‘Gemeenten betalen voor renovatie schoolgebouwen’

Renovatie komt net als nieuwbouw onder verantwoordelijkheid van de gemeenten, maar schoolbesturen mogen ook zelf investeren in gebouwen. Bovendien moet elke gemeente voor minimaal de eerstkomende 16 jaar een plan op papier hebben voor haar schoolgebouwen. Dat willen de sectororganisatie PO-Raad en VO-raad en Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).

Gertjan Nijpels, VVD-burgemeester van de gemeente Opmeer, zit in de onderwijscommissie van de VNG. Hij stelt dat het ministerie van OCW ‘geen aanstalten maakte om de wet te wijzigen’ en dat de VNG daarom met de PO-Raad en VO-raad zelf actie heeft ondernomen.

De gezamenlijke voorstellen moeten volgens vicevoorzitter Anko van Hoepen van de PO-Raad en zijn collega Hein van Asseldonk van de VO-raad voor duidelijkheid zorgen, zodat de gemeenten en schoolbesturen op het gebied van onderwijshuisvesting niet meer tegenover elkaar staan. De voorstellen zijn bedoeld voor het ministerie van OCW.

Huisvestingsakkoord 2016

De VNG en de sectororganisaties PO-Raad en VO-raad sloten in december 2016 al een huisvestingsakkoord. Daarin benadrukten zij dat gemeenten en schoolbesturen een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor de kwaliteit van de huisvesting van scholen. Ook noteerden ze in het akkoord uit 2016 dat gemeenten en schoolbesturen samen verantwoordelijk moeten worden voor vervangende nieuwbouw of renovatie.

Download het nieuwe Huisvestingsvoorstel van de PO-Raad, VO-Raad en VNG

Bouwadviseurs willen af van normbedragen VNG

De kwaliteit van onderwijshuisvesting moet leidend zijn en niet de normbedragen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Dat benadrukt het Platform Onderwijs Huisvesting, waarin verschillende bouwadviesbureaus zijn verenigd.

‘Normkosten zetten bestuurders op het verkeerde been en leiden niet tot kwaliteit’, stelt het platform, dat daarmee reageert op het advies van de VNG aan de gemeenten om de normbedragen voor nieuwbouw met 40 procent te verhogen.

Het bezwaar is volgens het platform dat gemeenten er ten onrechte van uit zouden kunnen gaan dat het marktconforme bedragen zijn voor de minimale kwaliteitseisen in het bouwbesluit.

‘Als brancheorganisatie hadden wij gehoopt dat de VNG zou besluiten de normkosten te verlaten vanuit de overweging om de kwaliteit van huisvesting voor nu en in de toekomst leidend te maken’, aldus het Platform Onderwijs Huisvesting.

Lees meer…

Schoolgebouwen goed, maar niet duurzaam genoeg

De technische staat van de schoolgebouwen is over het algemeen goed, maar met name bij de renovatie en verduurzaming van gebouwen moet het beter. Dat vindt onderwijsminister Arie Slob.

‘Door de bank genomen zijn scholen bovengemiddeld tevreden over hun gebouwen’, zo staat in een brief van Slob aan de Tweede Kamer naar aanleiding van het verschijnen van de Monitor onderwijshuisvesting 2017. De tevredenheid heeft met name betrekking op uiterlijk, uitstraling en fysieke veiligheid.

Maar er zijn ook kritiekpunten, zo signaleert de minister op basis van de monitor. Dan gaat het vooral over het binnenmilieu. ‘Op het vlak van temperatuurregeling, luchtkwaliteit en luchtverversing is verbetering gewenst’, aldus Slob. Dat geldt ook voor het energiezuiniger maken van gebouwen. Over de inval van daglicht, zonwering en de kwaliteit van kunstlicht zijn de gebruikers wel tevreden.

Verdeling verantwoordelijkheden

De minister signaleert op basis van de monitor ook dat de verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeente en schoolbesturen op het gebied van onderwijshuisvesting ‘over het algemeen helder zijn belegd’.

‘Wel geven veel besturen aan dat er in hun gemeente geen duidelijke afspraken zijn gemaakt over renovatie, dat zich op het snijvlak tussen nieuwbouw en grootschalig onderhoud bevindt’, zo staat in de brief van Slob.

Lees meer…

Tientallen nieuwe schoolgebouwen in Amsterdam

Uit het bijgestelde integraal huisvestingsplan van de gemeente Amsterdam blijkt dat daar de komende jaren tientallen nieuwe schoolgebouwen worden gebouwd. Er zullen echter vanwege krimp ook scholen moeten sluiten.

Er komen 40 tot 50 nieuwe basisschoolgebouwen en 8 tot 10 nieuwe gebouwen voor scholen voor voortgezet onderwijs. De nieuwe scholen komen vooral in delen van Amsterdam waar de bouw van in totaal circa 50.000 nieuwe woningen is gepland.

Er zijn ook delen van Amsterdam waar scholen moeten sluiten. Dat is het geval in delen van de stad waar het aantal kinderen afneemt, zoals in en om het centrum en delen van Amsterdam-Zuidoost.

Naar verwachting neemt het totale aantal kinderen in Amsterdam de komende jaren nog af, maar stijgt dat aantal weer vanaf 2023. In 2032 wonen er naar schatting 68.000 kinderen in Amsterdam.

Lees meer…

Scholenbouw duurder nu economie floreert

Bij de helft van de aanbestedingen voor scholenbouw in het primair en voortgezet onderwijs is 20 procent meer financiering nodig dan vooraf gebudgetteerd. Dat meldt platform Bouwstenen voor Sociaal op basis van een enquête onder gemeenten en scholen naar de recente aanbestedingspraktijk.

Uit de enquête blijkt dat in 9 procent van de gevallen het gereserveerde budget toereikend is. In alle andere gevallen kwam het aanbestedingsresultaat boven het budget uit. Bij de helft van de aanbestedingen bleek de overschrijding meer dan 20 procent. In enkele gevallen was de overschrijding 35 procent.

Opvallend is, zo meldt Bouwstenen voor sociaal, dat zowel de op VNG-normen gebaseerde budgetten als de budgetten die zijn gebaseerd op werkelijke kosten sterk worden overschreden. De sterke prijsstijging in de bouwsector heeft volgens het platform blijkbaar iedereen verrast.

Scholenbouw versoberen?

Bij vrijwel alle budgetoverschrijdingen wordt actief gezocht naar een oplossing, bijvoorbeeld in de vorm van bezuinigingen, een verhoging van het budget of een combinatie van beide.

Bij het zoeken naar extra budget wordt meer dan eens de school aangesproken. De gemeente houdt dan vast aan het eerder vastgestelde krediet. De keus is dan aan de school: bezuinigen of zorgen voor aanvullende financiering. Het kan er uiteindelijk toe leiden dat een aanbesteding mislukt en er een nieuw plan moet worden opgesteld.

VNG-norm omhoog?

De sterke verhoging van de bouwkosten frustreert de respondenten zichtbaar, meldt Bouwstenen voor sociaal. Om de gewenste kwaliteitsverbetering te realiseren vindt een aantal respondenten dat de VNG-norm omhoog moet met tenminste 25 tot 30 procent.

Eén van de respondenten adviseert om juist in tijden van hoogconjunctuur zo terughoudend mogelijk te zijn met investeringen, omdat anders  de bouwprijzen alleen maar verder worden opgedreven. In veel gevallen kan vervangende nieuwbouw of renovatie nog wel even wachten, aldus deze respondent.

 

Gratis kostenconfigurators nieuwbouw en renovatie

VOS/ABB’s huisvestingspartner HEVO heeft actuele kostenconfigurators gepubliceerd voor nieuwbouw en voor renovatie en upgrading.

U kunt de gratis kostenconfigurators bij HEVO opvragen:

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Gemeenten te karig met onderwijshuisvesting

Veel gemeenten hebben niet genoeg geld opzijgezet voor onderwijshuisvesting. Ze rekenen nog met bedragen die in de jaren 80 zijn vastgelegd, terwijl de moderne eisen flink zijn opgeschroefd. Dat schrijft het Algemeen Dagblad (AD).

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) erkent dat de gereserveerde bedragen te laag zijn. De krant citeert woordvoerder Liane ter Maat van de VNG: ‘Ze zijn gebaseerd op normen uit 1985 voor het neerzetten van een sober, doelmatig schoolgebouw. De bedragen houden geen rekening met hogere kwaliteitseisen.’

Volgens manager Ted Peek van de stichting Bouw(kosten)data (BDB) staat vernieuwing van schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs zwaar onder druk, nu bouwkosten door het einde van de economische crisis stijgen. Duizenden scholen zijn volgens hem aan vervanging toe, maar daar is geen of niet genoeg geld voor.

Hij stelt in het AD dat per jaar maar zeventig tot tachtig scholen een nieuw onderkomen krijgt. Dat is nog niet 1 procent, terwijl volgens hem ruim de helft van alle gebouwen over de houdbaarheidsdatum is.

