Wat zijn effectieve interventies tegen leerachterstanden?

Het Centraal Planbureau (CPB) geeft in de notitie Effectieve interventies leerachterstanden in het primair onderwijs acht tips.

Hieronder staan de tips voor effectieve interventies om leerachterstanden tegen te gaan. Voor de volledige toelichting op deze tips gaat u naar de CPB-publicatie.

  1. Zet een goede docent voor de klas
    Dit maakt veel uit voor wat een kind leert. Dat geldt voor alle kinderen en dus ook voor kinderen met een lage sociaaleconomische status.
  2. Geef kleuters uit achterstandsposities extra reguliere lessen
    Geef vooral geen extra lessen die ver staan van de reguliere praktijk.
  3. Zet assistenten in voor onderwijsinhoudelijke taken
    Op die manier verbeteren de assistenten de leerprestaties.
  4. Verklein de klas
    Doe dit vooral voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen, een migratieachtergrond en/of in klassen met een nog onervaren docent.
  5. Daag kinderen uit
    Dit geldt voor alle kinderen.
  6. Zet een zomerschool op
    Ga daarin veel lezen met kinderen. Dat voorkomt kennisverlies in de vakantie.
  7. Stimuleer kinderen thuis te lezen in de zomervakantie
    Ook dit voorkomt kennisverlies in de vakantie.
  8. Stimuleer en ondersteun ouders samen met het kind te leren
    Dat kan met concrete tips, afgestemd op hun kind.

Download de CPB-notitie

Extra geld voor onderwijs goed voor economische groei

Het extra geld dat het kabinet in het onderwijs steekt, draagt bij aan de doorzettende economische groei, meldt het Centraal Planbureau (CPB).

Het CPB meldt dat de groei van het bruto binnenlands product (bbp) in 2018 net als in 2017 naar verwachting 3 procent zal bedragen. ‘Dergelijke groeipercentages hebben zich sinds 2007 niet meer voorgedaan’, aldus het CPB.

De economische groei is breed gedragen, meldt het planbureau. ‘Bedrijfsinvesteringen, de consumptie door huishoudens, investeringen in woningen en de uitvoer dragen alle bij aan de groei van het bbp.’

Een opvallende rol is volgens het CPB weggelegd voor de overheidsbestedingen. ‘De maatregelen in het regeerakkoord – onder andere intensiveringen bij onderwijs en defensie – en de stijgende zorguitgaven zijn hiervan de belangrijkste determinanten.’

Het is wel zo dat de krapte op onder andere de onderwijsarbeidsmarkt de economische groei kan drukken. ‘Een tegenvallende werkgelegenheidsgroei bij de overheid heeft een temperend effect op de economie’, merkt het CPB op.

Lees meer…

Docenten moeten niet slim maar sociaal zijn

Docenten met goede sociale vaardigheden leren hun leerlingen het meest. Dit stelt het Centraal Planbureau (CPB) in het rapport Kansrijk onderwijsbeleid.

Een andere conclusie die het CPB trekt, is dat kinderen met een leerachterstand het meeste baat hebben bij algemene maatregelen om het onderwijs te verbeteren, zoals kleinere klassen, lezen in de vakantie en een maand extra ‘kleuteren’.

Leerlingen al in basisschool op niveau schiften

In het rapport staat ook dat het goed zou zijn om kinderen met min of meer hetzelfde niveau bij elkaar te zetten, ook in het basisonderwijs. Dan leren ze volgens het CPB meer dan in een klas met leerlingen van verschillende niveaus.

Deze conclusie van het CPB staat haaks op de opinie dat het juist goed is voor kinderen die niet zo goed kunnen leren om samen met leerlingen die het wel goed doen in één klas te zitten. Dat zou de kansenongelijkheid in het onderwijs verkleinen, maar het CPB kijkt daar dus heel anders tegenaan.

Lees het rapport

Lees ook het artikel Categoraal of breed, is dat the question? in het zomernummer van ons magazine Naar School!.

Nog meer bezuinigingen voorlopig buiten beeld

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën heeft laten weten dat er dit jaar en in 2015 niet extra bezuinigd hoeft te worden. Hij zei dat dinsdag na de bekendmaking van de jongste economische cijfers van het Centraal Planbureau (CPB).

Tegen het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) zei Dijsselbloem dat de CPB-cijfers laten zien dat Nederland herstelt van de crisis. ‘De groei trekt aan, het begrotingstekort loopt terug en de werkloosheid daalt in 2015. De koopkracht in 2014 en daarna blijft aantrekken.’ De economische groei komt naar verwachting van het CPB dit jaar uit op 0,75 procent en in 2015 op 1,25 procent.

