkingsverbanden die bij de vereniging zijn aangesloten.

Verder signaleert de staatssecretaris dat de planning is gemaakt voor de bespreking van de ondersteuningsplannen met andere partijen. Daarmee doelt hij op de gemeenten, de clusters 1 en 2, andere samenwerkingsverbanden en – voor de samenwerkingsverbanden in het voortgezet onderwijs – instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs (mbo).

Ondersteuningsplanraden
Op het gebied van medezeggenschap signaleert Dekker dat de ondersteuningsplanraden veelal in oprichting zijn. Ook worden plannen gemaakt om ouders goed te informeren over de gevolgen van passend onderwijs voor hun kind. Ook op dit terrein kunnen samenwerkingsverbanden ondersteuning krijgen van VOS/ABB.

De komende tijd vindt een verdere (juridische) analyse plaats om te bepalen wat de juiste plaats voor ouders is bij het besluitvormingsproces van het ondersteuningsprofiel. Dit staat in het teken van bezwaren van de sectororganisaties PO-Raad en VO-raad. Zij plaatsten kanttekeningen bij de uitvoerbaarheid van een onlangs door de Tweede Kamer aangenomen motie, waarin staat dat ouders instemmingsrecht moeten krijgen bij het handelingsdeel van het ontwikkelingsperspectief.

Simulatieonderzoek en praktijktoets
De samenwerkingsverbanden kunnen na de zomervakantie aanvullende onderzoeken laten doen om te bezien of zij klaar zijn voor de invoering van passend onderwijs. Dit aanvullende onderzoek bestaat uit een simulatieonderzoek en uit een praktijktoets.

In het simulatieonderzoek gaat de Inspectie van het Onderwijs in gesprek met het samenwerkingsverband over de vraag of het voldoet aan de eisen. Het doel van de praktijktoets is om te bepalen of de operationele inrichting van het samenwerkingsverband op orde is.

In april 2014 moeten alle samenwerkingsverbanden beide toetsen hebben gemaakt. Ze hebben dan nog voldoende tijd om eventuele aanbevelingen uit de onderzoeken op te volgen.

Kafkabrigade
Dan is er nog de zogenoemde Kafkabrigade, die onderzoekt of er onnodige bureaucratie optreedt bij de inrichting van samenwerkingsverbanden. Het eerste knelpunt is al gesignaleerd: samenwerkingsverbanden hanteren verschillende modellen voor schoolondersteuningsprofielen. De inventarisatie van de Kafkabrigade wordt onderdeel van de praktijktoets.

De voortgangsrapportage gaat ook in op de geschillenregeling voor passend onderwijs. Op regionaal niveau stelt ieder samenwerkingsverband een eigen commissie in die adviseert over het toelaten van een leerling tot het speciaal basisonderwijs (SBO) of voortgezet (speciaal) onderwijs (V(S)O).

Op landelijk niveau komen er drie commissies bij de Stichting Onderwijsgeschillen:

  1. Landelijke Arbitragecommissie Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs voor bestuurlijke geschillen (sinds april 2013 operationeel);
  2. Geschillencommissie voor Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) met gemeenten (wordt op 26 juni 2013 geïnstalleerd);
  3. Geschillencommissie voor ouders (per augustus 2013; de regeling hiervoor wordt binnenkort gepubliceerd).

VOS/ABB rekent passend onderwijs tot de speerpunten van de vereniging. Dit heeft te maken met het streven van VOS/ABB naar goed onderwijs voor álle kinderen, dus ook voor die leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Dit streven sluit aan bij de algemene toegankelijkheid van het (openbaar) onderwijs.

Als uw samenwerkingsverbanden bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u elke werkdag gebruikmaken van het deskundige advies van onze Helpdesk en onze specialisten op het gebied van passend onderwijs. Voor meer informatie over de aansluitingsmogelijkheden voor samenwerkingsverbanden neemt u contact op met Anna Schipper: 06 -30056066, aschipper@vosabb.nl

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Checklist ontbinding REC’s clusters 3 en 4

VOS/ABB heeft samen met de PO-Raad een checklist opgesteld met aandachtspunten die van belang zijn voor de ontbinding van Regionale Expertisecentra voor de clusters 3 en 4.