De krant citeert ook voorzitter Hidde Benedictus van het Platform Onderwijshuisvesting: ‘Je ziet de gaten vallen in aanbestedingen.’ Daarom wordt steeds vaker voor een goedkopere renovatie gekozen, maar ook daarvoor zijn de budgetten erg krap.

Tevens komt Hans Heijltjes van VOS/ABB’s huisvestingpartner HEVO in het AD aan het woord. HEVO deed onderzoek naar de kwaliteit van 500 schoolgebouwen die in de jaren 60 zijn gebouwd. Daaruit blijkt dat die gebouwen op zaken als bouwkundige staat, exploitatie en binnenklimaat slecht scoren.

‘Wettelijke afspraken over verdeling renovatiekosten’

Het moet wettelijk worden vastgelegd dat schoolbesturen en gemeenten samen de kosten voor de renovatie van schoolgebouwen dragen. Dat stelt vastgoedadviseur Mireille Uhlenbusch van VOS/ABB’s huisvestingspartner HEVO in de Volkskrant.

Meningsverschillen over geld kunnen er nu de oorzaak van zijn dat scholen niet bijtijds worden opgeknapt. Een gemeente kan zich bij de renovatie van een schoolgebouw op het standpunt stellen dat zij daar niet aan hoeft bij te dragen. De renovatiekosten moeten dan volledig door het schoolbestuur worden betaald. Dan kan het voor het schoolbestuur aantrekkelijker zijn om bij de gemeente een aanvraag voor nieuwbouw in te dienen.

Renovatie is echter over het algemeen een stuk goedkoper dan nieuwbouw en bovendien sneller uit te voeren. Daarom zou het verstandig zijn, zo stelt Uhlenbusch, om wettelijk vast te leggen dat schoolbesturen en gemeenten de kosten voor renovatie met elkaar moeten delen. Dat kan volgens haar veel gesteggel voorkomen en veel geld besparen.

Lees meer…

Onderwijsgeld in toekomst mogelijk naar nieuwbouw

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft opnieuw aangegeven dat er mogelijk een aanpassing komt van het verbod voor schoolbesturen om onderwijsgeld te investeren in nieuwbouw. Voorwaarde is dan wel dat er voldoende terugverdieneffecten zijn die ten gunste komen van het schoolbestuur.

Hij meldt dit in een brief aan het college van B & W van Harderwijk naar aanleiding van problemen die het college had gesignaleerd in de financiering van de huisvesting van doorgedecentraliseerde schoolbesturen. Dekker wijst in zijn brief op artikel 148 van de Wet op het primair onderwijs. Dit artikel bepaalt dat schoolbesturen het geld uit de lumpsumfinanciering moeten besteden aan die taken waar het bestuur verantwoordelijk voor is.

‘Voor de onderwijshuisvesting is daarmee bepaald dat schoolbesturen niet mogen investeren in nieuwbouw en uitbreiding van schoolgebouwen, dit is immers een taak van de gemeenten. Voor het speciaal onderwijs en het voortgezet onderwijs zijn vergelijkbare artikelen in de wet opgenomen’, aldus Dekker.

‘Al eerder heb ik aangegeven’, zo vervolgt de staatssecretaris, ‘dat ik bereid ben te denken over aanpassing van het investeringsverbod in die situaties waarin er geen sprake is van doordecentralisatie. Het gaat dan om investeringen door het schoolbestuur in nieuwbouw, waarvan de terugverdieneffecten ten gunste van het schoolbestuur komen.’ Dekker is daar nu over in gesprek met de PO-Raad en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).

VOS/ABB wijst erop dat de discussie over het investeringsverbod zeer zorgvuldig moet worden gevoerd. Het mag niet zo zijn dat in de toekomst gemeenten de mogelijkheid krijgen om schoolbesturen onder druk te zetten om met geld dat is bestemd voor onderwijs mee te betalen aan nieuwbouw.

Actuele kostenconfigurator nieuwbouw beschikbaar

Het vernieuwde rekeninstrument Nieuwbouwkostenconfigurator is beschikbaar. VOS/ABB’s partner op het gebied van onderwijshuisvesting HEVO heeft dit instrument geactualiseerd naar het prijspeil in 2015.

De kostenconfigurator voor nieuwbouw is beschikbaar voor het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs. De link naar het instrument kan bij HEVO worden aangevraagd.

Wat is er nieuw?
In de tool is een advies van het onafhankelijke Bureau Documentatie Bouwwezen (BDB) toegevoegd. Het BDB heeft bij doorrekening van het kwaliteitskader geconstateerd dat er in een normale aanbestedingsmarkt een tekort is van circa 26 procent om een school te bouwen die voldoet aan de wettelijke eisen van het Bouwbesluit. De aanklikbare optie geeft een beeld van het benodigde bedrag per vierkante meter.

Verder blijft het mogelijk het programma van eisen voor een goed binnenklimaat (frisse scholen) aan te klikken en zijn bij diverse opties de onderdelen ‘Toeslag onderhoudsarme vloerbedekking’ en ‘Toeslag onderhoudsarme binnenwanden’ toegevoegd.

U kunt de Nieuwbouwkostenconfigurator van HEVO online aanvragen.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Wat mag wel/niet met geld uit lumpsum?

Hoe strikt moet artikel 148 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) over de lumpsumfinanciering worden uitgelegd? De Helpdesk van VOS/ABB krijgt die vraag geregeld voorgelegd.

Schoolbesturen in het primair onderwijs worstelen nogal eens met de vraag of zij geld uit de lumpsum anders mogen besteden dan strikt genomen in artikel 148 staat vermeld. Vaak hebben die vragen betrekking op onderwijshuisvesting.

Er was al eens onduidelijkheid over geld uit de lumpsum dat werd gebruikt voor leerlingenvervoer. In 2013 maakte de Raad van State een einde aan die onduidelijkheid: lumpsumgeld is niet bedoeld voor het vervoer van leerlingen.

Nieuwbouw
In januari jongstleden heeft de rechtbank Noord-Holland bepaald dat lumpsumgeld ook niet mag worden gebruikt voor nieuwbouw. Deze uitspraak ging over een geschil over een convenant tussen de gemeente Zaanstad en de onderwijsstichting Zaan Primair.

In dat convenant was een bepaling opgenomen voor een financiële bijdrage van het schoolbestuur aan nieuwbouw. De stichting liet echter aan de gemeente weten op basis van de WPO niet tot naleving van dit onderdeel van het convenant te kunnen voldoen.

De rechtbank bevestigt dat de lumpsumfinanciering moet worden besteed aan personele kosten en kosten van materiële instandhouding. Artikel 91 van de WPO bepaalt dat gemeenten zorg dragen voor de voorziening in de huisvesting.

De enige uitzondering op dit uitgangspunt vormen aanvullende uitgaven op het gebied van huisvesting die worden gefinancierd uit reserves die zijn opgebouwd vóór 1 augustus 2006 of uit privévermogen. Daarvan was in de betreffende kwestie geen sprake.

De bepaling uit het convenant is nietig verklaard, omdat die in strijd was met de wet. De gemeente kan nakoming van de bepaling dus niet vorderen.

De conclusie op grond van het voorgaande is dat de bestedingsmogelijkheden zoals genoemd in artikel 148 van de WPO strikt worden uitgelegd. Het aanwenden van lumpumgeld voor nieuwbouw valt daarbuiten.

Verruiming?
Het is mogelijk dat het investeringverbod voor huisvesting minder strikt wordt. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft in december jongstleden laten weten dat hij daar mogelijk toe bereid is als er sprake is van terugverdieneffecten.

Als de PO-Raad en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hierover afspraken maken, dan is Dekker bereid te onderzoeken wat er wettelijk mogelijk is. Er zou dan in elk geval aan de volgende voorwaarden moeten worden voldaan:

  • Schoolbesturen mogen alleen investeren in zaken die boven de eisen van het Bouwbesluit uitgaan;
  • De investeringen van schoolbesturen moeten beperkt blijven tot investeringen ter voorkoming van onnodige financiële risico’s;
  • Duidelijk moet zijn binnen welke termijn schoolbesturen hun investering terugverdienen.

Het is nog niet duidelijk of en zo ja wanneer de mogelijkheden worden verruimd. Tot die tijd is een strikte uitleg van artikel 148 van de WPO het uitgangspunt.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Deur op kier voor investeringen in nieuwbouw

Schoolbesturen voor primair onderwijs kunnen in de toekomst in uitzonderlijke gevallen en onder strikte voorwaarden wellicht toestemming krijgen om geld uit de lumpsum in te zetten voor nieuwbouw. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW antwoordt op vragen van PvdA-Tweede Kamerlid Loes Ypma dat hij die mogelijkheid wil onderzoeken.

In de wet staat dat schoolbesturen geen geld uit hun lumpsumfinanciering mogen inzetten voor taken waarvoor zij niet verantwoordelijk zijn, zoals nieuwbouw. Die verantwoordelijkheid ligt namelijk bij de gemeenten. Dekker is echter bereid te onderzoeken of het in de toekomst mogelijk is dat besturen dit wel mogen doen als zij hiermee op den duur besparingen kunnen realiseren.