Hij waarschuwde echter ook voor te hooggespannen verwachtingen, omdat ‘we er nog niet zijn’. Zo stijgt dit jaar de werkloosheid nog en zijn er risico’s, zoals de huidige crisis in Oekraïne en de mogelijke negatieve economische gevolgen daarvan op Nederland.

Bovendien blijft er voorlopig sprake van een begrotingstekort, hoewel dat wel onder de Europese maximumgrens van 3 procent zakt. Het CPB verwacht dat het tekort dit jaar daalt tot 2,9 procent en in 2015 tot 2,1 procent.

Buiten schot
Het onderwijs is tot nu toe bij de bezuinigingen redelijk buiten schot gebleven, vergeleken met andere sectoren zoals de zorg en defensie. Dat heeft te maken met het feit dat het onderwijs een essentiële voorwaarde is voor het behoud van de economische kracht van Nederland.

In het zogenoemde Herfstakkoord maakte het kabinet met de constructieve oppositie van D66, ChristenUnie en SGP afspraken over extra geld voor onderwijs. Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW maakten maandag in een brief aan de Tweede Kamer bekend hoe het Herfstakkoord is ingevuld.

Vervolgonderzoek onderwijskwaliteit Amsterdam

De Amsterdamse onderwijswethouder Pieter Hilhorst (PvdA) laat een vervolgonderzoek uitvoeren naar de effecten van de Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam (KBA). Dat meldt Het Parool.

Het onderzoek dat Hilhorst heeft aangekondigd, volgt op een kritisch onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB). De conclusie van dat recente onderzoek is dat de KBA averechts werkt, omdat de citoscores bij Amsterdamse zwakke scholen 1,7 punt lager liggen dan bij vergelijkbare scholen elders.

Hilhorst bestrijdt die conclusie, omdat onderwijs volgens hem meer is dan alleen taal, rekenen en studievaardigheden waarop de Cito-toets is gebaseerd. Bovendien is het aantal zwakke en zeer wakke basisscholen in Amsterdam sinds de KBA fors afgenomen van 35 in 2008 tot vier op dit moment. Dat lijkt te rechtvaardigen dat de KBA wel een positief effect heeft.

Lees ook het commentaar van directeur Ritske van der Veen van VOS/ABB.

Ook CPB stapt in val die Cito-toets heet

De recente conclusie van het Centraal Planbureau (CPB) dat de kwaliteitsaanpak in het Amsterdamse basisonderwijs niet werkt, toont wederom aan dat het weinig zin heeft om de gemiddelde scores op de Cito-toets in onderzoeken te gebruiken.

Het was de toenmalige onderwijswethouder Lodewijk Asscher die in 2008 de Kwaliteitsaanpak Basisonderwijs Amsterdam (KBA) lanceerde. Aanleiding daarvoor was dat er destijds in Amsterdam 35 zwakke en zeer zwakke basisscholen waren. Van die scholen kozen 24 ervoor om zich bij het project aan te sluiten. Inmiddels zijn er volgens de Inspectie van het Onderwijs nog maar vier zwakke basisscholen in Amsterdam. Het lijkt dus logisch te concluderen dat de aanpak werkt.

Het CPB denkt daar anders over, zo bleek onlangs, omdat de gemiddelde score op de Cito-toets in Amsterdam sinds 2008 met 1,7 punt is gedaald ten opzichte van vergelijkbare scholen elders. Dit laat zien dat er op basis van gemiddelde scores op de Cito-toets andere conclusies kunnen worden getrokken dan wanneer wordt gekeken naar inspectierapporten. Het verschil zit hem in het feit dat de inspectie naar meer aspecten kijkt die van belang zijn voor goed onderwijs dan alleen taal, rekenen en studievaardigheden, waarop de Cito-toets is gebaseerd.

Ik geef Pieter Hilhorst, de Amsterdamse onderwijswethouder, groot gelijk. Hij leverde in Het Parool kritiek op het CPB-rapport. Hij vergeleek het onderzoek met een methode om medicijnen te testen. Een meetmethode op basis van gemiddelde scores werkt om de resultaten van natuurwetenschappelijke processen te meten. Bij het vaststellen van onderwijskwaliteit komt meer kijken dan alleen cijfertjes. Het is dan ook goed dat Hilhorst nu als antwoord op het CPB-rapport met een eigen kwaliteitsonderzoek komt.

