‘Scholen kunnen financiële teugels laten vieren’

Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW roepen schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs op meer geld uit te geven.

Hun oproep is onderdeel van antwoorden op vragen van Tweede Kamerlid Jasper van Dijk over schoolbesturen die het overgrote deel van het geld van het Nationaal Onderwijsakkoord en het Herfstakkoord niet aan onderwijs zouden besteden, maar op de bank zouden hebben gezet.

Bussemaker en Dekker rekenen voor dat schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs in 2013 en 2014 in totaal 891 miljoen euro meer ontvangen hebben dan in 2012. ‘Een fors deel hiervan betreft de extra middelen in het kader van het Nationaal Onderwijsakkoord en het Begrotingsakkoord 2014’, aldus de minister en staatssecretaris.

Zij vervolgen: ‘In deze twee jaren hebben beide sectoren gezamenlijk een netto resultaat van 485 miljoen euro geboekt. Dit betekent dat van de extra middelen in de jaren 2013 en 2014 406 miljoen euro is uitgegeven. Een deel van deze extra middelen is vrij besteedbaar toegekend. Het andere deel is gekoppeld aan specifieke doelen.’

Het is volgens Bussemaker en Dekker ‘uiteraard de bedoeling dat deze middelen daadwerkelijk aan deze doelen worden besteed’. Dat dat nog niet volledig is gebeurd, heeft volgens hen te maken met het feit dat pas halverwege 2014 duidelijkheid kwam over het structurele karakter ervan.

‘Nu deze duidelijkheid er is, is er voor schoolbesturen geen reden meer om deze extra middelen niet daadwerkelijk uit te geven. Op basis van de jaarrekeningen over 2015 kan worden geconcludeerd in hoeverre dit ook echt is gebeurd. Deze jaarrekening komt eind 2016 beschikbaar’, zo antwoorden de minister en staatssecretaris.

Scholen blijven sceptisch na mooie beloften van kabinet

‘We zijn blij met het bedrag, maar omdat het een incidenteel bedrag is waarvan wij niet weten of dit een vervolg krijgt, is het geld lastig te besteden.’ Dat is een van de reacties die naar voren komen uit een enquête van de NOS onder schoolbestuurders en -directeuren in het primair en voortgezet onderwijs over de manier waarop zij het extra onderwijsgeld uit het Herfstakkoord hebben besteed.

Leerlingen merken volgens de NOS ‘maar weinig van het extra geld dat het bestuur van de school eind vorig jaar heeft gekregen’. Het gaat om het bedrag van in totaal 650 miljoen euro uit het Herfstakkoord dat in 2013 kon worden besteed ter verbetering van het onderwijs door bijvoorbeeld de klassen te verkleinen en jonge leerkrachten aan te trekken.

De NOS meldt dat uit de enquête blijkt dat veel scholen het geld niet meteen hebben kunnen uitgeven aan beter onderwijs, omdat er nog andere nijpende problemen waren. ‘Ruim 80 procent van de door de NOS bevraagde scholen heeft in ieder geval een deel van het geld op de spaarrekening gezet of heeft het gebruikt om tekorten weg te werken.’

Dat de scholen het extra bedrag niet direct hebben gebruikt voor beter onderwijs, heeft mede te maken met het feit dat veel scholen het geld pas eind vorig jaar gestort kregen. Daardoor was er te weinig tijd om te bepalen aan welke nuttige posten het besteed kon worden.

Bovendien wordt er onder schoolbestuurders en -directeuren aan getwijfeld of het extra geld een structureel karakter heeft, waardoor het maar de vraag is of ze blijvend in beter onderwijs kunnen investeren.

Nood lenigen
De PO-Raad benadrukt dat scholen het geld uit het Herfstakkoord nuttig hebben besteed. ‘Het primair onderwijs kampte jaren met stille bezuinigingen. De kosten per leerling stegen harder dan de bekostiging per leerling. De sector had te maken met teruglopende leerlingaantallen, een cumulatie van bezuinigingen en onvoldoende compensatie voor de kostenstijgingen, zodat bij de meeste schoolbesturen de rek er uit was. Het Herfstakkoord heeft hen wat lucht gegeven. De ergste nood was daarmee gelenigd.’

De sectororganisatie erkent dat nog niet alle schoolbesturen het geld hebben uitgegeven. ‘Daarbij speelt waarschijnlijk mee dat schoolbesturen nog niet wisten op welk bedrag ze structureel konden rekenen. Met het sluiten van het sectorakkoord op vrijdag 11 juli komt er meer duidelijkheid op dit gebied en kunnen schoolbesturen structurele plannen maken.’

Vertrouwen
In een reactie op de uitkomsten van de NOS-enquête zegt Tweede Kamerlid Paul van Meenen van D66 dat het onderwijs weer vertrouwen moet krijgen in de politiek.

‘Toezeggingen snel vastleggen in regelingen!’

Het kabinet heeft bekendgemaakt waar het geld uit het Herfstakkoord aan wordt besteed. Maar komt dat geld er wel? Dat is helaas nog niet met 100 procent zekerheid te zeggen. Adviseur mr. Ronald Bloemers van de Helpdesk van VOS/ABB roept het ministerie van OCW op om voor het primair onderwijs snel met regelingen te komen om de toezeggingen van het kabinet vast te leggen.

Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW hebben maandag de brief aan de Tweede Kamer gepubliceerd waarin staat wat de gelden uit het Herfstakkoord gaan betekenen voor het onderwijs. ‘Hoeveel geld er precies voor welke sector zal zijn, is nog onderwerp van gesprek’, aldus Bloemers. Maar wat volgens hem nog belangrijker is: ‘Is er, nu de brief is gepubliceerd, 100 procent zekerheid dat de gelden er daadwerkelijk komen? Nee, helaas niet.’

‘Vorige week berichtte het ministerie van OCW al dat in de eerdaags te publiceren Regeling bekostiging personeel PO 2014-2015 vooralsnog geen rekening zal worden gehouden met de gelden uit het Nationaal Onderwijsakkoord en het Herfstakkoord. Bloemers verwijst naar de volgende tekst van het ministerie van OCW:

‘Ook in het Begrotingsakkoord dat eind vorig jaar is overeengekomen tussen het kabinet en de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP zijn nieuwe investeringen vanaf 2015 in het vooruitzicht gesteld voor het primair onderwijs. Deze middelen zijn nog niet verwerkt in de regeling, omdat er eerst afspraken moeten worden gemaakt over modernisering van de arbeidsvoorwaarden en er een sectorakkoord moet worden gesloten, voordat het extra geld beschikbaar komt.’

In hun brief van maandag stellen Bussemaker en Dekker expliciet dat de ‘invulling (…) onder voorbehoud (is) van de integrale financiële afweging die in het voorjaar plaatsvindt’. De gestelde invullingen zijn dus vooralsnog toezeggingen van het ministerie van OCW aan het veld. Bloemers: ‘Schoolbestuurders mogen er dus nog niet mee gaan rekenen, want met de toezeggingen zijn de gelden er nog niet!’

Zolang niet in een regeling is vervat dat de gelden er daadwerkelijk komen, en ook niet duidelijk is wanneer dat gebeurt, is er dus nog geen antwoord op de vraag of het geld er echt zal komen. ‘Schoolbesturen in het primair onderwijs moeten voor 1 mei aanstaande hun bestuursformatieplannen gereed hebben. Daar kun je slechts gelden in meenemen waarvan je zeker weet dat je erover kunt beschikken. Extra banen worden niet gecreëerd met toezeggingen die nog niet verwerkt zijn in zekerheden.’

Het verdient de voorkeur, zo drukt Bloemers het voorzichtig uit, dat het ministerie van OCW de toezeggingen tijdig omzet in regelingen, zodat de schoolbesturen in het primair onderwijs daadwerkelijk hun formatie kunnen inrichten op basis van de toegezegde gelden. ‘Zolang er geen zekerheid is, groeit de onrust doordat er in de herfst wellicht een nieuw akkoord komt met een verlegging van de geldstroom. Misschien gaan de gelden dan wel naar een ander departement. De politiek kent in die zin geen verrassingen.’

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Herfstakkoord ingevuld: vele handen, licht werk!

Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW lichten in de brief aan de Tweede Kamer toe waar het onderwijsgeld uit het Herfstakkoord heen gaat. Er komen meer klassenassistenten en conciërges om de hoge werkdruk van de leraren te verlagen.

In de brief staat dat er ‘met het oog op het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs’ vanaf 2015 een bedrag van 325 miljoen euro wordt toegevoegd aan de lumpsum van de onderwijsinstellingen. ‘Hiervan wordt 150 miljoen euro generiek toegevoegd aan de lumpsum van alle onderwijssectoren. Het resterende deel van in totaal 175 miljoen euro wordt toegevoegd aan de prestatiebox/kwaliteitsafspraken en wordt ingezet in het funderend en middelbaar beroepsonderwijs voor de doelen: meer en betere handen in de klas en het voorkomen van zittenblijven.’

Bussemaker en Dekker schrijven dat ze in de sectorakkoorden in het primair en voortgezet onderwijs nadere afspraken willen maken over het bereiken van deze doelen. ‘De instellingen zijn vervolgens zelf verantwoordelijk hoe zij deze middelen inzetten om de doelen te halen’, zo stellen de bewindslieden.

Meer handen
De hoge werkdruk die veel leraren in het primair en voortgezet onderwijs zeggen te ervaren, wordt verlaagd door het aantal klassenassistenten en conciërges uit te breiden. In de brief staat ook dat er een kwaliteitsslag wordt gemaakt door leraren te stimuleren een masterdiploma te halen, door hun innovatieve slagkracht te versterken en door hun vaardigheden op het gebied van ICT te vergroten. Verder moet de begeleiding van startende docenten worden verbeterd.

Een ander doel is om onderpresteren en zittenblijven zo veel mogelijk te voorkomen. ‘Er wordt ingezet op intensivering en verlenging van de onderwijstijd, door bijvoorbeeld het opzetten van zomerscholen en schakelklassen. Deze instrumenten helpen leerlingen hun capaciteiten maximaal te benutten en zorgen voor een betere aansluiting op de vervolgopleiding.’

Samenwerkingsverbanden
Het passend onderwijs wordt ontzien, zo blijkt uit de brief. ‘Er is in totaal 50 miljoen euro structureel beschikbaar voor het passend onderwijs. De bezuiniging op de
samenwerkingsverbanden in het voortgezet onderwijs van in totaal 21 miljoen euro
structureel vanaf 2016 wordt ongedaan gemaakt. Daarnaast wordt er 29 miljoen euro structureel toegevoegd aan de lumpsum van de samenwerkingsverbanden in het primair en voortgezet onderwijs.’

Als onderdeel van de Begrotingsafspraken 2014 is een andere bezuiniging van 185 miljoen euro teruggedraaid. Het gaat om de voorgenomen bezuiniging door de ouders weer de schoolboeken van leerlingen in het voortgezet onderwijs te laten betalen. De schoolboeken in het voortgezet onderwijs blijven voor de ouders dus gratis.

Download de brief aan de Tweede Kamer.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl