Harde klappen bij herverdeling achterstandsgeld

Er vallen harde klappen bij de definitieve herverdeling van het achterstandsgeld. Dat blijkt uit de bekendmaking van de definitieve bedragen per school. Met name scholen met veel asielzoekerskinderen worden hard geraakt, wat zal leiden tot gedwongen ontslagen.

Er zijn basisscholen die er geld bij krijgen, maar veel andere ontvangen tienduizenden euro’s tot tonnen minder. Er is wel een overgangsregeling van drie jaar, die de klap verzacht voor scholen die moeten inleveren. De bedragen worden in die periode afgebouwd. In het overzicht van herverdeeleffecten is te zien hoeveel elke school volgend schooljaar ontvangt.

Asielscholen hard geraakt

De scholen die het hardst geraakt worden, zijn – zoals eerder werd gevreesd –  scholen met veel asielzoekerskinderen. Dat komt doordat een nieuwe indicator die door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is ontwikkeld, rekening houdt met het opleidingsniveau van de ouders en niet met de afkomst van leerlingen.

Van veel ouders die als asielzoekers in Nederland zijn, is het opleidingsniveau niet bekend, waardoor de kinderen minder zwaar meetellen. Dit probleem is al eerder aangekaart bij onderwijsminister Arie Slob, die toen besloot dat asielzoekerskinderen altijd meetellen voor het onderwijsachterstandenbudget.

Zij krijgen echter geen ‘zwaar gewicht’ meer, maar een gemiddelde achterstandsscore. Dat scheelt veel geld. Diverse schoolbesturen zien hun budget teruglopen met enorme bedragen, die zelfs kunnen oplopen tot ruim vier ton. De gevolgen daarvan zijn groot: gedwongen ontslagen, minder ondersteuning voor de leerlingen en grotere groepen, terwijl de problematiek van de kinderen niet veranderd is.

Dagblad NRC gaat in op de situatie bij enkele schoolbesturen, waaronder Stichting Archipel voor openbaar primair onderwijs in Zutphen en omgeving, die ruim 200.000 euro verliest. Archipel heeft een basisschool met een taalschakelklas, veel kinderen met een migratieachtergrond en sinds 2016 een dependance in het asielzoekerscentrum in Zutphen.

‘Herstel budget voor asielscholen’

De PO-Raad roept de minister met klem op het budget te herstellen, met name voor de scholen met veel nieuwkomersleerlingen. Dat zijn niet alleen asielzoekersscholen, maar ook andere scholen met veel nieuwkomers. De sectororganisatie spreekt ook de staatssecretaris voor vreemdelingenzaken aan, omdat het onderwijs aan asielzoekerskinderen onderdeel is van het asielbeleid.

VOS/ABB steunt de oproep van de PO-Raad en heeft de minister ook persoonlijk aangesproken op het negatieve effect van de herverdeling van het budget.

 

Hoe moet achterstandsgeld worden herverdeeld?

Onderwijsminister Arie Slob noemt in een brief aan de Tweede Kamer vijf varianten voor de herverdeling van achterstandsgeld. Wij willen graag van u weten welke variant uw voorkeur heeft, zodat we uw input kunnen delen met de politiek. U kunt uw reactie mailen aan politiek adviseur Ronald Bloemers.

Op grond van een nieuwe indicator van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ‘moet de verdeling van het budget voor het onderwijsachterstandenbeleid toekomstbestendig worden gemaakt’, zo meldt Slob in zijn brief. Hij wijst erop dat de huidige verdeelsystematiek leidt tot ongelijkheid tussen gemeenten die min of meer met dezelfde onderwijsachterstandenproblematiek te maken hebben.

‘Bovendien baseren we ons op een verouderde indicator, waardoor de verdeling van het geld voor onderwijsachterstanden niet past bij de kinderen die ook daadwerkelijk een risico hebben op een achterstand. Nu werken we voor gemeenten met gegevens uit 2009. Met de nieuwe indicator is er elk jaar een actuele basis voor de verdeling
van de middelen’, aldus de minister.

Varianten

De vijf varianten voor een nieuwe verdeling van het achterstandsgeld komen kortweg hierop neer:

  • Variant A: Sterke focus op grootste risico’s
    Het uitgangspunt bij deze variant is dat gemeenten en scholen met veel en zware achterstandsproblematiek meer geld krijgen. Alleen kinderen met een zeer groot risico op een onderwijsachterstand tellen mee. Door de toepassing van een drempel maakt het voor het budget per kind uit waar een kind woont. De verdeling van het geld is zeer gericht.
  • Variant B: Focus op grootste risico’s
    In vergelijking met variant A is de doelgroep uitgebreid. In deze variant wordt dezelfde drempel voor gemeenten en scholen gehanteerd als in variant A, maar deze telt door de uitbreiding van de doelgroep verhoudingsgewijs minder zwaar mee.
  • Variant C: Verbreden van de doelgroep
    Ten opzichte van eerdere varianten en de huidige situatie wordt in deze variant de doelgroep licht verbreed, binnen het bestaande budget. Daarnaast wordt er geen onderscheid tussen gemeenten gemaakt: er is geen drempel voor gemeenten opgenomen en er wordt geen deelbudget gehanteerd. Voor scholen wordt er net als in de overige varianten wel een drempel gehanteerd. Doordat de doelgroep groter is, komen er meer scholen boven de drempel uit, waardoor het geld meer verspreid worden dan in variant A en B.
  • Variant D: Extra aandacht voor problematiek grootste gemeenten
    Bij deze variant zullen de vier grootste gemeenten een apart deelbudget ontvangen. In deze variant is gekozen voor een deelbudget voor de G4, omdat de herverdeeleffecten daar het grootst zullen zijn. Bij scholen wordt in deze variant een hogere drempel gehanteerd dan in variant C.
  • Variant E: Lichte risico’s tellen ook mee
    In deze variant ontvangen scholen en gemeenten ook geld voor relatief lichtere
    achterstandenproblematiek, in vergelijking met zowel de huidige situatie als
    bovenstaande varianten. Hierdoor raakt het budget meer versnipperd.

De varianten worden uitgebreid toegelicht in de brief van Slob.

Wat vindt u?

Beleidsmedewerker Ronald Bloemers van VOS/ABB wil graag van u weten welke variant uw voorkeur heeft en waarom dat zo is. U kunt uw reactie mailen naar rbloemers@vosabb.nl.

VOS/ABB wil uw mening gebruiken om input te leveren aan het ministerie van OCW en de politiek.