Het CPB-onderzoek is helaas wéér een voorbeeld van verwarring die over onderwijskwaliteit kan ontstaan. In september vorig jaar zagen we al hoe ernstig het misging toen RTL Nieuws zijn kwaliteitslijst publiceerde. De nieuwszender had de gemiddelde citoscores gebruikt en die wat laten oppimpen door cijfertjesprofessor Jaap Dronkers. De lijst rammelde aan alle kanten en Dronkers gaf dat zelf naderhand toe. Nu zien we het CPB dezelfde fout maken. Opmerkelijk, want van een gerenommeerd bureau als het CPB had ik meer verwacht dan van een commerciële tv-zender.

Ten slotte: het CPB-onderzoek is bovendien een nieuw geval van het oneigenlijke gebruik van gemiddelde citoscores. De Cito-toets is bedoeld als ondersteuning voor de basisschool voor een waardevol advies voor vervolgonderwijs aan de individuele leerling uit groep 8. We zien steeds, ook nu weer, dat de gemiddelde citoscores worden gebruikt om de kwaliteit van scholen te meten. Daar is de Cito-toets nooit voor bedoeld!

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB

CPB rekent niet meer door op onderwijs

Het Centraal Planbureau (CPB) doet voorafgaand aan Tweede Kamerverkiezingen geen uitspraken meer over mogelijke inhoudelijke effecten van politieke plannen op onder andere het onderwijs. Wel kijkt het CPB nog naar budgettaire gevolgen.

Het doorrekenen van verkiezingsprogramma’s is het CPB boven het hoofd gegroeid. ‘De omvang van de analyse van de verkiezingsprogramma’s is door de jaren heen gestaag gegroeid. Het gaat dan om het aantal deelnemende politieke partijen, het aantal onderwerpen en het aantal maatregelen en onderwerpen per partij. Daarnaast is de complexiteit van de afzonderlijke maatregelen toegenomen’, zo schrijft het CPB in het rapport Vernieuwing doorrekening verkiezingsprogramma’s.

Onderwijs is een van de onderwerpen waarover ‘het schier onmogelijk is (…) altijd voldoende kennis beschikbaar te hebben om een goed onderbouwde analyse van alle voorgestelde maatregelen te maken’. Andere beleidsterrein waarvoor dat volgens het CPB ook geldt zijn zorg, wonen, innovatie bereikbaarheid, energie, klimaat en natuur en landschap. Dit heeft het planbureau doen besluit om op deze terreinen niet meer de zogenoemde programma-effecten in kaart te brengen. Wel zal het CPB nog melden welke budgettaire gevolgen de diverse verkiezingsprogramma’s zullen hebben.

Stille bezuinigingen op onderwijs structureel

De stille bezuinigingen waar het onderwijs al jaren mee te maken heeft, zullen structureel van invloed blijven. Dat blijkt uit de Macro Economische Verkenning 2014 (MEV 2014) van het Centraal Planbureau (CPB).

Het structurele karakter van de stille bezuinigingen komt doordat de prijsbijstelling, die al bekend was, ook in 2015-2017 wordt ingehouden. Het gaat om 250 miljoen euro.

In de MEV staat ook dat een ramingsmeevaller van 250 miljoen euro voor het onderwijs behouden blijft. De meevaller is het gevolg van een te hoge schatting van het aantal leerlingen/studenten als gevolg van demografische krimp en minder deelname aan het beroepsonderwijs. Het behouden blijven van dit geld zou een ‘stille investering’ kunnen worden genoemd: het geld vloeit niet weg, maar er komt ook geen geld bij.

De MEV 2014 gaat ook in op de gevolgen van het afschaffen van de afdrachtsvermindering voor onderwijs. Dit betekent een lastenverzwaring voor bedrijven van 500 miljoen euro. De afdrachtsvermindering wordt afgeschaft, om te veel bedrijven van deze regeling gebruikmaakten. Een deel van die bedrijven deed dat niet in de geest van de regeling door met instellingen voor beroepsonderwijs deals te sluiten over opleidingen voor personeelsleden, waarvan het nut niet altijd even helder was.

Financieel expert Bé Keizer berekende afgelopen weekend op basis van de MEV 2014 dat de stijging van de bekostiging voor de materiële exploitatie (Londo) in het basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs voor volgend jaar 1,41 procent bedraagt. Lees zijn toelichting.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl