Hoe organiseer je goed onderwijs als het aantal beschikbare leerkrachten afneemt? Die vraag stond centraal in het onderzoeksproject Goed onderwijs met minder leerkrachten. Zes basisscholen uit de Onderwijsregio Haaglanden onderzochten dit samen met onderzoeker Karlijn de Jong van Hogeschool Leiden.
Doel van het onderzoek
Met het onderzoek Goed onderwijs met minder leerkrachten is in kaart gebracht hoe basisscholen kwalitatief goed onderwijs kunnen blijven bieden binnen de realiteit van een afnemend aantal bevoegde leerkrachten. Het doel is om onderwijsprofessionals concrete handvatten te geven om onderwijs anders te organiseren, passend bij hun leerlingen, team, context en onderwijsvisie — zonder dat de onderwijskwaliteit of de werkbaarheid onder druk komt te staan.
Onderzoek in en met de praktijk
Samen met zes scholen uit de Onderwijsregio Haaglanden is onderzocht welke oplossingen kansrijk zijn bij schaarste aan leerkrachten en wat daarvan daadwerkelijk werkt in de dagelijkse onderwijspraktijk. Daarbij zijn praktijkervaringen en de vindingrijkheid van schoolteams gecombineerd met wetenschappelijke inzichten.
Het onderzoek maakt zichtbaar hoe scholen hun onderwijs organiseren wanneer het aantal leerkrachten beperkt is. Denk aan keuzes in taakverdeling, het anders inrichten van rollen, aanpassingen in de dag- en weekstructuur en het benutten van samenwerking, zowel binnen als buiten de school.
Resultaten: anders organiseren
Het onderzoek levert naast zes praktische casussen een overkoepelende analyse op van manieren waarop scholen hun onderwijs anders organiseren. Daarbij zijn twee onderscheidbare manieren van werken beschreven. In de casussen is te zien dat scholen soms duidelijk voor één benadering kiezen en soms elementen combineren.
Het verslag beschrijft wat belangrijk is om het onderwijs werkbaar en kwalitatief goed te houden. Uit de zes casussen zijn bovendien vier factoren gedistilleerd die opvallend consistent ondersteunend blijken wanneer scholen met minder leerkrachten toch goed onderwijs willen blijven bieden. Deze factoren zijn onderbouwd met zowel wetenschappelijke inzichten als concrete ervaringen uit de praktijk.
Handvatten, geen blauwdruk
Samen bieden de opbrengsten van het onderzoek praktische handvatten, zonder een blauwdruk te willen zijn. Het onderzoek helpt schoolleiders en teams om sneller en bewuster keuzes te maken, te leren van collegascholen en voort te bouwen op bestaande kennis. Zo hoeven scholen niet telkens opnieuw het wiel uit te vinden, maar kunnen zij oplossingen vertalen naar wat past bij hun eigen context en ontwikkelproces.