VOO wil dat MR sluiting van school kan tegenhouden

Ouders en docenten in de medezeggenschapsraad moeten de mogelijkheid krijgen om niet in te stemmen met een eventuele sluiting van hun school. Daarvoor pleit de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) in een brief aan de Tweede Kamer.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW wil aan de fusietoets het begrip ‘zorgplicht menselijke maat’ toevoegen, met daarbij een extra bevoegdheid voor de medezeggenschap in de Wet medezeggenschap op scholen (WMS), maar dat vindt VOO niet genoeg. ‘De huidige adviesbevoegdheid van de (G)MR bij sluiting van scholen moet een instemmingsbevoegdheid te worden, net als bij fusie en overdracht’, aldus VOO.

Lees de VOO-brief 

Menselijke maat. Wat is dat eigenlijk?

Bij het ministerie van OCW snappen ze nog steeds niet wat er wordt bedoeld met de menselijke maat in het onderwijs. Het gaat niet om de omvang van de organisatie, maar om de manier waarop die is georganiseerd!

Minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Sander Dekker van OCW hebben in een brief aan de Tweede Kamer over fusies in het onderwijs aangegeven dat de menselijke maat voldoende geborgd moet blijven. Daaraan verbinden ze kwantitatieve criteria. Een uitgebreide fusietoets blijft volgens hen noodzakelijk als er in het primair onderwijs een school met meer dan 500 leerlingen ontstaat. In het voortgezet onderwijs ligt die grens op 3000 leerlingen. Ze verbinden ook scherpe getalscriteria aan bestuurlijke fusies.

Persoon of formaat

Uit gesprekken die het ministerie van OCW met het onderwijsveld heeft gevoerd voorafgaand aan de publicatie van de brief (er is onder andere met VOS/ABB gesproken) kwam duidelijk naar voren dat de menselijke maat meer betrekking zou moeten hebben op de personen in de organisatie dan op het formaat ervan. Er ontstaat immers pas een probleem als de onjuiste persoon bestuurder wordt. Het maakt dan niet uit hoeveel scholen er onder een bestuur vallen.

Een voorbeeld dat in de gesprekken met het veld werd genoemd, is het Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam (BOOR), dat met het huidige bestuur niet als te groot wordt gezien. BOOR heeft 78 scholen onder zich, terwijl de fusietoets in het begin uitging van circa 10 scholen als maximum voor de menselijke maat.

Groot en menselijk

De menselijke maat zit hem dus niet zozeer in de omvang van de totale organisatie, maar in de wijze waarop de bedrijfsvoering is vormgegeven. Een bestuur van 10 scholen dat alles centralistisch regelt en van bovenaf oplegt, heeft geen menselijke maat. Daarentegen heeft een bestuur van 100 scholen dat veel decentraal heeft belegd, wel een menselijke maat. Dit komt bij het ministerie van OCW helaas nog steeds niet binnen.

Hans Teegelbeckers, senior-beleidsmedewerker VOS/ABB

Minister gaat fusietoets versnellen

Na alle kritiek op de fusietoets stelt minister Bussemaker vandaag voor de wet aan te passen. Voortaan moet voor fusies van beperkte omvang een snelle toets voldoende zijn. Daarnaast wil ze een algemene ‘zorgplicht menselijke maat’ invoeren voor alle schoolbesturen.

Dit schrijft de minister in een brief die ze vandaag aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Aanleiding voor haar voorstel is de evaluatie van de Wet fusietoets en de stevige kritiek vanuit het onderwijsveld erop. ‘De fusietoets draagt niet altijd bij aan het behoud van (kleinschalig) onderwijs en heeft onbedoelde neveneffecten op het onderwijsaanbod’, concludeert Bussemaker nu. Vooral in krimpende regio’s voelen schoolbesturen zich door de fusietoets belemmerd om adequate maatregelen te nemen. Bussemaker erkent nu dat schaalvergroting op bestuurlijk niveau juist ‘een goede oplossing’ kan zijn om kleine scholen overeind te houden. In zulke gevallen is volgens Bussemaker voortaan een lichtere fusietoets voldoende.

Lichte fusietoets in 4 weken
De lichte fusietoets kan binnen vier weken rond zijn, als:
* door de fusie een breed en toegankelijk onderwijsaanbod in stand kan worden gehouden;
* de procedure voor medezeggenschap zorgvuldig is doorlopen en er voldoende draagvlak is onder interne en externe betrokkenen;
* de menselijke maat in de instelling voldoende geborgd is binnen de aanvraag.

Er blijft ook een zware inhoudelijke toets, die geldt voor scholenfusies waarbij meer dan 500 leerlingen in het po betrokken zijn en meer dan 3000 leerlingen in het vo; of waarbij het marktaandeel van de instelling(en) in po en vo boven de 50 procent komt of boven de 35 procent in zeer sterk stedelijke gemeenten. Verder geldt de zware toets altijd voor alle fusies in het mbo, omdat vrijwel alle besturen in deze sector nu al groot zijn.

Versterking medezeggenschap
De positie van de medezeggenschap wordt versterkt als het gaat om de invulling van de nieuw in te voeren zorgplicht menselijke maat. Medezeggenschapsraden (MR) in het po en vo krijgen een adviesbevoegdheid. Daarnaast heeft de MR in po en vo al instemmingsrecht ten aanzien van de fusie-effect-rapportage (fer) en daarmee direct toegang tot de besluitvorming rondom fusie. In het mbo krijgt de MR instemmingsrecht over de zorgplicht menselijke maat.

Lees hier de brief over de fusietoets in het onderwijs.