De checklist gaat in op bestuurlijk-juridische, personele en financiële aandachtspunten. Het bestuurlijk-juridische gedeelte is verzorgd door Klaas te Bos van VOS/ABB. Silvia Schouten van VOS/ABB schreef het gedeelte over de personele gevolgen. Het financiële aspect wordt belicht door oud-VOS/ABB’er Bé Keizer, die lid is van het expertteam passend onderwijs van de PO-Raad.

U kunt de checklist downloaden.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Informateurs krijgen brief over openbaar onderwijs

Onderwerpen die in de brief aan bod komen:

  • Modernisering van artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs);
  • Bestuurlijke zelfstandigheid bij opheffen van openbare school;
  • Behoeftepeiling op basis van directe in plaats van indirecte meting;
  • Extern toezicht op openbaar onderwijs bij het college van B&W;
  • Openbaar schoolbestuur moet kindvoorzieningen kunnen aanbieden;
  • Passend onderwijs: ook bijzondere scholen algemeen toegankelijk;
  • Alle scholen moeten segregatie en onderwijsachterstanden tegengaan;
  • Overschrijdingsregeling aanpassen voor adequaat onderwijsbeleid;
  • Samenwerkingsschool in eerder stadium mogelijk maken;
  • Regeling samenwerkingsschool aanpassen;
  • Versterking van ouderbetrokkenheid.

De brief aan de informateurs staat in de rechterkolom.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Bijlagen

Stichten vo-school met meerdere richtingen mogelijk

Minister Marja van Bijsterveldt had de Onderwijsraad om advies gevraagd naar aanleiding van enkele aanvragen voor de bekostiging van bijzondere scholen voor voortgezet onderwijs. Deze aanvragen gaan uit van de stichting van vo-scholen met een combinatie van algemeen bijzonder met respectievelijk katholiek, katholiek en protestants-christelijk en gereformeerd en antroposofisch. De voorgestelde combinaties komen voort uit een fusie of uit uitbreiding van de richting.

De Onderwijsraad stelt dat de huidige wet- en regelgeving een aanvraag voor bekostiging van een school met meerdere (erkende) richtingen niet in de weg staat, waarbij het begrip 'richting' betrekking heeft op levenbeschouwing of religie en niet op pedagogisch-didactische stromingen. In de rechtspraak is de stichting van een basisschool met meerdere richtingen expliciet toegestaan. Dit betekent volgens de raad dat dit in principe ook in het voortgezet onderwijs mogelijk is.

In het advies aan de minister gaat de Onderwijsraad ook in op het eerder dit jaar gepubliceerde advies over artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs. Daarin beveelt de raad 'richtingvrije planning' aan: niet meer de richting van de school is bepalend voor de bekostiging, maar het maatschappelijk draagvlak op basis van ouderverklaringen. Dit biedt volgens de raad een realistischer beeld dan de huidig toegepaste indirecte meting, die stoelt op maatschappelijke verhoudingen en machtsposities uit het verleden.

De Onderwijsraad benadrukt dat een gewenste vo-school met meerdere richtingen uiteraard moet voldoen aan de basale voorwaarden van maatschappelijke integriteit en onderwijskwaliteit.

U kunt het advies over het stichten van bijzondere vo-scholen met meerdere richtingen downloaden uit de rechterkolom.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Bijlagen

Online (bij)bestellen van uitgave ‘Groeien door krimp’

Alle schoolbesturen in het primair onderwijs die bij VOS/ABB zijn aangesloten, hebben een exemplaar van de handreiking ‘Groeien door krimp’ gratis toegestuurd gekregen. In deze VOS/ABB-publicatie staat hoe schoolbesturen kunnen omgaan met de gevolgen van demografische krimp. Binnenkort komt er ook een handreiking voor het voortgezet onderwijs.

De handreiking kan door leden en niet-leden worden (bij)besteld. Leden betalen 12,50 euro per stuk. Voor niet-leden ligt de prijs op 49,50 euro per stuk (prijzen zijn exclusief btw, inclusief verzendkosten).

U kunt de uitgave bestellen via het online bestelformulier.

De online versie is beschikbaar op het besloten gedeelte van deze website. Als u lid bent van VOS/ABB, kunt u de handreiking gratis downloaden. U dient daarvoor met de lidmaatschapscodes van uw organisatie via Mijn VOS/ABB in te loggen.