Voorwaarde zal in elk geval zijn dat de investeringen van de schoolbesturen in nieuwbouw beperkt blijven, zodat ze geen grote financiële risico’s lopen. Een andere voorwaarde die Dekker noemt, is dat het om investeringen zal moeten gaan die boven de eisen van het Bouwbesluit uitgaan. Ook zullen schoolbesturen moeten kunnen aantonen op welke termijn zij denken hun investering te kunnen terugverdienen.

De antwoorden van Dekker volgen op vragen van Ypma over het feit dat gemeenten en schoolbesturen niet gezamenlijk in nieuwbouw van scholen mogen investeren.

Beatrix opent nieuwbouw openbare school Ameland

Prinses Beatrix heeft vrijdag de nieuwbouw van de openbare Burgemeester Walda Scholengemeenschap in Nes op Ameland officieel geopend.

De prinses werd tijdens haar bezoek begeleid door commissaris van de koningin in de provincie Friesland, John Jorritsma. Schooldirecteur Bernard Kamsma en burgemeester Albert de Hoop waren gastheer.

Vierdejaars vmbo-leerling Jesse Wiegersma overhandigde Beatrix namens de leerlingen een foto van haar vader Bernhard op de rug van zijn oom Sietze de Jong. Die droeg de prins tijdens een bezoek in 1967 na een rondvaart met de reddingsboot naar het strand.

Beatrix heeft een speciale band met het eiland. Als koningin was ze zogenoemde vrijvrouwe van de heerlijkheid Ameland, zoals Juliana en Wilhelmina dat ook waren.

Trotse gemeente maakt film over nieuw schoolgebouw

De gemeente Schiedam laat een film maken over de nieuwbouw van het openbare Lyceum Schravenlant. De film moet over twee maanden klaar zijn.

In de film zullen de architect van LIAG architecten & bouwadviseurs, docenten en leerlingen aan het woord komen. Ook vertellen leveranciers die aan de nieuwbouw hebben meegewerkt hun verhaal. Tijdens de bouwproces zijn ook al films gemaakt.

Het gloednieuwe schoolgebouw in Schiedam is met het begin van het nieuwe schooljaar in gebruik genomen. De leerlingen zaten twee jaar lang in tijdelijke huisvesting.

Het nieuwe Lyceum Schravelant is CO2-neutraal. Er zijn zonnecollectoren voor warm water en een ventilatiesysteem voor de ideale temperatuur. Het gebouw is berekend op 670 leerlingen.

Lyceum Schravenlant valt onder de bij VOS/ABB aangesloten Stichting Openbare Scholengroep Vlaardingen Schiedam.

Gratis tool voor kostenberekening nieuwbouw

Het instrument is bruikbaar voor zowel het primair  als voortgezet onderwijs. De tool maakt inzichtelijk wat de effecten zijn van hogere kwaliteitseisen voor onderwijsgebouwen en wat de invloed is van de marktwerking op het normbudget. HEVO stelt de Nieuwbouwkosten Configurator gratis ter beschikking aan gemeenten en schoolbestuurders.

Ontoereikende normbudgetten
Onderwijsinstellingen in het PO en VO krijgen voor nieuwbouw een zogenoemd normbudget van de gemeente. De hoogte van deze vergoeding zou voldoende moeten zijn voor een sober en doelmatig onderkomen. In de praktijk blijkt echter dat deze normvergoeding niet toereikend is om te voldoen aan de aangescherpte regels in het Bouwbesluit.

Daarnaast willen gemeenten en schoolbestuurders vaker duurzame, energie- en onderhoudsvriendelijke schoolgebouwen. Hans Heijltjes, senior-adviseur bij HEVO: ‘Om een duurzaam schoolgebouw te realiseren en de exploitatiekosten daarvan over een gebruiksperiode van minimaal 40 jaar te kunnen beperken, is een ander investeringsniveau noodzakelijk dan de normvergoeding. De Nieuwbouwkosten Configurator laat vooraf zien hoeveel budget écht noodzakelijk is om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren’.

Luchtkasteel
Heijltjes: ‘Net zoals bij de keuze voor een nieuwe auto, geeft de Nieuwbouwkosten Configurator weer wat de kosten zijn van extra opties bovenop de ‘kale basisuitvoering’. Gemeenten en besturen hebben dan meteen een realistisch beeld en hoeven achteraf geen concessies te doen. Dit instrument laat zien of een droom verwezenlijkt kan worden of dat het een luchtkasteel is.’

Direct naar de Nieuwbouwkosten Configurator