Weet u de inlogcodes niet (meer)? Stuur dan een mailtje naar Karin Peters van het secretariaat van VOS/ABB: kpeters@vosabb.nl. Vermeld ter verificatie in uw e-mail uw naam, de organisatie waarvoor u werkt en uw telefoonnummer.

VOS/ABB vertrouwt erop dat leden hun inloggegevens niet aan derden er beschikking stellen!

Informatie: Hans Teegelbeckers, 06-51603209, hteegelbeckers@vosabb.nl

VOS/ABB-leden krijgen handreiking ‘Groeien door krimp’

De handreiking ‘Groeien door krimp’ is tot stand gekomen onder leiding van senior beleidsmedewerkers Hans Teegelbeckers en zijn collega Silvia Schouten van VOS/ABB. Hans Heijltjes van bureau HEVO leverde een belangrijke inhoudelijke bijdrage aan het hoofdstuk over huisvesting. Géke Lexmond van Leeuwendaal VOS/ABB deed dat voor de hoofdstukken over financieel beleid en huisvesting.

De handreiking is erop gericht om schoolbesturen die met demografische krimp en daardoor met dalende leerlingenaantallen te maken hebben, te ondersteunen bij de analyse van de situatie waarin zij verkeren. Op basis van die analyse kunnen besturen een visie en strategie ontwikkelen, waarna zij op verantwoorde wijze kunnen overgaan tot de uitvoering van plannen om het onderwijsaanbod op peil en de organisatie gezond te houden.

In de uitgave komen alle relevante aspecten aan bod, zoals de prognose van het aantal leerlingen binnen de organisatie, financiële ontwikkelingen die daarmee samenhangen, personeels- en huisvestingsbeleid en communicatie met stakeholders. Ook de specifieke positie van het openbaar onderwijs wordt belicht.

De gedrukte versie van de handreiking ‘Groeien door krimp’ wordt deze week toegestuurd aan alle schoolbesturen in het primair onderwijs die lid zijn van VOS/ABB. De online versie is beschikbaar op het besloten gedeelte van deze website. Als u lid bent van VOS/ABB, kunt u de handreiking downloaden. U dient daarvoor met de lidmaatschapscodes van uw organisatie via Mijn VOS/ABB in te loggen.

Weet u de inlogcodes niet (meer)? Stuur dan een mailtje naar Karin Peters van het secretariaat van VOS/ABB: kpeters@vosabb.nl. Vermeld ter verificatie in uw e-mail uw naam, de organisatie waarvoor u werkt en uw telefoonnummer.

VOS/ABB vertrouwt erop dat leden hun inloggegevens niet aan derden er beschikking stellen!

Informatie: Hans Teegelbeckers, 06-51603209, hteegelbeckers@vosabb.nl

Zomervakantie 2013 eindelijk officieel vastgelegd

In april zag het er al naar uit dat de Wet onderwijstijd niet per 1 augustus aanstaande in werking zou treden. Dit betekende de dat scholen voor voortgezet onderwijs er met een hoge mate van waarschijnlijkheid op konden rekenen dat de gespreide zomervakanties in 2013 nog gewoon zeven weken zouden duren. Die zekerheid is er nu de Regeling spreiding zomervakantie 2013 officieel is gepubliceerd.

Tevens bevat deze regeling de adviesdata van de klerine vakanties in het schooljaar 2012-2013. De regeling geldt ook voor het primair onderwijs. 

Naar verwachting zal eind 2012 een nieuwe regeling worden gepubliceerd waarin de vakantiespreiding voor het schooljaar 2013-2014 en verder zal worden geregeld.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Advies Helpdesk VOS/ABB: RDDF-plaatsingen intrekken

De Helpdesk van VOS/ABB signaleert dat er schoolbesturen zijn die willen vasthouden aan RDDF-plaatsingen vanwege de bezuiniging op passend onderwijs en/of de onzekerheid over de impulsgebiedentoeslag. Nu de bezuiniging niet doorgaat en bekend is dat de impulsgebiedentoeslag in elk geval voor het komend schooljaar wordt gehandhaafd, is het op basis van goed werkgeverschap van groot belang de RDDF-plaatsingen in te trekken.

Werknemers die van hun bestuur te horen krijgen dat zij in het risicodragend deel van de formatie zijn geplaatst, gaan een onzekere tijd tegemoet. Dat brengt vaak onrust in de organisatie met zich mee, wat ten koste kan gaan van de kwaliteit van het werk en daardoor ook van de kwaliteit van het onderwijs. Daar is niemand bij gebaat.

Bovendien worden werknemers min of meer verplicht om zich tegen de RDDF-plaatsing te verzetten. De Helpdesk van VOS/ABB wijst erop dat als een werknemer protest aantekent tegen een RDDF-plaatsing, die verband houdt met de geschrapte bezuiniging op passend onderwijs of de verdwenen onzekerheid over de impulsgebiedentoeslag, het bestuur geen enkele kans van slagen heeft als de zaak voor de rechter komt.

Besturen die vasthouden aan de RDDF-plaatsingen veroorzaken dus voor de betrokken werknemers en voor zichzelf veel onrust en onnodige rompslomp.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Onderwijstijd: zomervakantie 2013 nog zeven weken

Het wetsvoorstel over onderwijstijd in het voortgezet onderwijs is aangenomen door de Tweede Kamer en ligt nu bij de Eerste Kamer. Het is nog niet duidelijk wat ermee gaat gebeuren nu het kabinet is gevallen. De fractievoorzitters in de Senaat bepalen op 8 mei welke wetsvoorstellen controversieel worden verklaard. Het zou kunnen dat het wetsvoorstel over onderwijstijd daartoe gaat behoren. Als dat zo is, dan wordt de behandeling van het voorstel uitgesteld en wordt 1 augustus sowieso niet gehaald.

Het is voor het voortgezet onderwijs erg vervelend dat er door de politieke impasse in Den Haag onduidelijkheid blijft bestaan, omdat de scholen nu hard bezig zijn met de planning voor het nieuwe schooljaar. Als de nieuwe wet van kracht wordt, zal de zomervakantie in het voortgezet onderwijs met een week worden bekort, van zeven naar zes weken. De Helpdesk van VOS/ABB vermoedt echter op basis van (niet-officiële) informatie van het ministerie van OCW dat de huidige regelgeving na 1 augustus aanstaande nog gehandhaafd blijft. Dat geldt dan waarschijnlijk ook voor de data van de gespreide zomervakanties in 2013. Die blijven dan nog gewoon zeven weken duren.

De Helpdesk benadrukt dat één en ander nog niet officieel is vastgelegd. Het is dus verstandig om er rekening mee te houden dat de data toch anders worden. VOS/ABB volgt de ontwikkelingen uiteraard nauwgezet.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Ouders moeten openbare school kunnen stichten

De Onderwijsraad kreeg van de Tweede Kamer de opdracht om te onderzoeken of artikel 23, dat dateert van 1917, nog wel bij de huidige samenleving past. Het advies van de raad is dat het grondwetsartikel kan blijven bestaan, maar dat het wel ruimer kan worden geïnterpreteerd.

Het duale bestel heeft duidelijk de voorkeur van de raad. Het concept ‘school’, waarin geen onderscheid meer is tussen openbaar en bijzonder, wordt door de Onderwijsraad zeer nadrukkelijk afgewezen. Dit staat niet expliciet in het advies, maar is desgevraagd tegenover VOS/ABB bevestigd door Paul Zoontjens, hoogleraar aan de Universiteit Tilburg en lid van de Onderwijsraad. VOS/ABB sprak met hem na de presentatie van het advies in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag.

Richtingvrije scholenplanning
De voorgestelde ruimere interpretatie van artikel 23 zou tot uiting kunnen komen in het stichten van scholen op basis van pedagogische visies of relatief nieuwe levensbeschouwelijke overtuigingen. Nu is het nog zo dat de interpretatie van artikel 23 slechts ruimte laat voor het stichten van bijzondere scholen op levensbeschouwelijke of religieuze oriëntatie. De Onderwijsraad spreekt in dit kader van ‘richtingvrije scholenplanning’.

Wat betreft het openbaar onderwijs adviseert de Onderwijsraad om het recht van ouders in ere te herstellen om een openbare basisschool te stichten. Dit versterkt de keuzevrijheid van ouders, zo stelt de raad. In het voortgezet onderwijs kan het bestaande recht voor het stichten van een openbare school (art. 67 WVO) een stevigere wettelijke basis krijgen, zo staat in het advies.

Elk initiatief een kans
In nieuwbouwwijken, zo stelt de Onderwijsraad, moet bij het realiseren van een school elk initiatief een kans krijgen. Wanneer de initiatieven voor een bijzondere school niet aanwezig zijn, dient de gemeente te voorzien in openbaar onderwijs. Dit vat de raad samen in het principe ‘de overheid handelt bij het falen van de markt’.

In het advies staat dat bij het bepalen van de behoefte aan een bepaalde vorm van onderwijs, de directe meting moet worden gebruikt. Dit is een punt dat VOS/ABB erg belangrijk vindt, omdat de indirecte meting, die in de huidige situatie bij het stichten van scholen wordt toegepast, in feite de onderwijsbehoefte uit het verleden in kaart brengt. Dit kan in gemeenten met veel bijzionder onderwijs ernstig in het nadeel van ouders zijn die voor hun kinderen openbaar onderwijs wensen.

Het advies van de Onderwijsraad vermeldt nadrukkelijk dat het recht van leerlingen op goed onderwijs voorop staat. De raad stelt voor om bij stichting van een school meer controle mogelijk te maken op de onderwijskwaliteit. Er zouden voorafgaand aan de eerste bekostiging scherpere eisen moeten worden gesteld. Dit onderdeel van het advies staat in het kader van met name nieuwe islamitische scholen die hebben bewezen dat zij slecht onderwijs leveren.

Positief en kritisch
De presentatie van het advies werd bijgewoond door leden van de Tweede Kamer. De eerste reacties waren positief, maar ook kritisch. Zo liet SP-Kamerlid Jasper van Dijk aan VOS/ABB weten dat de 'richtingvrije scholenplanning' niet mag leiden tot meer segregatie. Bovendien benadrukte hij dat de algemene toegankelijkheid niet verder in het gedrang mag komen.

D66-Kamerlid Boris van der Ham liet weten dat het advies over nieuwbouwwijken niet bij zijn visie past. Wat D66 betreft moet de eerste school in een nieuwe wijk altijd een openbare school zijn. Ook hij benadrukte dat de algemene acceptatieplicht goed moet worden geregeld in ‘richtingvrije’ bijzondere scholen.

CDA’er Bas Jan van Bochove zei dat hij geen oordeel over het advies wilde geven, omdat hij voorzitter is van de Kamercommissie die om het advies had gevraagd. Ton Elias van coalitiegenoot VVD wilde ook geen inhoudelijke reactie geven. Het enige wat hij na de perspresentatie tegen VOS/ABB wilde zeggen was dat hij het advies goed gaat bestuderen.

Klik hier voor een samenvatting van het advies.

Klik hier voor het integrale advies.

Zie in de rechterkolom van dit bericht het commentaar van directeur Ritske van der Veen van VOS/ABB op het advies van de Onderwijsraad (Artikel 23: plussen en minnen). 

Krimpscholen in Groningen hopen op dispensatie

Het gaat om obs De Weerborg en de katholieke Sint Jozefschool in het dorpje Wehe-Den Hoorn. De Weerborg heeft minder dan 40 leerlingen, de Sint Jozefschool haalt de 50 niet. Bovendien zien ze dat de aanwas steeds meer stagneert. Groep 1 van De Weerborg heeft nog maar één leerling en in groep 2 zitten er twee. In beide schooltjes komt de onderwijskwaliteit in gevaar. Dat erkennen de directies en zij willen dan ook wel samenwerken. Samen hebben ze immers nog ruim 80 leerlingen.

Alleen willen beide scholen hun eigen bestuur en brin-nummer houden om hun identiteit te waarborgen. Ze willen de klassen van de verschillende scholen samenvoegen, maar wel aparte lessen levensbeschouwing geven. Volgens de huidige wetgeving is deze constructie niet mogelijk. Er kan wel een samenwerkingsschool  worden opgericht als één van de twee denominaties verloren dreigt te gaan en men die toch wil behouden. Maar dan moeten de twee scholen fuseren en doorgaan als samenwerkingsschool, met één brinnummer. Ook de Dienst Uitvoering Onderwijs bevestigt desgevraagd dat samenwerking met behoud van brinnummers op grond van de wet niet mogelijk is.

De betrokken schoolbesturen in Noord-Groningen zijn echter in gesprek met het ministerie om een uitzonderingspositie te verkrijgen.

Brochure over planningsregels geactualiseerd

Afgelopen zomer verscheen de tweede versie van de brochure, die ingaat op de wijzigingen in de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) op het terrein van de planning. Het gaat om de wijzigingen die op 1 augustus 2008 in werking traden.

Inmiddels is de derde, geactualiseerde versie van de brochure verschenen. In deze versie (zie hoofdstuk 7) is de inhoud verwerkt van de eind januari 2009 verschenen beleidsregels, waarin de spelregels en procedure zijn opgenomen om de dislocaties in de periode 2008–2013 om te zetten in een (tijdelijke) nevenvestiging.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250, helpdesk@vosabb.nl

Nieuw VOS/ABB-katern over stichten van scholen

Het katern gaat niet alleen in op het stichten van scholen, maar ook op het opheffen ervan. Ontwikkelingen per stad en regio kunnen verschillen. Er kan sprake zijn van groei, maar steeds meer scholen en besturen hebben te maken met krimp en dan komt het opheffen van scholen in zicht.

Het nieuwe katern, onder redactie van senior beleidsadviseur Klaas te Bos, zet alle regels over het instandhoudingbeleid in het primair onderwijs op een rij. Daarbij gaat het niet alleen over het stichten en sluiten van scholen, maar ook over fusies, het verplaatsen van scholen, het veranderen van de richting en de vorming van nevenvestigingen.  

Ook het stichten van een samenwerkingsschool, waarvoor een wettelijke regeling ter behandeling bij de Tweede Kamer ligt, krijgt aandacht. Naar verwachting zal de wettelijke regeling voor de fusietoets rond de jaarwisseling 2011/2012 in werking treden. De belangrijkste punten daarvan komen ook aan bod.

Het nieuwe katern richt zich op het primair onderwijs, hoewel VOS/ABB zich ook inzet voor het stichten van openbaar voortgezet onderwijs. Zo ondersteunt VOS/ABB sinds 2009 een initiatief om in Barneveld een openbare school voor voortgezet onderwijs te realiseren. Omdat naast dit initiatief elders zeer weinig kansen zijn om openbaar voortgezet onderwijs te stichten, gaat het katern, dat na de zomervakantie uitkomt, alleen over het primair onderwijs.

De eindredactie is inmiddels afgerond. De kopij ligt nu bij de vormgever en gaat daarna naar de drukker. Het nieuwe katern maakt deel uit van de bekende reeks, die voor leden van VOS/ABB gratis beschikbaar is. Het nieuwe katern zal net als de eerdere nummers ook digitaal verschijnen in het besloten ledengedeelte op deze website.

Klik hier om de VOS/ABB-katernenreeks te bekijken. Hiervoor moet u ingelogd zijn via Mijn VOS/ABB.

Pleidooi voor herinvoering ouderlijk initiatiefrecht

Het onderzoeksrapport is in opdracht van het ministerie van OCW opgesteld door de hoogleraren Pieter Huisman (foto) van de Erasmus Universiteit Rotterdam, Paul Zoontjens van de Universiteit van Tilburg, Miek Laemers van de Vrije Universiteit in Amsterdam en emeritus hoogleraar Dick Mentink van de Erasmus Universiteit. Het rapport is aangeboden aan minister Marja van Bijsterveldt en de Tweede Kamer.

De onderzoekers schrijven in het kader van de gewenste herinvoering van het ouderlijk initiatiefrecht voor het openbaar primair onderwijs, dat ouders er belang bij hebben om bij stichting van een school op grond van opvoedkundige of pedagogische opvattingen te kunnen kiezen voor bijzonder of openbaar onderwijs. Ook voor het voortgezet onderwijs zou het initiatiefrecht een stevigere wettelijke basis moeten krijgen.

In het rapport staat verder dat de wetgever zou moeten garanderen dat, in het belang van de ouders, er voldoende onderwijskundige differentiatie is tussen openbare scholen. ‘Het huidige overheidsbeleid om openbare scholen de ruimte te geven om in hun onderwijs en andere activiteiten aan te sluiten bij de voorkeuren van ouders dient daarom te worden gecontinueerd’, aldus de onderzoekers.

Verder stellen zij dat de stichtings- en opheffingsnormen specifiek voor het openbaar onderwijs omlaag moeten. Hiermee zou recht worden gedaan aan de grondwettelijke norm van de alomtegenwoordigheid van openbaar onderwijs.

Klik hier voor de online versie van het rapport.

Tips voor schoolbesturen in krimpgebieden

In het handboek staan tips voor het onderwijs in demografische krimpgebieden. Essentieel is dat alle betrokken partijen op tijd beginnen om maatregelen te nemen, dat wil zeggen: voordat de leerlingenaantallen daadwerkelijk gaan dalen. ‘Het inspelen op krimp is een langdurig proces, vanwege o.a. de noodzaak om draagvlak te generen onder de betrokkenen, medezeggenschapsprocedures te doorlopen of toestemming van te verkrijgen van gemeenten’, zo staat in de publicatie.

Om adequate maatregelen te treffen, zijn goede prognoses van groot belang. ‘De traditionele bevolkingsprognoses bieden lang niet altijd voldoende en adequate informatie. Daarom is het voor schoolbesturen in primair onderwijs van belang om, naast de traditionele prognoses, werkelijke lokale ontwikkelingen (bijv. geboortecijfer) mee te nemen. In het voortgezet onderwijs dient men goed te kijken naar de leerlingontwikkelingen in het primair onderwijs.’

In het hanboek wordt benadrukt dat samenwerking tussen schoolbesturen onderling en tussen schoolbesturen en gemeenten de beste kansen biedt ‘om slim in te spelen op de krimp en daardoor een goed gespreid, divers en adequaat onderwijsaanbod in stand te houden’. Ook is het belangrijk om goed met alle betrokkenen over krimp en de gevolgen daarvan te communiceren.

Bovendien is het belangrijk dat schoolbesturen in krimpgebieden op een professionele wijze omgaan met financiën, huisvesting, personeelsbeleid en organisatie. ‘Het in huis hebben (of halen) van expertise op deze gebieden binnen het schoolbestuur is essentieel’. Hierop moet bewust worden begroot, zo staat in het handboek.

Het Handboek Krimp en Onderwijs kunt u downloaden uit de rechterkolom van dit bericht.

Bijlagen

Van dislocatie naar nevenvestiging: let op tijdsdruk!

Op 1 augustus 2008 is voor het voortgezet onderwijs een nieuw planningsysteem in werking getreden. Vanaf dat tijdstip is het niet meer mogelijk om een dislocatie te starten. De op 1 augustus 2008 in het voortgezet onderwijs aanwezige dislocaties kunnen –met toestemming van de minister van OCW– worden omgezet in een tijdelijke of permanente nevenvestiging.

Er geldt vanaf 2008 een overgangstermijn van vijf jaar. De omzetting moet dus uiterlijk vóór 1 augustus 2013 worden gerealiseerd. Na het verstrijken van de overgangstermijn komen leerlingen, die dan op een niet omgezette dislocatie onderwijs volgen, niet meer voor bekostiging in aanmerking. Het is dus belangrijk om de omzettingsprocedure tijdig af te ronden!

De bekostiging van een in een (tijdelijke) nevenvestiging omgezette dislocatie vangt aan op 1 augustus. Een aanvraag om toestemming voor de omzetting dient in het voorafgaande jaar vóór 1 november bij DUO te worden ingediend. Wilt u de omzetting van de dislocatie met ingang van 1 augustus 2011 realiseren, dan moet u dus vóór 1 november 2010 een aanvraag indienen.

Omdat, zoals hierboven vermeld, in verband met de overgangstermijn van vijf jaar de laatste mogelijkheid tot omzetting uiterlijk op 1 augustus 2013 moet zijn gerealiseerd, is het voor het laatst mogelijk om daarvoor vóór 1 november 2012 een aanvraag te verzenden.

RPO
Dislocaties binnen 3 kilometer van de hoofdvestiging die als permanente onderwijshuisvesting dienst doen, kunnen niet in een permanente nevenvestiging worden omgezet.

Indien het schoolbestuur de permanente status van die vestiging wil handhaven, moet de weg bewandeld worden van het stichten van een nieuwe nevenvestiging via de procedure van het zogenoemde RPO (artikel 72 WVO). Zie voor meer informatie hierover het pdf-document in de rechterkolom.

De afgelopen twee jaren zijn nog maar weinig verzoeken tot omzetting van dislocaties ingediend. Het is zaak niet te lang te wachten, zeker niet als de weg bewandeld moet worden van het vaststellen of updaten van een RPO om de dislocatie als vestiging te kunnen behouden.

Informatie: Klaas te Bos, 06-22939649, ntebos@vosabb.nl

Bijlagen